Steunmaatregel N 492/2004 Nederland Regionale ad hoc-steun ten gunste van SABIC

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Steunmaatregel N 492/2004 Nederland Regionale ad hoc-steun ten gunste van SABIC"

Transcriptie

1 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 02.II.2005 C (2005)170 fin Betreft: Steunmaatregel N 492/2004 Nederland Regionale ad hoc-steun ten gunste van SABIC Excellentie, De Commissie deelt Nederland hierbij mede dat zij, nadat zij de door de Nederlandse autoriteiten verstrekte informatie over de bovengenoemde zaak heeft onderzocht, heeft besloten geen bezwaar te maken tegen de steun. 1 Procedure (1) Bij brief van 15 oktober 2004, geregistreerd op 18 oktober 2004, heeft Nederland het voornemen aangemeld om steun te verlenen aan SABIC-EPC. Bij brief van 9 november 2004 heeft de Commissie om meer gegevens verzocht. Nederland heeft de gevraagde informatie verstrekt bij brieven van 14 december 2004 en 23 december 2004, geregistreerd op 4 januari Beschrijving 2.1 De begunstigde (2) De begunstigde is Saudi Basic Industries Corporation EuroPetrochemicals BV (hierna: SABIC-EPC), een volle dochter van Saudi Basic Industries Corporation (hierna: SABIC), die haar hoofdkantoor heeft in Saudi-Arabië. In 2002 heeft SABIC de dochteronderneming van DSM in de petrochemische sector overgenomen. In 2003 beliep de netto-omzet van SABIC-EPC 3 miljard euro. 2.2 Het voornemen (3) De steun zal worden verleend voor de investering van SABIC-EPC in haar Europese hoofdkantoor in de gemeente Sittard-Geleen. Het kantoor zal worden gebruikt voor de directeuren, Business Management, Sales department, Finance & Accounting, Demand Chain Mangement & Procurement, Legal Affairs, Human Resources & Corporate Communications, R&D en voor andere concernactiviteiten. In totaal zullen in het hoofdkantoor ongeveer 550 personen werkzaam zijn; bij ongeveer 220 hiervan gaat het om nieuwe banen. Zijne Excellentie de Heer Bernard Rudolf Bot Minister van Buitenlandse Zaken Bezuidenhoutseweg 67 - Postbus NL EB Den Haag Europese Commissie, B-1049 Brussel - België. Telefoon: (32-2)

2 Nieuwe eenheden zijn o.a. de Raad van Bestuur, Communications Europe en Sales Europe. Ongeveer 80% van de nieuwe arbeidsplaatsen betreft werkzaamheden op hogeronderwijsniveau en universitair niveau. Het aantal nieuwe arbeidsplaatsen zal door een accountant worden geverifieerd. (4) De investeringskosten omvatten de aankoop van grond, de bouwkosten, de parkeergarage, de inrichting van het gebouw en de ICT-infrastructuur. De totale kosten van het project bedragen 34,9 miljoen euro. Het project zal medio 2006 zijn afgerond. (5) Voorafgaand aan het besluit om steun te verlenen hebben SABIC-EPC en de gemeente overeenstemming bereikt over een strategisch partnerschap om het chemische cluster in Zuid-Limburg te versterken. 2.3 De steun (6) De steun bestaat uit een subsidie van 4,2 miljoen euro. Dit bedrag zal in twee gelijke delen worden betaald, het eerste bij de oplevering van de bouwgrond, het tweede binnen 6 maanden nadat de eerste paal geslagen is. De aangemelde steun wordt toegekend naast een subsidie van 1 miljoen euro die wordt verleend in het kader van de verordening knelpuntenfonds Limburg 1, die is opgenomen in de subsidieverordening provincie Limburg, paragraaf Het bruto subsidie-equivalent berekend over de geschatte kosten is 14,9%. De autoriteiten zullen verzekeren dat het subsidie-equivalent van de totale steun niet hoger zal zijn dan 15% bruto. Hierbij zal eveneens potentiële cumulatie met iedere mogelijke steun voor het project uit andere bronnen in beschouwing worden genomen. (7) Voorwaarde voor de steun is dat het Europese hoofdkantoor van SABIC-EPC ten minste 15 jaar in de gemeente gevestigd blijft. Wanneer deze periode korter is, moet een evenredig deel van de subsidie aan de autoriteiten worden terugbetaald. De steun wordt verleend op voorwaarde dat ten minste 25% van het project door de begunstigde wordt gefinancierd. In de praktijk worden alle resterende kosten door de onderneming gedragen. (8) Sittard-Geleen ligt in een regio waar investeringen in aanmerking kunnen komen voor regionale investeringssteun in de zin van artikel 87, lid 3, onder c). Het regionale steunplafond is vastgesteld op 15 % bruto 3. (9) Begin 2003 werd een steunaanvraag bij de centrale autoriteiten ingediend. Om budgettaire redenen zijn uitbreidingsinvesteringen echter uitgesloten van de Nederlandse regionale steunregeling, het Besluit subsidies regionale 1 N185/98, PB C 56 van , blz N729/99, PB C 77 van , blz N228/00, PB C 266 van , blz. 4. 2

3 investeringsprojecten 4. Het betrokken investeringsproject werd als uitbreidingsinvestering aangemerkt en er werd derhalve geen steun toegekend. SABIC heeft vervolgens aangegeven dat het project mogelijk zou worden uitgesteld dan wel buiten de EU worden gerealiseerd. In deze context hebben de provincie en de gemeente op 30 september 2003 en 1 oktober 2003 besloten de bovengenoemde subsidies ter beschikking te stellen, mits de Europese Commissie haar goedkeuring zou verlenen. SABIC-EPC heeft vervolgens op 6 oktober 2003 besloten door te gaan met het project. 2.4 De markt en het regionale chemische cluster (10) SABIC-EPC produceert basischemicaliën waarvoor de geografische markt de EER is of zelfs een nog groter gebied. De chemische industrie is een belangrijke sector in de provincie Limburg. De bedrijven in deze sector zorgen voor 25 % van de uitvoer van de provincie, waarvan de helft naar andere Europese landen, 25 % naar Oost-Azië en 25 % naar de Verenigde Staten van Amerika. De chemische industrie genereert 9 % van de toegevoegde waarde in Limburg. Twee grote ondernemingen hebben hierin een groot aandeel: DSM en SABIC-EPC. Daarnaast bestaat het cluster uit de volgende ondernemingen: Andere chemiebedrijven: Akzo-Nobel, Allstab, Ciba Geigy, Eka Noble, Frencken, Grace Sierra, Hoechst, HSC, Ineos Eijsden, Solvay, Trespa, Umicor en Vinamul. Er bestaan onderlinge leveringen tussen deze bedrijven. Toeleveranciers: onderhoud (bv. Stork Industrial Services, SGB Industrial Services), engineering (bv. Tebodin), transport (Langen BV, Logistics Services Wim Bosman), afvalverwerking (bv. CeDo Recycling), verpakkingen (bv. Flo Pak, Wipak), onderzoek en advies (bv. Oranjewoud), veiligheid (bv. Meeks Consultancy). Een deel van deze toeleveranciers is gevestigd op het terrein "Chemelot". Kennisinstellingen: universiteiten van Aken, Maastricht, Luik en Eindhoven, Jülich Research Centre, Aachen-Jülich engineering college, Technological Research Centre Hasselt en onderzoek- en adviesbureaus zoals TNO. (11) Het chemische cluster heeft belangrijke banden met de verwerkende industrie en de life science industrie. (12) Voor de periode wordt verwacht dat de markt voor basischemicaliën zal groeien. De markt voor polypropeen en polyethyleen zal met 1,3 % - 8,7 % per jaar groeien, afhankelijk van het product 5. De productiepercentages zijn hoog, rond 90%. De productie van sommige producten (met name lineaire lagedichtheidpolyethyleen (LLDPE) en hogedichtheidpolyethyleen (HDPE)) loopt achter op de vraag. De netto-invoer 4 Nr. N549/99, PB C 272 van , blz Bron± Chemical Marketing Associates Incorporated. Andere bronnen zoals CEH-SRI Consulting verwachten eveneens dat de markt zal groeien, maar voorspellen wat lagere groeicijfers. 3

4 in de EU zal naar verwachting toenemen met 5 % - 12,1 % per jaar, afhankelijk van het product. 2.5 Belang van het project voor het regionale chemische cluster (13) Sinds 2000 voert DSM een herstructurering van haar activiteiten door, bestaande uit een concentratie de fijnchemie en het afstoten van haar basis- en petrochemische activiteiten. Voor haar petrochemische activiteiten in Limburg, maar ook in buurregio s en met name rond Gelsenkirchen (Duitsland), betekende dit dat geen nieuwe investeringen en alleen de strikt noodzakelijke vervangingsinvesteringen werden gedaan. DSM verricht O&O op het gebied van de fijnchemie op andere locaties, zodat de basis voor O&O in Limburg verzwakte. Het bedrijf kondigde een vermindering van ongeveer 600 arbeidsplaatsen aan, wat indirect een verlies van ongeveer banen met zich mee zal brengen. De strategie van DSM bedreigt ook de ontwikkeling van multimodale vervoersactiviteiten in Zuid-Limburg, waarvoor de petrochemische industrie een belangrijke factor is. (14) De overname van de petrochemische activiteiten van DSM in Geleen en Gelsenkirchen (Duitsland) door SABIC, in totaal ongeveer werknemers, creëert nieuwe mogelijkheden. SABIC-EPC, dat een belangrijk deel van DSM Research heeft overgenomen, is voornemens een nieuwe Research en Businesscampus op te zetten. Nieuwe projecten betreffen onder meer stimulering van starters, samenwerking op het gebied van O&O, exploitatie van octrooien, bijeenbrengen van risicokapitaal, logistieke verbetering en multimodaal en pijpleidingvervoer, verbetering van het (beroeps)onderwijs en de ontwikkeling van een Euregionaal businessplan op het gebied van chemicaliën. De investering in het nieuwe regionale hoofdkantoor betekent ook een versterking van de positie van Sittard-Geleen als locatie voor kantoren. (15) De Nederlandse autoriteiten zijn van mening dat de investeringen belangrijk zijn voor het omvormen van de chemische industrie in de regio tot een modern en open chemisch cluster. De vestiging van het hoofdkantoor betekent een duurzame garantie voor de aanwezigheid van de petrochemische industrie in de regio, een nieuwe, belangrijke drager van de toekomstige ontwikkeling van het cluster, handhaving en versterking van de werkgelegenheid in de industrie en vergroting van de aantrekkelijkheid voor nieuwe chemische bedrijven. De overwegingen van SABIC-EPC om een additionele naftakraker en volgfabrieken in Geleen en Gelsenkirchen (Duitsland) te bouwen, met een totaal aan investeringen van 1,5 miljard euro en belangrijke gevolgen voor de vraag- en aanbodketen, geeft een indicatie van het bredere belang van het project. 4

5 3 Beoordeling 3.1 Staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag (16) Artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag bepaalt dat, behoudens de afwijkingen waarin het Verdrag voorziet, steunmaatregelen die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt, voorzover die steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt. De aangemelde subsidie moet worden beschouwd als steun in de zin van dit artikel, aangezien zij uit staatsmiddelen wordt bekostigd en een voordeel verstrekt aan SABIC-EPC, die anders alle investeringskosten had moeten dragen. Aangezien er sprake is van concurrentie en handel in de chemische industrie, dreigen financiële voordelen die SABIC ten opzichte van haar concurrenten begunstigen, de concurrentie te vervalsen en het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig te beïnvloeden. 3.2 Verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt (17) De Commissie heeft de steun getoetst aan artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag en de Richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 6 (hierna: "de richtsnoeren"). Voor de betrokken sector gelden geen specifieke regels. De multisectorale kaderregeling betreffende regionale steun voor grote investeringsprojecten 7 is niet van toepassing omdat het steunbedrag te laag is. (18) Overeenkomstig punt 4 van de richtsnoeren is bij de aangemelde steun sprake van steun voor initiële investering in de zin van punt 4.4 van de richtsnoeren, aangezien het duidelijk gaat om de uitbreiding van een bestaande vestiging. Het feit dat de investering op zichzelf geen productieve investering is, is in de context van de schepping van werkgelegenheid niet relevant, te meer daar de steun intrinsiek verband houdt met de versterking van de activiteiten van SABIC-EPC in de betrokken regio. Ten minste 25 % van het project zal door de begunstigde worden gefinancierd, overeenkomstig punt 4.2, eerste alinea van de richtsnoeren. Zoals hierboven is uitgelegd, is in overeenstemming met punt 4.2, derde alinea, vóór de aanvang van de werkzaamheden een steunaanvraag ingediend. De kosten van het project (34,9 miljoen euro) komen volgens punt 4.5 van de richtsnoeren voor steun in aanmerking, omdat zij betrekking hebben op terreinen, gebouwen en uitrusting. De investering zal gedurende meer dan 5 jaar in de regio behouden blijven, in overeenstemming met punt 4.10 van de richtsnoeren. Ten slotte zal de intensiteit van de aangemelde steun (4,2 miljoen euro), gecumuleerd met de intensiteit van de steun die in het kader van de goedgekeurde regeling is toegekend (1,0 miljoen euro), het regionale plafond van 15 % bruto niet te boven gaan. 6 PB C 74 van , blz PB C70 van , blz.8. 5

6 (19) De Commissie merkt echter op dat de steun in kwestie niet wordt toegekend in het kader van een vooraf door de Commissie goedgekeurde regionale regeling. De steun wordt derhalve beschouwd als ad-hocsteun, die per geval moet worden beoordeeld. Punt 2 van de richtsnoeren luidt als volgt: "Een individuele ad hoc-steunmaatregel ten gunste van één enkele onderneming of steunmaatregelen ten behoeve van slechts één enkele economische sector kan, respectievelijk kunnen op de mededinging in de betrokken markt een aanzienlijke invloed hebben, terwijl het gevaar bestaat dat het effect ervan voor de regionale ontwikkeling te beperkt blijft. Dergelijke steunmaatregelen passen over het algemeen in een gericht of in een sectoraal industriebeleid en wijken dikwijls af van de geest van het regionale steunbeleid als zodanig. Laatstgenoemd beleid moet namelijk neutraal blijven ten aanzien van de allocatie van productieve middelen tussen de verschillende economische sectoren en activiteiten. De Commissie is van oordeel dat deze steunmaatregelen, tot op bewijs van het tegendeel, niet aan de in de vorige alinea genoemde voorwaarden voldoen" (d.w.z. evenwicht tussen concurrentieverstoringen en het effect op de regionale ontwikkeling). (20) De provinciale en gemeentelijke autoriteiten streven met de toekenning van de steun echter niet louter een gericht of sectoraal beleid na. De maatregel moet eerder worden gezien in de context van de bredere "cluster-benadering". Zo maakt de sector basischemie deel uit van de basis- en productindustrie, een van de zes hoofdgroepen van bedrijvigheid in Nederland, waarvoor een coherent totaalbeleid is vastgesteld 8. Dit beleid is van algemene aard, maar voorziet waar nodig clusterspecifieke oplossingen. Het provinciale beleid past in dit bredere kader, maar plaatst het eveneens in het beleidskader voor het gebied Eindhoven-Luik-Maastricht-Aken (ELMA). De banden tussen industriële ondernemingen, dienstenleveranciers en kennisinstellingen in deze Euregio zijn sterk en de regionale en industriële ontwikkelingsbeleidsmaatregelen worden gecoördineerd. Het is cruciaal de voorwaarden voor op kennis gebaseerde activiteiten te scheppen, waarbij de nadruk wordt gelegd op samenwerking tussen alle betrokkenen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling en innovatie. (21) Om historische redenen is de sector basischemie sterk vertegenwoordigd in Limburg en het grotere ELMA-gebied. Het wekt dan ook geen verbazing dat handhaving van gunstige voorwaarden voor deze sector een van de doelstellingen van het beleid is. De laatste jaren heeft de sector zich ontwikkeld in de richting van fijnchemie, en er worden vooral grote inspanningen verricht ten aanzien van het cluster "life sciences", dat biotechnologie, medische technologie, farmacie en aanverwante biowetenschappen omvat. Andere initiatieven in deze context hebben echter betrekking op heel verschillende sectoren, zoals communicatie en multimedia en gezondheid en levensmiddelen. 8 Industriebrief van de minister van Economische Zaken aan het Parlement, oktober 2004, 6

7 (22) Basischemie en life sciences hebben betrekkelijk sterke banden. Dit blijkt met name duidelijk uit de plannen om een Research en Businesscampus in Geleen op te zetten 9. Deze zal gelegen zijn op het bestaande onderzoeksterrein van DSM. Op dit terrein werken momenteel ongeveer 900 werknemers van DSM, maar ook 100 van SABIC. Een van de expertisegebieden is polymeren. Het strategische partnerschap tussen SABIC en de gemeente strookt geheel met dit bredere beleid en weerspiegelt het belang dat wordt gehecht aan de ontwikkeling van op kennis gebaseerde activiteiten en de versterking van de precompetitieve samenwerking in het ELMA-gebied. In dit verband is te verwachten dat de vestiging van het Europese hoofdkantoor van SABIC in Sittard-Geleen de banden binnen het cluster aanzienlijk zal versterken. Kortom, de steun ten gunste van SABIC moet worden beschouwd als zijnde volledig in overeenstemming met het algemene ontwikkelingsbeleid van de regio. De Commissie is dan ook van oordeel dat de bevordering van dergelijke sectorgerichte clusters, die vaak gebaseerd zijn op nauwe banden met O&Oinstellingen en die beogen regio's te ontwikkelen door hun sterke punten beter te benutten, geen industriebeleid is in de zin van punt 2 van de richtsnoeren. (23) Gezien het bovenstaande heeft de Commissie vervolgens de gevolgen van de steun in de context van de Gemeenschap als geheel onderzocht. (24) Vooraleerst moet worden opgemerkt dat de investering geen productiecapaciteit toevoegt. Op basis van de informatie waarover de Commissie beschikt, lijken de markten voor de diverse betrokken producten zich positief te ontwikkelen, al is de groei voor sommige producten betrekkelijk gering. Uit de door Nederland verstrekte gegevens blijkt niet dat op deze markten sprake is van overcapaciteit. (25) Volgens de door Nederland verstrekte informatie, die hierboven is samengevat, zullen de investeringen van SABIC-EPC een aanzienlijke bijdrage leveren aan de handhaving en verdere ontwikkeling van de economische activiteit en er aldus voor zorgen dat werkgelegenheid behouden blijft en nieuwe arbeidsplaatsen worden gecreëerd die kwantitatief en kwalitatief van belang zijn gezien de grootte van de regio. Zie hiervoor de punten (26) De investering kwam niet in aanmerking voor steun in het kader van de BSRIregeling, aangezien uitbreidingsinvesteringen niet onder deze regeling vallen en de Nederlandse autoriteiten hebben uitgelegd dat nieuwe investeringen over het algemeen een veel groter effect op de regionale ontwikkeling hebben. In deze context strookt de uitsluiting van uitbreidingsinvesteringen om budgettaire redenen 10 volledig met de nadruk die de Commissie legt op minder maar beter gerichte steun. Tegelijkertijd is de Commissie het met Nederland eens dat uitbreidingsinvesteringen onder uitzonderlijke omstandigheden, zoals Het aangemelde steunbedrag, 4,2 miljoen euro, is inderdaad aanzienlijk ten opzichte van het gemiddelde jaarlijkse budget van ongeveer 20 miljoen euro voor deze regeling. 7

8 in dit geval, een belangrijk effect op de regionale ontwikkeling kunnen hebben. De Commissie merkt in dit verband op dat het niet erg gebruikelijk is dat bedrijven hun hoofdkantoor in steungebieden vestigen gezien de voordelen van meer ontwikkelde centrale gebieden, bijvoorbeeld wat gekwalificeerde arbeidskrachten betreft. Bovendien valt de investering onder een andere regeling, in het kader waarvan 1 miljoen euro wordt toegekend. De steun kan dus niet louter als op zichzelf staande steun aan een onderneming worden beschouwd, maar moet worden gezien in de context van de algemene inspanningen om de regio te ontwikkelen. 4 Besluit (27) Gezien de bovenstaande overwegingen is de Commissie van oordeel dat de staatssteun die Nederland aan SABIC-EPC wil toekennen de regionale ontwikkeling van het gebied zal bevorderen zonder de handelsvoorwaarden zodanig ongunstig te beïnvloeden dat het algemeen belang wordt geschaad. De steun komt dus in aanmerking voor vrijstelling overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag. De Commissie heeft derhalve besloten de steunmaatregel als verenigbaar met het EG-Verdrag te beschouwen. Ingeval deze brief vertrouwelijke gegevens mocht bevatten die niet mogen worden bekendgemaakt, wordt u verzocht de Commissie daarvan binnen vijftien werkdagen vanaf de ontvangst van dit schrijven in kennis te stellen. Ontvangt de Commissie binnen de vastgestelde termijn geen met redenen omkleed verzoek, dan neemt zij aan dat u instemt met mededeling aan derden en bekendmaking van de volledige tekst van dit schrijven in de authentieke taal op internet: Uw verzoek dient per aangetekend schrijven of per fax te worden toegezonden aan: Europese Commissie Directoraat-generaal Concurrentie Griffie Staatssteun B-1049 Brussel Fax: +32 (0) Met bijzondere hoogachting, Voor de Commissie Neelie KROES Lid van de Commissie 8

Steunmaatregel N 118/2004 -België (Vlaanderen) Subsidies voor haalbaarheidsstudies met betrekking tot bouw- en milieuprojecten buiten de EU.

Steunmaatregel N 118/2004 -België (Vlaanderen) Subsidies voor haalbaarheidsstudies met betrekking tot bouw- en milieuprojecten buiten de EU. Europese Commissie Brussel, 30.06.2004 C (2004)2042 fin Betreft: Steunmaatregel N 118/2004 -België (Vlaanderen) Subsidies voor haalbaarheidsstudies met betrekking tot bouw- en milieuprojecten buiten de

Nadere informatie

Bij dit besluit heeft de Commissie zich gebaseerd op de onderstaande overwegingen.

Bij dit besluit heeft de Commissie zich gebaseerd op de onderstaande overwegingen. EUROPESE COMMISSIE Brussel, 07.XII.2005 C (2005) 5280 Betreft: Steunmaatregelen van de Staten nr. N 491/2005 - Nederland Subsidieregeling sanering glastuinbouwbedrijven in vanuit milieu opzicht kwetsbare

Nadere informatie

Bij dit besluit heeft de Commissie zich gebaseerd op de navolgende overwegingen:.

Bij dit besluit heeft de Commissie zich gebaseerd op de navolgende overwegingen:. EUROPESE COMMISSIE Brussel, 06-12-2002 C (2002) 4854 Betreft: Steunmaatregelen van de Staten / Nederland Steunmaatregel nr. N 210/02 Subsidieverordening sloop agrarische en overige bebouwing buitengebied

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 11-VII-2006 C(2006) 3259. Betreft: Steunmaatregel nr. N 96/06 "Eneco duurzame energie " Excellentie,

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 11-VII-2006 C(2006) 3259. Betreft: Steunmaatregel nr. N 96/06 Eneco duurzame energie  Excellentie, EUROPESE COMMISSIE Brussel, 11-VII-2006 C(2006) 3259 Betreft: Steunmaatregel nr. N 96/06 "Eneco duurzame energie " Excellentie, De Commissie wenst Nederland ervan in kennis te stellen dat zij, na onderzoek

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 20.12.2001. Staatssteun N 544/2001 België Ford Genk Opleidingssteun. Excellentie, PROCEDURE

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 20.12.2001. Staatssteun N 544/2001 België Ford Genk Opleidingssteun. Excellentie, PROCEDURE EUROPESE COMMISSIE Brussel, 20.12.2001 C (2001)4509fin Betreft: Staatssteun N 544/2001 België Ford Genk Opleidingssteun Excellentie, PROCEDURE 1. Bij schrijven van 24 juli 2001 heeft België, overeenkomstig

Nadere informatie

Steunmaatregelen van de Staten/Nederland Steunmaatregel nr. N 301/2005 Programma Beheer, functiewijziging

Steunmaatregelen van de Staten/Nederland Steunmaatregel nr. N 301/2005 Programma Beheer, functiewijziging EUROPESE COMMISSIE Brussel, 8-XII-2005 C(2005) 5300 Betreft: Steunmaatregelen van de Staten/Nederland Steunmaatregel nr. N 301/2005 Programma Beheer, functiewijziging Excellentie, Ik heb de eer u mee te

Nadere informatie

Steunmaatregelen van de Staten nr. N 699/00 - België (Vlaanderen) Regeling afbouw varkensstapel

Steunmaatregelen van de Staten nr. N 699/00 - België (Vlaanderen) Regeling afbouw varkensstapel EUROPESE COMMISSIE Brussel, 27-02-2001 SG(2001) D/ 286469 Betreft: Steunmaatregelen van de Staten nr. N 699/00 - België (Vlaanderen) Regeling afbouw varkensstapel Excellentie, Ik heb de eer U ervan in

Nadere informatie

Steunmaatregel N 253/2005 - Nederland Garantieregeling voor financiering scheepsbouw

Steunmaatregel N 253/2005 - Nederland Garantieregeling voor financiering scheepsbouw EUROPESE COMMISSIE Brussel, 20.VII.2005 C (2005) 2704 def. Betreft: Steunmaatregel N 253/2005 - Nederland Garantieregeling voor financiering scheepsbouw Excellentie, I. Procedure (1) Bij schrijven van

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Steunmaatregel SA.37084 (2013/N) Nederland Compensatie van indirecte EU-ETS-kosten

EUROPESE COMMISSIE. Steunmaatregel SA.37084 (2013/N) Nederland Compensatie van indirecte EU-ETS-kosten EUROPESE COMMISSIE Brussel, 16.10.2013 C(2013) 6636 final OPENBARE VERSIE Dit document is een intern document van de Commissie dat louter ter informatie is bedoeld. Betreft: Excellentie, Steunmaatregel

Nadere informatie

Brussel, SG-Greffe (2009) DI 1160 BRUSSEL

Brussel, SG-Greffe (2009) DI 1160 BRUSSEL EUROPESE COMMISSIE ONTVANGEN 1 6 DEC Z009 SECRETARIAAT-GENERAAL Brussel, SG-Greffe (2009) DI 16. 12. 2009 11551 PERMANENTE VERTEGENWOORDIGING VAN NEDERLAND BIJ DE EUROPESE UNIE Herrmann-Debrouxlaan, 48

Nadere informatie

Steunmaatregel N 524/2009 Nederland Wijzigingen in het Nederlands Fonds voor de Film (N 291/2007) Excellentie,

Steunmaatregel N 524/2009 Nederland Wijzigingen in het Nederlands Fonds voor de Film (N 291/2007) Excellentie, EUROPESE COMMISSIE Brussel, 22.12.2009 C(2009)10665 Betreft: Steunmaatregel N 524/2009 Nederland Wijzigingen in het Nederlands Fonds voor de Film (N 291/2007) Excellentie, 1. PROCEDURE (1) Bij brief van

Nadere informatie

Zijne Excellentie de Heer J.N.G. DE HOOP SCHEFFER Minister van Buitenlandse Zaken Bezuidenhoutseweg 67 Postbus 20061 NL - 2500 - EB 's-gravenhage

Zijne Excellentie de Heer J.N.G. DE HOOP SCHEFFER Minister van Buitenlandse Zaken Bezuidenhoutseweg 67 Postbus 20061 NL - 2500 - EB 's-gravenhage EUROPESE COMMISSIE Brussel, 29.10.2003 C(2003)3886fin Betreft: Steunmaatregel N 68/2003 Nederland Cultuurbeleggingsfondsen Excellentie, 1 PROCEDURE Bij schrijven van 7 februari 2003, dat op 10 februari

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Brussel,19.12.2012 C(2012) 9473 final

EUROPESE COMMISSIE. Brussel,19.12.2012 C(2012) 9473 final EUROPESE COMMISSIE Brussel,19.12.2012 C(2012) 9473 final Betreft: Steunmaatregel SA.35377 (2012/N) Nederland Groene energiebelasting verlenging van de toepassing van het verlaagde tarief voor de glastuinbouwsector

Nadere informatie

Subsidieregeling energiebesparing huishoudens met lage inkomens N 698/2000 Nederland

Subsidieregeling energiebesparing huishoudens met lage inkomens N 698/2000 Nederland EUROPESE COMMISSIE Brussel, 02.10.2001 SEC(2001)1491fin Betreft: Subsidieregeling energiebesparing huishoudens met lage inkomens N 698/2000 Nederland Excellentie, Bij brief van 20 oktober 2000 hebben de

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Steunmaatregel SA. 36315 (2013/N) Nederland Botlek Zuid - stoompijpleiding

EUROPESE COMMISSIE. Steunmaatregel SA. 36315 (2013/N) Nederland Botlek Zuid - stoompijpleiding EUROPESE COMMISSIE Brussel, 16.10.2013 C(2013) 6627 final In de openbare versie van dit besluit zijn, overeenkomstig de artikelen 24 en 25 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999

Nadere informatie

BESCHRIJVING VAN DE STEUNMAATREGEL

BESCHRIJVING VAN DE STEUNMAATREGEL EUROPESE COMMISSIE Brussel, 14.11.2013 C(2013) 7725 final OPENBARE VERSIE Dit document is een intern document van de Commissie dat louter ter informatie is bedoeld. Betreft: Steunmaatregel SA.37017 (2013/N)

Nadere informatie

Staatssteun nr. N 14/2002 - België Belgische federale steunregeling ten behoeve van hernieuwbare energiebronnen

Staatssteun nr. N 14/2002 - België Belgische federale steunregeling ten behoeve van hernieuwbare energiebronnen EUROPESE COMMISSIE Brussel, 02.08.2002 C(2002)2904 fin. Betreft: Staatssteun nr. N 14/2002 - België Belgische federale steunregeling ten behoeve van hernieuwbare energiebronnen Excellentie, Bij schrijven

Nadere informatie

Steunmaatregel nr. N 217/2002 - Nederland Vuurwerkramp Enschede - Schadevergoeding aan ondernemers

Steunmaatregel nr. N 217/2002 - Nederland Vuurwerkramp Enschede - Schadevergoeding aan ondernemers EUROPESE COMMISSIE Brussel, 06.06.2002 C (2002) 1674 Betreft: Steunmaatregel nr. N 217/2002 - Nederland Vuurwerkramp Enschede - Schadevergoeding aan ondernemers Excellentie, PROCEDURE Bij brief van 13

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Steunmaatregel SA. 36188 (2013/N) België (Vlaanderen)

EUROPESE COMMISSIE. Steunmaatregel SA. 36188 (2013/N) België (Vlaanderen) EUROPESE COMMISSIE Brussel, 25.7.2013 C(2013) 4906 final OPENBARE VERSIE Dit document is een intern document van de Commissie dat louter ter informatie is bedoeld. Betreft: Steunmaatregel SA. 36188 (2013/N)

Nadere informatie

Steunmaatregel N 521/2003 Nederland Scheepsbouw, ontwikkelingshulp voor Jamaica

Steunmaatregel N 521/2003 Nederland Scheepsbouw, ontwikkelingshulp voor Jamaica EUROPESE COMMISSIE Brussel, 16.03.2004 C(2004)479fin Betreft: Steunmaatregel N 521/2003 Nederland Scheepsbouw, ontwikkelingshulp voor Jamaica Excellentie, I. PROCEDURE (1) Bij schrijven van 6 november

Nadere informatie

1) Bij brief van 16 november 2005 heeft de Nederlandse overheid de bovengenoemde steunmaatregel aangemeld.

1) Bij brief van 16 november 2005 heeft de Nederlandse overheid de bovengenoemde steunmaatregel aangemeld. EUROPESE COMMISSIE Brussel, 22.XII.2005 C(2005)5946 Betreft: Steunmaatregel N 570/2005 - Nederland Vermindering accijns biobrandstoffen Excellentie, De Commissie deelt Nederland hierbij mede dat zij na

Nadere informatie

Steunmaatregel SA.33051 (2011/N) - Nederland Wijziging garantieregeling scheepsbouw

Steunmaatregel SA.33051 (2011/N) - Nederland Wijziging garantieregeling scheepsbouw EUROPESE COMMISSIE Brussel, 25.01.2012 C(2012) 169 definitief Betreft: Steunmaatregel SA.33051 (2011/N) - Nederland Wijziging garantieregeling scheepsbouw Excellentie, I. PROCEDURE 1. Op 22 mei 2011 heeft

Nadere informatie

2. Deze aanmelding heeft betrekking op wijziging en verlenging van MEPsteunregelingen

2. Deze aanmelding heeft betrekking op wijziging en verlenging van MEPsteunregelingen EUROPESE COMMISSIE Brussel, 21.XII.2007 C(2007)6875 Betreft: Steunmaatregel nr. N 478/2007 - Nederland "Stimulering van duurzame energie, wijziging en verlenging van de MEP-regeling (N 707/02) en MEP stimulering

Nadere informatie

De beslissing van de Commissie is gebaseerd op de onderstaande overwegingen.

De beslissing van de Commissie is gebaseerd op de onderstaande overwegingen. EUROPESE COMMISSIE Brussel, 05.01.2010 C(2009)10757 Betreft: Staatssteun N 602/2009 - Nederland Methode voor de berekening van de steunintensiteit van garanties op leningen voor werkkapitaal aan landbouwondernemingen

Nadere informatie

Staatssteunmaatregel nr. NN 76/2005 Nederland NV Monumenten Fonds Brabant

Staatssteunmaatregel nr. NN 76/2005 Nederland NV Monumenten Fonds Brabant EUROPESE COMMISSIE Brussel, 16.V.2006 C (2006) 1834 def. Subject: Staatssteunmaatregel nr. NN 76/2005 Nederland NV Monumenten Fonds Brabant Excellentie, I. PROCEDURE 1. Bij schrijven geregistreerd op 5

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Staatssteun SA.33105 (2011/N) Nederland Methodiek berekening garanties aquacultuur

EUROPESE COMMISSIE. Staatssteun SA.33105 (2011/N) Nederland Methodiek berekening garanties aquacultuur EUROPESE COMMISSIE Brussel, 05.02.2013 C(2013) 472 final Betreft: Staatssteun SA.33105 (2011/N) Nederland Methodiek berekening garanties aquacultuur Excellentie, Naar aanleiding van staatssteundossier

Nadere informatie

Steunmaatregelen van de Staten/Nederland Steunmaatregel nr. N 33/2002 Subsidieregeling zeldzame landbouwhuisdierrassen

Steunmaatregelen van de Staten/Nederland Steunmaatregel nr. N 33/2002 Subsidieregeling zeldzame landbouwhuisdierrassen EUROPESE COMMISSIE Brussel, 25-11-2002 C(2002) 4281 Betreft : Steunmaatregelen van de Staten/Nederland Steunmaatregel nr. N 33/2002 Subsidieregeling zeldzame landbouwhuisdierrassen Excellentie, Overeenkomstig

Nadere informatie

Steunmaatregel N 348/2006 Nederland Overgangsbudget voor de liberalisatie van de markt voor inburgeringscursussen voor recente immigranten

Steunmaatregel N 348/2006 Nederland Overgangsbudget voor de liberalisatie van de markt voor inburgeringscursussen voor recente immigranten EUROPESE COMMISSIE Brussel, 12.X.2006 C(2006)4364 def. Betreft: Steunmaatregel N 348/2006 Nederland Overgangsbudget voor de liberalisatie van de markt voor inburgeringscursussen voor recente immigranten

Nadere informatie

Steunmaatregelen van de Staten / Nederland - Steunmaatregel nr. N 742/2002 - Kaderbeschikking Innovatie Landbouw Noord-Nederland

Steunmaatregelen van de Staten / Nederland - Steunmaatregel nr. N 742/2002 - Kaderbeschikking Innovatie Landbouw Noord-Nederland EUROPESE COMMISSIE Brussel, 13-02-2003 C(2003) 127 Betreft : Steunmaatregelen van de Staten / Nederland - Steunmaatregel nr. N 742/2002 - Kaderbeschikking Innovatie Landbouw Noord-Nederland Excellentie,

Nadere informatie

Zijne Excellentie de Heer Karel DE GUCHT Minister van Buitenlandse Zaken Karmelietenstraat 15 BE 1000 Brussel EUROPESE COMMISSIE

Zijne Excellentie de Heer Karel DE GUCHT Minister van Buitenlandse Zaken Karmelietenstraat 15 BE 1000 Brussel EUROPESE COMMISSIE EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.XI.2006 C(2006)5659 Betreft: Steunmaatregel nr. N 653/2006 België Subsidies voor industrieel onderzoek en precommerciële ontwikkeling door ondernemingen die deelnemen aan

Nadere informatie

Steunmaatregel van de staat N 520/2001 Nederland Convenant bodemsanering

Steunmaatregel van de staat N 520/2001 Nederland Convenant bodemsanering EUROPESE COMMISSIE Brussel, 27.02.2002 C (2002)607fin Betreft: Steunmaatregel van de staat N 520/2001 Nederland Convenant bodemsanering Excellentie, Bij brief van 23 juli 2001, door de Commissie geregistreerd

Nadere informatie

Steunmaatregelen van de Staten/Nederland Steunmaatregel nr. N 30/2005 Agro en Co kapitaalfonds

Steunmaatregelen van de Staten/Nederland Steunmaatregel nr. N 30/2005 Agro en Co kapitaalfonds EUROPESE COMMISSIE Brussel, 19-VIII-2005 C(2005) 3253 Betreft: Steunmaatregelen van de Staten/Nederland Steunmaatregel nr. N 30/2005 Agro en Co kapitaalfonds Excellentie, Ik heb de eer u mee te delen dat

Nadere informatie

Staatssteun/Nederland SA.34253 (2012/NN) Investeringssteun voor de vermindering van de geuremissie bij Knoops Lottum B.V.

Staatssteun/Nederland SA.34253 (2012/NN) Investeringssteun voor de vermindering van de geuremissie bij Knoops Lottum B.V. EUROPESE COMMISSIE Brussel, 12.4.2012 C(2012) 2436 final Betreft: Staatssteun/Nederland SA.34253 (2012/NN) Investeringssteun voor de vermindering van de geuremissie bij Knoops Lottum B.V. (varkenshouderij)

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Staatssteun /België SA.35985 (2012/N) "Vergoeding van de schade aan de landbouw als gevolg van de droogte van het voorjaar 2011"

EUROPESE COMMISSIE. Staatssteun /België SA.35985 (2012/N) Vergoeding van de schade aan de landbouw als gevolg van de droogte van het voorjaar 2011 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 21.2.2013 C(2013) 1039 final Betreft: Staatssteun /België SA.35985 (2012/N) "Vergoeding van de schade aan de landbouw als gevolg van de droogte van het voorjaar 2011" Excellentie,

Nadere informatie

Steunmaatregelen van de Staten/Nederland Steunmaatregel nr. N 851/2001 Investeringsregeling biologische varkenshouderij

Steunmaatregelen van de Staten/Nederland Steunmaatregel nr. N 851/2001 Investeringsregeling biologische varkenshouderij EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17-10-2002 C(2002) 3502 Betreft : Steunmaatregelen van de Staten/Nederland Steunmaatregel nr. N 851/2001 Investeringsregeling biologische varkenshouderij Excellentie, De Commissie

Nadere informatie

Steunmaatregel nr. N 501/05 - Nederland Draagkrachtondersteuning voor bodemsanering van bedrijfsterreinen

Steunmaatregel nr. N 501/05 - Nederland Draagkrachtondersteuning voor bodemsanering van bedrijfsterreinen EUROPESE COMMISSIE Brussel, 20.IX.2006 C(2006)4264 Betreft: Steunmaatregel nr. N 501/05 - Nederland Draagkrachtondersteuning voor bodemsanering van bedrijfsterreinen Excellentie, De Commissie wenst Nederland

Nadere informatie

Steunmaatregel N 291/2007 - Nederland Het Nederlands Fonds voor de Film - Uitvoeringsregeling Lange Speelfilm en Suppletieregeling Filminvesteringen

Steunmaatregel N 291/2007 - Nederland Het Nederlands Fonds voor de Film - Uitvoeringsregeling Lange Speelfilm en Suppletieregeling Filminvesteringen EUROPESE COMMISSIE Brussel, 10.VII.2007 C(2007) 3231 def. Betreft: Steunmaatregel N 291/2007 - Nederland Het Nederlands Fonds voor de Film - Uitvoeringsregeling Lange Speelfilm en Suppletieregeling Filminvesteringen

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 15.VI.2006 C(2006)2415. Steunmaatregel nr. N 543/2005 - Nederland "Stimulering van WKK onder de MEP" Excellentie,

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 15.VI.2006 C(2006)2415. Steunmaatregel nr. N 543/2005 - Nederland Stimulering van WKK onder de MEP Excellentie, EUROPESE COMMISSIE Brussel, 15.VI.2006 C(2006)2415 Betreft: Steunmaatregel nr. N 543/2005 - Nederland "Stimulering van WKK onder de MEP" Excellentie, De Commissie deelt de Nederlandse autoriteiten mee

Nadere informatie

Steunmaatregel nr. N 543/2000 België Phasing out van doelstelling 1 Financiële instrumentering

Steunmaatregel nr. N 543/2000 België Phasing out van doelstelling 1 Financiële instrumentering EUROPESE COMMISSIE Brussel, 19.06.2002 C(2002) 2136fin Betreft: Steunmaatregel nr. N 543/2000 België Phasing out van doelstelling 1 Financiële instrumentering Excellentie, 1. PROCEDURE Bij brief van de

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 4.12.2008 C(2008) 7611

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 4.12.2008 C(2008) 7611 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 4.12.2008 C(2008) 7611 Betreft: Steunmaatregelen van de staten / Nederland Steunmaatregel N 358/2008 Garantstelling landbouwondernemingen Excellentie, De Commissie stelt Nederland

Nadere informatie

Aanvraagformulier Innovatiefonds Oost Gelre

Aanvraagformulier Innovatiefonds Oost Gelre Aanvraagformulier Innovatiefonds Oost Gelre Naam project Aanvrager Looptijd project Inleiding welke gebeurtenissen zijn van invloed op het project? hoe ziet de huidige situatie eruit? wordt het project

Nadere informatie

Steunmaatregelen van de staten / Nederland Steunmaatregel N 555/2002 Uitstel belasting op verborgen reserves bij stopzetting intensieve veehouderij

Steunmaatregelen van de staten / Nederland Steunmaatregel N 555/2002 Uitstel belasting op verborgen reserves bij stopzetting intensieve veehouderij EUROPESE COMMISSIE Brussel, 24-I-2006 C (2006) 185 Betreft: Steunmaatregelen van de staten / Nederland Steunmaatregel N 555/2002 Uitstel belasting op verborgen reserves bij stopzetting intensieve veehouderij

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 10.07.2014 C(2014) 4938 final

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 10.07.2014 C(2014) 4938 final EUROPESE COMMISSIE Brussel, 10.07.2014 C(2014) 4938 final OPENBARE VERSIE Dit document is een intern document van de Commissie dat louter ter informatie is bedoeld. Betreft: Steunmaatregel SA. 38639 (2014/N)

Nadere informatie

Steunmaatregel nr. N 457/2008 Nederland Reductie van de tonnagebelasting voor grote schepen en scheepsmanagement

Steunmaatregel nr. N 457/2008 Nederland Reductie van de tonnagebelasting voor grote schepen en scheepsmanagement EUROPESE COMMISSIE Brussel, 10.3.2009 C(2009) 1482 definitief Betreft: Steunmaatregel nr. N 457/2008 Nederland Reductie van de tonnagebelasting voor grote schepen en scheepsmanagement Excellentie, 1. PROCEDURE

Nadere informatie

1. DOEL EN TOEPASSINGSBEREIK

1. DOEL EN TOEPASSINGSBEREIK EUROPESE COMMISSIE Directoraat-generaal Concurrentie Beleid en coördinatie inzake staatssteun Brussel, DG D(2004) COMMUNAUTAIRE KADERREGELING INZAKE STAATSSTEUN IN DE VORM VAN COMPENSATIES VOOR DE OPENBARE

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 06.11.2013 C(2013) 7037 final

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 06.11.2013 C(2013) 7037 final EUROPESE COMMISSIE Brussel, 06.11.2013 C(2013) 7037 final In de openbare versie van dit besluit zijn, overeenkomstig de artikelen 24 en 25 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 30.06.2004 C (2004)2206 fin

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 30.06.2004 C (2004)2206 fin EUROPESE COMMISSIE Brussel, 30.06.2004 C (2004)2206 fin Betreft: Steunmaatregel nr. N 224/04 België Staatssteun voor de Belgische cinematografische en audiovisuele productie wijzigingen aan de federale

Nadere informatie

In haar verdere antwoord voert de Nederlandse regering ter rechtvaardiging van de belastingvrijstelling de volgende argumenten aan:

In haar verdere antwoord voert de Nederlandse regering ter rechtvaardiging van de belastingvrijstelling de volgende argumenten aan: EUROPESE COMMISSIE Brussel, 03.07.2001 SG (2001) D/ 289541 Betreft: E 45/2000 - Nederland Belastingvrijstelling van Schiphol Group Excellentie, Procedure Bij brief D(2000) 3854 van 27 maart 2000 heeft

Nadere informatie

De Vlaamse autoriteiten hebben op 10 juli 2003 een decreet goedgekeurd teneinde een systeem van warmtekrachtcertificaten in te voeren.

De Vlaamse autoriteiten hebben op 10 juli 2003 een decreet goedgekeurd teneinde een systeem van warmtekrachtcertificaten in te voeren. EUROPESE COMMISSIE Brussel, 03.V.2005 C(2005)1318 fin Betreft: Steunmaatregel nr. N 608/2004 - België Warmtekrachtcertificaten Excellentie, 1. PROCEDURE Bij brief van 7 september 2004, die op 9 september

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Steunmaatregel SA.36556 (2013/N) - Nederland Anti-afhaakregeling waterschappen

EUROPESE COMMISSIE. Steunmaatregel SA.36556 (2013/N) - Nederland Anti-afhaakregeling waterschappen EUROPESE COMMISSIE Brussel, 16.10.2013 C(2013) 6628 final OPENBARE VERSIE Dit document is een intern document van de Commissie dat louter ter informatie is bedoeld. Betreft: Steunmaatregel SA.36556 (2013/N)

Nadere informatie

Steunmaatregel N 279/2003 - België Steun aan ondernemingen voor ecologie-investeringen in het Vlaams Gewest

Steunmaatregel N 279/2003 - België Steun aan ondernemingen voor ecologie-investeringen in het Vlaams Gewest EUROPESE COMMISSIE Brussel, 22.04.2004 C(2004) 1661 Betreft: Steunmaatregel N 279/2003 - België Steun aan ondernemingen voor ecologie-investeringen in het Vlaams Gewest Excellentie, 1. PROCEDURE Bij schrijven

Nadere informatie

Steunmaatregel nr. N 483/2000 Nederland Verkoop Ingenieursbureau Zuid-Holland

Steunmaatregel nr. N 483/2000 Nederland Verkoop Ingenieursbureau Zuid-Holland EUROPESE COMMISSIE Brussel, 28.03.2001 SG (2001) D/ 287317 Excellentie, Betreft: Steunmaatregel nr. N 483/2000 Nederland Verkoop Ingenieursbureau Zuid-Holland 1. Procedure: Bij schrijven van 14 juli 2000,

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Steunmaatregel nr. SA.38495 (2014/N) België Ad hoc steun Libert Paints - verhuizing omwille van milieuredenen

EUROPESE COMMISSIE. Steunmaatregel nr. SA.38495 (2014/N) België Ad hoc steun Libert Paints - verhuizing omwille van milieuredenen EUROPESE COMMISSIE Brussel, 11.06.2014 C(2014) 3629 final OPENBARE VERSIE Dit document is een intern document van de Commissie dat louter ter informatie is bedoeld. Betreft: Steunmaatregel nr. SA.38495

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 18.XI.2004 C (2004) 4555

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 18.XI.2004 C (2004) 4555 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 18.XI.2004 C (2004) 4555 Betreft: Staatssteun N 230/2004 - Nederland: "NanoNed: Nanotechnology network in the Netherlands" Staatssteun 231/2004 - Nederland: "B-BASIC: Bio-Based

Nadere informatie

Subsidiëring arbeidsplaatsen in het kader van reïntegratie werkzoekenden

Subsidiëring arbeidsplaatsen in het kader van reïntegratie werkzoekenden 14 6. Loonkostensubsidie en Europese regelgeving: beleidsaanbeveling Subsidiëring arbeidsplaatsen in het kader van reïntegratie werkzoekenden Beleidsaanbeveling van belang voor het opstellen van de gemeentelijke

Nadere informatie

Programmaspecifieke vragen bij de digitale subsidieaanvraag

Programmaspecifieke vragen bij de digitale subsidieaanvraag E 2. Leefbaarheid en Gemeenschapsvoorzieningen Voor dit programma gelden de regels: Leefbaarheid en gemeenschapsvoorzieningen. (titel 5.5) Voor alle aanvragen geldt: Voeg als bijlage een verklaring van

Nadere informatie

De Gemeente en de sport(organisatie) Prof. mr. Marjan Olfers Vrije Universiteit

De Gemeente en de sport(organisatie) Prof. mr. Marjan Olfers Vrije Universiteit De Gemeente en de sport(organisatie) Prof. mr. Marjan Olfers Vrije Universiteit DAAR IS DE OVERHEID Subsidies Vergunningen Betrokkenheid van de gemeente bij de organisatie Faciliteiten Betrokkenheid bij

Nadere informatie

Steunmaatregel N 156/2007 - België Aanloopsteun voor de Luchthaven Antwerpen

Steunmaatregel N 156/2007 - België Aanloopsteun voor de Luchthaven Antwerpen EUROPESE COMMISSIE Brussel, 13.VI.2007 C(2007) 2390 def. Betreft: Steunmaatregel N 156/2007 - België Aanloopsteun voor de Luchthaven Antwerpen Excellentie, 1. PROCEDURE (1) Bij elektronisch schrijven van

Nadere informatie

Steunmaatregel N 575/2005 - Nederland Bedrijfsverplaatsing van autodemontagebedrijf Steenbergen

Steunmaatregel N 575/2005 - Nederland Bedrijfsverplaatsing van autodemontagebedrijf Steenbergen EUROPESE COMMISSIE Brussel, 20.XII.2006 C (2006) 6608 def. Betreft: Steunmaatregel N 575/2005 - Nederland Bedrijfsverplaatsing van autodemontagebedrijf Steenbergen Excellentie, I. PROCEDURE (1) Bij brief

Nadere informatie

Steunmaatregel nr. N 193/2005 Nederland Faciliteit Opkomende Markten

Steunmaatregel nr. N 193/2005 Nederland Faciliteit Opkomende Markten EUROPESE COMMISSIE Brussel, 07.XII.2005 C(2005)4672 def. corr. Betreft: Steunmaatregel nr. N 193/2005 Nederland Faciliteit Opkomende Markten Excellentie, 1. Procedure (1) Bij brief van 14 april 2005, bij

Nadere informatie

Nadere subsidieregels voor de vestiging of uitbreiding van bedrijven of instellingen in Limburg 2009-2013 - provincie Limburg -

Nadere subsidieregels voor de vestiging of uitbreiding van bedrijven of instellingen in Limburg 2009-2013 - provincie Limburg - Nadere subsidieregels voor de vestiging of uitbreiding van bedrijven of instellingen in Limburg 2009-2013 - provincie Limburg - Het doel van de Nadere subsidieregels voor de vestiging of uitbreiding van

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 januari 2003 (21.01) (OR. fr) 5252/03 JUR 10 FIN 10 EUROJUST 1

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 januari 2003 (21.01) (OR. fr) 5252/03 JUR 10 FIN 10 EUROJUST 1 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 15 januari 2003 (21.01) (OR. fr) 5252/03 10 FIN 10 EUROJUST 1 BIJDRAGE VAN DE IDISCHE DIENST AAN DE BESPREKINGEN VAN HET BEGROTINGSCOMITE nr. Comv.: 12130/02 FIN 333

Nadere informatie

28.12.2006 Publicatieblad van de Europese Unie L 379/5

28.12.2006 Publicatieblad van de Europese Unie L 379/5 28.12.2006 Publicatieblad van de Europese Unie L 379/5 VERORDENING (EG) Nr. 1998/2006 VAN DE COMMISSIE van 15 december 2006 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op de-minimissteun

Nadere informatie

energiebelasting geen steun was in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. 3 N 753/97, SG(98)/D 6551

energiebelasting geen steun was in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. 3 N 753/97, SG(98)/D 6551 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 11.12.2001 C(2001)3959fin Betreft: Steunmaatregel N 239/2001 Nederland Gedeeltelijke vrijstelling van energiebelasting voor afvalverbrandingsinstallaties Geachte heer, Bij schrijven

Nadere informatie

Betreft: Steunmaatregel nr. N 334/2005 België Verlaging van het accijnstarief voor biobrandstoffen

Betreft: Steunmaatregel nr. N 334/2005 België Verlaging van het accijnstarief voor biobrandstoffen EUROPESE COMMISSIE Brussel, 23.XII.2005 C(2005)5960 Betreft: Steunmaatregel nr. N 334/2005 België Verlaging van het accijnstarief voor biobrandstoffen Excellentie, 1 PROCEDURE (1) De Belgische autoriteiten

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD NL NL NL EUROPESE COMMISSIE Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD Brussel, 19.4.2010 COM(2010)153 definitief 2010/0083 (NLE) betreffende de Overeenkomst in de vorm van een briefwisseling tussen de Europese

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 9.4.2014 C (2014) 2218 final

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 9.4.2014 C (2014) 2218 final EUROPESE COMMISSIE Brussel, 9.4.2014 C (2014) 2218 final OPENBARE VERSIE Dit document is een intern document van de Commissie dat louter ter informatie is bedoeld. Betreft: Steunmaatregel SA.24258 NN 43/2009

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 20.X.2004 C(2004)3915fin. Steunmaatregel nr. NN 136/2003 - België Belgische sectorfondsen. Excellentie, 1.

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 20.X.2004 C(2004)3915fin. Steunmaatregel nr. NN 136/2003 - België Belgische sectorfondsen. Excellentie, 1. EUROPESE COMMISSIE Brussel, 20.X.2004 C(2004)3915fin Betreft : Steunmaatregel nr. NN 136/2003 - België Belgische sectorfondsen Excellentie, 1. PROCEDURE In het tweede semester 2000 is, in het kader van

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 5 februari 2008 (07.02) (OR. en) 5952/08 JUR 25 COUR 1

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 5 februari 2008 (07.02) (OR. en) 5952/08 JUR 25 COUR 1 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 5 februari 2008 (07.02) (OR. en) 5952/08 JUR 25 COUR 1 BEGELEIDENDE NOTA van: de heer V. SKOURIS, Voorzitter van het Hof van Justitie d.d.: 4 februari 2008 aan: de heer

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 juli 2006 (27.07) (OR. en) 12036/06 Interinstitutioneel dossier: 2006/0121 (AVC)

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 juli 2006 (27.07) (OR. en) 12036/06 Interinstitutioneel dossier: 2006/0121 (AVC) RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 juli 2006 (27.07) (OR. en) 12036/06 Interinstitutioneel dossier: 2006/0121 (AVC) CH 39 SOC 374 MI 157 ETS 16 SERVICES 35 ELARG 86 VOORSTEL van: de Europese Commissie

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 27.10.2010 C(2010)7276 definitief. Steunmaatregel N 639/2009 - Nederland Garantieregeling scheepsnieuwbouwfinanciering

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 27.10.2010 C(2010)7276 definitief. Steunmaatregel N 639/2009 - Nederland Garantieregeling scheepsnieuwbouwfinanciering EUROPESE COMMISSIE Brussel, 27.10.2010 C(2010)7276 definitief Betreft: Steunmaatregel N 639/2009 - Nederland Garantieregeling scheepsnieuwbouwfinanciering Excellentie, I. PROCEDURE 1. Op 18 november 2009

Nadere informatie

DISCLAIMER. A. Algemene toepassingsvoorwaarden

DISCLAIMER. A. Algemene toepassingsvoorwaarden Algemene groepsvrijstellingsverordening (Verordening (EU) nr. 651/2014) - Werkdocument Opleidingssteun Eerst moet u op de algemene toepassingsvoorwaarden voor de AGVV controleren (12 voorwaarden / artikelen

Nadere informatie

Interreg V Vlaanderen-Nederland

Interreg V Vlaanderen-Nederland Interreg V Vlaanderen-Nederland Overzicht workshop 1. Stand van zaken Interreg V Call 1 Call 2 Call 3 2. Tips and tricks voor projectschrijvers 2A. Inhoudelijke aandachtspunten 2B. Technische aandachtspunten

Nadere informatie

DISCLAIMER. A. Algemene toepassingsvoorwaarden

DISCLAIMER. A. Algemene toepassingsvoorwaarden Algemene groepsvrijstellingsverordening (Verordening (EU) nr. 651/2014) - Werkdocument Steun tot herstel schade veroorzaakt door bepaalde natuurrampen Eerst moet u op de algemene toepassingsvoorwaarden

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 27 maart 2006 (29.03) (OR. en) 7813/06 Interinstitutioneel dossier: 2006/0037 (CNS)

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 27 maart 2006 (29.03) (OR. en) 7813/06 Interinstitutioneel dossier: 2006/0037 (CNS) RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 27 maart 2006 (29.03) (OR. en) 7813/06 Interinstitutioneel dossier: 2006/0037 (CNS) N 20 CORDROGUE 27 FISC 45 BUDGET 13 SAN 71 VOORSTEL van: de Commissie d.d.: 14 maart

Nadere informatie

Artikel 1. Onderwerp en werkingssfeer

Artikel 1. Onderwerp en werkingssfeer L 107/76 25.4.2015 BESLUIT (EU) 2015/656 VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK van 4 februari 2015 betreffende de voorwaarden krachtens welke kredietinstellingen overeenkomstig artikel 26, lid 2, van Verordening

Nadere informatie

Verklaring beperkte steun

Verklaring beperkte steun Verklaring beperkte steun Verklaring in het kader van het verlenen van beperkte steunbedragen als bedoeld in punt 4.2 van de Tijdelijke communautaire kaderregeling inzake staatssteun ter stimulering van

Nadere informatie

EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T

EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T DE RAAD Brussel, 4 februari 2009 (OR. en) 2008/0026 (COD) PE-CO S 3706/08 STATIS 156 CODEC 1456 WETGEVI GSBESLUITE E A DERE I STRUME TE Betreft: VERORDENING VAN HET

Nadere informatie

Algemene subsidieverordening Gelderland 1998

Algemene subsidieverordening Gelderland 1998 pagina 1 van 13 Algemene subsidieverordening Gelderland 1998 Regelgeving Algemeen register Algemeen bestuur Overige zaken betreffende algemeen bestuur Regeling Algemene subsidieverordening Gelderland 1998

Nadere informatie

Staatssteun nr. N 506/2003 - Nederland Vrijstelling van energiebelasting voor energie-intensieve eindverbruikers

Staatssteun nr. N 506/2003 - Nederland Vrijstelling van energiebelasting voor energie-intensieve eindverbruikers EUROPESE COMMISSIE Brussel, 16.12.2003 C (2003) 4498 fin Betreft: Staatssteun nr. N 506/2003 - Nederland Vrijstelling van energiebelasting voor energie-intensieve eindverbruikers Excellentie, Bij brief

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 maart 2000 (OR. en) 6485/00 Interinstitutioneel dossier: 99/0172 (CNS) LIMITE ECOFIN 56 NIS 30

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 maart 2000 (OR. en) 6485/00 Interinstitutioneel dossier: 99/0172 (CNS) LIMITE ECOFIN 56 NIS 30 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 13 maart 2000 (OR. en) 6485/00 Interinstitutioneel dossier: 99/0172 (CNS) LIMITE ECOFIN 56 NIS 30 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de Raad

Nadere informatie

COMMISSIEVAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE. van 19ЯХ/2008

COMMISSIEVAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE. van 19ЯХ/2008 COMMISSIEVAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 19/IX/2008 C(2008) 5113 definitief WORDT NIET GEPUBLICEERD BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 19ЯХ/2008 tot goedkeuring van het operationeel programma "Frankrijk

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 maart 2002 (18.03) (OR. fr) 7244/02. Interinstitutioneel dossier: 2002/0068 (ACC) LIMITE UD 17

PUBLIC RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 maart 2002 (18.03) (OR. fr) 7244/02. Interinstitutioneel dossier: 2002/0068 (ACC) LIMITE UD 17 Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 15 maart 2002 (18.03) (OR. fr) PUBLIC Interinstitutioneel dossier: 2002/0068 (ACC) 7244/02 LIMITE UD 17 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Sylvain BISARRE, directeur

Nadere informatie

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Zakendoen met België Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Overzicht 1. Kamer van Koophandel 2. KvK: afdeling Internationale Zaken 3. België: kansen en ontwikkelingen

Nadere informatie

L 73/12 Publicatieblad van de Europese Unie 19.3.2009

L 73/12 Publicatieblad van de Europese Unie 19.3.2009 L 73/12 Publicatieblad de Europese Unie 19.3.2009 VERORDENING (EG) Nr. 214/2009 VAN DE COMMISSIE 18 maart 2009 tot wijziging Verordening (EG) nr. 1800/2004 wat betreft de voorwaarden voor de verlening

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 13.05.2003 C(2003)1469fin

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 13.05.2003 C(2003)1469fin EUROPESE COMMISSIE Brussel, 13.05.2003 C(2003)1469fin Betreft: Steunmaatregel N 410/2002 (ex-cp 77/02) België Staatssteun voor de productie van Belgische cinematografische en audiovisuele werken "Tax shelter"-regeling

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 23 september 2014 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 23 september 2014 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 23 september 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2014/0021 (E) 12052/14 JUSTCIV 206 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESLUIT VAN DE RAAD betreffende

Nadere informatie

Aanbeveling voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Aanbeveling voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 10.3.2014 COM(2014) 156 final Aanbeveling voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot goedkeuring van de sluiting door de Commissie, namens de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, van

Nadere informatie

L 193/6 Publicatieblad van de Europese Unie 25.7.2007

L 193/6 Publicatieblad van de Europese Unie 25.7.2007 L 193/6 Publicatieblad van de Europese Unie 25.7.2007 VERORDENING (EG) Nr. 875/2007 VAN DE COMMISSIE van 24 juli 2007 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op de-minimissteun

Nadere informatie

Pagina 1/5. Kennedy Van der Laan Advocaten Mevrouw A. van der Beek Postbus 58188 1040 HD AMSTERDAM. Den Haag,

Pagina 1/5. Kennedy Van der Laan Advocaten Mevrouw A. van der Beek Postbus 58188 1040 HD AMSTERDAM. Den Haag, Kennedy Van der Laan Advocaten Mevrouw A. van der Beek Postbus 58188 1040 HD AMSTERDAM Den Haag, Aantal bijlage(n): Uw kenmerk: 51281/ABE/1351744/0.1 Ons kenmerk: ACM/DM/2014/206814 Onderwerp: 14.1134.15

Nadere informatie

Richtsnoeren inzake de methoden voor de bepaling van de marktaandelen met het oog op rapportage

Richtsnoeren inzake de methoden voor de bepaling van de marktaandelen met het oog op rapportage EIOPA-BoS-15/106 NL Richtsnoeren inzake de methoden voor de bepaling van de marktaandelen met het oog op rapportage EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327 Frankfurt Germany - Tel. + 49 69-951119-20;

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 04/07/06 C (2006) 2931 def. BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van betreffende de staatssteun die België voornemens is toe te kennen aan Ford Genk (nr. C 40/2005

Nadere informatie

ADVIES VAN DE COMMISSIE. van 8.10.2012

ADVIES VAN DE COMMISSIE. van 8.10.2012 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 8.10.2012 C(2012) 7142 final ADVIES VAN DE COMMISSIE van 8.10.2012 overeenkomstig artikel 3, lid 1, van Verordening (EG) nr. 714/2009 en artikel 10, lid 6, van Richtlijn 2009/72/EG

Nadere informatie

GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARINGEN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST

GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARINGEN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST EN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST AF/EEE/BG/RO/DC/nl 1 BETREFFENDE DE TIJDIGE BEKRACHTIGING VAN DE OVEREENKOMST BETREFFENDE

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 3 augustus 2004 (OR. en) 11296/04 Interinstitutioneel dossier: 2004/0142 (ACC) AGRI 185 WTO 78

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 3 augustus 2004 (OR. en) 11296/04 Interinstitutioneel dossier: 2004/0142 (ACC) AGRI 185 WTO 78 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 3 augustus 2004 (OR. en) 11296/04 Interinstitutioneel dossier: 2004/0142 (ACC) AGRI 185 WTO 78 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de Raad

Nadere informatie

EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T

EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T DE RAAD Brussel, 13 december 2011 (OR. en) 2011/0209 (COD) PE-CO S 70/11 CODEC 2165 AGRI 804 AGRISTR 74 WETGEVI GSBESLUITE E A DERE I STRUME TE Betreft: VERORDENING

Nadere informatie

13390/02 ld 1 DG C I

13390/02 ld 1 DG C I RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 22 oktober 2002 (29.10) (OR. fr) 13390/02 ECO 322 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Sylvain BISARRE, directeur, namens de secretaris-generaal van de Europese Commissie

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 14.XII.2004 C (2004) 4765 fin

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 14.XII.2004 C (2004) 4765 fin EUROPESE COMMISSIE Brussel, 14.XII.2004 C (2004) 4765 fin Betreft: Steunmaatregel N 496/2004 België Steun door de Vlaamse Gemeenschap aan de cinematografische en audiovisuele productie: Verlenging met

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 23.2.2016 COM(2016) 86 final 2016/0052 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de sluiting van de Overeenkomst tussen de Europese Unie, IJsland, het Vorstendom

Nadere informatie

MEDEDINGINGSBELEID RECHTSGRONDSLAG DOELSTELLINGEN

MEDEDINGINGSBELEID RECHTSGRONDSLAG DOELSTELLINGEN MEDEDINGINGSBELEID Het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) bevat in de artikelen 101 tot en met 109 regels voor de mededinging op de interne markt. Deze bepalen dat concurrentiebeperkende

Nadere informatie