Vaardigheden IV Delphine De smet 3 theorielessen 2 practica in groepen per 40, oefenen in SPSS

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vaardigheden IV Delphine De smet 3 theorielessen 2 practica in groepen per 40, oefenen in SPSS"

Transcriptie

1 Vaardigheden IV Delphine De smet 3 theorielessen 2 practica in groepen per 40, oefenen in SPSS Examen: week april: schriftelijk examen met toepassing SPSS, geen open boek, wel sterk toepassingsgericht, in de PC- klas Lesmateriaal: - slides theorie en practica, op Minerva - reader: niet te kennen, maar bevat aanvullende uitleg voor het examen of Masterproef Leerdoelen: Vertrouwd worden met basisbeginselen statistiek Eenvoudige toepassingen in SPSS Te kennen: Slides theorielessen Technieken SPSS zoals aangeleerd tijdens practica OVERZICHT LESSEN Les 1 DEEL 1: basisprincipes voor het uitvoeren van een empririsch kwantitatief onderzoek DEEL 2: univariate analyse= data leren beschrijven en samenvatten 2 e les: DEEL 1: Vervolg univariate analyse DEEL 2: Bivariate analyse =associaties leren ontdekken 3 e les DEEL 1: eigen onderzoeksresultaten interpreteren en correct rappotreren Deel 2 integratieoefening (paper beoordelen) INLEIDING: De zin van introductie in statistiek voor rechtenstudenten Zoekmachines: google scholar, web of science (via Ugent, zie handleiding op Minerva) Om specifieke tijdschriften te vinden ivm empirisch onderzoek: vb Journal of empirical legal studies. 1

2 Vb van empirisch juridisch onderziek: Hoe doeltreffend zijn wetten? Welke positieve en negatieve gevolgen van wetten? Hoe zijn rechters mogelijk gebiased in hun oordeel? Strategieën voor empirisch onderzoek: - Welke meerwaarde? - Vanuit welke theorie ga je vertrekken? - Belang van replicatie= bepaalde voorspellingen die al bewezen zijn heronderzoekn adhv andere, nieuwe data uit een andere context (vb iets aangetoond ook in Belgie?) - Bekijken van trends etc zie slides Kwantitatief versus kwalitatief Kwantitatief: gegevens die sterk cijfermatig zijn en omgezet kunnen worden in een cijfer vb man= 0, vrouw= 1 Kwalitatief: gegevens veel moeilijker om te zetten in cijfermateriaal vb inhoudsanalyse interviews, vonnissen, documenten etc. De zin van statistiek Deze lessen kunnen een leidraad zijn als je kwantitatieve gegevens wil verwerken in je masterproef, voor uitdieping: zie reader Minerva Je mag altijd feedback vragen: Ook als je geen kwantitatief onderzoek gaat doen, is het toch belangrijk om met een kritische blik naar onderzoeken te kunnen kijken (is het effect wel zo groot als beweerd?) THEORIELES 1 Te kennen - Basisprincipes voor empirisch onderzoek Echt te kennen en begrijpen: wat in vet staat id slides - Aspecten van beschrijvende statistiek Hoe beginnen aan je onderzoek? 1. Onderzoeksopzet= je algemene doelstelling bepalen= thema afbakenen Vb: een studie over het beroepsprofiel van de advocaat 2. Onderzoeksvraag - Beschrijvende stellingen: om gegevens weer te geven, op een samenvattende manier vb: welke verdeling stagiaires per balie, welke leeftijd stagiaire, =1 kenmerk - Verklarende stellingen: we gaan verbanden zoeken tussen twee of meer kenmerken vb: is er een verschil tussen stagiare en advocaat mbt opnemen pro- 2

3 deo, is er een verschil tussen mannen en vrouwen bij het overwegen om het beroep te verlaten= 2 kenmerken 3. Onderzoeksmethode 3.1 Plannen: welke gegevens nodig om een antwoord op mijn onderzoeksvraag te vinden, hoe verzamelen, hoe concepten operationaliseren, hypotheses formuleren, statistische analyse bepalen. Welke gegevens= - Eenheden: onderzoeksobject: vb Vlaamse advocaat= persoon - Onderzoekspopulatie: alle Vlaamse advocaten - steekproef: een representatieve staal (deelverzameling) : een deel vd Vlaamse advocaten Op basis van de gegevens van de steekproef doe je uitspraken over je populatie. =inductieve statistiek= veralgemenen van bevindingen uit je steekproef naar de algemene populatie Hoe trek je een steekproef? Op een aselecte manier= de ideale steekproef, selectie is gebaseerd op toeval= representatieve steekproef= je groep moet representatief zijn, een perfecte afspiegeling van je populatie= niet steeds haalbaar (want beperkte middelen, tijd, soms weet je het nog niet op voorhand) Technieken om zoveel mogelijk representatief te werken: zie reader minerva (niet te kennen) Wat je wel moet kennen: de typisch valkuilen Selectiebias: enkel advocaten aanschrijven die je persoonlijk kent, of enkel uit een bep. regio of groep. Non- respons bias: wanneer bepaalde groep je enquête niet invult, bijv de advocaten met een te hoge werkdruk - Variabelen: kenmerken van de eenheden die verschillen vb geslacht, leeftijd, ervaring, - Hoe ga ik mijn theoretisch concept operationaliseren? Op voorhand over na denken!! Vb onderzoek naar ideologie, hoe ga je dit meten? Met welke vragen? - Met welke methode ga ik mijn gegevens verzamelen? Zelf verzamelen : databank aanleggen (vb van vonnissen) of vragenlijst opstellen: zie doc op Minerva, er is ook software om data online te verzamelen (surveymonkey) of gebruikmaken van een externe publieke databank. - Welke onderzoeksvragen ge ik gebruiken (beschrijvende of verklarende)? - Welke statistische analyse ga ik uitvoeren? Univariate (dus eerder beschrijvend) of bivariate(eerder verklarend)? Op voorhand bepalen! 3

4 3.2 Uitvoeren: Gegevens verzamelen en analyseren 3.3 Interpreteren en rapporteren DEEL 2 UNIVARIATE BESCHRIJVENDE ANALYSE Beschrijven van 1 kenmerk tegelijk! Geen verbanden of associatie Doel: beschrijven en/of samenvatten van grote hoeveelheden data, soms als startpunt, soms als doel op zich De technieken die je kan toepassen hangen af van het meetniveau vd variabele 4 meetniveau s, in 2 groepen Categorische variabelen : nominaal en ordinaal Metrische variabelen: interval en ratio variabelen Nominale variabelen: kwalitatieve variabelen, zonder hierarchie of volgorde, vb geslacht, opleidingsniveau= meest beperkte mogelijkheden Ordinale variabelen: wel een logische volgorde, je kan ze ordenen vb hoogst behaalde diploma, frequentie gebruik: nooit, soms, altijd.vaak met categorieën (vb aantal jaren in dienst, opgedeeld in 7 klassen van 5 jaar ) Metrische variabelen Interval- variabelen: Zijn cijfermatig (kwantitatief), meeteenheid (vb jaar), gelijke afstand tussen de opties: vb hoeveelste jaar: 1 e, 2 e, 3 e, (nul is geen optie) Ratiovariabelen: numeriek, ordening, meeteenheid, er is ook een zinvol nulpunt: vb hoeveel uren heb je gewerkt (nul is ook een optie). Met deze variabele kan je de meeste statistische technieken toepassen. Altijd goed nagaan welke soort variabele je voor je hebt! 2.1. Frequentietabellen Met elke variabele kan je dit doen Is een samenvatting van je data vb hoeveel mannen/vrouwen, hoeveel diploma s. Zie slide met tabel over vraag naar stelen Absolute frequentie: aantal mensen die nul keer hebben gestolen, 1 keer hebben gestolen enz. Steekproefgrootte (N) : alle bevraagde mensen Totaal : alle mensen die hebben geantwoord op die vraag Relatieve frequentie (=proportie): absolutie frequentie/ totale steekproefgrootte (N) Percentage: proportie X 100 Valide percentage: percentage berekend op effectief beantwoorde vragen ipv N: absolute frequentie/totaal (zo hou je geen rekening met de missing values, vragen die niet zijn beantwoord). 4

5 Cumulatief percentage: percentage die kleiner of gelijk zijn aan een bepaalde waarde: telt op hoeveel % mensen iets hebben gestolen, 1 keer of minder, 2 keer of minder, 3 keer of minder enz Grafieken Taartdiagram: best met minder dan 5 categorieën, vooral voor nominaal Staafdiagram: 2 assen, X- as geeft altijd categorieën weer (vb inkomen Vlaamse advocaat) Y as geeft absolute of relatieve frequentie weer, Histogram: als staafdiagram maar blokjes staan tegen elkaar, vooral voor metrische variabelen 2.3. Centrummaten: parameters van centraliteit Modus: waarde met de hoogste frequentie= meest typische waarde vb waar gestudeerd en meeste antwoord Ugent, dan is Ugent de modus, 2 modi zijn ook mogelijk vb Ugent en KUL Mediaan: middelpunt vd verdeling (vanaf ordinaal), mediaan verdeelt in twee, helft heeft lagere waarde en andere helft hogere waarde. Alle waarnemingen ordenen van laag naar hoog, mediaan is ((n+1)/2), je kiest dus de middelste waarneming, bij even waarnemingen moet je de twee middelste nemen en er het gemiddelde nemen Kwartielen: vanaf ordinaal, er zijn er 3: Q2: globale mediaan, ordenen van laag naar hoog, mediaan zoeken, dan Q1 en Q3 zoeken. Q1: 25% is kleiner, 75% is groter, je kan de mediaan onder Q2 nemen Q3: je neemt mediaan boven de globale mediaan (Q2) Rekenkundig gemiddelde: alle observaties optellen en delen door totaal. Dit gemiddelde is gevoelig voor uitschieters door extreme waarden (vb O/20) dit haalt je gemiddelde heel sterk beïnvloeden. De mediaan heeft dit probleem niet. Schema op slide verantwoord kiezen tussen grafieken en centrummaten goed kennen! Je moet goed weten wat je met welke variabele kan doen! à Je moet kiezen op basis van je onderzoeksvraag en je meetniveau Zie de reader op Minerva (korte doc!) aanrader! Theorieles Spreidingsmaten Wat kan is afhankelijk van het meetniveau Spreiding: de mate waarin er spreiding (verschil) is tussen de eenheden. 5

6 Spreiding kan je op verschillende manieren uitdrukken a) Variatiebreedte ( Range ) Het verschil tussen de grootste en kleinste waarde, maar dit zegt niet zo veel over de verspreiding tussen deze waarden. Bereik: hoeveel verschil tussen max en min: vb slide: 23 b) Interkwartielafstand (IKA) Vanaf ordinaal niveau Afstand tussen Q1 en Q3, geeft de centrale 50% weer Berekenen: Q3- Q1 c) Variantie Gebaseerd op het gemiddelde, hoever is je waarneming verwijderd van het gemiddelde, uitgedrukt in s2, niet resistent tegen outliers (extreme waarden, beïnvloeden teveel het resultaat) Uitleggen formule variantie Variantie= s2 X met streep boven is gemiddelde N= steekproefgrootte Eerst eenheid min het gemiddelde, dan kwadrateren, dan al die verrekende eenheden optellen en dan delen door het steekproefgrootte- 1 Formule moet je niet onthouden, wel de redenering snappen en kunnen berekenen met spss d) Standaardafwijking (S) Vierkantswortel van de variantie Heeft dezelfde meeteenheid als de variabele Geeft het gemiddelde weer van de afwijkingen van alle waarden tov het gemiddelde?. Hoe interpreteren? Vb slides: 6,27. Is uitgedrukt in jaren, gemiddeld wijkt de leeftijd 6,27 jaar af van de gemiddelde leeftijd!vormen van spreiding: we kijken ook altijd hoe het eruit ziet op een grafiek: symmetrisch, asymmetrisch (links of rechts). M=mediaan Zie ook de boxplot: niet kunnen maken maar wel kunnen interpreteren! Uiteinden boxplot steeds bepaald door 1,5 maal IKA Q1 en Q3 Steekproef vs populatie: addendum niet kennen, weten dat je de twee uit elkaar moet houden. DEEL 2 BIVARIATE ANALYSE 2.1 Inleidende begrippen Causatie: het ene veroorzaakt het andere, onafhankelijke variabele: veroorzaakt het effect, afhankelijke variabele: varieert door het effect Associatie (correlatie): wel verband maar geen oorzakelijk verband, beiden beïnvloeden elkaar, of er is geen beïnvloeding,. Filmpje: verband tussen ijs en verdrinkingen, beiden stijgen. Maar de onderliggende factor is het mooie weer, zorgt voor verdrinking én ijsjesverkoop. Dus opletten om zomaar een causaal verband te veronderstellen, misschien enkel associatie! 6

7 Voorbeeld in filmpje: goede punten zorgen voor hoog zelfbeeld, maar hoog zelfbeeld zorgt niet voor goede punten Technieken die we vandaag zien zijn enkel gericht op associatie (causatie vereist ingewikkelder technieken, niet in deze cursus). Vereisten voor causatie 1)A gaat vooraf aan B (verlaten beroep & geslacht, geslacht kan verlaten beroep verklaren maar niet omgekeerd) 2)Statistisch verband 3)Geen alternatieve verklaring mogelijk Mediërende variabele: A heeft invloed op C die B beïnvloedt Modererende variabele: bep verkoopstechnieken (C ) hebben invloed op relatie tussen A en B Gemeenschappelijke oorzaak: vb goed weer verklaart beide andere variabelen: C beïnvloedt A en B Hypothesen formuleren Op basis van een theorie Wees realistisch: enkel op basis van data die je echt hebt. Nulhypothese= er is geen verband Alternatieve hypothese: er is wel een verband. We testen altijd voor de nulhypothese H0: indien deze verworpen moet worden, moeten we ons wenden tot Ha De significantietoets: is je bevinding wel waar voor de gehele populatie? Is een p- waarde en altijd in decimalen, tussen 0 en 1, wordt berekend door SPSS Dus als p < 0,05 dan is er waarschijnlijk een verband Hoe kleiner je p- waarde hoe meer zekerheid dat er een verband zal zijn (en dat je de nulhypothese mag verwerpen). Vanaf p= 0,10= nooit H0 verwerpen, teveel kans op fouten (10%)! Bad practice: je kan niets afleiden over significantie door te kijken naar een grafiek! Significantie= gaat over het extrapoleren van effecten naar je gehele populatie, door grafiek kan je enkel iets zien over sterkte van het verband. Zie opmerkingen bij de slide. 2.2 Statistische technieken Welke technieken voor welke variabele Nominaal: is er relatie (is ze significant= geldig voor hele populatie) en hoe sterk is ze? Ordinaal Welke richting? Interval 7

8 Lineair verband? Categorische variabelen = nominaal en ordinale variabelen, bestaan slechts uit categorieën (vb geslacht, jaar van aanstelling, politieke voorkeur ) Een richting is niet mogelijk. De kruistabel Zie slide Zie slide significantietoets: Is er een verband: Chi2 toets (spss berekent) voor 2x2 tabellen Hoe sterk wijken de resultaten af van de waarden die we zouden hebben indien er geen verband bestaat? Interpretatie: hoe groter Chi2, hoe meer verband, als geen verband: Chi2 is nul Normeren: kijken naar de P- waarde Hoe sterk is het verband? Nominaal/nominaal of Nominaal/ordinaal: Phi en Cramers V Odinaal/ordinaal: Gamma, Kendall s Tau- B Verbanden tussen metrische variabelen Puntenwolk 1 e test: Is er een lineair verband? Kan je wel een lijntje trekken in de puntenwolk? Is er een kromme (vb 3 op slide) is niet lineair! Enkel kijken naar rechtlijnige relaties! Associatie tussen variabelen Covariatie: in welke mate variëren ze samen? Varieren ze op dezelfde manier voor X en Y? Hoe berekenen? Zie slides (maar wie begrijpt da nu??) CovariaNtie: hoe hangt de spreiding van een variabele af van de spreiding van een andere variabele Correlatiecoefficient (de belangrijkste) (R ) : Deze is het eenvoudigst te interpreteren, heeft altijd een teken, plus of min, varieert tussen +1 en - 1, nul: geen associatie SPSS berekent dit, moet je kunnen interpreteren, drukt de sterkte van je verband uit, en de p- waarde zal bepalen of je een verband mag veronderstellen in je populatie (en niet enkel in je steekproef). Correlatie vs causatie! 8

9 Zie slide 2;2;3 Verband tussen categorische en ratiovariabele T- Toets: F- Toets: hoe sterker de varianties tussen de groepen, hoe groter F toets ANOVA: zegt ze niets over Wat onthouden over wiskundige achtergrond formules? Je moet weten wat het betekent, waarnaar het kijkt. Formules niet van buiten kennen. Theorieles 3 Leren interpreteren en rapporteren, geen nieuwe technieken meer. DEEL 1 onderzoeksresultaten interpreteren p.waarde: altijd afronden tot 3 decimalen andere: op 2 decimalen afronden oefenblaadje, antwoorden op minerva DEEL 2 structuur academische paper - Abstract= korte samenvatting van je onderzoek (max 200 à 300 woorden) - introductie: begin eigenlijke tekst, omschrijving, doelstelling, onderzoeksvragen - methoden (dataverzameling, extrapolatie, gebruikte analysetechnieken enz) kennen: validiteit en betrouwbaarheid zie slides EXAMEN 1 uur, gesloten boek inzicht en toepassing geen definities en formules 9

5.0 Voorkennis. Er zijn verschillende manieren om gegevens op een grafische wijze weer te geven: 1. Staafdiagram:

5.0 Voorkennis. Er zijn verschillende manieren om gegevens op een grafische wijze weer te geven: 1. Staafdiagram: 5.0 Voorkennis Er zijn verschillende manieren om gegevens op een grafische wijze weer te geven: 1. Staafdiagram: De lengte van de staven komt overeen met de hoeveelheid; De staven staan meestal los van

Nadere informatie

SPSS. Statistiek : SPSS

SPSS. Statistiek : SPSS SPSS - hoofdstuk 1 : 1.4. fase 4 : verrichten van metingen en / of verzamelen van gegevens Gegevens gevonden bij een onderzoek worden systematisch weergegeven in een datamatrix bij SPSS De datamatrix Gebruik

Nadere informatie

TIP 10: ANALYSE VAN DE CIJFERS

TIP 10: ANALYSE VAN DE CIJFERS TOETSTIP 10 oktober 2011 Bepaling wat en waarom je wilt meten Toetsopzet Materiaal Betrouw- baarheid Beoordeling Interpretatie resultaten TIP 10: ANALYSE VAN DE CIJFERS Wie les geeft, botst automatisch

Nadere informatie

Onderzoek. B-cluster BBB-OND2B.2

Onderzoek. B-cluster BBB-OND2B.2 Onderzoek B-cluster BBB-OND2B.2 Succes met leren Leuk dat je onze bundels hebt gedownload. Met deze bundels hopen we dat het leren een stuk makkelijker wordt. We proberen de beste samenvattingen voor jou

Nadere informatie

Statistiek: Spreiding en dispersie 6/12/2013. dr. Brenda Casteleyn

Statistiek: Spreiding en dispersie 6/12/2013. dr. Brenda Casteleyn Statistiek: Spreiding en dispersie 6/12/2013 dr. Brenda Casteleyn dr. Brenda Casteleyn www.keu6.be Page 2 1. Theorie Met spreiding willen we in één getal uitdrukken hoe verspreid de gegevens zijn: in hoeveel

Nadere informatie

Hoeveel vertrouwen heb ik in mijn onderzoek en conclusie? Les 1

Hoeveel vertrouwen heb ik in mijn onderzoek en conclusie? Les 1 Hoeveel vertrouwen heb ik in mijn onderzoek en conclusie? Les 1 1 Onderwerpen van de lessenserie: De Normale Verdeling Nul- en Alternatieve-hypothese ( - en -fout) Steekproeven Statistisch toetsen Grafisch

Nadere informatie

Cursus TEO: Theorie en Empirisch Onderzoek. Practicum 2: Herhaling BIS 11 februari 2015

Cursus TEO: Theorie en Empirisch Onderzoek. Practicum 2: Herhaling BIS 11 februari 2015 Cursus TEO: Theorie en Empirisch Onderzoek Practicum 2: Herhaling BIS 11 februari 2015 Centrale tendentie Centrale tendentie wordt meestal afgemeten aan twee maten: Mediaan: de middelste waarneming, 50%

Nadere informatie

In de praktijk gaat men eerder werken met numerieke codes. Aan de hand van een codeboek wordt per variabele een nummer aan een waarde toegekend.

In de praktijk gaat men eerder werken met numerieke codes. Aan de hand van een codeboek wordt per variabele een nummer aan een waarde toegekend. Basisconcepten De statistiek heeft de studie van gegevens, die kenmerken van een bevolking beschrijven, tot object. Als je zelf onderzoek wil verrichten of de resultaten van het werk van een ander wil

Nadere informatie

HAVO 4 wiskunde A. Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet kennen en kunnen....

HAVO 4 wiskunde A. Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet kennen en kunnen.... HAVO 4 wiskunde A Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet kennen en kunnen.... 1. rekenregels en verhoudingen Ik kan breuken vermenigvuldigen en delen. Ik ken de rekenregel breuk Ik kan

Nadere informatie

Feedback proefexamen Statistiek I 2009 2010

Feedback proefexamen Statistiek I 2009 2010 Feedback proefexamen Statistiek I 2009 2010 Het correcte antwoord wordt aangeduid door een sterretje. 1 Een steekproef van 400 personen bestaat uit 270 mannen en 130 vrouwen. Een derde van de mannen is

Nadere informatie

DEEL II DOEN! - Praktische opdracht statistiek WA- 4HAVO

DEEL II DOEN! - Praktische opdracht statistiek WA- 4HAVO DEEL II DOEN! - Praktische opdracht statistiek WA- 4HAVO Leerlingmateriaal 1. Doel van de praktische opdracht Het doel van deze praktische opdracht is om de theorie uit je boek te verbinden met de data

Nadere informatie

Onderzoeksmethodiek LE: 2

Onderzoeksmethodiek LE: 2 Onderzoeksmethodiek LE: 2 3 Parameters en grootheden 3.1 Parameters Wat is een parameter? Een karakteristieke grootheid van een populatie Gem. gewicht van een 34-jarige man 3.2 Steekproefgrootheden Wat

Nadere informatie

SPSS Introductiecursus. Sanne Hoeks Mattie Lenzen

SPSS Introductiecursus. Sanne Hoeks Mattie Lenzen SPSS Introductiecursus Sanne Hoeks Mattie Lenzen Statistiek, waarom? Doel van het onderzoek om nieuwe feiten van de werkelijkheid vast te stellen door middel van systematisch onderzoek en empirische verzamelen

Nadere informatie

INHOUDS- OPGAVE. Voorwoord 19. Voorwoord bij de nieuwe druk 20. Inleiding 23

INHOUDS- OPGAVE. Voorwoord 19. Voorwoord bij de nieuwe druk 20. Inleiding 23 5 INHOUDS- OPGAVE Voorwoord 19 Voorwoord bij de nieuwe druk 20 Inleiding 23 Ontwikkelingen in het Hoger Beroepsonderwijs 23 Praktijkgericht Onderzoek 25 De focus van ons boek 27 De structuur van dit boek

Nadere informatie

Niveauproef wiskunde voor AAV

Niveauproef wiskunde voor AAV Niveauproef wiskunde voor AAV Waarom? Voor wiskunde zijn er in AAV 3 modules: je legt een niveauproef af, zodat je op het juiste niveau kan starten. Er is de basismodule voor wie de rekenvaardigheden moet

Nadere informatie

WISKUNDE A HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

WISKUNDE A HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 WISKUNDE A HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

Overzicht van tabellen 13. Overzicht van figuren 15. Voorwoord 17. Inleiding 19

Overzicht van tabellen 13. Overzicht van figuren 15. Voorwoord 17. Inleiding 19 Inhoudsopgave Overzicht van tabellen 13 Overzicht van figuren 15 Voorwoord 17 Inleiding 19 Ontwikkelingen in het Hoger Beroepsonderwijs 19 Praktijkgericht Onderzoek 21 De focus van dit boek 23 De structuur

Nadere informatie

DEEL 1 Probleemstelling 1

DEEL 1 Probleemstelling 1 DEEL 1 Probleemstelling 1 Hoofdstuk 1 Van Probleem naar Analyse 1.1 Notatie 4 1.1.1 Types variabelen 4 1.1.2 Types samenhang 5 1.2 Sociaalwetenschappelijke probleemstellingen en hun basisformat 6 1.2.1

Nadere informatie

Open en Gepersonaliseerd Statistiekonderwijs (OGS) Deliverable 1.1 Requirements

Open en Gepersonaliseerd Statistiekonderwijs (OGS) Deliverable 1.1 Requirements Open en Gepersonaliseerd Statistiekonderwijs (OGS) Deliverable 1.1 Requirements Sietske Tacoma, Susanne Tak, Henk Hietbrink en Wouter van Joolingen Inleiding Het doel van dit project is om een aantal vrij

Nadere informatie

Data analyse Inleiding statistiek

Data analyse Inleiding statistiek Data analyse Inleiding statistiek 1 Doel Beheersen van elementaire statistische technieken Toepassen van deze technieken op aardwetenschappelijke data 2 1 Leerstof Boek: : Introductory Statistics, door

Nadere informatie

Leerstof voortentamen wiskunde A. 1. Het voortentamen wiskunde A

Leerstof voortentamen wiskunde A. 1. Het voortentamen wiskunde A Leerstof voortentamen wiskunde A In dit document wordt de leerstof beschreven van het programma van het voortentamen wiskunde A op havo niveau te beginnen met het voortentamen van december 2017. Deze specificatie

Nadere informatie

G0N11a Statistiek en data-analyse: project Eerste zittijd Modeloplossing

G0N11a Statistiek en data-analyse: project Eerste zittijd Modeloplossing G0N11a Statistiek en data-analyse: project Eerste zittijd 2007-2008 Modeloplossing Opmerking vooraf: Deze modeloplossing is een heel volledig antwoord op de gestelde vragen. Om de maximumscore op een vraag

Nadere informatie

Samenvattingen 5HAVO Wiskunde A.

Samenvattingen 5HAVO Wiskunde A. Samenvattingen 5HAVO Wiskunde A. Boek 1 H7, Boek 2 H7&8 Martin@CH.TUdelft.NL Boek 2: H7. Verbanden (Recht) Evenredig Verband ( 1) Omgekeerd Evenredig Verband ( 1) Hyperbolisch Verband ( 2) Machtsverband

Nadere informatie

META-kaart domein - Exponentieel verband havo4 wiskunde A H=bxg^t

META-kaart domein - Exponentieel verband havo4 wiskunde A H=bxg^t META-kaart domein - Exponentieel verband havo4 wiskunde A H=bxg^t Welk verband zie ik tussen de gegeven informatie en wat er gevraagd wordt? Wat heb ik nodig? Heb ik de gegevens uit de tekst gehaald? Welke

Nadere informatie

College 4 Inspecteren van Data: Verdelingen

College 4 Inspecteren van Data: Verdelingen College Inspecteren van Data: Verdelingen Inleiding M&T 01 013 Hemmo Smit Overzicht van deze cursus 1. Grondprincipes van de wetenschap. Observeren en meten 3. Interne consistentie; Beschrijvend onderzoek.

Nadere informatie

1BA PSYCH Statistiek 1 Oefeningenreeks 2 1

1BA PSYCH Statistiek 1 Oefeningenreeks 2 1 D..2. OEFENINGENREEKS 2 OEFENING Gegevens over de regenval (in cm) in South Bend (Indiana) over een periode van 30 jaar. Klasse K K f F f. 00 F. 00 n n 2,3 2, 3,7 3,7 3,4 3, 4 4,29 7,8 4, 4, 4 9 4,29 32,4,,

Nadere informatie

Methodologie voor onderzoek in de verpleegkunde. Foeke van der Zee

Methodologie voor onderzoek in de verpleegkunde. Foeke van der Zee Methodologie voor onderzoek in de verpleegkunde Foeke van der Zee Inhoudsopgave 1. Onderzoek, wat is dat eigenlijk... 1 1.1 Hoe is onderzoek te omschrijven... 1 1.2 Is de onderzoeker een probleemoplosser

Nadere informatie

Checklist Wiskunde A HAVO 4 2014-2015 HML

Checklist Wiskunde A HAVO 4 2014-2015 HML Checklist Wiskunde A HAVO 4 2014-2015 HML 1 Hoofdstuk 1 Ik weet hoe je met procenten moet rekenen: procenten en breuken, percentage berekenen, toename en afname in procenten, rekenen met groeifactoren.

Nadere informatie

Populaties beschrijven met kansmodellen

Populaties beschrijven met kansmodellen Populaties beschrijven met kansmodellen Prof. dr. Herman Callaert Deze tekst probeert, met voorbeelden, inzicht te geven in de manier waarop je in de statistiek populaties bestudeert. Dat doe je met kansmodellen.

Nadere informatie

We berekenen nog de effectgrootte aan de hand van formule 4.2 en rapporteren:

We berekenen nog de effectgrootte aan de hand van formule 4.2 en rapporteren: INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 4 1. Toets met behulp van SPSS de hypothese van Evelien in verband met de baardlengte van metalfans. Ga na of je dezelfde conclusies

Nadere informatie

Statistiek: Herhaling en aanvulling

Statistiek: Herhaling en aanvulling Statistiek: Herhaling en aanvulling 11 mei 2009 1 Algemeen Statistiek is de wetenschap die beschrijft hoe we gegevens kunnen verzamelen, verwerken en analyseren om een beter inzicht te krijgen in de aard,

Nadere informatie

DOEN! - Praktische Opdracht Statistiek 4 Havo Wiskunde A

DOEN! - Praktische Opdracht Statistiek 4 Havo Wiskunde A DOEN! - Praktische Opdracht Statistiek 4 Havo Wiskunde A Docentenhandleiding 1. Voorwoord Doel van de praktische opdracht bij het hoofdstuk over statistiek 1 : Het doel van de praktische opdracht (PO)

Nadere informatie

A. Week 1: Introductie in de statistiek.

A. Week 1: Introductie in de statistiek. A. Week 1: Introductie in de statistiek. Populatie en steekproef. In dit vak leren we de basis van de statistiek. In de statistiek probeert men erachter te komen hoe we de populatie het beste kunnen observeren.

Nadere informatie

Overzicht statistiek 5N4p

Overzicht statistiek 5N4p Overzicht statistiek 5N4p EEB2 GGHM2012 Inhoud 1 Frequenties, absoluut en relatief... 3 1.1 Frequentietabel... 3 1.2 Absolute en relatieve frequentie... 3 1.3 Cumulatieve frequentie... 4 2 Centrum en spreiding...

Nadere informatie

Hoofdstuk 18. Verbanden tussen variabelen vaststellen en interpreteren

Hoofdstuk 18. Verbanden tussen variabelen vaststellen en interpreteren Hoofdstuk 18 Verbanden tussen variabelen vaststellen en interpreteren Analyse van verbanden Analyse van verbanden: bij de analyse van verbanden stel je vast of er een stabiel verband bestaat tussen twee

Nadere informatie

4 Domein STATISTIEK - versie 1.2

4 Domein STATISTIEK - versie 1.2 USolv-IT - Boomstructuur DOMEIN STATISTIEK - versie 1.2 - c Copyrighted 42 4 Domein STATISTIEK - versie 1.2 (Op initiatief van USolv-IT werd deze boomstructuur mede in overleg met het Universitair Centrum

Nadere informatie

WISKUNDE C VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

WISKUNDE C VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 WISKUNDE C VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

Statistiek 2 deel A 30 minuten over statistisch toetsen

Statistiek 2 deel A 30 minuten over statistisch toetsen Statistiek 2 deel A 30 minuten over statistisch toetsen R.J. Baars, MSc Kruytgebouw N710 r.j.baars@uu.nl februari 2014 Opbouw van statistiek Statistiek 1 (periode 2: vandaag) Dit college + zelfstudie +

Nadere informatie

Statistische methoden en technieken tentamen

Statistische methoden en technieken tentamen Statistische methoden en technieken tentamen Course information C OURSE BKB0019T AC ADEMIC YEAR 2017-2018 EC 3 LANGUAGES Nederlands PROGRAMME bachelor 2 / Bedrijfskunde (Business Administration) pre-master

Nadere informatie

datavisualisatie Stappen 14-12-12 verzamelen en opschonen analyseren van data interpeteren hoorcollege 4 visualisatie representeren

datavisualisatie Stappen 14-12-12 verzamelen en opschonen analyseren van data interpeteren hoorcollege 4 visualisatie representeren Stappen datavisualisatie hoorcollege 4 visualisatie HVA CMD V2 12 december 2012 verzamelen en opschonen analyseren van data interpeteren representeren in context plaatsen 1 "Ultimately, the key to a successful

Nadere informatie

Onderzoeksmethoden: Statistiek 1

Onderzoeksmethoden: Statistiek 1 0 123458898391081904749010998490849 074907079`794793784908`094389983.. Onderzoeksmethoden: Statistiek 1 Joepie, ons computerprogramma levert output Wat doen we hiermee? Marjan van den Akker 1 2 Output

Nadere informatie

Meten en experimenteren

Meten en experimenteren Meten en experimenteren Statistische verwerking van gegevens Een korte inleiding 3 oktober 006 Deel I Toevallige veranderlijken Steekproef Beschrijving van gegevens Histogram Gemiddelde en standaarddeviatie

Nadere informatie

College Week 4 Inspecteren van Data: Verdelingen

College Week 4 Inspecteren van Data: Verdelingen College Week 4 Inspecteren van Data: Verdelingen Inleiding in de Methoden & Technieken 2013 2014 Hemmo Smit Dus volgende week Geen college en werkgroepen Maar Oefententamen on-line (BB) Data invoeren voor

Nadere informatie

Hoofdstuk 10 Eenwegs- en tweewegs-variantieanalyse

Hoofdstuk 10 Eenwegs- en tweewegs-variantieanalyse Hoofdstuk 10 Eenwegs- en tweewegs-variantieanalyse 10.1 Eenwegs-variantieanalyse: Als we gegevens hebben verzameld van verschillende groepen en we willen nagaan of de populatiegemiddelden van elkaar verscihllen,

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 : Numerieke beschrijving van data. Marnix Van Daele. Vakgroep Toegepaste Wiskunde en Informatica Universiteit Gent

Hoofdstuk 3 : Numerieke beschrijving van data. Marnix Van Daele. Vakgroep Toegepaste Wiskunde en Informatica Universiteit Gent Hoofdstuk 3 : Numerieke beschrijving van data Marnix Van Daele MarnixVanDaele@UGentbe Vakgroep Toegepaste Wiskunde en Informatica Universiteit Gent Numerieke beschrijving van data p 1/31 Beschrijvende

Nadere informatie

College 6. Samenhang tussen variabelen. Inleiding M&T Hemmo Smit

College 6. Samenhang tussen variabelen. Inleiding M&T Hemmo Smit College 6 Samenhang tussen variabelen Inleiding M&T 2012 2013 Hemmo Smit Overzicht van deze cursus 1. Grondprincipes van de wetenschap 2. Observeren en meten 3. Interne consistentie; Beschrijvend onderzoek

Nadere informatie

Aanpassingen takenboek! Statistische toetsen. Deze persoon in een verdeling. Iedereen in een verdeling

Aanpassingen takenboek! Statistische toetsen. Deze persoon in een verdeling. Iedereen in een verdeling Kwantitatieve Data Analyse (KDA) Onderzoekspracticum Sessie 2 11 Aanpassingen takenboek! Check studienet om eventuele verbeteringen te downloaden! Huidige versie takenboek: 09 Gjalt-Jorn Peters gjp@ou.nl

Nadere informatie

Toegepaste Statistiek, Dag 7 1

Toegepaste Statistiek, Dag 7 1 Toegepaste Statistiek, Dag 7 1 Statistiek: Afkomstig uit het Duits: De studie van politieke feiten en cijfers. Afgeleid uit het latijn: status, staat, toestand Belangrijkste associatie: beschrijvende statistiek

Nadere informatie

Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y

Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y 1 Regressie analyse Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y Regressie: wel een oorzakelijk verband verondersteld: X Y Voorbeeld

Nadere informatie

Hiermee rekenen we de testwaarde van t uit: n. 10 ( x ) ,16

Hiermee rekenen we de testwaarde van t uit: n. 10 ( x ) ,16 modulus strepen: uitkomst > 0 Hiermee rekenen we de testwaarde van t uit: n 10 ttest ( x ) 105 101 3,16 n-1 4 t test > t kritisch want 3,16 >,6, dus 105 valt buiten het BI. De cola bevat niet significant

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 : Grafische beschrijving van data. Marnix Van Daele. Vakgroep Toegepaste Wiskunde en Informatica Universiteit Gent

Hoofdstuk 2 : Grafische beschrijving van data. Marnix Van Daele. Vakgroep Toegepaste Wiskunde en Informatica Universiteit Gent Hoofdstuk 2 : Grafische beschrijving van data Marnix Van Daele Marnix.VanDaele@UGent.be Vakgroep Toegepaste Wiskunde en Informatica Universiteit Gent Grafische beschrijving van data p. 1/35 Soorten meetwaarden

Nadere informatie

Statistiek basisbegrippen

Statistiek basisbegrippen MARKETING / 07B HBO Marketing / Marketing management Raymond Reinhardt 3R Business Development raymond.reinhardt@3r-bdc.com 3R 1 M Statistiek: wetenschap die gericht is op waarnemen, bestuderen en analyseren

Nadere informatie

HOOFDSTUK VI NIET-PARAMETRISCHE (VERDELINGSVRIJE) STATISTIEK

HOOFDSTUK VI NIET-PARAMETRISCHE (VERDELINGSVRIJE) STATISTIEK HOOFDSTUK VI NIET-PARAMETRISCHE (VERDELINGSVRIJE) STATISTIEK 1 1. INLEIDING Parametrische statistiek: Normale Verdeling Niet-parametrische statistiek: Verdelingsvrij Keuze tussen de twee benaderingen I.

Nadere informatie

Meten: algemene beginselen. Harry B.G. Ganzeboom ADEK UvS College 1 28 februari 2011

Meten: algemene beginselen. Harry B.G. Ganzeboom ADEK UvS College 1 28 februari 2011 Meten: algemene Harry B.G. Ganzeboom ADEK UvS College 1 28 februari 2011 OPZET College 1: Algemene College 2: Meting van attitudes (ISSP) College 3: Meting van achtergrondvariabelen via MTMM College 4:

Nadere informatie

Dag van de Wiskunde 22/11/2008

Dag van de Wiskunde 22/11/2008 Dag van de Wiskunde Statistiek op KATHO Ann Vanmarcke Statistiek in Bedrijfsmanagement Overgang SO-HO Statistiek op KATHO Statistiek op KATHO 1 STUDIEGEBIED BIOTECHNIEK» Bachelor in de Agro- en Biotechnologie

Nadere informatie

Inleiding Applicatie Software - Statgraphics

Inleiding Applicatie Software - Statgraphics Inleiding Applicatie Software - Statgraphics Beschrijvende Statistiek /k 1/35 OPDRACHT OVER BESCHRIJVENDE STATISTIEK Beleggen Door een erfenis heeft een vriend van u onverwacht de beschikking over een

Nadere informatie

Experimenteel en Correlationeel Onderzoek

Experimenteel en Correlationeel Onderzoek Experimenteel en Correlationeel Onderzoek In veel onderzoek is het doel: Het vaststellen van oorzaak-gevolg (causale) relaties Criteria voor causaliteit 1. Samenhang (correlatie, covariantie) 2. Opeenvolging

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 13. Hoofdstuk 1. Inductieve statistiek in onderzoek 17. Hoofdstuk 2. Kansverdelingen en kansberekening 28

Inhoud. Woord vooraf 13. Hoofdstuk 1. Inductieve statistiek in onderzoek 17. Hoofdstuk 2. Kansverdelingen en kansberekening 28 Inhoud Woord vooraf 13 Hoofdstuk 1. Inductieve statistiek in onderzoek 17 1.1 Wat is de bedoeling van statistiek? 18 1.2 De empirische cyclus 19 1.3 Het probleem van de inductieve statistiek 20 1.4 Statistische

Nadere informatie

Formules Excel Bedrijfsstatistiek

Formules Excel Bedrijfsstatistiek Formules Excel Bedrijfsstatistiek Hoofdstuk 2 Data en hun voorstelling AANTAL.ALS vb: AANTAL.ALS(A1 :B6,H1) Telt hoeveel keer (frequentie) de waarde die in H1 zit in A1:B6 voorkomt. Vooral bedoeld voor

Nadere informatie

Auteurs: Baarda e.a. isbn: 978-90-01-80771-9

Auteurs: Baarda e.a. isbn: 978-90-01-80771-9 Woord vooraf Het Basisboek Methoden en Technieken biedt je een handleiding voor het opzetten en uitvoeren van empirisch kwantitatief onderzoek. Je stelt door waarneming vast wat zich in de werkelijkheid

Nadere informatie

Hoofdstuk I De statistiek in het onderzoek Doelstellingen: Statistiek Beschrijvende statistiek Inductieve statistiek

Hoofdstuk I De statistiek in het onderzoek Doelstellingen: Statistiek Beschrijvende statistiek Inductieve statistiek Hoofdstuk I De statistiek in het onderzoek Doelstellingen: De student kent de diverse fasen van het onderzoek en begrijpt de rol van de statistiek in dat kader. De student begrijpt de besproken begrippen.

Nadere informatie

Grafieken Cirkeldiagram

Grafieken Cirkeldiagram Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd

Nadere informatie

DATA-ANALYSEPLAN (20/6/2005)

DATA-ANALYSEPLAN (20/6/2005) DATA-ANALYSEPLAN (20/6/2005) Inleiding De manier waarop data georganiseerd, gecodeerd en gescoord (getallen toekennen aan observaties) worden en welke technieken daarvoor nodig zijn, dient in het ideale

Nadere informatie

Beschrijvende statistiek

Beschrijvende statistiek Duur 45 minuten Overzicht Tijdens deze lesactiviteit leer je op welke manier centrum- en spreidingsmaten je helpen bij de interpretatie van statistische gegevens. Je leert ook dat grafische voorstellingen

Nadere informatie

Inleiding Applicatie Software - Statgraphics. Beschrijvende Statistiek

Inleiding Applicatie Software - Statgraphics. Beschrijvende Statistiek Inleiding Applicatie Software - Statgraphics Beschrijvende Statistiek OPDRACHT OVER BESCHRIJVENDE STATISTIEK Beleggen Door een erfenis heeft een vriend van u onverwacht de beschikking over een klein kapitaaltje

Nadere informatie

4 HAVO wiskunde A HOOFDSTUK voorkennis 1. soorten verdelingen 2. de normale verdeling 3. betrouwbaarheidsintervallen 4. groepen en kenmerken

4 HAVO wiskunde A HOOFDSTUK voorkennis 1. soorten verdelingen 2. de normale verdeling 3. betrouwbaarheidsintervallen 4. groepen en kenmerken 4 HAVO wiskunde A HOOFDSTUK 6 0. voorkennis 1. soorten verdelingen 2. de normale verdeling 3. betrouwbaarheidsintervallen 4. groepen en kenmerken 0. voorkennis Centrum- en spreidingsmaten Centrummaten:

Nadere informatie

De Collegereeks Statistiek. statistiek. Statistiek in het dagelijkse nieuws. Statistiek Hoorcollege 1. Descriptieve statistiek ttitik

De Collegereeks Statistiek. statistiek. Statistiek in het dagelijkse nieuws. Statistiek Hoorcollege 1. Descriptieve statistiek ttitik 9/8/009 De Collegereeks Statistiek Statistiek Hoorcollege 1 Descriptieve statistiek ttitik Informatiekunde Universiteit Utrecht Dr. H. Prüst (37): Descriptieve statistiek (H 1,,3) (HP) 3(38): Score & Kans

Nadere informatie

Het gebruik van Excel 2007 voor statistische analyses. Een beknopte handleiding.

Het gebruik van Excel 2007 voor statistische analyses. Een beknopte handleiding. Het gebruik van Excel 2007 voor statistische analyses. Een beknopte handleiding. Bij Excel denken de meesten niet direct aan een statistisch programma. Toch biedt Excel veel mogelijkheden tot statistische

Nadere informatie

= 4515 t 10 = 451,5 of het gemiddeld aantal faillissementen over die tien kwartalen. En. b = y!

= 4515 t 10 = 451,5 of het gemiddeld aantal faillissementen over die tien kwartalen. En. b = y! Vraag 1 Evolutie van het aantal faillissementen in het Vlaams Gewest; per kwartaal 2010-2012 (tweede kwartaal). De cijfers betreffen alleen de faillissementen van ondernemingen met personeel. Jaar Kwartaal

Nadere informatie

Data analyse Inleiding statistiek

Data analyse Inleiding statistiek Data analyse Inleiding statistiek Terugblik - Inductieve statistiek Afleiden van eigenschappen van een populatie op basis van een beperkt aantal metingen (steekproef) Kennis gemaakt met kans & kansverdelingen

Nadere informatie

Populatie: De gehele groep elementen waarover informatie wordt gewenst.

Populatie: De gehele groep elementen waarover informatie wordt gewenst. Statistiek I Werkcollege 1 Populatie: De gehele groep elementen waarover informatie wordt gewenst. Steekproef: Gedeelte van de populatie dat feitelijk wordt onderzocht om informatie te vergaren. Eenheden:

Nadere informatie

Professionaliseringstraject onderzoeksvaardigheden voor docenten. prof. dr. Saskia Brand-Gruwel

Professionaliseringstraject onderzoeksvaardigheden voor docenten. prof. dr. Saskia Brand-Gruwel Professionaliseringstraject onderzoeksvaardigheden voor docenten prof. dr. Saskia Brand-Gruwel Leerdoelen Na het volgen van dit professionaliseringtraject: heeft u kennis en inzicht in de gehele onderzoekscyclus;

Nadere informatie

Beschrijvend statistiek

Beschrijvend statistiek 1 Beschrijvend statistiek 1. In een school werd het intelligentiequotiënt gemeten van de leerlingen van het zesde jaar (zie tabel). De getallen werden afgerond tot op de eenheid. De berekeningen mogen

Nadere informatie

Meten en experimenteren

Meten en experimenteren Meten en experimenteren Statistische verwerking van gegevens Een korte inleiding 5 oktober 007 Catherine De Clercq Statistische verwerking van gegevens Kursus statistiek voor fysici door Jorgen D Hondt

Nadere informatie

Statistiek. Beschrijvend statistiek

Statistiek. Beschrijvend statistiek Statistiek Beschrijvend statistiek Verzameling van gegevens en beschrijvingen Populatie, steekproef Populatie = o de gehele groep ondervragen o parameter is een kerngetal Steekproef = o een onderdeel van

Nadere informatie

Toegepaste Statistiek, Week 6 1

Toegepaste Statistiek, Week 6 1 Toegepaste Statistiek, Week 6 1 Eén ordinale en één nominale variabele Nominale variabele met TWEE categorieën, 1 en 2 Ordinale variabele normaal verdeeld binnen iedere categorie? Variantie in beide categorieën

Nadere informatie

STATISTIEK I Samenvatting

STATISTIEK I Samenvatting STATISTIEK I Samenvatting Academiejaar 2013-2014 Prof. T. MARCHANT Juno KOEKELKOREN 1BA PSYCH Statistiek 1: 2013-2014 1 1BA PSYCH Statistiek 1: 2013-2014 2 DEEL 0 INTODUCTIE INHOUD H 1: INLEIDING 1.1 DE

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk. Onderzoek. Zin en onzin van statistiek

Methoden van het Wetenschappelijk. Onderzoek. Zin en onzin van statistiek Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek Zin en onzin van statistiek Statistiek komt ernstig over of niet Deze tandpasta helpt tegen caries in 1 op 2 gevallen. Het werd slechts geprobeerd op 4 personen.

Nadere informatie

2 Data en datasets verwerken

2 Data en datasets verwerken Domein Statistiek en kansrekening havo A 2 Data en datasets verwerken 1 Data presenteren 1.4 Oefenen In opdracht van: Commissie Toekomst Wiskunde Onderwijs 1.4 Oefenen Opgave 9 Bekijk de genoemde dataset

Nadere informatie

2.1.4 Oefenen. d. Je ziet hier twee weegschalen. Wat is het verschil tussen beide als het gaat om het aflezen van een gewicht?

2.1.4 Oefenen. d. Je ziet hier twee weegschalen. Wat is het verschil tussen beide als het gaat om het aflezen van een gewicht? 2.1.4 Oefenen Opgave 9 Bekijk de genoemde dataset GEGEVENS154LEERLINGEN. a. Hoe lang is het grootste meisje? En de grootste jongen? b. Welke lengtes komen het meeste voor? c. Is het berekenen van gemiddelden

Nadere informatie

Meten en experimenteren

Meten en experimenteren Meten en experimenteren Statistische verwerking van gegevens Een korte inleiding 6 oktober 009 Catherine De Clercq Statistische verwerking van gegevens Kursus statistiek voor fysici door Jorgen D Hondt

Nadere informatie

Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid

Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid Dr.ir. P.W. Heijnen Faculteit Techniek, Bestuur en Management Technische Universiteit Delft 22 april 2010 1 1 Introductie De

Nadere informatie

Zomerschool Vakdidactisch Onderzoek Leuven, 8-10 september 2010 Sessie 8: Analyse van kwantitatieve data

Zomerschool Vakdidactisch Onderzoek Leuven, 8-10 september 2010 Sessie 8: Analyse van kwantitatieve data Zomerschool Vakdidactisch Onderzoek Leuven, 8-10 september 2010 Sessie 8: Analyse van kwantitatieve data An Carbonez Leuven Statistics Research Centre Katholieke Universiteit Leuven Voorstelling van de

Nadere informatie

Wijzigingen worden door de docent in Edmodo of in de les doorgegeven. Hoofdstuk 1 Lineaire en exponentiële functies. Week Onderwerp Opgaven

Wijzigingen worden door de docent in Edmodo of in de les doorgegeven. Hoofdstuk 1 Lineaire en exponentiële functies. Week Onderwerp Opgaven Hoofdstuk 1 Lineaire en exponentiële functies 34 1-1 Lineaire verbanden 35 1-2 1-3 1-4 Gebieden ax + by < c Exponentiële verbanden Logaritmische schaalverdeling 36 1-5 1-6 SV TJZ Verdubbelings- en halveringstijd

Nadere informatie

Referentieniveaus uitgelegd. 1S - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1S rekenen. 1F - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1F rekenen

Referentieniveaus uitgelegd. 1S - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1S rekenen. 1F - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1F rekenen Referentieniveaus uitgelegd De beschrijvingen zijn gebaseerd op het Referentiekader taal en rekenen'. In 'Referentieniveaus uitgelegd' zijn de niveaus voor de verschillende sectoren goed zichtbaar. Door

Nadere informatie

tudievragen voor het vak TCO-2B

tudievragen voor het vak TCO-2B S tudievragen voor het vak TCO-2B 1 Wat is fundamenteel/theoretisch onderzoek? 2 Geef een voorbeeld uit de krant van fundamenteel/theoretisch onderzoek. 3 Wat is het doel van fundamenteel/theoretisch onderzoek?

Nadere informatie

gegevens analyseren Welk onderzoekmodel gebruik je? Quasiexperiment ( 5.5) zonder controle achtergronden

gegevens analyseren Welk onderzoekmodel gebruik je? Quasiexperiment ( 5.5) zonder controle achtergronden een handreiking 71 hoofdstuk 8 gegevens analyseren Door middel van analyse vat je de verzamelde gegevens samen, zodat een overzichtelijk beeld van het geheel ontstaat. Richt de analyse in de eerste plaats

Nadere informatie

voorbeeldexamenopgaven statistiek wiskunde A havo

voorbeeldexamenopgaven statistiek wiskunde A havo voorbeeldexamenopgaven statistiek wiskunde A havo FORMULEBLAD Vuistregels voor de grootte van het verschil van twee groepen 2 2 kruistabel a c b d, met phi = ad bc ( a+ b)( a+ c)( b+ d)( c+ d) als phi

Nadere informatie

VOOR HET SECUNDAIR ONDERWIJS

VOOR HET SECUNDAIR ONDERWIJS VOOR HET SECUNDAIR ONDERWIJS Steekproefmodellen en normaal verdeelde steekproefgrootheden 5. Werktekst voor de leerling Prof. dr. Herman Callaert Hans Bekaert Cecile Goethals Lies Provoost Marc Vancaudenberg

Nadere informatie

Klantonderzoek: vraagstelling!

Klantonderzoek: vraagstelling! Klantonderzoek: vraagstelling! Vraagstelling bij klantonderzoek Om de juiste resultaten uit een klanttevredenheidsonderzoek te halen is het belangrijk dat de juiste vragen gesteld worden. Bij een klanttevredenheidsonderzoek

Nadere informatie

Examen Statistiek I Januari 2010 Feedback

Examen Statistiek I Januari 2010 Feedback Examen Statistiek I Januari 2010 Feedback Correcte alternatieven worden door een sterretje aangeduid. 1 Een steekproef van 400 personen bestaat uit 270 mannen en 130 vrouwen. Twee derden van de mannen

Nadere informatie

WISKUNDE D VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

WISKUNDE D VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 WISKUNDE D VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd

Nadere informatie

Experimenteel en Correlationeel Onderzoek (ECO)

Experimenteel en Correlationeel Onderzoek (ECO) Experimenteel en Correlationeel Onderzoek (ECO) In veel onderzoek is het ultieme doel: Het vaststellen van oorzaak-gevolg (causale) relaties Rode draad ECO: Met behulp van onderzoek zo goed mogelijk uitspraken

Nadere informatie

Kansrekening en Statistiek

Kansrekening en Statistiek Kansrekening en Statistiek College 9 Woensdag 7 Oktober 1 / 51 Kansrekening en Statistiek? Bevordert luieren de fantasie? Psychologie 2 / 51 Kansrekening en Statistiek? Bevordert luieren de fantasie? Psychologie

Nadere informatie

MASTERCLASS De datateam methode Examenresultaten Nederlands

MASTERCLASS De datateam methode Examenresultaten Nederlands MASTERCLASS De datateam methode Examenresultaten Nederlands Taal op koers 29 oktober 2014 Cindy Poortman en Kim Schildkamp Uitdagingen in de onderwijspraktijk Voortijdige schooluitval Gebrek aan praktische

Nadere informatie

2 Data en datasets verwerken

2 Data en datasets verwerken Domein Statistiek en kansrekening havo A 2 Data en datasets verwerken 4 Twee groepen vergelijken 4.4 Oefenen In opdracht van: Commissie Toekomst Wiskunde Onderwijs 4.4 Oefenen Voorbeeld Bekijk de dataset

Nadere informatie

Les 1 Kwaliteitsbeheersing. Les 2 Kwaliteitsgegevens. Les 3 Introductie Statistiek. Les 4 Normale verdeling. Kwaliteit

Les 1 Kwaliteitsbeheersing. Les 2 Kwaliteitsgegevens. Les 3 Introductie Statistiek. Les 4 Normale verdeling. Kwaliteit Kwaliteit Les 1 Kwaliteitsbeheersing Introductie & Begrippen Monstername Les 2 Kwaliteitsgegevens Gegevens Verzamelen Gegevens Weergeven Les 3 Introductie Statistiek Statistische begrippen Statistische

Nadere informatie

Meervoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden

Meervoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd

Nadere informatie

introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets

introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week : de steekproevenverdeling week 3: schatten en toetsen: de z-toets week : het toetsen van gemiddelden: de t-toets week 5: het toetsen van varianties:

Nadere informatie