Verder gaan is kritisch zijn.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verder gaan is kritisch zijn."

Transcriptie

1 IMPERO

2 Verder gaan is kritisch zijn. Inleiding Een complexere pensioenwereld, druk op dekkingsgraden, verhoging van risicobewustzijn en de noodzaak vertrouwen in de pensioensector te borgen. Allemaal factoren die ervoor zorgen dat pensioenfondsen aan steeds hogere eisen moeten voldoen. Daarnaast krijgt de kwaliteit van de administratie van pensioenfondsen steeds meer aandacht van deelnemers en toezichthouders. In dat kader voerde De Nederlandsche Bank (DNB) in 2011 onder de naam Quinto-P een onderzoek uit naar de kwaliteit van pensioenadministraties. Dit onderzoek is bij tien pensioenfondsen uitgevoerd. Op basis van dat onderzoek constateerde DNB dat pensioen administraties voor verbetering vatbaar zijn. In april 2012 heeft DNB fondsen die niet aan het Quinto-P onderzoek deelnamen over de uitkomsten en conclusies geïnformeerd. DNB heeft alle pensioenfondsen verzocht kritisch te onderzoeken of er onvolkomenheden voorkomen in de pensioenadministratie en zo nodig herstelmaatregelen te nemen. Bij Syntrus Achmea is het onze hoogste prioriteit om ervoor te zorgen dat u als bestuurder comfortabel aan het stuur zit. Waarom? Omdat we de primaire doelstelling van het pensioenfonds ervoor zorgen dat pensioenen van deelnemers nu en in de toekomst tijdig en juist worden uitbetaald helpen realiseren.

3 Ontwikkelingen en toezicht In deze brochure wordt het IMPERO programma van Syntrus Achmea uiteengezet. Dit programma geeft u als bestuurder meer grip op de kwaliteit van de basisgegevens in uw administratie. Door het bieden van een verbeterd inzicht, structurele borging en de integrale beheersing van de kwaliteit van die basisgegevens. Daarnaast kunt u als bestuurder, door gebruik te maken van IMPERO, concreet invulling geven aan het verzoek van DNB uit april Tenslotte is het volgende nog van belang. DNB beveelt aan de interne audit functie beter te benutten bij zowel het toetsen van de basisgegevens alsook bij de rapportages over de kwaliteit van basisgegevens. Syntrus Achmea heeft deze aanbeveling overgenomen, de afdeling Risk Management vervult in dit kader de interne audit functie. Ontwikkelingen rond pensioenadministraties Pensioenfondsen professionaliseren steeds verder, staan midden in de maatschappelijke belangstelling en stellen als gevolg daarvan steeds hogere eisen aan de kwaliteit van (de basisgegevens in) hun administratie. Deze hogere eisen komen aan de orde juist nu de omvang en de complexiteit van data (basisgegevens) van het doorsnee pensioenfonds hard zijn gegroeid. Die groei is veroorzaakt door: - autonome groei, als gevolg van macro- en micro-economische bewegingen; - het samengaan van pensioenfondsen (in de afgelopen 15 jaar is het aantal pensioenfondsen meer dan gehalveerd); - het doorvoeren van complexe (wettelijke) eisen in pensioen reglementen, zoals de omzetting van VUT naar prepensioen en (later) de gedeeltelijke afschaffing van prepensioenregelingen met gelijktijdige invoering van overgangsregelingen. Verder waren tot in de jaren 80 van de vorige eeuw de maatschappelijke en bestuurlijke omgeving van het pensioenfonds en in het verlengde daarvan het reglement vrij stabiel. Als gevolg daarvan was pensioenuitvoering relatief eenvoudig. Vanaf de jaren 90 is de complexiteit van reglementen echter fors toegenomen, door maatschappelijke ontwikkelingen (b.v. individualisering), wijzigingen in wet- en regelgeving (b.v. introductie van een recht op waardeoverdracht, gelijke behandeling gehuwden en samenwonenden), aanpassingen in de systematiek (van eindloon naar middelloon) en de professionalisering van het toezicht. Quinto-P onderzoek en verwachtingen DNB In 2011 heeft DNB bij tien pensioenfondsen de kwaliteit van hun administratie laten onderzoeken in het Quinto-P onderzoek. Het doel van dit onderzoek: toetsen of de aanspraken van de deelnemers (actief, slapend of pensioengerechtigd) adequaat zijn geadministreerd. Het uitgangspunt daarbij is een zorgvuldige vastlegging van de aanspraken in de administratie, op een zodanige manier dat de daaraan ontleende gegevens juist zijn en daarmee betrouwbare input vormen voor zowel het Pensioenregister als de Uniforme Pensioenoverzichten (UPO s). Bij Syntrus Achmea waren twee pensioenfondsen in het onderzoek betrokken. De algemene conclusie uit het Quinto-P onderzoek is dat de pensioenadministraties bij de betrokken pensioenfondsen voor verbetering vatbaar zijn. Positief is dat veel in de administratie vastgelegde aanspraken zonder meer juist blijken en dat van een nog groter deel de juistheid plausibel is. Brongegevens blijken echter onvoldoende bewaard gebleven of onvoldoende toegankelijk, waardoor niet alles achteraf ten volle verifieerbaar is. Bovendien zijn gevallen gevonden waarin verschillen zijn geconstateerd tussen de aanspraken zoals opgenomen in de administratie en een nauwkeurige herberekening op basis van bijbehorende brondocumentatie. Die verschillen zijn meestal relatief klein en nagenoeg gelijk gespreid in het voor- en nadeel van de deelnemer. De conclusie van DNB is in lijn met de bij Syntrus Achmea geconstateerde bevindingen. In april 2012 heeft DNB fondsen die niet aan het Quinto-P onderzoek deelnamen over de uitkomsten en conclusies van het onderzoek geïnformeerd. DNB heeft in het verlengde daarvan alle pensioenfondsen verzocht kritisch te onderzoeken of onvolkomenheden voorkomen in de pensioenadministratie en, in het geval van onvolkomenheden, herstelmaatregelen te treffen. DNB benadrukt dat het bestuur verantwoordelijk is

4 Figuur 1 Ontwikkelingscyclus data en complexiteit bij een gemiddeld Complexiteit Hoog Midden Laag Ontwikkelingscylus data en complexiteit bij een gemiddeld pensioenfonds DATA AOW DATA VUTREGELING Gelijke behandeling Gehuwd- Samenwonend voor een beheerste en integere bedrijfsvoering. In geval van majeure bevindingen verwacht DNB dat het bestuur haar daarover informeert. Tenslotte beveelt DNB aan om de interne auditfunctie bij het onderzoek te betrekken. Verder gaan Deze ontwikkelingen betekenen concreet dat steeds hogere eisen aan de interne beheersing van pensioenfondsen worden gesteld, in een steeds complexer wordende omgeving. Als antwoord op deze eisen heeft Syntrus Achmea de afgelopen DATA Witteveen Boon-Van Loon DATA SAS 70/ISAE 3402 Pensioenwet vervangt PSW Eindloonmiddelloon Professionalisering toezicht Fusies Recht waardeoverdracht Pensioenakkoord Jaar VPL Individualisering Effecten Financiele crisis Fusies jaren een geïntegreerd risicoraamwerk steeds verder geprofessionaliseerd (hoofdstuk 2). Om tegemoet te komen aan de steeds hogere eisen die worden gesteld aan de kwaliteit van de pensioenadministratie, in het licht van het toenemen van de complexiteit van de uitvoering, geeft Syntrus Achmea bestuurders door middel van IMPERO (hoofdstuk 3) inzicht in de kwaliteit van de basisgegevens, gecombineerd met structurele borging en beheersing van die kwaliteit. In bijlage 1 worden de verschillen tussen het Quinto-P onderzoek van DNB en IMPERO op een rij gezet. Geïntegreerd risicoraamwerk In dit hoofdstuk komen de hoofdlijnen van het interne risicobeheersing- en controlesysteem ( geïntegreerd risicoraamwerk ) van Syntrus Achmea aan de orde. Daarnaast geeft het inzicht in het door Syntrus Achmea gekozen beleid op het gebied van risicomanagement over de volle breedte van de organisatie. Risicobeheersingsmodel COSO II Model Risicomanagement vormt de kern van de interne beheersing. Voor de inrichting ervan zoekt Syntrus Achmea aansluiting bij het COSO II-model. Dit model wordt doorgaans gevisualiseerd door middel van een kubus: Figuur 2 COSO II-model STRATEGIC OPERATIONS Internal Environment Objective Setting Event Identification Risk Assessment Risk Response Control Activities Information & Communication Monitoring REPORTING COMPLIANCE ENTITY-LEVEL DIVISION BUSINESS UNIT SUBSIDIARY Het COSO II-model is een wereldwijde standaard voor de opzet van een beheersstructuur voor ondernemingen. Het model gaat uit van een directe relatie tussen de doelstellingen van een organisatie (top van de kubus) en de componenten van risicomanagement (voorkant van de kubus). Deze componenten geven aan wat nodig is om de doelstellingen te realiseren. Het is mogelijk om de aandacht te richten op de onderneming als geheel of op een onderdeel hiervan (zijkant van de kubus). Lines of defence Voor de concrete inrichting van het risicomanagement heeft Syntrus Achmea een zogenoemd integrated risk framework ontwikkeld en geïmplementeerd. Dit framework is gebaseerd op het zogenaamde Three lines of Defence -model. Dat zorgt ervoor dat de verantwoordelijkheid voor risicomanagement duidelijk en onafhankelijk wordt gealloceerd binnen de verschillende onderdelen van de organisatie. Daarmee voorkomt Syntrus Achmea overlap en leemten in verantwoordelijkheid. De lines of defence en de hieraan gekoppelde verantwoordelijkheden zijn weergegeven in de figuur op de volgende pagina. De uitvoeringsorganisatie vormt de first line of defence met daarbinnen het verantwoordelijke lijnmanagement. Het lijnmanagement is primair verantwoordelijk voor het juist, volledig en betrouwbaar verrichten van de activiteiten. Dit betekent dat het primair verantwoordelijk is voor de beheersing van de risico s door het inrichten van bijvoorbeeld adequate functiescheidingen en het treffen van interne controle maatregelen.

5 De risicomanagement- en compliance functie binnen Syntrus Achmea vormt de second line of defence. Deze is onafhankelijk gepositioneerd in de financiële kolom, binnen de afdeling Risk Management, die onder aansturing staat van de Chief Financial & Risk Officer. De afdeling Risk Management ziet toe op de adequate toepassing van het integrated risk framework, over de volle breedte van de organisatie. Deze Figuur 3 Lines of Defence Syntrus Achmea Lines of defence First line of defence Second line of defence Third line functie toetst de afdelingen die de primaire processen uitvoeren. Door de uitkomst van deze toetsen transparant te maken voor pensioenfondsbestuurders, ondersteunt Syntrus Achmea de risicomanagement functie van de fondsen. De Achmeabrede functie Internal Audit vormt de third line of defence. Deze functie velt een onafhankelijk oordeel over de inrichting en de werking van de 1e en 2e lijn. Organisatie onderdeel Lijnmanagement Risk & Compliance (R&C): Lijnmanagement - Information Risk Mgt - Business Continuïteit Mgt - Quality Assurance Compliance Internal Audit (Achmea) Verantwoordelijkheid Beheerst uitvoeren van processen en daarover verantwoording afleggen Vanuit een onafhankelijke positie 1 e lijn adviseren over en ondersteunen bij risicobeheersing. Dit omvat: identificeren, adviseren, ondersteunen, monitoren en rapporteren. Vanuit onafhankelijke positie oordeel geven over de effectiviteit van de interne beheersing en de werking 1 e en 2 e lijn. Risicobeleid Syntrus Achmea heeft beleid ontwikkeld en geïmplementeerd voor de volgende risicogebieden: Operationeel Risico Dit is het risico samenhangend met ondoelmatige of onvoldoende doeltreffende procesinrichting dan wel procesuitvoering; IT en Business Continuïteitsrisico Het risico dat bedrijfsprocessen en informatievoorziening onvoldoende integer dan wel niet continu of onvoldoende beveiligd worden ondersteund door IT; Integriteits en frauderisico Het risico dat de integriteit van de instelling dan wel het financiële stelsel wordt beïnvloed als gevolg van niet integere, onethische gedragingen van de organisatie, medewerkers dan wel van de leiding. Het kader voor de beoordeling bestaat uit wet- en regelgeving en maatschappelijke en door de instelling opgestelde normen; Juridisch en Compliance Risico Het risico samenhangend met (veranderingen in en naleving van) wet- en regelgeving en de juridische risico s die samenhangen met de aan Syntrus Achmea uitbestede processen; Omgevingsrisico Het omgevingsrisico is de afhankelijkheid van politiek, opdrachtgevers, toezichthouders, concurrenten en economisch klimaat. De beheersing van het omgevingsrisico is binnen het integrated risk framework niet als zodanig uitgewerkt, maar juist ondergebracht in de categorieën operationeel risico, IT en business continuïteitsrisico en juridisch en compliance risico. Het doel van het beleid per risicocategorie is ervoor te zorgen dat Syntrus Achmea er een verantwoord risicoprofiel op nahoudt, zowel onder normale omstandigheden als onder extreme condities die het gevolg zijn van onvoorziene gebeurtenissen. Het beleid benoemt per risicocategorie de vereiste governance, de minimum standaarden voor interne beheersing en de aanpak voor risicomanagement en control. Controlewiel De methodiek die Syntrus Achmea toepast voor het borgen van de kwaliteit van basisgegevens (hierna datakwaliteit) en de uitvoering van processen is gebaseerd op het controlewiel (Figuur 4), met als onderdelen opsporen, corrigeren, verantwoorden en voorkomen. Dat ziet er schematisch als volgt uit: Figuur 4 Het controlewiel P Ontwerpen (Plan) Bijstellen (Acteren) A De werking van het controlewiel is als volgt. Om een goed beeld te krijgen van de kwaliteit van de administratie zoeken we actief naar fouten. Gevonden fouten herstellen we en procedures en processen passen we aan, zodat fouten niet opnieuw kunnen ontstaan. Periodiek leggen we op gestructureerde en transparante wijze verantwoording af aan de belanghebbenden. ISAE 3402 en controle jaarrekeningen De ISAE 3402 type 2 standaard is specifiek bedoeld om een partij waaraan het werk is uitbesteed (zoals Syntrus Achmea) in staat te stellen zich te verantwoorden over de opzet, bestaan en werking van interne beheersmaatregelen voor zover die van belang zijn voor de financiële verslaggeving D Uitvoeren (Doen) Controleren C

6 Verder gaan is zicht hebben op kwaliteit. IMPERO beschrijft de wijze waarop Syntrus Achmea de datakwaliteit beheerst, bestuurt, controleert en zich daarover aan de opdrachtgevende besturen verantwoordt. (van bijvoorbeeld een pensioenfonds). Syntrus Achmea stelt de rapportages in het kader van ISAE 3402 als volgt op: - de afdeling Risk Management verricht toetsen op de door de lijnorganisatie uitgevoerde controles; - een externe accountant voert een toets op deze controles uit; - de externe accountant velt een zelfstandig oordeel en geeft een verklaring af. Externe fondsaccountants controleren de jaarrekening van pensioenfondsen, in grote mate systeemgericht (procesgericht). Ten aanzien van deze procesgerichte controles maken fondsaccountants van een pensioenfonds gebruik van de werkwijze zoals voorgeschreven door ISAE 3402 type II. Bij de beoordeling van de gegevensgerichte werkzaamheden baseert de fondsaccountant zijn activiteiten op de werkzaamheden die eerder door medewerkers van risicomanagement zijn verricht. Bij de controle van de jaarrekeningen maakt de fondsaccountant gebruik van het materialiteitsbeginsel. Dit betekent dat een minimumgrens wordt gesteld aan kwantitatieve afwijkingen. Een materiële afwijking is een afwijking die de beslissing van een gebruiker van de jaarrekening zou kunnen beïnvloeden. Deze materialiteitsgrens gebruikt de accountant om de diepgang van zijn werkzaamheden te bepalen, deze grens bepaalt hiermee de scherpte van de foto. Door de gekozen aanpak rond financiële verslaggeving en het hanteren van het hiervoor beschreven materialiteits beginsel bij de jaarrekeningcontrole, krijgt een fondsbestuur zekerheid over de getrouwheid van de in de jaarrekening opgenomen cijfers. Echter, door de gekozen werkwijze loopt een pensioenfonds het risico dat de fondsaccountant geringe afwijkingen in datakwaliteit niet constateert. Immers, het oordeel van de accountant is specifiek gericht op het getrouwe beeld van de jaarrekening, niet op de onderliggende transacties. Resumé en positionering IMPERO In de methodiek zoals die hiervoor is beschreven ontvangen fondsbesturen twee soorten rapportages: - rapportages over de uitvoering van de werkzaamheden (zoals overeengekomen in de DVO en/of de SLA); - de jaarrekening, gecombineerd met een ISAE 3402 rapportage. Deze rapportages doen geen uitspraken over datakwaliteit, IMPERO is uitdrukkelijk bedoeld om deze lacune op te vullen. IMPERO Eerder kwam aan de orde dat de toegenomen complexiteit gecombineerd met het toegenomen belang van een betrouwbare pensioenadministratie steeds hogere eisen stellen aan de interne beheersing van een pensioenfonds. Naast de in hoofdstuk 2 beschreven eisen aan de interne beheersing, leiden de genoemde ontwikkelingen ook tot aanvullende eisen aan de kwaliteit van de basisgegevens in de pensioenadministratie, de datakwaliteit. Om aan die eisen tegemoet te komen, kunt u IMPERO inzetten voor uw pensioenfonds. IMPERO beschrijft de wijze waarop Syntrus Achmea de datakwaliteit beheerst, bestuurt, controleert en zich daarover aan de opdrachtgevende besturen verantwoordt. Verder zorgt IMPERO voor structurele borging en beheersing. Door uitvoering van dit programma krijgt u als bestuurder dan ook de (door DNB geadviseerde) aanvullende zekerheid over de datakwaliteit van uw administratie. Doelstellingen IMPERO Syntrus Achmea heeft de volgende doelstellingen met de uitvoering van IMPERO: - structurele verbetering van inzicht in en de beheersing van datakwaliteit door risicogerichte inbedding van nieuwe en/ of aangepaste beheersmaatregelen; - herkenbare methodiek voor fondsen en toezichthouders (geeft invulling aan het verzoek van DNB aan pensioenfondsen (april 2012); - verbeterde rapportagemogelijkheden.

7 Realisatie van de doelstellingen van IMPERO Syntrus Achmea realiseert de hiervoor benoemde doelstellingen door de volgende activiteiten uit te voeren: 1. risicogerichte analyse: uitvoeren van een jaarlijks Risk Self Assessment op verschillende niveaus (strategisch, tactisch en operationeel); 2. nieuwe en/of aangepaste beheersmaatregelen (op korte termijn te implementeren, concrete inrichting per fonds op basis van afstemming met besturen): a. periodieke integrale doorrekening van een aantal aanspraken (maatmensen-berekening) waarbij de selectie van de aanspraken plaatsvindt op basis van een reglementanalyse; b. bestandsanalyses op volledigheid en waarschijnlijkheid (plausibiliteit); 3. herijken archiveringsbeleid en toetsen van de werkprocessen (om zo vast te stellen of die conform het archiveringsbeleid zijn); 4. geformaliseerde toetsing en formele rapportage: ISAE 3402 type 2 (later mogelijk ISAE 3000). Naast deze acties ontwikkelt en implementeert Syntrus Achmea een geïntegreerde financiële en riskrapportage per fonds waarin financiële cijfers en resultaten, de belangrijkste operationele risico s en de resultaten ten opzichte van de DVO zijn opgenomen. Op de totstandkoming van deze rapportage vindt een toets plaats in het kader van ISAE 3402/3000, inclusief formele rapportage. Concrete uitwerking IMPERO in de vorm van methodieken Bij de implementatie van IMPERO (en daarmee van de verdere verbetering van datakwaliteit) gebruikt Syntrus Achmea de volgende methodieken: 1. Risicogerichte analyse: risk self assessment Een risk self assessment is een bijeenkomst waarin verantwoordelijken voor en uitvoerders van een proces een overzicht opstellen van de risico s op de correcte uitvoering van alle processen. In het verlengde daarvan brengen zij de kans op en de impact van het risico in kaart. Door deze inventarisatie te confronteren met de genomen beheersmaatregelen stelt Syntrus Achmea eventuele leemten in de beheersing vast. 2. Maatmenscontroles Naast jaarlijkse procescontroles op de beheerprocessen voor data en de jaarlijkse mutaties van data voert Syntrus Achmea minimaal jaarlijkse controles op de historie van aanspraken uit. Dit krijgt vorm door integrale doorrekening van een aantal dossiers, over de totale looptijd van de pensioenopbouw. De selectie van deze dossiers vindt plaats op basis van een reglementanalyse, die in kaart brengt welke onderdelen van het reglement invloed hebben op de hoogte van de aanspraak). Deze controles zijn aanvullend op de periodieke controles die Syntrus Achmea nu al uitvoert. Die richten zich namelijk vooral op de zogenoemde jaarlaag (lees: de wijzigingen in processen, systemen en data die in het afgelopen jaar hebben plaatsgevonden). De toets op de historie is bedoeld om de kwaliteit van de data integraal vast te stellen. Figuur 5 geeft schematisch inzicht in de IMPERO Embedded Testmethodiek en maakt het verschil tussen jaarlaagcontroles en de (verticale) toets op de historie inzichtelijk. De werkwijze bij deze controles is als volgt. Per pensioenfonds selecteert het actuariaat van Syntrus Achmea jaarlijks een kritische deelwaarneming vanuit het fondsreglement volgens de methodiek van maatmensen. Een onafhankelijke partij binnen Syntrus Achmea (Quality Assurance) voert hierop een toets uit. Zo borgen we dat alle kritische componenten uit het fondsreglement in de selectie worden opgenomen. Daarnaast borgt dit de onafhankelijke selectie waardoor de deelwaarneming voor controledoeleinden bruikbaar zijn voor externe accountants. Syntrus Achmea legt de selectiecriteria ter goedkeuring voor aan het bestuur van het betrokken fonds. Figuur 5 Schematisch overzicht IMPERO Embedded Heden Data 2012 Datahistorie (2011 en eerder) Start deelname juiste rechtenberekening in systeem (impliciet juiste franchises, opbouw %, indexatie) Impero Embedded Testmethodieken Maatmensen (en constanten) Maatmensen (en Constanten) Basisgegevens Bestandsanalyse Bestandsanalyse: s en Volledigheidscontroles De pensioenadministratie en het actuariaat van Syntrus Achmea berekenen periodiek een deel van de geselecteerde maatmensen door middel van handmatige narekening van aanspraken, zodanig dat de aanspraken van alle maatmensen gedurende het jaar worden nagerekend. Hierbij stelt zij vast dat de nagerekende aanspraken overeenstemmen met de aanspraken die in het pensioensysteem zijn opgenomen. De onderzoekers stemmen Effectiviteit Interne Beheersmaatregelen 2012 ISAE 3402 en brondocumentatie Voorbeelden: uitkering en opbouw overlijden en opbouw uitkeringen ouder dan 100 jaar wel uitkering geen GBA verificatie hierbij de gebruikte constanten en parameters af met brondocumenten als reglementen en bestuursbesluiten. Het proces om maatmensen na te rekenen, wordt opgenomen in de ISAE 3402/ ISAE 3000-rapporten van Syntrus Achmea. Als wijzigingen in het reglement hebben plaatsgevonden zorgt de interne actuaris voor herijking van de analyse en de criteria

8 voor het trekken van de steekproef. Hij legt de nieuwe criteria opnieuw ter goedkeuring voor aan het fondsbestuur. De interne actuaris beoordeelt verder ook of aanpassing van de steekproefpopulatie nodig is (als gevolg van pensionering of overlijden). Het toetsen op de juiste uitvoering van de maatmenscontrole vindt gedurende het verslagjaar plaats door middel van ISAE controles (uit te voeren door de afdeling Risk Management). Als onjuistheden worden geconstateerd, biedt deze methodiek Syntrus Achmea de mogelijkheid vroegtijdig te corrigeren (na overleg met het fondsbestuur). Een bijkomend voordeel is dat deze kritische deelwaarneming onderdeel uitmaakt van het jaarwerkproces. Hierdoor vindt verdere dynamisering van dit proces plaats, in die zin dat de controlelast beter over het jaar wordt gespreid. 3. Bestandsanalyses Bestandsanalyses hebben tot doel de kwaliteit van de data zoals opgenomen in de administratie expliciet te toetsen. Het gaat om een tweetal toetsen: - volledigheidscontroles (zijn alle gegevens die nodig zijn om een juiste aanspraak te berekenen, b.v. de geboortedatum, aanwezig); - waarschijnlijkheidscontroles (toets op het voorkomen van onwaarschijnlijke situaties, b.v. iemand die OP ontvangt terwijl tegelijkertijd nabestaandenpensioen betaald wordt). IMPERO kent een basisset aan waarschijnlijkheids- en volledigheidscontroles die we periodiek uitvoeren en waarvan we de uitkomsten analyseren. Op basis van de uitkomsten van het risk self assessment per domein of fonds en de expertsessie wordt deze set controles domein- of fondsspecifiek gemaakt en/of worden aanvullende bestandsanalyses toegevoegd. In bijlage 2 is de basisset aan waarschijnlijkheidscontroles en volledigheidscontroles weergegeven. 4. Toets op archivering Syntrus Achmea voert een herijking van zijn archiveringsbeleid uit. Het beleid is en blijft gebaseerd op het Achmea-brede beleid, en is aangevuld en uitgebreid met aspecten die specifiek zijn voor het voeren van pensioenadministraties. Op basis van het herijkte archiveringsbeleid vindt een toets plaats op de werkprocessen van de verschillende fondsen om zo vast te stellen of die conform het archiveringsbeleid zijn. Die toets vindt plaats door middel van periodieke ISAE controles. De ISAE-rapportage 2013 zal informatie over de uitkomsten van deze toets bevatten. 5. ISAE 3402/3000 rapportage De afdeling Risk Management binnen Syntrus Achmea toetst het ontwerp, de implementatie, de uitvoering en de borging van de maatregelen die de datakwaliteit moeten verzekeren. De rapportage hieromtrent krijgt zijn beslag in de jaarlijks af te geven ISAE 3402 type 2 rapportage. Die rapportage geeft fondsen assurance over de kwaliteit van de gegevens die in de administratie zijn opgenomen en de beschikbaarheid van gegevens uit het verleden. De rapportage bevat onder meer een verklaring die is gebaseerd op de toetsen die de afdeling Risk Management heeft uitgevoerd op de reglementsanalyse, de selectie van maatmensen en de doorrekening van individuele dossiers. Daarnaast onderzoekt Syntrus Achmea of het wenselijk is de bestaande ISAE 3402 rapportage uit te breiden tot een meer kwalitatieve rapportage onder ISAE 3402/3000. Syntrus Achmea stemt het een ander inhoudelijk af met de externe accountant. Resumé: wijzigingen in de beheersomgeving (huidige inrichting versus IMPERO) Om een concreet en compleet beeld te geven van de toegevoegde waarde van de IMPERO methodiek, zijn in de figuur hieronder de huidige beheersmaatregelen die zijn opgenomen in ISAE 3402 afgezet tegenover de beheersmaatregelen uit de IMPERO methodiek: Figuur 6 Effectiviteit interne beheersmaatregelen datakwaliteit en brondocumentatie Interne beheersmaatregelen Huidig IMPERO Invoercontroles en waarschijnlijkheidscontroles bij de gegevens aanlevering Interne controles bij het verwerken van mutaties Interne testprocedures bij projecten/reglementswijzigingen/ parameters Interne controles op bestaan van historische brondocumentatie Beperkt Analyses zijn erop gericht om structurele fouten in basisgegevens op te sporen Uitvoeren van een kritische steekproef (dwarsdoorsnede van het reglement) van de inregeling van het pensioenreglement in de administratieve systemen (maat mensenmethodiek): - handmatig doorrekenen van aanspraken - afstemming handmatige doorrekening met systeem - aansluiting constanten met reglementen/bestuurbesluiten Beperkt Geen Controles op de parameters Beperkt Met behulp van waarschijnlijkheidscontroles en volledigheidscontroles worden afwijkende waarden gesignaleerd. Beperkt Archiveringsbeleid is in overeenstemming met invulling Quinto-P Beperkt

9 Tot slot Syntrus Achmea geeft de bestuurders van pensioenfondsen met IMPERO meer grip op de kwaliteit van de basisgegevens in uw administratie. Dat krijgt zijn beslag in risicoanalyses, nieuwe en/of aangepaste beheersmaatregelen en een transparante rapportage. Daarnaast kunt u als bestuurder met IMPERO concreet invulling geven aan het verzoek van DNB van april Door middel van deze brochure hebben we getracht u inzicht te geven in de hoofdlijnen van het IMPERO-programma van Syntrus Achmea. Mocht u behoefte hebben aan een nadere toelichting dan kunt u contact opnemen met uw fondsmanager of sectormanager. Bij Syntrus Achmea is het onze hoogste prioriteit om ervoor te zorgen dat u als bestuurder comfortabel aan het stuur zit. Verder gaan is samen de juiste focus hebben.

10 Bijlage 1 Vergelijking Quinto-P onderzoek DNB en IMPERO Onderwerp Methodiek Quinto P onderzoek IMPERO IMPERO v.s. Quinto P Syntrus Achmea geeft de bestuurders van pensioenfondsen met IMPERO meer grip op de kwaliteit van de basisgegevens in uw administratie. Risico-based Periode - Risicoanalyse is door DNB specifiek verricht. Dit heeft geleid tot eventcategorieën echtscheiding, uitruil (OP/NP), overlijden, arbeidsongeschiktheid en waarde overdrachten: - periode tussen 1 januari 2000 en 31 december Pensioenaanspraken of uitkeringen worden vanaf in dienst datum nagerekend. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen periode, ingang administratie: - op of na 1 januari 2000; - tussen 1 januari 1990 en 31 december 1999; - op of voor 31 december Uitvoeren self assessment/expertsessie per IT-domein/ fonds. Dit leidt tot specifiekere risico s per IT-domein/ fonds. Eventcategorieën zoals gesteld door DNB worden als minimumpositie voor Syntrus beschouwd: - periode over huidig verslagjaar. Inzicht in historie door aanvullende steekproef. - Pensioenaanspraken of uitkeringen worden vanaf in dienst datum nagerekend. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen periode, ingang administratie: - op of na 1 januari 2000; - tussen 1 januari 1990 en 31 december 1999; - op of voor 31 december IMPERO methodiek kent waarschijnlijkheidscontroles en volledigheidscontroles om structurele tekortkomingen op te sporen. +/+ fondsspecifiekere risico-analyse Geen +/+ opsporen: bestandsanalyse Aantal Niet statistisch, vastgesteld op 30 deelwaarnemingen. Niet statistisch, analyse vindt plaats vanuit reglement fonds, alle aspecten uit een fondsreglement worden opgenomen in deelwaarnemingen (Zgn. maatmensen), aantal is derhalve afgeleid van complexiteit reglement. Deelwaarnemingen zijn dwarsdoorsnede van reglement. +/+ fondsspecifiek vanuit reglement ingestoken (Zgn. maatmensen) Verder gaan is opmerkzaam zijn. Brondocumentatie Borging Aan de hand van brondocumentatie wordt aanspraakberekening of uitkering berekend. Onderzoek wordt eenmalig uitgevoerd Variabele gegevens (lonen, parttimepercentages) voor oudere jaren als kalenderjaar worden als gegeven beschouwd in onderzoek. De praktijk leert dat variabele gegevens (jaarlijkse opgave werkgevers) uit oude jaren niet altijd zijn gearchiveerd en/of via applicatie geautomatiseerd zijn ontvangen. Inzicht in historie door aanvullende steekproef. Constanten worden afgestemd met reglementen. Syntrus herijkt beleid. Borging vindt plaats door periodieke controles en opname in ISAE 3402/ /+ borging door periodieke controles in ISAE 3402/3000.

11 Bijlage 2 Basisset bestandsanalyses Analyse Toelichting Query voorwaarden Analyse Toelichting Query voorwaarden Actieve deelnemers met pensioenopbouw > leeftijd pensioenopbouw pensioen In de bestandsanalyse wordt beoordeeld in hoeverre actieve deelnemers die pensioen opbouwen, eigenlijk al uitkeringsgerechtigde zijn. De bestands analyse geeft daarmee inzicht in de volledigheid en juistheid van de pensioenopbouw. Een query opvragen met alle personen die in 2012 met pensioen zijn gegaan en een opbouw kennen. Wel aanspraak/geen premie en wel premie/ geen aanspraak Bestandsanalyse geeft inzicht in de rechtmatigheid tussen premiebetaling en aanspraakopbouw. - Een query met alle deelnemers die wel opbouw hebben, maar geen premie betalen. - Een query met alle deelnemers die wel premie plicht hebben, maar geen opbouw hebben. Deelnemers < pensioenleeftijd met een uitkering Deelnemers > pensioenleeftijd (afhankelijk van regeling) ontvangen uitkering Wezen > 18 jaar met uitkering Beoordeeld wordt in hoeverre deelnemers voorkomen < pensioenleeftijd met een uitkering die nog moeten opbouwen. De bestandsanalyse geeft daarmee inzicht in de volledigheid en juistheid van de pensioenopbouw. Bestandsanalyse geeft inzicht in de volledigheid van de uitkeringen. In feite wordt met deze analyse vastgesteld of alle deelnemers met een pensioengerechtigde leeftijd een uitkering ontvangen. Bestandsanalyse geeft inzicht in de juistheid van de uitkering wezenpensioen. Query opvragen met alle deelnemers met pensioenopbouw in 2012 en geboortejaar > 1990 (indien 21 jaar) Alle personen die potentieel pensioneren in 2012 afgezet tegen de toekenningen. Query van de deelnemers met een lopende wezentoekenning ultimo standsmoment. Geen GBA verificatie of AdV en wel uitkering Lege velden in pensioenadministratie Bestandsanalyse geeft inzicht in de rechtmatigheid van uitkeringen zonder GBA verificatie of AdV. Bestandsanalyse geeft inzicht in de lege velden van kritieke (o.a. geslacht) basisgegevens in de pensioenadministratie. Een query met alle deelnemers met een lopende uitkering per standsmoment en waarvan de status GBA op niet geverifieerd staat. Volledigheidscontroles - ontbreken geslacht - ontbreken geboortedatum - ontbreken geslachtsnaam - pensioenaanspraken op nul - ontbrekende postcode - ontbrekend bsn Deelnemers > 100 jaar nog in leven Bestandsanalyse geeft inzicht in de rechtmatigheid uitkering deelnemers > 100 jaar. Een query met deelnemers die ouder zijn dan 100 jaar, nog in leven zijn en een uitkering hebben per standsmoment Aanspraak/uitkering > (analyse top 10 van aanspraak en top 10 van uitkering OP bij < 55 jaar Bestandsanalyse geeft inzicht in de rechtmatigheid van bijzondere (hoger dan ) uitkeringen. Query met de hoogste deelnemersuitkeringen; Query met de hoogste aanspraken van deelnemers Bestandsanalyse geeft inzicht in de rechtmatigheid van ouderdomspensioen bij deelnemers jonger dan 55 jaar. Een query met alle deelnemers die een ouderdomspensioen ontvangen. Combinatie uitkering OP en NP op 1 polis Bestandsanalyse geeft inzicht in de rechtmatigheid van de combinatie ouderdomspensioen en nabestaandenpensioen. Een query met alle deelnemers die een ouderdomspensioen en een nabestaandenpensioen ontvangen.

12 Verder gaan

13 In opdracht van ruim 80 bedrijfstak-, ondernemings-, en beroepspensioenfondsen verzorgt Syntrus Achmea de pensioenen van ruim drie miljoen deelnemers. Wij bieden onze klanten een keuze uit alle pensioendisciplines: fiduciair management en advies, vermogens- en vastgoedbeheer en pensioenadministratie. Syntrus Achmea beheert een vermogen van bijna 60 miljard euro. Samen werken we aan een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later.

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system! Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!! Tom Veerman! Triple A Risk Finance B.V.! 1! Programma! Solvency II stand

Nadere informatie

Agenda. Missie DNB toezicht. Quinto-P onderzoek

Agenda. Missie DNB toezicht. Quinto-P onderzoek Quinto-P Jean Paul Vosse, Rapporteur Quinto-V en Quinto-P, Divisie Toezichtbeleid Roger Wijnands, Projectleider Quinto-P, Afdeling Thematisch toezicht September 2012 Agenda Missie toezicht Quinto-P onderzoek

Nadere informatie

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen RAPPORT Prins Willem-Alexanderlaan 651 Postbus 700 7300 HC Apeldoorn Telefoon (055) 579 39 48 www.achmea.nl Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen Rapportage Intern toezicht in het kader van

Nadere informatie

Asset & Liability Management

Asset & Liability Management Asset & Liability Management Verder gaan is de juiste balans vinden. ALM: inzicht in risico s Zorgen voor balans tussen pensioenverplichtingen en de opbouw van het pensioenvermogen. Het is een kerntaak

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Compliance program. Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Compliance program. Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014 Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland Compliance program Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014 1 Inleiding In dit Compliance Program is de inrichting van de

Nadere informatie

Bewaar deze brief en de bijbehorende brochure zorgvuldig. Pensioen heeft nu misschien niet uw hoogste aandacht, binnenkort kan dat anders zijn.

Bewaar deze brief en de bijbehorende brochure zorgvuldig. Pensioen heeft nu misschien niet uw hoogste aandacht, binnenkort kan dat anders zijn. Model startbrief Naam Adres Postcode Woonplaats Datum Onderwerp Bewaar deze brief en de bijbehorende brochure zorgvuldig. Pensioen heeft nu misschien niet uw hoogste aandacht, binnenkort kan dat anders

Nadere informatie

Strategisch Pensioenmanagement

Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement is samenbrengen. Strategisch Pensioenmanagement De belangrijkste taak van Strategisch Pensioenmanagement is ervoor te zorgen dat u in control

Nadere informatie

HANDBOEK BESTUUR IN CONTROL PENSIOENFONDS XYZ

HANDBOEK BESTUUR IN CONTROL PENSIOENFONDS XYZ HANDBOEK BESTUUR IN CONTROL PENSIOENFONDS XYZ 16 FEBRUARI 2011 PENSIOEN ASSET MANAGEMENT GOVERNANCE Inhoudsopgave 1. Inleiding... 4 2. Procedures voor beheersing matchings- / renterisico... 6 2.1. Cashmanagement...

Nadere informatie

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen RAPPORT DIVISIE PENSIOEN & LEVEN Laan van Malkenschoten 20 Postbus 9150 7300 HZ Apeldoorn www.achmea.nl Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen Rapportage Intern toezicht in het kader van 2013

Nadere informatie

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK?

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? WHITEPAPER DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? DOOR M. HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONS ULTANT Risicomanagement is tegenwoordig een belangrijk onderdeel van uw bedrijfsvoering. Dagelijks wordt er aandacht

Nadere informatie

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen RAPPORT Prins Willem-Alexanderlaan 651 Postbus 700 7300 HC Apeldoorn www.achmea.nl Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen Rapportage Intern toezicht in het kader van Pension Fund Governance

Nadere informatie

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink Workshop Pensioenfondsen Gert Demmink 13 november 2012 Integere Bedrijfsvoering Integere bedrijfsvoering; Bas Jennen Bestuurderstoetsingen; Juliette van Doorn Integere bedrijfsvoering, beleid & uitbesteding

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur de pensioenregeling

Nadere informatie

Transparantiedocument

Transparantiedocument Transparantiedocument Stichting Pensioenfonds Ahold (versie: 28 april 2015) Hoofdstuk 1 - Inleiding 1.1 Voorwoord Stichting Pensioenfonds Ahold is de financiële dienstverlener voor Koninklijke Ahold N.V.

Nadere informatie

Organogram. Buitengewone leden BPMS. Leden BPMS. Vergadering van Afgevaardigden BPMS. BPMS-bestuur. toezicht inhoud regeling. Toezicht.

Organogram. Buitengewone leden BPMS. Leden BPMS. Vergadering van Afgevaardigden BPMS. BPMS-bestuur. toezicht inhoud regeling. Toezicht. Organogram Leden BPMS Buitengewone leden BPMS BPMS-bestuur Vergadering van Afgevaardigden BPMS Raad Raad van van Toezicht Toezicht toezicht inhoud regeling verantwoording SPMS-bestuur 1 Ortec ALM Organogram

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V.

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. Dit Reglement is goedgekeurd door de Raad van Commissarissen van Telegraaf Media Groep N.V. op 17 september 2013. 1. Inleiding De Auditcommissie is een

Nadere informatie

Compliance Program. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed

Compliance Program. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed Compliance Program Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed September 2008 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 1.1 Voorwoord 1 1.2 Definitie

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

Alles onder controle met pro

Alles onder controle met pro WET EN REGELGEVING Drs. S. van der Smissen (svandersmissen@deloitte.nl). Drs. W. Bertoen (wbertoen@deloitte.nl), management consultants Deloitte, adviesgroep Finance & Control te Utrecht. Toezicht houden

Nadere informatie

Communicatieplan Stichting Brocacef Pensioenfonds

Communicatieplan Stichting Brocacef Pensioenfonds Communicatieplan 2015 Stichting Brocacef Pensioenfonds Vastgesteld in de vergadering van het bestuur van 23 november 2015 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Inleiding... 3 1. Informatieverplichtingen...

Nadere informatie

Uitbesteding in de pensioensector:

Uitbesteding in de pensioensector: Uitbesteding in de pensioensector: Bevindingen vanuit de toezichtspraktijk Prof. Dr. O.C.H.M. Sleijpen EYe on Pensions 14 januari 2014 Uitbesteding in de Pensioensector Topics: A. Wettelijke bepalingen

Nadere informatie

vormen voor een adequaat toezicht op de naleving van de bij of krachtens het Deel prudentieel toezicht financiële ondernemingen van de Wft bepaalde.

vormen voor een adequaat toezicht op de naleving van de bij of krachtens het Deel prudentieel toezicht financiële ondernemingen van de Wft bepaalde. 1 Q&A Volmachten Q Onder welke voorwaarden staat het een verzekeraar vrij om een volmacht te verlenen aan een gevolmachtigde agent (GA) voor het namens en voor rekening van de verzekeraar sluiten van verzekeringen?

Nadere informatie

Compliance Charter. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed

Compliance Charter. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed Compliance Charter Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed September 2008 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 1 2 Definitie en reikwijdte 2 3

Nadere informatie

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen SAP Risk-Control Model Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen Agenda 1.Introductie in Risicomanagement 2.SAP Risk-Control Model Introductie in Risicomanagement Van risico s naar intern

Nadere informatie

een pensioenuitvoerder te veel betaald pensioen terugvorderen?

een pensioenuitvoerder te veel betaald pensioen terugvorderen? Mag een pensioenuitvoerder te veel betaald pensioen terugvorderen? Essay SPO Leergang Collectieve Pensioenen Datum: 13 januari 2015 Aantal woorden: 1699 Mag een pensioenuitvoerder te veel betaald pensioen

Nadere informatie

PROFIELSCHETS. Philips Pensioenfonds NIET UITVOEREND BESTUURDER 1/5. Stichting Philips Pensioenfonds

PROFIELSCHETS. Philips Pensioenfonds NIET UITVOEREND BESTUURDER 1/5. Stichting Philips Pensioenfonds PROFIELSCHETS NIET UITVOEREND BESTUURDER Stichting Stichting behoort tot de grootste ondernemingspensioenfondsen van Nederland met een belegd vermogen van bijna 18 miljard euro. Het pensioenfonds voert

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur 1. Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe een

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015 Algemeen Mede naar aanleiding van de kredietcrisis en de Europese schuldencrisis in 2011 is een groot aantal codes,

Nadere informatie

WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN.

WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN. WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN. COMPLIANCE RADAR De Compliance Radar helpt gemeenten een brug te slaan tussen beleidsdoelstellingen en uitvoering. Door

Nadere informatie

Risk & Compliance Charter Clavis Family Office B.V.

Risk & Compliance Charter Clavis Family Office B.V. Risk & Compliance Charter Clavis Family Office B.V. Datum: 15 april 2013 Versie 1.0 1. Inleiding Het Risk & Compliance Charter (charter) bevat de uitgeschreven principes, doelstellingen en bevoegdheden

Nadere informatie

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 1 Algemeen Op grond van de Kaderverordening Subsidieverstrekking van de gemeente Alkmaar kunnen subsidies worden verstrekt.

Nadere informatie

Aansturing en bewaking uitbestede pensioenfondsadministraties

Aansturing en bewaking uitbestede pensioenfondsadministraties Aansturing en bewaking uitbestede pensioenfondsadministraties cruciaal Pensioenfondsbestuurders besteden hun administratieve werkzaamheden steeds vaker uit aan pensioenuitvoerders en vermogensbeheerders.

Nadere informatie

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Vermogensbeheer Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later. Dat is de belofte van uw pensioenfonds aan uw deelnemers. Verder gaan is nu zorgen voor

Nadere informatie

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen Syntrus Achmea Real Estate & Finance is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke

Nadere informatie

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke combinatie van pensioenexpertise en vastgoedexpertise

Nadere informatie

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring maart 2012 Concept Praktijkhandreiking 1119 Inleiding Binnen de huidige wet- en regelgeving kan de accountant reeds uitdrukkelijk inspelen op

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

stichting jan huysman wz.fonds

stichting jan huysman wz.fonds Koog aan de Zaan, mei 2015 Beste deelnemer van Stichting Jan Huysman Wz. Fonds, In deze brief willen wij uw aandacht voor de volgende drie items: 1 Nieuw mailadres en nieuwe naam voor de uitvoerder van

Nadere informatie

Overzicht vragen gesteld tijdens inloopsessies met betrekking tot de nieuwe pensioenregeling

Overzicht vragen gesteld tijdens inloopsessies met betrekking tot de nieuwe pensioenregeling Overzicht vragen gesteld tijdens inloopsessies met betrekking tot de nieuwe pensioenregeling 1. Waarom wordt het nieuwe pensioenreglement pas later uitgereikt? Antwoord: De pensioenregeling is gebaseerd

Nadere informatie

Afdeling : Planning & Control Organisatie : Thuisvester Functie : Medewerker Planning & Control Datum : augustus 2014

Afdeling : Planning & Control Organisatie : Thuisvester Functie : Medewerker Planning & Control Datum : augustus 2014 FUNCTIEDOCUMENT CONTEXT De afdeling Planning & Control richt zich op de effectieve en efficiënte uitvoering van planning & controlcyclus governance, financiering & treasury en risicomanagement. De medewerker

Nadere informatie

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 1A

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 1A <Uitkeringsovereenkomst> <Premieovereenkomst> Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 1A Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u inzicht in wat

Nadere informatie

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 CobiT Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 Control objectives for information and related Technology Lezenswaardig: 1. CobiT, Opkomst, ondergang en opleving

Nadere informatie

Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid

Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Het begrip assurance en maatschappelijke ontwikkelingen

Nadere informatie

Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten.

Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten. Integrale aanpak Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten. Integrale aanpak Risicobeheersing staat aan de basis van elk beleggingsbeleid. Omdat het renterisico het belangrijkste risico voor pensioenfondsen

Nadere informatie

Reglement audit committee

Reglement audit committee Reglement audit committee Artikel 1. Vaststelling en wijziging reglement 1. Dit reglement is vastgesteld door de raad van commissarissen op 19 augustus 2013, gewijzigd op 2 december 2013 en laatstelijk

Nadere informatie

Corporaties In Control

Corporaties In Control Corporaties In Control D A T U M : 3 0 M E I 2 0 1 3 Leonie van Meel & Frank Bieleman Agenda 1. Speelveld 2. Risicomanagement / Governancecode 3. Projectfasering ICS 4. Onafhankelijke rol / verantwoordelijkheid

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 Principles of Fund Governance Pag. 1/5 1. INLEIDING Commodity Discovery Management B.V. (de Beheerder ) is de beheerder

Nadere informatie

De definitieve Code Corporate Governance, enige beschouwingen vanuit risicoperspectief.

De definitieve Code Corporate Governance, enige beschouwingen vanuit risicoperspectief. De definitieve Code Corporate Governance, enige beschouwingen vanuit risicoperspectief. In de Code van Commissie Peters De Veertig Aanbevelingen (juni 1997) staat in zeer algemene termen iets over risicobeheersing.

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek 1 Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe

Nadere informatie

Bijzondere Deelnemersvergadering 24 april 2014

Bijzondere Deelnemersvergadering 24 april 2014 Bijzondere Deelnemersvergadering 24 april 2014 2 1. Opening, mededelingen en ingekomen stukken 2. Achtergrond Wet versterking bestuur pensioenfondsen 3. Wet versterking bestuur pensioenfondsen 4. Wijzigingen

Nadere informatie

Uw werknemers en hun pensioen in de Metaal en Techniek

Uw werknemers en hun pensioen in de Metaal en Techniek Uw werknemers en hun pensioen in de Metaal en Techniek Uw onderneming is actief in de Metaal en Techniek. Daarom is het pensioen van uw werknemers ondergebracht bij Pensioenfonds Metaal en Techniek (PMT).

Nadere informatie

Charco & Dique. De auditfunctie bij trustkantoren. Risk Management & Compliance

Charco & Dique. De auditfunctie bij trustkantoren. Risk Management & Compliance De auditfunctie bij trustkantoren Trustkantoren zijn vanaf 1 januari 2015 verplicht om een auditfunctie in te voeren. In deze brochure geven wij een toelichting op de auditfunctie, een overzicht van alle

Nadere informatie

Afspraken tripartiet overleg financiële onderneming, externe accountant, De Nederlandsche Bank

Afspraken tripartiet overleg financiële onderneming, externe accountant, De Nederlandsche Bank Afspraken tripartiet overleg financiële onderneming, externe accountant, De Nederlandsche Bank Wft: Wet op het financieel toezicht Bpr: Besluit prudentiële regels Wft Wta: Wet toezicht accountantsorganisaties

Nadere informatie

RiskTransparant, deel 2. De waarde van een ISAE rapport? welke waarde heeft een ISAE voor het bestuur: in control of een illusie van control

RiskTransparant, deel 2. De waarde van een ISAE rapport? welke waarde heeft een ISAE voor het bestuur: in control of een illusie van control RiskTransparant, deel 2 De waarde van een ISAE rapport? welke waarde heeft een ISAE voor het bestuur: in control of een illusie van control In deze tweede serie uit een reeks van zeven delen, delen wij

Nadere informatie

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 2 pensioenregeling

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 2 <kapitaalovereenkomst> <premieovereenkomst> <netto><bruto> pensioenregeling Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 2 pensioenregeling Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering van Nederlandse Waterschapsbank N.V. Verklaring over de jaarrekening 2014 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2014 van

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur

Nadere informatie

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014 Behoort bij raadsbesluit d.d. 29 januari 2015 tot vaststelling van het 'Controleprotocol 2014'. Controleprotocol Jaarrekening 2014 Inhoudsopgave 1. Samenvatting... 3 2. Inleiding... 3 2.1 Doelstelling...

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen STICHTING PENSIOENFONDS RECREATIE Mei 2011 INHOUDSOPGAVE 0. Introductie 3 1. Doelstelling van het beleggingsbeleid 4 2. Organisatie en risicobeheerprocedures 5 3. Beleggingsbeginselen 7 Mei 2011 Pagina

Nadere informatie

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013 SiSa cursus 2013 Gemeente en Welkom Even voorstellen EY: Stefan Tetteroo RA Page 1 Agenda Doelstelling Accountant en gemeente Onze visie inzake de betrokken actoren Coördinatie- en controlefunctie binnen

Nadere informatie

Communicatieplan Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Communicatieplan Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland Communicatieplan Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland Algemeen Volgens het pensioenreglement dat met ingang van 1 mei 2012 van kracht is voor de Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Nadere informatie

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD MEMO AAN DE GEMEENTERAAD Aan T.a.v. Datum Betreft Van Ons kenmerk CC De gemeenteraad - 23 maart 2012 Interim-controle 2011 Deloitte Het college 112623 Paraaf Datum Controller RP 22-3-2012 Directie Geachte

Nadere informatie

Richtlijnen voor rapportering door de certificerend actuaris van een verzekeringsinstelling

Richtlijnen voor rapportering door de certificerend actuaris van een verzekeringsinstelling Richtlijnen voor rapportering door de certificerend actuaris van een verzekeringsinstelling Hoofdindeling: Beroepsreglementering Categorie: Overige standaarden Opgesteld door: AG werkgroep Actuariële Governance

Nadere informatie

Geïntegreerd jaarverslag Gasunie 2013

Geïntegreerd jaarverslag Gasunie 2013 Risicomanagement We onderkennen een aantal algemene risico s. De aard van onze werkzaamheden brengt daarnaast nog specifieke risico s met zich mee. Om deze zo goed mogelijk te beheersen en waar mogelijk

Nadere informatie

Audit Assurance bij het Applicatiepakket Interne Modellen Solvency II

Audit Assurance bij het Applicatiepakket Interne Modellen Solvency II Confidentieel 1 Audit Assurance bij het Applicatiepakket Interne Modellen Solvency II 1 Inleiding Instellingen die op grond van art. 112, 230 of 231 van de Solvency II richtlijn (richtlijn 2009/139/EC)

Nadere informatie

Toekomstbestendig risicoraamwerk

Toekomstbestendig risicoraamwerk 24 Toekomstbestendig risicoraamwerk De diverse veranderingen in het pensioenstelsel, het verlies van vertrouwen in de sector, de hierdoor groeiende vraag naar meer transparantie en het beter beheersen

Nadere informatie

OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT. Groningen, maart 2016 Wim Pauw

OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT. Groningen, maart 2016 Wim Pauw OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT Groningen, maart 2016 Wim Pauw Risicomanagement Risicomanagement is steeds meer een actueel thema voor financiële beleidsbepalers, maar zij worstelen vaak met de bijbehorende

Nadere informatie

Reglement van de Raad van Toezicht

Reglement van de Raad van Toezicht Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandel Reglement van de Raad van Toezicht Artikel 1 Begripsomschrijvingen Voor dit reglement zijn de begripsomschrijvingen zoals opgenomen in de statuten

Nadere informatie

116 De Pensioenwereld in 2015

116 De Pensioenwereld in 2015 12 116 De Pensioenwereld in 2015 Verslaggeving & communicatie 117 Meer inzicht nodig in evenwichtige belangenbehartiging bij uitvoeringskosten Auteurs: Myrna van Engelen en Tristan Helsloot Pensioenfondsen

Nadere informatie

Compliance Charter. Voor pensioenfondsen met pensioenadministratie en vermogensbeheer in eigen beheer

Compliance Charter. Voor pensioenfondsen met pensioenadministratie en vermogensbeheer in eigen beheer Compliance Charter Voor pensioenfondsen met pensioenadministratie en vermogensbeheer in eigen beheer September 2008 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 1 2 Definitie en reikwijdte 2 3 Missie van compliance 6 4 Belangrijkste

Nadere informatie

REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE

REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE Vastgesteld door het bestuur op: 4 juni 2014 Goedgekeurd door de raad van toezicht op: 4 juni 2014 HOOFDSTUK I. ALGEMEEN Artikel 1. Begrippen

Nadere informatie

Charco & Dique. Trustkantoren. Risk Management & Compliance. DNB Nieuwsbrief Trustkantoren

Charco & Dique. Trustkantoren. Risk Management & Compliance. DNB Nieuwsbrief Trustkantoren Trustkantoren DNB Nieuwsbrief Trustkantoren Sinds 2012 publiceert De Nederlandsche Bank (DNB) drie keer per jaar de Nieuwsbrief Trustkantoren. Zij publiceert de Nieuwsbrief Trustkantoren om de wederzijdse

Nadere informatie

Toelichting. Uniform Pensioenoverzicht 2015. Uitkeringsovereenkomst

Toelichting. Uniform Pensioenoverzicht 2015. Uitkeringsovereenkomst Toelichting Uniform Pensioenoverzicht 2015 Uitkeringsovereenkomst Actieve deelnemer Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft inzicht in uw inkomen dat u van Hagee

Nadere informatie

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 1

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 1 <Uitkeringsovereenkomst> <Premieovereenkomst> Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 1 Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u inzicht in wat

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds SMIT. Bestuursreglement V120620

Stichting Pensioenfonds SMIT. Bestuursreglement V120620 Artikel 1 Inleiding De wijze waarop de Stichting Pensioenfonds SMIT wordt bestuurd ligt op hoofdlijnen vast in de statuten. In dit bestuursreglement wordt hier verder invulling aan gegeven. Het bestuursreglement

Nadere informatie

124 De Pensioenwereld in 2015

124 De Pensioenwereld in 2015 13 124 De Pensioenwereld in 2015 Verslaggeving & communicatie 125 Meer consistentie nodig in verslaggeving premiepensioeninstellingen Auteurs: Frans Glorie en Kees Voorburg Op 1 januari 2011 is de premiepensioeninstelling

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Betreft Kamervragen van het lid Krol Hierbij zend ik u de

Nadere informatie

Overzicht, inzicht en een passend pensioen. Johan de Groot Hoofd Afdeling Transparantietoezicht Financiële Producten

Overzicht, inzicht en een passend pensioen. Johan de Groot Hoofd Afdeling Transparantietoezicht Financiële Producten Vereniging voor Pensioenrecht Johan de Groot Hoofd Afdeling Transparantietoezicht Financiële Producten Inhoud 1. De temperatuur in Pensioenland 2. De rol van de AFM 3. Overzicht: UPO- tijdigheid en juistheid

Nadere informatie

Reglement audit committee van de raad van commissarissen

Reglement audit committee van de raad van commissarissen Reglement audit committee van de raad van commissarissen Vaststelling en wijziging reglement. Artikel 1. 1.1. Dit reglement is vastgesteld door de raad van commissarissen met ingang van 1 januari 2016.

Nadere informatie

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

Assurance rapport van de onafhankelijke accountant

Assurance rapport van de onafhankelijke accountant Assurance rapport van de onafhankelijke accountant Rapportage aan: Achmea Divisie Pensioen & Leven De heer A. Aalbers 1 Achmea Divisie Pensioen & Leven De heer A. Aalbers Postbus 700 APELDOORN Opdracht

Nadere informatie

38 De Pensioenwereld in 2015

38 De Pensioenwereld in 2015 04 38 De Pensioenwereld in 2015 Uitbesteding & assurance 39 Assurance als waarborg voor beheerste transities Auteurs: Robert van Haastert en Martijn Vrins Veel pensioenfondsen migreren naar andere uitvoerders,

Nadere informatie

De effectieve directie

De effectieve directie Studiedag - Journée d études De interne audit en het auditcomité Walgraeve M. Hoofd interne audit NVSM 17.10.2008 Verslag over: De effectieve directie - Financiële, operationele en strategische risico

Nadere informatie

MKB Cloudpartner Informatie TPM & ISAE 3402 2016

MKB Cloudpartner Informatie TPM & ISAE 3402 2016 Third Party Memorandum (TPM) Een Derde verklaring of Third Party Mededeling (TPM) is een verklaring die afgegeven wordt door een onafhankelijk audit partij over de kwaliteit van een ICT-dienstverlening

Nadere informatie

Compliance Charter. a.s.r

Compliance Charter. a.s.r Compliance Charter a.s.r Status: definitief Versie: 4.0 Datum opgesteld: 19 september 2013 Goedgekeurd door: Raad van Bestuur op 29 november 2013 Goedgekeurd door: Audit & Risicocommissie op 9 december

Nadere informatie

Rollen in Risk Management

Rollen in Risk Management Rollen in Risk Management 10 oktober 2009 1 Inleiding In de afgelopen maanden heeft de Enterprise Risk Management-werkgroep een tweetal columns op de IIA website gepubliceerd: 1. Een algemene inleiding

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 01 Uitbesteding & assurance 11 Nut en noodzaak van assurance reporting Auteurs: Rosemarie van Alst en Fons Basten Wie activiteiten uitbesteedt, wil graag zekerheid over de kwaliteit en integriteit van

Nadere informatie

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN Aanbevelingen toekomst Code Banken 22 maart 2013 Inleiding De Monitoring Commissie Code Banken heeft sinds haar instelling vier rapportages uitgebracht. Zij heeft daarin

Nadere informatie

Frequentiemodel Internal Audit Friesland Bank. K.T. Kloosterman Leeuwarden, 31 mei 2005

Frequentiemodel Internal Audit Friesland Bank. K.T. Kloosterman Leeuwarden, 31 mei 2005 Frequentiemodel Internal Audit Friesland Bank K.T. Kloosterman Leeuwarden, 31 mei 2005 Agenda 1) Algemeen Internal Audit 2) Waarom frequenteren van onderzoeken 3) Totstandkoming en inhoud Missie Internal

Nadere informatie

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV).

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). REGLEMENT BELEGGINGSCOMMISSIE voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). Artikel 1 Vaststelling en reikwijdte Dit reglement geeft, in aanvulling op de statuten,

Nadere informatie

Risico Management. Pensioenakkoord en Integraal Balansmanagement. Marton Bloemer Risk Manager

Risico Management. Pensioenakkoord en Integraal Balansmanagement. Marton Bloemer Risk Manager Risico Management Pensioenakkoord en Integraal Balansmanagement Marton Bloemer Risk Manager Introductie 1. Pensioenakkoord 2. Risicomanagement (Integraal Balansmanagement) 3. Samengevat Pagina 1 Pensioenakkoord

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 15 december 2015 GEWIJZI Vooraf 08 Herziening IORP-richtlijn G 01 Toekomst pensioenstelsel 09 Payroll - motie Hamer G 02 03 04 05 Algemeen pensioenfonds

Nadere informatie

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 3 Premieovereenkomst

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 3 Premieovereenkomst Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 3 Premieovereenkomst Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u inzicht in wat u krijgt bij pensionering

Nadere informatie

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht einde deelneming

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht einde deelneming Toelichting Uniform Pensioenoverzicht einde deelneming Wat u moet weten over uw pensioen Dit pensioenoverzicht ontvangt u omdat

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER Auditcommissie reglement def Pag. 1 Missie / doelstellingen De auditcommissie is een vaste commissie van de Raad van Toezicht. De auditcommissie

Nadere informatie

datum fonds afdeling contactpersoon telefoon e-mail nummer 020-5418200 ks@pensioenfondspgb.nl onderwerp Geachte

datum fonds afdeling contactpersoon telefoon e-mail nummer 020-5418200 ks@pensioenfondspgb.nl onderwerp Geachte datum fonds afdeling contactpersoon telefoon e-mail nummer 020-5418200 ks@pensioenfondspgb.nl onderwerp Geachte Hartelijk welkom bij PGB, het pensioenfonds voor werknemers in de informatie- en mediasector

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

De remuneratie disclosure is conform artikel 25 van de RBB.

De remuneratie disclosure is conform artikel 25 van de RBB. Remuneratie disclosure 2013 De remuneratie disclosure betreft de remuneratie van de leden van de Raad van Bestuur, de leden van de Raad van Commissarissen en de groep functionarissen die in het nieuwe

Nadere informatie

Remuneratierapport 2014 Loyalis N.V.

Remuneratierapport 2014 Loyalis N.V. Remuneratierapport 2014 Loyalis N.V. Voorwoord Dit remuneratierapport geeft inzicht in de belangrijkste ontwikkelingen in het beloningsbeleid van Loyalis N.V. over het jaar 2014. Met dit rapport wil Loyalis

Nadere informatie