UITWERKINGEN OEFENVRAAGSTUKKEN 5 HAVO. natuurkunde

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "UITWERKINGEN OEFENVRAAGSTUKKEN 5 HAVO. natuurkunde"

Transcriptie

1 ITWERKINGEN OEFENVRAAGSTKKEN voor schoolexamen (SE) en examen 5 HAVO natuurkunde katern 2: Licht, elektriciteit en signaalverwerking editie

2 ITWERKINGEN OEFENVRAAGSTKKEN voor schoolexamen (SE) en examen 5 HAVO natuurkunde katern 2: Licht, elektriciteit en signaalverwerking editie

3 . Variatie op een aquarium a. i 0º. De straal gaat rechtdoor. Zie figuur. b. Bij spiegeling geldt: i t 20º. ( i 90º - 70º 20º.) Zie verder figuur. c. n water,33 (zie BiNaS tabel 8B.) sin g 0,75 grenshoek g 48,6º.,33 d. De invalshoek bij het wateroppervlak: i 50º. 50º > 48,6º, dus i > g. Er is dus geen breking, maar volledige terugkaatsing. Daarbij is i t 50º. Zie verder figuur. e. Bij de rechterzijkant geldt: i 40º. We beschouwen de overgang van water naar lucht. (Bij het glas treedt een kleine evenwijdige verschuiving op.) sini sin r n water,33 r 58,7º 59º. Zie verder figuur. 0,75 sin r,33sin 40º,330,643 0,855 figuur bij bovenstaande antwoorden: lucht water 70º figuur 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: licht

4 2. Sterkte! b a. f 0,2 m; N 6,0 b 6, 0 v. v + (We kiezen: v, b en f in meter) v b f + v 6 v 0, v 6 v 7 6v 0,2 6 v 7 0,2 0,84 v 0,4 m 0,2 ( 4 cm) b 6,0v 6,00,4 0,84 m (84 cm). b. lenssterkte S (met f in meter) volgens BiNaS tabel 35B (optica). f In tabel 4 (grootheden en eenheden) vind je de bijbehorende eenheid: dioptrie dpt m -. - In dit geval: S 8,3 m 8,3 dpt. f 0,2 3. De gloeidraad van Flips a. + (We kiezen: v, b en f in centimeter) v b f + v 62,2 0,5-0,0792 v 2,6 cm x 2,6 9,8 2,8 cm. v 0,5 62,2 0,0792 b 62,2 b. N 4, 94. v 2,6 grootte beeld N. grootte voorwerp 4,4 cm 4,4 cm 4,94 grootte voorwerp lengte draad 0,89 cm. grootte voorwerp 4,94 4. Het oog moet ook wat a. Omdat het voorwerpspunt L in het brandvlak ligt, ontstaat er geen beeld. De uittredende bundel bestaat dan uit evenwijdige stralen. b. De evenwijdige stralen snijden elkaar niet. Het virtuele beeld ligt dan oneindig ver weg. c. Als je naar het oneindige kijkt, ontstaat bij een niet geacccomodeerd oog een scherp beeld op het netvlies. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: licht

5 5. Lens a. v 5 cm; f 0 cm. + (We kiezen: v, b en f in centimeter) v b f + 5 b 0-0,0333 b 30 cm. b 0 5 0,0333 In de figuur is het beeldpunt B getekend en vervolgens de randstralen vanuit L. it de figuur blijkt, dat, naarmate het scherm naar rechts wordt bewogen, de lichtvlek steeds kleiner wordt. Voorbij punt B wordt de vlek weer groter. B fig. 4 b. Het scherm moet dan in het beeldpunt B geplaatst worden (zie figuur bij a.). Bij a. is al berekend, dat de afstand van de lens tot het scherm dan 30 cm bedraagt. c. Als het voorwerp (lichtbron L) in het brandpunt F staat, is de bundel na de lens evenwijdig. Deze situatie is in de figuur getekend. De grootte van de lichtvlek op het scherm komt nu overeen met de grootte van de lens. Bij v f 0 cm is in het diagram van figuur 5 af te lezen: d lens d lichtvlek 6,0 cm. F d. Als de lichtbron 8,0 cm voor de lens staat, is de voorwerpsafstand kleiner dan de brandpuntsafstand. De randstralen lopen na de lens divergerend. Dichter bij de lens is de lichtvlek op het scherm dus kleiner. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: licht

6 6. Fototoestel B B fig. 6 a. Zie figuur. Bij het tekenen van de constructiestralen hoef je geen rekening te houden met het diafragma. Het beeld BB moet weer loodrecht op de hoofdas staan. b. Zie figuur. Begin met de randstralen aan de rechterkant van de lens door B. c. * De hoeveelheid doorgelaten licht kan geregeld worden. Bij weinig licht diafragma geheel open Bij veel licht diafragma-opening klein maken. Het volgende deel van het antwoord behoort niet tot het examenprogramma: * De scherptediepte kan geregeld worden. Als een voorwerp van een tafereel een andere voorwerpsafstand heeft dan een ander, kun je met geheel geopend diafragma niet beide tegelijk scherp afbeelden. Door de diafragma-opening te verkleinen wordt de beeldvlek, die hoort bij een voorwerpspunt, kleiner. Er ontstaat zó een minder onscherp beeld. d. In figuur 7 is de lengte van de bordliniaal l foto 5,6 cm De lengte op de film is dus l film 5,6 cm 3, cm,8 grootte beeld 3, cm N lens 0, 03. grootte voorwerp 00 cm b e. f 50 mm 5,0 cm; N 0,03 b 0, 03 v v + (We kiezen: v, b en f in cm) v b f + v 0,03v 5,0 0,03 0,03v + 0,03v 5,0,03 0,03v 0,03 v,03 5,0 5,55 v 5,0 5,55 0,03 66 cm,7 m. f. Als de lens zó is ingesteld, dat één punt van de liniaal scherp op de film is afgebeeld, geldt dat voor alle punten. De liniaal staat loodrecht op de hoofdas van de film. Het diafragma is dus niet nodig. (Bij een kleine diafragma-opening wordt de achtergrond minder onscherp.) 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: licht

7 7. Fotograferen a. Hoogte toren h toren 30 m cm; hoogte toren op de film h toren,film 36 mm 3,6 cm. Er geldt b f 55 mm 5,5 cm. grootte beeld b Voor de vergroting geldt: N. grootte voorwerp v 3, ,5 v 3,6 v ,5,65 0 4,65 0 v 3, cm 46 m. b. De hoogte van de toren en de hoogte op het beeld veranderen niet. Omdat v kleiner is dan 46 m, moet ook b kleiner zijn. Omdat bij ver verwijderde voorwerpen geldt b f, moet er een lens met kleinere brandpuntsafstand gebruikt worden. Zij moet de standaardlens dus vervangen door lens B. (Dit is een groothoeklens.) 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: licht

8 8. Een loep fig. 8 a. Zie figuur. Construeer de bijzondere stralen door het bovenste punt van de pijl: - de straal door het optisch middelpunt van de loep (gaat na breking rechtdoor) - de straal evenwijdig aan de hoofdas (gaat na breking door F loep aan de rechterkant). De door de loep gebroken stralen snijden elkaar niet rechts van de loep. Verleng de gebroken stralen links van de pijl (postzegel). Er ontstaat een virtueel, rechtopstaand, virtueel beeld. b. Zie figuur. Construeer de straal vanuit het bovenste punt van het virtuele beeld van de loep en door het optisch middelpunt van de ooglens (gaat na breking door de ooglens rechtdoor). Je weet nu waar het beeld van de pijlpunt op het netvlies komt. Het beeld op het netvlies kan nu getekend worden. Eventueel de stralengang afmaken. c. Bij maximaal accomoderen ligt het voorwerp voor het oog in het nabijheidspunt. Het nabijheidpunt van deze verzamelaar ligt dus op de plaats van het virtuele beeld van de loep (in de figuur de gestippelde pijl). d. Zonder accomoderen komen de stralen evenwijdig op de ooglens. De postzegel moet dan in het brandpunt van de loep geplaatst worden, zodat rechts van de loep de stralen evenwijdig lopen. Zie figuur 3 bij opgave 4. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: licht

9 9. Vergrotingsapparaat a. v 9,00 cm. v + b 54,0 cm, dus b 54,0 9,00 45,0 cm. + (We kiezen: v, b en f in centimeter) v b f + 9,00 45,0 f 0,333 f f 0,333 7,50 cm. b. Het negatief is 36,0 mm bij 24,0 mm, dus 3,60 cm bij 2,40 cm. Het beeld is 7,2 cm bij 4,8 cm. grootte beeld 7,2 4,8 De (lineaire) vergroting is dus N 2,0. grootte voorwerp 3,60 2,40 In figuur 0 moet het beeld dus 2,0 keer zo groot zijn als het voorwerp. Teken nu de stralen vanuit de uiterste punten van het voorwerp naar de uiterste punten van het beeld. Waar deze stralen elkaar en de hoofdas snijden, ligt het optisch middelpunt van de lens. De plaats van de lens is nu bekend. O lens fig. 0 c. De vergrotingsfactor N moet groter worden. N v b. De beeldafstand b moet groter worden. Om een scherp beeld te krijgen, moet dan v kleiner worden. Het vergrotingsapparaat moet dus omhoog geschoven worden (b wordt groter). Vervolgens moet de afstand van de lens ten opzichte van het negatief verkleind worden (v wordt kleiner). d. De hoeveelheid licht wordt nu over een groter oppervlak verdeeld. Om de uitvergroting even licht te maken, moet de fotograaf langer belichten. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: licht

10 0. Lasers in de gezondheidszorg a. De diameter van de glasvezelkabel is in de figuur d kabel, figuur 2,5 mm; In werkelijkheid is de diameter d kabel 0,70 mm. grootte beeld 2,5 mm De vergrotingsfactor is N 3,57. grootte voorwerp 0,70 mm Evenwijdige stralen gaan na breking door de lens door P. Dan is P het brandpunt. De brandpuntsafstand is in de figuur f figuur 4,9 cm. De brandpuntsafstand is in werkelijkheid f 4,9 cm,37,4 cm. 3,57 b. Evenwijdige stralen snijden elkaar in P. Divergerende stralen zullen elkaar rechts van P snijden: de voorwerpsafstand wordt kleiner (was oneindig), dus de beeldafstand wordt groter. Figuur 3b geeft dus het juiste verloop van de bundel. schets 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: licht

11 . Oplaadbare batterijen a. It,2 Ah; I 500 ma 0,500 A t I t I,2 Ah 0,500 A 2,4 h ( 2,43600 s 8, ,60 3 s). b. 4 batterijen in serie totaal 4,24 4,96 V\ P I 4,960,500 2,48 W E Pt 2,48 W8,640 3 s 2,40 4 2,0 4 J 2,48 W2,4 h 5,95 Wh 6,00-3 kwh. I t,2 Ah c. I 0,2 A bij serieschakeling. t 0 h (eventueel I totaal 40,2 0,48 A bij parallelschakeling.) C 3 3 d. De lading is Q It,2 Ah, s 4,32 0 4,3 0 C. s (eventueel 40,2 Ah 0,48 Ah 4,83600,70 4 C bij parallelschakeling.) 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: elektriciteit

12 2. Wiske en de waarachtige weerstanden Serieschakeling: I I I 2 Parallelschakeling: I I + I R R + R 2 + R R R a RAB 00 Ω R R R R AB R BC R R R BC 60 Ω R totaal R AB + R BC Ω 32 De hoofdstroom is dan I hoofd 0,20 A. R 60 totaal b. AB I hoofd R AB 0, V. c. BC I hoofd R BC 0, V (of BC totaal - AB V) BC 2 I 5 0,080 A. R 50 5 d. t,0 min 60 s Q It 0, ,8 C. e. R 4 00 Ω; ρ constantaan 0,450-6 Ωm (BiNaS tabel 9) A 0,0 mm 2 0,00-6 m 2 6 ρ l R A 00 0,0 0 R l 22 m. A ρ 6 0,45 0 (gezien de grote lengte zal dit een draadgewonden weerstand zijn.) f. Berekening: R AB 00 Ω (zie a.); R 5 50 Ω R totaal R AB + R Ω I hoofd R totaal ,28 0,3 A < 0,20 A (zie a.). De hoofdstroom is dus kleiner geworden. Beredenering: R 4 weg R BC groter R totaal groter I hoofd kleiner. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: elektriciteit

13 3. Een batterij a. Let wel: de weerstanden R i en R u staan in serie. R totaal R i + R u 2,0 + 8,0 0,0 Ω bron 3,0 I 0,30 A. R 0,0 totaal AB IR u 0,308,0 2,4 V. (of: over Ri IR i 0,302,0 0,6 V AB bron - over Ri 3,0 0,6 2,4 V.) b. R totaal R i + R u 2, ,0 Ω bron 3,0 I,5 A. R 2,0 totaal (De kortsluitstroom is dus,5 A.) AB IR u,50 0 V. c. Nu is R u (oneindig groot); de batterij wordt niet belast. Dan is de stroomsterkte I 0 A over Ri IR i 02,0 0 V AB bron - over Ri 3,0 0 3,0 V. d. De karakteristiek van de batterij: 3 AB (V) ,5,0,5 I (A) 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: elektriciteit

14 4. Parallel en serie 2 a. + + RAB 50 Ω R R R AB 2 Op dezelfde wijze: R BC 50 Ω R totaal R AB + R BC Ω I hoofd R totaal 6,0 00 0,060 A P bron I hoofd 6,00,060 0,36 W. b. t 2,0 min s AB IR AB 0, ,0 V I R R 3,0 00 AB 0,030 A Q It 0, ,6 C. c. De stroomsterkte mèt R 4 is al berekend in a.: I hoofd 0,060 A; Zònder R 4 : R AB 50 Ω (zie a.); R BC R 3 00 Ω R totaal R AB + R BC Ω I hoofd R totaal 6,0 50 0,040 A < 0,060 A. De hoofdstroom is dus kleiner geworden. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: elektriciteit

15 5. Een temperatuurafhankelijke weerstand a. Als de temperatuur stijgt neemt de weerstand (R I ) af. (Metalen zijn dus PTC-weerstanden: als de temperatuur stijgt, neemt de weerstand toe.) b. Bij 0 ºC is R BD R NTC,8 kω (zie figuur 5) R totaal R BD + R serie,8 +,8 3,6 kω 3,60 3 Ω I R totaal 0,0 3 2,78 0 A ( 2,78 ma) 3 3,6 0 BD IR BD 2,780-3,80 3 5,0 V. c. Op dezelfde wijze als bij b. kan de spanning BD berekend worden bij de verschillende temperaturen. In onderstaande tabel is de temperatuur, de afgelezen R NTC, de berekende R totaal, de berekende I en de berekende BD aangegeven. temperatuur (ºC) R NTC (kω) R totaal (kω) I (ma) BD (V) 0,8 3,6 2,8 5,0 30 0,77 2,6 3,9 3,0 50 0,40 2,2 4,5,8 80 0,4,9 5,2 0,72 d BD (V) temperatuur (ºC) 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: elektriciteit

16 6. Weerstand 25 a. R 47 Ω (gebruik figuur 7); ρ constantaan 0,450-6 Ωm (BiNaS tabel 9) I 0,53 A 0,00 mm 2 0,000-6 m 2 ρ l R A 47 0,00 0 R l,05,0 m. A ρ 6 0,45 0 b.. R 2 V I R 0,26 A (aflezen in figuur 7) P R R I R 20,26 3, W. b.2. In serieschakeling is de stroomsterkte overal gelijk. Dus I L 0,26 A L 7,6 V (aflezen in figuur 7) P L L I L 7,60,26 2,0 W Nòg een weerstand a. De spanning over R is IR 0,724,7 3,38 V 2 bron - 6,0 3,38 2,62 V 2,62 R 3,63 Ω; l 0,8 m I 0,72 ρ constantaan 0,450-6 Ωm (BiNaS tabel 9) 6 ρ l ρ l 0,45 0 0, R A,00 0 0,0 0 m 0,0 mm. A R 3,63 b. de vervangingsweerstand van de parallelschakeling is kleiner geworden de totale weerstand is kleiner geworden de hoofdstroom (I hoofd R totaal ) is groter geworden de stroomsterkte door de ampèremeter is dus groter geworden. c. De spanning over R is IR,04,7 4,7 V De spanning over R 2 en het lampje is 2 bron - 6,0 4,7,3 V. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: elektriciteit

17 8. Bovenleiding a.. l,5 km,50 3 m; A,00 2 mm 2, m 2,00-4 m 2 ρ koper 70-9 Ωm (BiNaS tabel 8, kijk in de kolom van de soortelijke weerstand!) 9 ρ l 7 0,5 0 R 0,255 0,26 Ω. A 4,0 0 3 a.2. Het volume van het koper is V Al,00-4,50 3 0,5 m 3 ρ koper 8,960 3 kg/m 3 (BiNaS tabel 8, kijk in de kolom van de dichtheid!) m ρv 8, ,5 344,30 3 kg. b. R rails + R bovenleiding 0, ,40 0,84 Ω verlies I(R rails + R bovenleiding ) 3000,84 55,2 V motor bron verlies ,2 445 V. (Bij optelling/aftrekking kijken naar het kleinste aantal decimalen!) c.. 0,245 Ω 0,05 Ω Let op: de weerstand van 0,05 Ω staat in serie met de weerstand van 0,245 Ω! 500 V 0,40 Ω trein 300 A 0,044 Ω c.2. In de bovenste tak is R totaal 0, ,05 0,350 Ω de parallelschakeling: R v + + R R R 0,350 0,40 2 v 0,00 Ω d.. R rails + R bovenleiding 0, ,00 0,44 Ω verlies I(R rails + R bovenleiding ) 3000,44 43,2 V motor bron verlies ,2 457 V. (Je ziet het nut van de parallel geschakelde bovenleiding: de spanning over de motor is toegenomen van 445 V (vraag b.) naar 457 V (vraag d..).) d.2. In figuur 2 kleiner: de totale stroomsterkte blijft gelijk (300 A); een deel van de stroom gaat nu door de paralleltak de stroomsterkte in de bovenleiding van 0,40 Ω is kleiner geworden. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: elektriciteit

18 9. Variabele spanning 230 a. I 0,280 A R 82 P I 2300,280 64,4 W. b. of: P R 82 64,4 W. A V fig. 3 c. De spanning over de parallelschakeling is 90 V. RAS 58 Ω RSB 40V 90 V De spanning over het bovenste stuk van de regelbare weerstand is dan V. I hoofd R AS AS 0,270 A lamp 90 V I lamp 0,6 A (zie figuur 4) De gevraagde stroomsterkte is dus: I 0,270 0,6 0, A. d. * Voordeel: er is minder energieverlies. In de schakeling van figuur 3 wordt in de regelbare weerstand warmte geproduceerd. * Nadeel: bij een normale transformator met vaste aftakking is de spanning aan de uitgang niet regelbaar, zodat de lichtsterkte van de lamp niet regelbaar is. Bovendien is de transformator alleen geschikt voor wisselspanning. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: elektriciteit

19 0. Een gloeilamp a. 25 V P 23,5 W (aflezen in figuur 7) t 50 min uur 0,833 h E elektrisch Pt 23,5 W0,833 h 9,6 20 Wh 0,020 kwh. b. Als de spanning stijgt, wordt de stroomsterkte groter. Er wordt meer warmte geproduceerd in de gloeidraad. de temperatuur stijgt. I Bij een metaal neemt de weerstand dan toe. De stroomsterkte stijgt (in verhouding tot de spanning) minder sterk c. P lamp 40 W lamp 75 V (aflezen in figuur 7) P 40 P I I 0,229 A 75 De stroomsterkte in weerstand R is dan ook 0,229 A (serieschakeling) R bron - lamp V R R I R ,4 0 2 Ω. 0,229 d. De spanning blijft gelijk; ρ l doordat de draad dunner wordt, neemt de weerstand toe (R A ; A wordt kleiner); de stroomsterkte wordt kleiner (I R u ). Het opgenomen vermogen (P I) wordt dus kleiner. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: elektriciteit

20 . Een elektrische kachel a. l 7, m; R 0,6 Ω; ρ koper 70-9 Ωm (BiNaS tabel 8: soortelijke weerstand!) 9 ρ l ρ l 7 0 7, R A 7,5 0 m 0,75 0 m 0,75 mm. A R 0,6 b. De twee aders van het aansluitsnoer en het bovenste verwarmingselement zijn in serie geschakeld. R totaal R ader + R verwarmingselement + R ader 0,6 + 53,2 + 0,6 53,52 Ω 230 I 4,30 A. R 53,52 totaal c. Het verwarmingselement had toen nog een lagere temperatuur, zodat de weerstand ervan lager was. De totale weerstand van de schakeling was dus ook lager. De stroomsterkte (I R ) was dus groter dan de in b. berekende waarde. d. Beide elementen zijn parallel geschakeld: R parallel + R R + 53,2 53,2 parallel e e R 26,6 Ω R totaal R ader + R parallel + R ader 0,6 + 26,6 + 0,6 26,92 Ω I R totaal ,92 8,54 A ader IR ader 8,540,6,37 V 2 aders 2,37 2,73 V P snoer 2 aders I 2,738,54 23,4 23 W De hoeveelheid warmte die in deze situatie per seconde in het snoer is ontwikkeld bedraagt dus 23 J. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: elektriciteit

21 2. Gloeilampen a. Als 60 V is I 0,3 A (aflezen in figuur 2) dan is R I ,6 0 2 Ω ; 0,3 Als 80 V is I 0,5 A (aflezen in figuur 2) dan is R I ,3 0 2 Ω. 0,5 Als de spanning vanaf 60 V toeneemt neemt de weerstand dus toe. Zonder berekening: De weerstand is niet constant, want de grafieklijn is geen rechte lijn door de oorsprong. Omdat in verhouding meer toeneemt dan I, neemt R toe (R I ). b. In een serieschakeling is I overal gelijk en geldt: + 2 ; Zoek een stroomsterkte, waarbij geldt V. Dat kan het beste door in figuur 22 een (I,)-karakteristiek te tekenen van de serieschakeling. Kies een stroomsterkte en bepaal de bijbehorende totale spanning + 2. Herhaal dit voor enkele andere stroomsterkten (zie figuur). serie fig. 22 (V) Lees nu bij een totale spanning van 0,80 V de stroomsterkte af: I 0,084 A c. it de figuur bij b. blijkt, dat bij dezelfde stroomsterkte de spanning over lamp 2 groter is dan de spanning over lamp. Omdat P I is het vermogen van lamp 2 groter. Er is dus in lamp 2 per seconde de grootste hoeveelheid elektrische energie omgezet. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: elektriciteit

22 3. Een NTC-weerstand a. De temperatuur t 50 ºC R NTC 2 Ω (aflezen in figuur 23); R totaal Ω;,69-2 I 0,040 A (,40 0 A). R 2 totaal b. t 5,0 min R,58 V (aflezen in figuur 25); in de serieschakeling is de stroomsterkte overal even groot, dus I NTC I hoofd I R R,58 00 R 0,058 A ; NTC totaal R,69,58 0, V; R NTC I 0, 0,058 NTC 7,0 Ω temperatuur t 00 ºC (aflezen in figuur 23). (Omdat het water kookt bij 00 ºC blijft de temperatuur constant!) c. In het begin is het temperatuurverschil tussen de NTC en de omgeving groot; er wordt dan veel warmte per seconde aan de omgeving afgegeven. Naarmate het temperatuurverschil met de omgeving kleiner wordt, wordt er minder warmte per seconde aan de omgeving afgegeven. Het afkoelen van de NTC gaat dus steeds langzamer. d. I NTC I hoofd I R,60-2 A; R IR, ,6 V; NTC totaal R,69,6 0,53 V; P NTC NTC I NTC 0,53,60-2 6,0-3 W. (Let wel: in de vraagstelling staat bereken. Het is dus niet de bedoeling, dat je de grafiek van figuur 23 gebruikt.) e. Door de hogere spanning gaat er een grotere stroomsterkte door R en de NTC; de temperatuur van de NTC stijgt de weerstand van de NTC neemt af de totale weerstand neemt af de stroomsterkte wordt groter de spanning over R ( R IR) neemt toe. De voltmeter geeft dus een hogere spanning aan. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: elektriciteit

23 . LEDs (oplichters?) a. Een diode laat de stroom slechts in één richting door. Of: een diode heeft een geringe weerstand als hij in de doorlaatrichting staat en een grote weerstand als hij in de sperrichting staat. b. De stroomsterkte door een LED (diode) mag niet te groot worden. c. Bij te grote stroomsterkte gaat een diode kapot, omdat hij door een te grote warmteontwikkeling smelt. V A let op: de ampèremeter staat in serie de voltmeter staat parallel figuur 2 d. Vanaf deze spanning laat de LED stroom door. 2,0 e. Bij voorbeeld: 2,0 V; I 34 ma 0,034 A; R 59 Ω. I 0,034 2,5 V; I 67 ma 0,067 A; R 3,0 V; I 00 ma 0,00 A; R I I 2,5 0,067 3,0 0,00 37 Ω De weerstand neemt dus af als de spanning toeneemt vanaf,5 V. f. I 80 ma 0,080 A R IR 0, ,0 V.. 30 Ω LED 2,7 V (grafiek aflezen bij 80 ma) bron 4,0 + 2,7 6,7 V.. g. Teken de normaal door M. Meet de hoeken op: i 39º ; r 52º n kunststof lucht sin i sin39 sinr o 0,80 sin52 dus de brekingsindex van kunststof is n lucht kunststof,25, 3. 0, 80 opm.: de opgemeten hoeken mogen enigszins afwijken. o i r h. De stralen breken van de normaal af bij de overgang van kunststof naar lucht. Er gaan dan te weinig stralen in de richting van de achterligger. De bolvormige LED heeft daarentegen een convergerende werking. Bolvormige LEDs hebben dus de voorkeur. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: licht en elektriciteit

24 2. Vuurtoren a. De stralen komen evenwijdig uit de lens. De lamp moet dan in het brandpunt van de lens staan. De afstand van de lamp tot het middelpunt van de lens is in figuur 8 3,25 cm. De schaal is : 20. De werkelijke brandpuntsafstand is dus f 203,25 cm 65 cm. b. R,6 Ω; ρ wolfraam Ωm (BiNaS tabel 8); c. d 0,35 mm 0,350-3 m r ½d ½0, ,750-3 m; A πr 2 π (0,750-3 ) 2 9,620-8 m 2. 8 ρ l R A,6 9,62 0 R l 2,8 m. A ρ i r Teken de normaal door Q. Meet de hoeken op: i 26º ; r 4º n prisma lucht sin i sin26 sinr o 0,668 sin4 o dus de brekingsindex van het materiaal waarvan het prisma gemaakt is: n lucht prisma 0, 668,5. d. sin g n prisma,5 0,668 grenshoek g 42º. Bij P: i 55º > 42º, dus i > g. (Er is dus geen breking, maar volledige terugkaatsing. Daarbij is i t 55º.) 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: licht en elektriciteit

25 . Geheugencel? a. S sluiten ingang a van OF-poort hoog uitgang OF-poort hoog LED aan. b. Bij het sluiten van S ging de LED aan ingang b * van de EN-poort hoog S 2 is open ingang invertor is laag uitgang invertor is hoog ingang a * van de EN-poort hoog Beide ingangen van EN-poort hoog uitgang van EN-poort hoog ingang b van de OF-poort hoog De LED blijft aan, ook als S geopend wordt waardoor de ingang a van OF-poort laag is. c. S 2 sluiten ingang invertor is hoog uitgang invertor is laag ingang a * van de EN-poort laag uitgang EN-poort is laag ingang b van OF-poort is laag. Omdat S open is, is ook ingang a van de OF-poort laag. Beide ingangen van OF-poort laag uitgang van OF-poort laag de LED gaat uit. d. S blijft open, zodat ingang a van de OF-poort laag is. De LED was uit, zodat ingang b * van de EN-poort laag is. (S 2 is nu open ingang invertor is laag uitgang invertor is hoog ingang a * van de EN-poort hoog.) Eén ingang van de EN-poort is laag uitgang van EN-poort laag ingang b van OF-poort is laag. Beide ingangen van OF-poort laag uitgang van OF-poort laag de LED blijft uit. e. De hele schakeling kan worden vervangen door een geheugencel: S is de set-ingang, S 2 is de reset-ingang. De uitgang van een geheugencel wordt blijvend hoog als men een tijdelijk hoog signaal op de set-ingang zet en de uitgang van de geheugencel wordt blijvend laag door een tijdelijk hoog signaal op de reset-uitgang. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: signaalverwerking

26 2. Knipperlicht a. A ( ingang invertor) hoog uitgang invertor (D) laag b. B hoog één ingang van de EN-poort laag uitgang van de EN-poort (E) laag uitgang van de invertor (C) hoog. De signaalwaarde van C is voor situatie IV dus correct weergegeven. figuur 3 Toelichting is niet gevraagd, maar toch: A laag C hoog (situatie I) B laag A laag B hoog C laag (situatie II) c. Geen trein, dus A laag. Situatie I/II, zie vraag b.: de LED knippert. Wel een trein, dus A hoog. Situatie III/IV. Volgens tabel is C dan steeds hoog, onafhankelijk van B. De LED is dan steeds aan. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: signaalverwerking

27 3. Temperatuurregeling a. Sensor 2 is de beste keus voor het meten van de temperatuur in de huiskamer: deze sensor heeft zijn bereik (temperatuurgebied) rond de kamertemperatuur en heeft 8 V V daarbij de grootste gevoeligheid (gevoeligheid 0,3 ). o o 60 C C b. Sensor voldoet niet, want, bij hetzelfde meetbereik als sensor 2, is de gevoeligheid 4 V V kleiner (gevoeligheid 0,067 ). o o 60 C C Sensor 3 voldoet niet want de (normale) kamertemperatuur (20 ºC) ligt niet binnen het meetbereik van deze sensor. Sensor 4 voldoet niet want de gevoeligheid van deze sensor is kleiner dan die van 7 V V sensor 2 (gevoeligheid 0,07 ). o o 00 C C + - oplossing ref, & + - ref,2 + - oplossing 2 ref, + - ref,2 De gasbrander mag en moet alleen maar branden als beide comparatoruitgangen laag zijn. Beide oplossingen zijn bruikbaar. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: signaalverwerking

28 4.???? a. A. b. B. c. C. d. D. e. E. Bij het ter perse gaan van Oefenvraagstukken, 5 HAVO, natuurkunde, katern 2 moest deze opgave nog worden verzonnen. Het is duidelijk dat Pa Pinkelman nog hevig nadenkt over de vraagstelling. iteraard onder het genot van een glaasje ranja met een rietje (zie figuur omslag boekje). Pa Pinkelman denkt na 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: signaalverwerking

29 5. Badkamerventilator a. gevoeligheid V 4,4 0,0 4,4 0 rel. vochtigh V %. b. 3, V figuur 7 c. Als hij/zij op het toilet zit, is de drukschakelaar gesloten en de geheugencel ge-set. Tegelijkertijd wordt de teller voortdurend ge-reset. De teller blijft dus op nul staan. Staat de persoon op, dan is de drukschakelaar open. De teller wordt niet meer gereset. De geheugencel was ge-set, dus de aan/uit-ingang van de teller is hoog. De teller begint nu te tellen. d. f 0,40 Hz T 2,5 s. f 0,40 De geheugencel wordt ge-reset als de teller op 28 staat. C wordt dan laag. t 282, ,20 2 s. (A is laag omdat de rel. vochtigheid lager is dan 70 %.) De ventilator blijft dus 3,20 2 s draaien nadat de persoon is opgestaan. e. In een jaar: t totaal h; E elektrisch Pt 45 W 624 h Wh 28 kwh euro energiekosten: 28 kwh0,6 4,5 euro. kwh 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: signaalverwerking

30 6. De watertank van professor Prlwytzkofski (vrij naar examen 2008) a. gevoeligheid waterniveau 3,8 0,0,6 0 V 2,4 m. b. h max max 5,0 2, m ; bij h 0 m is 0 V. / h 2,4 Het bereik van de sensor is van 0 m tot 2, m. c. sensorsignaal ref, 0,5 V set reset M naar pomp fig. 0 ref, 3,3 V d. De comparator, die de pomp inschakelt onder 0,20 m: ref 0,5 V. De comparator, die de pomp uitschakelt boven,4 m: ref 3,3 V. (De waarden zijn ook in bovenstaande figuur aangegeven.) e. De pomp zorgt ervoor, dat er water in de tank komt. Daardoor zal het waterniveau stijgen. Het sensorsignaal verandert dan. er is sprake van terugkoppeling er is een regelsysteem ontstaan. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE: signaalverwerking

31 Mgr. Frencken College Scholengemeenschap voor VWO en HAVO natuurkunde realisatie: < HPRO > 08/../207 Wijzigingen voorbehouden. 5 havo natuurkunde oefenvraagstukken SE

UITWERKINGEN Examentraining (KeCo) SET-B HAVO5-Na

UITWERKINGEN Examentraining (KeCo) SET-B HAVO5-Na UITWERKINGEN KeCo-Examentraining SET-C HAVO5-Na UITWERKINGEN Examentraining (KeCo) SET-B HAVO5-Na EX.O... Lichtstraal A verplaatst zich van lucht naar water, dus naar een optisch dichtere stof toe. Er

Nadere informatie

Examentraining (KeCo) SET-B HAVO5-Na

Examentraining (KeCo) SET-B HAVO5-Na KeCo-Examentraining SET-C HAVO5-Na 1 Examentraining (KeCo) SET-B HAVO5-Na EX.O.1. 1. Op een wateroppervlak vallen drie rode lichtstralen op de manier zoals weergegeven in onderstaande figuur. Teken het

Nadere informatie

Opgave 2 Vuurtoren Natuurkunde N1 Havo 2001-II opgave 3

Opgave 2 Vuurtoren Natuurkunde N1 Havo 2001-II opgave 3 Deze 5 opgaven (21 vragen) met uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl Et-stof: h4. Arbeid en energie, h5. Licht en h6. Elektriciteit Examentraining Havo 4 et2 Opgave 1 De waterkrachtcentrale van Itaipu

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2000-II

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2000-II Eindexamen natuurkunde havo 2000-II 4 Antwoordmodel Opgave Slijtage bovenleiding uitkomst: m =,87 0 6 kg Het afgesleten volume is: V = (98,8 78,7) 0-6 5200 0 3 2 = 2,090 0 2 m 3. Hieruit volgt dat m =

Nadere informatie

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Lenzen. J. Kuiper. Transfer Database

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Lenzen. J. Kuiper. Transfer Database Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal Reader Lenzen J. Kuiper Transfer Database ThiemeMeulenhoff ontwikkelt leermiddelen voor Primair nderwijs, Algemeen Voortgezet nderwijs, Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie

Nadere informatie

Het tekenen van lichtstralen door lenzen (constructies)

Het tekenen van lichtstralen door lenzen (constructies) Het tekenen van lichtstralen door lenzen (constructies) Zie: http://webphysics.davidson.edu/applets/optics/intro.html Bolle (positieve) lens Een bolle lens heeft twee brandpunten F. Evenwijdige (loodrechte)

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: Licht. Natuurkunde Havo 2011/2012.

Hoofdstuk 4: Licht. Natuurkunde Havo 2011/2012. Hoofdstuk 4: Licht Natuurkunde Havo 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 4: Licht Natuurkunde 1. Kracht en beweging 2. Licht en geluid 3. Elektrische processen 4. Materie en energie Beweging Trillingen en

Nadere informatie

6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht

6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 6 6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht Opgave 1 Opgave 2 Bij diffuse terugkaatsing wordt opvallend licht in alle mogelijke richtingen teruggekaatst, zelfs als de opvallende

Nadere informatie

Oefen-vt vwo4 B h6/7 licht 2007/2008. Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl

Oefen-vt vwo4 B h6/7 licht 2007/2008. Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl Oefen-vt vwo4 h6/7 licht 007/008. Lichtbreking (hoofdstuk 6). Een glasvezel bestaat uit één soort materiaal met een brekingsindex van,08. Laserstraal

Nadere informatie

Deze toets bestaat uit 4 opgaven (31 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! ZET JE NAAM OP DEZE

Deze toets bestaat uit 4 opgaven (31 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! ZET JE NAAM OP DEZE NAAM: NATUURKUNDE KLAS 5 INHAALPROEFWERK PROEFWERK H14 11/10/2011 Deze toets bestaat uit 4 opgaven (31 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! ZET JE NAAM OP DEZE

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Licht. Natuurkunde VWO 2011/2012. www.lyceo.nl

Hoofdstuk 3: Licht. Natuurkunde VWO 2011/2012. www.lyceo.nl Hoofdstuk 3: Licht Natuurkunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 3: Licht Natuurkunde 1. Mechanica 2. Golven en straling 3. Elektriciteit en magnetisme 4. Warmteleer Rechtlijnige beweging Trilling en

Nadere informatie

Samenvatting Natuurkunde Hoofdstuk 2 Licht. Wat moet je leren/ kunnen voor het PW H2 Licht?

Samenvatting Natuurkunde Hoofdstuk 2 Licht. Wat moet je leren/ kunnen voor het PW H2 Licht? Wat moet je leren/ kunnen voor het PW H2 Licht? Alles noteren met significantie en in de standaard vorm ( in hoeverre dit lukt). Eerst opschrijven wat de gegevens en formules zijn en wat gevraagd wordt.

Nadere informatie

6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht 6.2 Spiegel en spiegelbeeld

6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht 6.2 Spiegel en spiegelbeeld 6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht 6.2 Spiegel en spiegelbeeld Lichtbronnen: Directe lichtbronnen produceren zelf licht Indirecte lichtbronnen reflecteren licht. Je ziet een voorwerp als er licht

Nadere informatie

Fig. 2. Fig. 1 5 4,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 U (V) 0,5. -20 0 20 40 60 80 100 temperatuur ( C)

Fig. 2. Fig. 1 5 4,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 U (V) 0,5. -20 0 20 40 60 80 100 temperatuur ( C) Deze opgaven en uitwerkingen vind je op https://www.itslearning.com en op www.agtijmensen.nl Wat je moet weten en kunnen gebruiken: Zie het boekje Systeembord.. Eigenschappen van de invoer-elementen (sensor,

Nadere informatie

Opgave 3 De hoofdas is de lijn door het midden van de lens en loodrecht op de lens.

Opgave 3 De hoofdas is de lijn door het midden van de lens en loodrecht op de lens. Uitwerkingen 1 Opgave 1 Bolle en holle. Opgave 2 Opgave 3 De hoofdas is de lijn door het midden van de lens en loodrecht op de lens. Opgave 4 Divergente, convergente en evenwijdige. Opgave 5 Een bolle

Nadere informatie

Licht; Elektromagnetische straling een golf Licht; een deeltje (foto-elektrisch effect). Licht; als een lichtstraal Licht beweegt met de

Licht; Elektromagnetische straling een golf Licht; een deeltje (foto-elektrisch effect). Licht; als een lichtstraal Licht beweegt met de Licht; Elektromagnetische straling een golf Licht; een deeltje (foto-elektrisch effect). Licht; als een lichtstraal Licht beweegt met de lichtsnelheid ~300.000 km/s! Rechte lijn Pijl er in voor de richting

Nadere informatie

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht Verkennen I a. Teken het gebouw met de zon in de tekening. De stand van de zon bepaalt waar de schaduw terecht komt. b. Een platte tekening. Jij staat voor de spiegel, de

Nadere informatie

7.1 Beeldvorming en beeldconstructie

7.1 Beeldvorming en beeldconstructie Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 7 7.1 Beeldvorming en beeldconstructie Opgave 1 Het beeld van een dia bij een diaprojector wordt gevormd door een bolle lens. De voorwerpsafstand is groter dan de brandpuntsafstand.

Nadere informatie

5.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht

5.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 5 5.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht Opgave 10 16 x 4,03 10 a afstand = lichtsnelheid tijd; s = c t t = = = 8 c 2,9979 10 b Eerste manier 1 lichtjaar = 9,461 10

Nadere informatie

hoofdstuk 5 Lenzen (inleiding).

hoofdstuk 5 Lenzen (inleiding). hoofdstuk 5 Lenzen (inleiding). 5.1 Drie soorten lichtbundels Als lichtstralen een bundel vormen kan dat op drie manieren. 1. een evenwijdige bundel. 2. een convergerende bundel 3. een divergerende bundel.

Nadere informatie

hoofdstuk 5 Lenzen (inleiding).

hoofdstuk 5 Lenzen (inleiding). hoofdstuk 5 Lenzen (inleiding). 5.1 Drie soorten lichtbundels Als lichtstralen een bundel vormen kan dat op drie manieren. 1. een evenwijdige bundel. 2. een convergerende bundel 3. een divergerende bundel.

Nadere informatie

Spiegel. Herhaling klas 2: Spiegeling. Spiegel wet: i=t Spiegelen met spiegelbeelden. NOVA 3HV - H2 (Licht) November 15, NOVA 3HV - H2 (Licht)

Spiegel. Herhaling klas 2: Spiegeling. Spiegel wet: i=t Spiegelen met spiegelbeelden. NOVA 3HV - H2 (Licht) November 15, NOVA 3HV - H2 (Licht) Herhaling klas 2: Spiegeling Spiegel wet: i=t Spiegelen met spiegelbeelden Spiegelen van een object (pijl), m.b.v. het spiegelbeeld: Spiegel 1 2 H.2: Licht 1: Camera obscura (2) Eigen experiment: camera

Nadere informatie

b Geluid waarnemen, meten en omzetten in elektrische spanning.

b Geluid waarnemen, meten en omzetten in elektrische spanning. Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 1 1.1 Automaten Opgave 1 Opgave 2 Opgave 3 In een robot is de elektrische bedrading te vergelijken met de zenuwen. Het zenuwstelsel kun je dan vergelijken met de printplaten.

Nadere informatie

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5)

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) 2.1 Inleiding 1. a) Warmte b) Magnetische Energie c) Bewegingsenergie en Warmte d) Licht (stralingsenergie) en warmte e) Stralingsenergie 2. a) Spanning (Volt),

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2001-II

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2001-II Eindexamen natuurkunde - havo 00-II 4 Antwoordmodel Opgave Fietsdynamo uitkomst: f = 49 Hz (met een marge van Hz) Twee perioden duren 47 6 = 4 ms; voor één periode geldt: T = Dus f = = = 49 Hz. - T 0,5

Nadere informatie

Repetitie Lenzen 3 Havo Naam: Klas: Leerstof: 1 t/m 7

Repetitie Lenzen 3 Havo Naam: Klas: Leerstof: 1 t/m 7 Repetitie Lenzen 3 Havo Naam: Klas: Leerstof: 1 t/m 7 Opgave 1 Iris krijgt een bril voorgeschreven van 4 dioptrie. Zij houdt de bril in de zon en probeert de stralen te bundelen om zodoende een stukje

Nadere informatie

Uitwerking examen Natuurkunde1,2 HAVO 2007 (1 e tijdvak)

Uitwerking examen Natuurkunde1,2 HAVO 2007 (1 e tijdvak) Uitwerking examen Natuurkunde, HAVO 007 ( e tijdvak) Opgave Optrekkende auto. Naarmate de grafieklijn in een (v,t)-diagram steiler loopt, zal de versnelling groter zijn. De versnelling volgt immers uit

Nadere informatie

a) Bepaal door middel van een constructie de plaats van het beeld van de scherf en bepaal daaruit hoe groot Arno de scherf door de loep ziet.

a) Bepaal door middel van een constructie de plaats van het beeld van de scherf en bepaal daaruit hoe groot Arno de scherf door de loep ziet. NATUURKUNDE KLAS 5 ROEWERK H14-05/10/2011 PROEWERK Deze toets bestaat uit 3 opgaven (totaal 31 punten). Gebruik van eigen grafische rekenmachine en BINAS is toegestaan. Veel succes! ZET EERST JE NAAM OP

Nadere informatie

Eindexamen havo natuurkunde II

Eindexamen havo natuurkunde II Eindexamen havo natuurkunde 0 - II Opgave Parasaurolophus maximumscore antwoord: resonantie maximumscore voorbeeld van een berekening: Voor de grondtoon bij een halfgesloten pijp geldt dat de lengte van

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2000-I

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2000-I - + - + Eindexamen natuurkunde havo 2000-I 4 Antwoordmodel Opgave LEDs voorbeelden van schakelschema s: 50 Ω V LED A 50 Ω A V LED Als slechts één meter juist is geschakeld: punt. Maximumscore 2 2 voorbeeld

Nadere informatie

Uitwerkingen. Hoofdstuk 2 Licht. Verkennen

Uitwerkingen. Hoofdstuk 2 Licht. Verkennen Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht Verkennen I a. Teken het gebouw met de zon in de tekening. De stand van de zon bepaalt waar de schaduw terecht komt. b. Maak een tekening in bovenaanzicht. Jij staat voor

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2001-II

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2001-II Eindexamen natuurkunde havo 00-II 4 Antwoordmodel Opgave Vliegen met menskracht uitkomst: t = 5,0 (uur) s Voor de gemiddelde snelheid geldt: v gem =. t De gemiddelde snelheid van het vliegtuig is 8,9 m/s

Nadere informatie

voorbeeld van een berekening: Uit de definitie volgt dat de ontvangen stralingsdosis gelijk is aan E m,

voorbeeld van een berekening: Uit de definitie volgt dat de ontvangen stralingsdosis gelijk is aan E m, Eindexamen natuurkunde havo 2005-I 4 Beoordelingsmodel Opgave Nieuwe bestralingsmethode Maximumscore antwoord: 0 7 5 0 B + n Li + per juist getal Maximumscore 2 uitkomst: D 2, 0 Gy of 2, 0 J/kg voorbeeld

Nadere informatie

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 OPGAVE 1 Teken hieronder het bijbehorende schakelschema. Geef ook de richting van de elektrische stroom aan.

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2000-II

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2000-II Eindexamen natuurkunde -2 havo 2000-II 4 Antwoordmodel Opgave Slijtage bovenleiding uitkomst: m =,87 0 6 kg Het afgesleten volume is: V = (98,8 78,7) 0-6 5200 0 3 2 = 2,090 0 2 m 3. Hieruit volgt dat m

Nadere informatie

b Geluid waarnemen, meten en omzetten in elektrische spanning.

b Geluid waarnemen, meten en omzetten in elektrische spanning. Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 1 1.1 Automaten Opgave 1 Opgave 2 Opgave 3 In een robot is de elektrische bedrading te vergelijken met de zenuwen. Het zenuwstelsel kun je dan vergelijken met de printplaten.

Nadere informatie

1 Bolle en holle lenzen

1 Bolle en holle lenzen Lenzen 1 Bolle en holle lenzen 2 Brandpuntsafstand, lenssterkte 3 Beeldpunten bij een bolle lens 4 Naar beeldpunten kijken (bij bolle lens) 5 Voorwerpsafstand, beeldafstand, lenzenformule 6 Voorwerp, beeld,

Nadere informatie

Uitwerking examen Natuurkunde1 VWO 2006 (1 e tijdvak)

Uitwerking examen Natuurkunde1 VWO 2006 (1 e tijdvak) Uitwerking examen Natuurkunde1 VWO 006 (1 e tijdvak) Opgave 1 Steppen 1. Het oppervlak onder een (v,t)-diagram geeft de verplaatsing, zoals weergegeven in nevenstaande figuur voor één stepbeweging. De

Nadere informatie

aluminium 2,7 0, ,024 ijzer 7,9 0, ,012

aluminium 2,7 0, ,024 ijzer 7,9 0, ,012 DEZE TAAK BESTAAT UIT 36 ITEMS. --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Dichtheid Soortelijke

Nadere informatie

Opgave 5 Solswitch. Eindexamen havo natuurkunde 2013-II

Opgave 5 Solswitch. Eindexamen havo natuurkunde 2013-II Opgave 5 Solswitch De Vrije Universiteit in Amsterdam heeft in 2008 een patent verworven op de Solswitch. De Solswitch is een dubbelwandig paneel van dat alleen licht doorlaat als het gevuld is met. Voorwerpen

Nadere informatie

0 50 100 150 200 250 300 v (in cm)

0 50 100 150 200 250 300 v (in cm) Lenzen 1 Van een lens is de beeldafstand b als functie van de voorwerpsafstand v bepaald en weergegeven in onderstaande grafiek. 300 250 200 b (in cm) 150 100 50 0 0 50 100 150 200 250 300 v (in cm) a.

Nadere informatie

Newton 4vwo Natuurkunde Hoofdstuk 3 Lichtbeelden

Newton 4vwo Natuurkunde Hoofdstuk 3 Lichtbeelden Newton 4vwo Natuurkunde Hoofdstuk 3 Lichtbeelden Hoofdstukvragen: Het hoofdstuk gaat over de lichtbeelden die je met spiegels, lenzen en prisma s kunt maken. Hoe ontstaat bij een spiegel een beeld? En

Nadere informatie

Basic Creative Engineering Skills

Basic Creative Engineering Skills Spiegels en Lenzen September 2015 Theaterschool OTT-2 1 September 2015 Theaterschool OTT-2 2 Schaduw Bij puntvormige lichtbron ontstaat een scherpe schaduw. Vraag Hoe groot is de schaduw van een voorwerp

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2008-I

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2008-I Eindexamen natuurkunde vwo 008-I Beoordelingsmodel Opgave Jan-van-gent maximumscore 4 methode Voor een vrije val geldt: s gt t t = y 30 = 9,8 =,47 s. De snelheid op het water is dan: v= gt = 9,8,47 = 4,3

Nadere informatie

Basisoefeningen en uitwerkingen Systeembord. Opgaven en antwoorden op It s learning en agtijmensen.nl

Basisoefeningen en uitwerkingen Systeembord. Opgaven en antwoorden op It s learning en agtijmensen.nl Opgaven en antwoorden op It s learning en agtijmensen.nl Opgave 1. Een spanning van V noemen we ook hoog of 1. Een spanning van 0 V noemen we laag of 0. In de schakeling van figuur 1 wordt op de punten

Nadere informatie

Opgave 1: Constructies (6p) In figuur 1 op de bijlage staat een voorwerp (doorgetrokken pijl) links van de lens.

Opgave 1: Constructies (6p) In figuur 1 op de bijlage staat een voorwerp (doorgetrokken pijl) links van de lens. NATUURKUNDE KAS 5 ROEWERK H4-06/0/00 PROEWERK Deze toets bestaat uit 4 opgaven (totaal 3 punten). Gebruik van eigen grafische rekenmachine en BINAS is toegestaan. Veel succes! ZET EERST JE NAAM OP DE Opgave

Nadere informatie

Deze toets bestaat uit 4 opgaven (33 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! ZET JE NAAM OP DEZE

Deze toets bestaat uit 4 opgaven (33 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! ZET JE NAAM OP DEZE NAAM: NATUURKUNDE KAS 5 ROEFWERK H14 13/05/2009 PROEFWERK Deze toets bestaat uit 4 opgaven (33 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! ZET JE NAAM OP DEZE Opgave

Nadere informatie

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement 6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement Opgave 9 Het rendement bereken je met E nuttig en E in. E nuttig is de hoeveelheid energie die nodig is het water op te warmen. E in is de hoeveelheid energie

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2007-II

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2007-II Eindexamen natuurkunde vwo 007-II Beoordelingsmodel Opgave Koperstapeling maximumscore 3 64 64 0 64 64 Cu Zn + β ( + γ) of: Cu Zn + e 9 30 het elektron rechts van de pijl Zn als vervalproduct (mits verkregen

Nadere informatie

natuurkunde 1,2 Compex

natuurkunde 1,2 Compex Examen HAVO 2007 tijdvak 1 woensdag 23 mei totale examentijd 3,5 uur natuurkunde 1,2 Compex Vragen 1 tot en met 17 In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt. Bij

Nadere informatie

Suggesties voor demo s lenzen

Suggesties voor demo s lenzen Suggesties voor demo s lenzen Paragraaf 1 Toon een bolle en een holle lens. Demo convergerende werking van een bolle lens Laat een klein lampje (6 V) steeds dichter bij een bolle lens komen. Geef de verschillende

Nadere informatie

jaar: 1994 nummer: 12

jaar: 1994 nummer: 12 jaar: 1994 nummer: 12 Een vrouw staat vóór een spiegel en kijkt met behulp van een handspiegel naar de bloem achter op haar hoofd.de afstanden van de bloem tot de spiegels zijn op de figuur aangegeven.

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 compex havo 2008-I

Eindexamen natuurkunde 1-2 compex havo 2008-I Eindexamen natuurkunde - compex havo 008-I Beoordelingsmodel Opgave Lensverwarming maximumscore 3 voorbeeld van een antwoord: De schakeling bestaat uit twee parallelle takken van twee in serie geschakelde

Nadere informatie

Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 6. 6.1 Elektrische lading; stroom, spanning en spanningsbron

Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 6. 6.1 Elektrische lading; stroom, spanning en spanningsbron itwerkingen opgaven hoofdstuk 6 6.1 Elektrische lading; stroom, spanning en spannings Opgave 5 a De wielen die het contact vormen tussen het vliegtuig en de grond zijn gemaakt van rubber, en rubber is

Nadere informatie

Krachten Hoofdstuk 1. Bewegingsverandering/snelheidsverandering (bijv. verandering van bewegingsrichting)

Krachten Hoofdstuk 1. Bewegingsverandering/snelheidsverandering (bijv. verandering van bewegingsrichting) Krachten Hoofdstuk 1 een kracht zelf kun je niet zien maar... Waaraan zie je dat er een kracht werkt: Plastische Vervorming (blijvend) Elastische Vervorming (tijdelijk) Bewegingsverandering/snelheidsverandering

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2006-I

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2006-I Eindexamen natuurkunde - havo 006-I 4 Beoordelingsmodel Opgave Itaipu uitkomst: In dat jaar waren er gemiddeld generatoren in bedrijf. voorbeelden van een berekening: methode Als een generator continu

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2003-II

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2003-II Eindexamen natuurkunde havo 00-II Opgave Visby-lens Maximumscore 4 uitkomst: n =,5 De invalshoek i 54 en de brekingshoek r. sin i Bij lichtbreking geldt: n. sin r sin54 0,809 Hieruit volgt dat n, 5. sin

Nadere informatie

Handleiding Optiekset met bank

Handleiding Optiekset met bank Handleiding Optiekset met bank 112110 112110 112114 Optieksets voor practicum De bovenstaande Eurofysica optieksets zijn geschikt voor alle nodige optiekproeven in het practicum. De basisset (112110) behandelt

Nadere informatie

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 - deel 2

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 - deel 2 Uitwerkingen Hoofdstuk 2 - deel 2 4 VWO 2.6 Serie en parallel 51. Vervanging 52. Bij de winkelstraat zijn de lampen parallel geschakeld en bij de kandelaar in serie. 53. Voorbeeld: Serie De stroom moet

Nadere informatie

Optica Optica onderzoeken met de TI-nspire

Optica Optica onderzoeken met de TI-nspire Optica onderzoeken met de TI-nspire Cathy Baars, Natuurkunde, Optica 1. Inhoud Optica... 1 1. Inhoud... 2 2. Spiegeling... 3 2.1 Algemene introductie en gebruik TI-nspire... 3 2.2 Spiegeling... 4 2.3 Definiëren

Nadere informatie

Om sommen met reflectie op te lossen zijn er twee mogelijkheden: 1. Met de terugkaatsingswet: hoek van inval = hoek van terugkaatsing

Om sommen met reflectie op te lossen zijn er twee mogelijkheden: 1. Met de terugkaatsingswet: hoek van inval = hoek van terugkaatsing Inhoud Reflectie...2 Opgave: bundel op cilinder...3 Opgave: Atomic Force Microscope (AFM)...3 straal treft op grensvlak...5 Opgave: door een dikke lens...8 Opgave: Stralengang door een vloeistoflens...9

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1,2. tijdvak 1 woensdag 23 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. natuurkunde 1,2. tijdvak 1 woensdag 23 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2007 tijdvak 1 woensdag 23 mei 13.30-16.30 uur natuurkunde 1,2 Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 26 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 80 punten te behalen.

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde havo 2011 - II

Eindexamen natuurkunde havo 2011 - II Eindexamen natuurkunde havo 0 - II Beoordelingsmodel Opgave Vooruitgang maximumscore 4 uitkomst: s = 8 (m) (met een marge van 5 m) voorbeeld van een bepaling: De afstand s die het schip in de eerste 50

Nadere informatie

Inleiding 3hv. Opdracht 1. Statische elektriciteit. Noem drie voorbeelden van hoe je statische elektriciteit kunt opwekken.

Inleiding 3hv. Opdracht 1. Statische elektriciteit. Noem drie voorbeelden van hoe je statische elektriciteit kunt opwekken. Inleiding hv Opdracht Statische elektriciteit Noem drie voorbeelden van hoe je statische elektriciteit kunt opwekken Opdracht Serie- en parallelschakeling Leg van elke schakeling uit ) of het een serie-

Nadere informatie

Reflectie. Om sommen met reflectie op te lossen zijn er twee mogelijkheden: 1. Met de terugkaatsingswet: hoek van inval = hoek van terugkaatsing

Reflectie. Om sommen met reflectie op te lossen zijn er twee mogelijkheden: 1. Met de terugkaatsingswet: hoek van inval = hoek van terugkaatsing Inhoud Reflectie... 2 Opgave: Lichtbundel op cilinder... 3 Lichtstraal treft op grensvlak... 4 Opgave: Breking en interne reflectie I... 6 Opgave: Breking en interne reflectie II... 7 Opgave: Multi-Touch

Nadere informatie

Denk aan ALLE letters van FIRES! Geef duidelijke berekeningen. Er zijn 4 opgaven. Totaal 35 punten.

Denk aan ALLE letters van FIRES! Geef duidelijke berekeningen. Er zijn 4 opgaven. Totaal 35 punten. NATUURKUNDE KLAS 4 PW HOOFDSTUK PW HOOFDSTUK 2 18/12/2008 Denk aan ALLE letters van FIRES! Geef duidelijke berekeningen. Er zijn 4 opgaven. Totaal 35 punten. Opgave 1 (3 + 2 + 4 pt) Een van de natuurkundeleraren

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 27 mei totale examentijd 3 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 27 mei totale examentijd 3 uur natuurkunde 1,2 Examen VWO - Compex Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 27 mei totale examentijd 3 uur 20 05 Vragen 1 tot en met 17. In dit deel staan de vragen waarbij de computer

Nadere informatie

6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht 6.2 Spiegel en spiegelbeeld

6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht 6.2 Spiegel en spiegelbeeld 6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht 6.2 Spiegel en spiegelbeeld Lichtbronnen: Directe lichtbronnen produceren zelf licht Indirecte lichtbronnen reflecteren licht. Je ziet een voorwerp als er licht

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend.

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt scorepunt toegekend. Opgave SPECT-CT-scan B maximumscore 3 antwoord: 99 99 Mo Tc + 0 e + ( γ) of 99 99 Mo Tc + e + ( γ ) 4 43 het elektron

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2005-II

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2005-II Opgave 1 Nerobergbahn In deze opgave worden wrijvingskrachten steeds verwaarloosd. De Duitse stad Wiesbaden heeft sinds 1888 een bijzondere attractie: de Nerobergbahn. Zie figuur 1. De bergbaan wordt aangedreven

Nadere informatie

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading.

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. itwerkingen Opgave Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. Opgave 2 Een geleider kan de elektrische stroom goed geleiden. Metalen, zout water, grafiet. c. Een isolator kan de

Nadere informatie

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Schakeling In de hiernaast afgebeelde schakeling kan de spanning

Nadere informatie

Lenzen. N.G. Schultheiss

Lenzen. N.G. Schultheiss Lenzen N.G. Schultheiss Inleiding Deze module volgt op de module Spiegels. Deze module wordt vervolgd met de module Telescopen of de module Lenzen maken. Uiteindelijk kun je met de opgedane kennis een

Nadere informatie

JAN Denk aan ALLE letters van FIRES! Geef duidelijke berekeningen. Er zijn 4 opgaven. Totaal 34 punten.

JAN Denk aan ALLE letters van FIRES! Geef duidelijke berekeningen. Er zijn 4 opgaven. Totaal 34 punten. NATUURKUNDE KLAS 4 INHAALPROEFWERK HOOFDSTUK 2 JAN.. 2009 Denk aan ALLE letters van FIRES! Geef duidelijke berekeningen. Er zijn 4 opgaven. Totaal 34 punten. Opgave 1 (3 + 4 pt) De batterij in de hiernaast

Nadere informatie

5 Weerstand. 5.1 Introductie

5 Weerstand. 5.1 Introductie 5 Weerstand 5.1 Introductie I n l e i d i n g In deze paragraaf ga je verschillende soorten weerstanden bestuderen waarvan je de weerstandswaarde kunt variëren. De weerstand van een metaaldraad blijkt

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2000-I

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2000-I - + - + Eindexamen natuurkunde -2 havo 2000-I 4 Antwoordmodel Opgave LEDs voorbeelden van schakelschema s: 50 Ω V LED A 50 Ω A V LED Als slechts één meter juist is geschakeld: punt. 2 uitkomst: R = 45

Nadere informatie

Opgave 1. Voor de grootte van de magnetische veldsterkte in de spoel geldt: = l

Opgave 1. Voor de grootte van de magnetische veldsterkte in de spoel geldt: = l Opgave 1 Een kompasnaald staat horizontaal opgesteld en geeft de richting aan van de horizontale r component Bh van de magnetische veldsterkte van het aardmagnetische veld. Een spoel wordt r evenwijdig

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2007-I

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2007-I Opgave 1 Optrekkende auto Met een auto is een testrit gemaakt op een horizontale weg. Figuur 1 is het (v,t)-diagram van deze rit. figuur 1 30 v (m/s) 20 10 0 0 5 10 15 20 25 t (s) In de grafiek zitten

Nadere informatie

Toelatingstoets havoniveau natuurkunde max. 42 p, vold 24 p

Toelatingstoets havoniveau natuurkunde max. 42 p, vold 24 p Toelatingstoets havoniveau natuurkunde max. 42 p, vold 24 p Verantwoording: Opgave 1 uit havo natuurkunde 1,2: 2009_1 opg 4 (elektriciteit) Opgave 2 uit havo natuurkunde 1,2: 2009_2 opg 1 (licht en geluid)

Nadere informatie

Stevin vwo deel 1 Uitwerkingen hoofdstuk 5 Spiegels en lenzen (22-03-2013) Pagina 1 van 23

Stevin vwo deel 1 Uitwerkingen hoofdstuk 5 Spiegels en lenzen (22-03-2013) Pagina 1 van 23 Stevin vwo deel 1 Uitwerkingen hoofdstuk 5 Spiegels en lenzen (22-03-2013) Pagina 1 van 23 Opgaven 5.1 Spiegeleelden 1 B en C 2 De ander staat 2 + 5 = 7 m voor de spiegel. Haar spiegeleeld staat 7 m achter

Nadere informatie

Examen HAVO. Natuurkunde 1 (nieuwe stijl)

Examen HAVO. Natuurkunde 1 (nieuwe stijl) Natuurkunde 1 (nieuwe stijl) Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 21 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 88 punten te behalen; het examen bestaat uit 27

Nadere informatie

Hoofdstuk 5: Signaalverwerking

Hoofdstuk 5: Signaalverwerking Hoofdstuk 5: Signaalverwerking Natuurkunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 5: Signaalverwerking Natuurkunde 1. Mechanica 2. Golven en straling 3. Elektriciteit en magnetisme 4. Warmteleer Rechtlijnige

Nadere informatie

6.1 Afrondingsopdracht Goed en veilig werken van elektrische schakelingen

6.1 Afrondingsopdracht Goed en veilig werken van elektrische schakelingen 6. Afronding hoofdstuk 2 6.1 Afrondingsopdracht Goed en veilig werken van elektrische schakelingen Inleiding Bij de introductie van dit hoofdstuk heb je je georiënteerd op het onderwerp van dit hoofdstuk

Nadere informatie

Lees dit voorblad goed! Trek op alle blaadjes kantlijnen

Lees dit voorblad goed! Trek op alle blaadjes kantlijnen NATUURKUNDE Havo. Lees dit voorblad goed! Trek op alle blaadjes kantlijnen Schoolexamen Havo-5: SE3: Na code:h5na2 datum : 10 dec 2008 tijdsduur: 120 minuten. weging: 30%. Onderwerpen: Systematische Natuurkunde

Nadere informatie

VWO-gymnasium. VWO gymnasium practicumboek. natuurkunde

VWO-gymnasium. VWO gymnasium practicumboek. natuurkunde VWO-gymnasium 3 VWO gymnasium practicumboek natuurkunde natuurkunde 3 vwo gymnasium Auteurs F. Alkemade L. Lenders F. Molin R. Tromp Eindredactie P. Verhagen Met medewerking van Th. Smits Vierde editie

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2004-II

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2004-II Eindexamen natuurkunde - havo 004-II 4 Beoordelingsmodel Opgave Nachtlenzen voorbeeld van een antwoord: Voor de breking van de lichtstralen geldt: sin i n sin r, waarin i 5 en n,4. sin5 0,574 Hieruit volgt

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde havo II

Eindexamen natuurkunde havo II Eindexamen natuurkunde havo 999 - II Opgave Fietser Elementen van een berekening: Er geldt F w = F rol + F lucht. Uit de grafiek lees je af dat F rol = 4,0 N en dat F(5) = 8,0 N. Dus F w (5) = 8,0 N =

Nadere informatie

-Zoek de eventuele benodigde gegevens op in het tabellenboek. -De moeilijkere opgaven hebben een rood opgavenummer.

-Zoek de eventuele benodigde gegevens op in het tabellenboek. -De moeilijkere opgaven hebben een rood opgavenummer. Extra opgaven hoofdstuk 7 -Zoek de eventuele benodigde gegevens op in het tabellenboek. -De moeilijkere opgaven hebben een rood opgavenummer. Gebruik eventueel gegevens uit tabellenboek. Opgave 7.1 Door

Nadere informatie

2. Bekijk de voorbeelden bij Ziet u wat er staat? Welke conclusie kun je hier uit trekken?

2. Bekijk de voorbeelden bij Ziet u wat er staat? Welke conclusie kun je hier uit trekken? Hoofdstuk 3 Lichtbeelden 1 Werkboek natuurkunde 3H Inleiding: Zien Op de site van het boek vind je bij Ogentest verschillende links over zien, brillen en lenzen. Je kunt er ook je ogen testen. 1. Doe een

Nadere informatie

HAVO & VHBO 1995 Natuurkunde tijdvak 1

HAVO & VHBO 1995 Natuurkunde tijdvak 1 2 2 1 uitkomst: 1,2 10 2 W 1 gebruik van P = I 2 R 3 3 2 uitkomst: 2,9 10 2 A 1 gebruik van P p = P s 1 gebruik van P = VI 3 3 3 uitkomst: 2,5 h 1 berekenen laadvermogen 1 gebruik van U = Pt 2 2 4 uitkomst:

Nadere informatie

De topsnelheid van de Eliica is 190 km/h. Bij die snelheid worden de wielen aangedreven met een nuttig vermogen van in totaal 92 kw.

De topsnelheid van de Eliica is 190 km/h. Bij die snelheid worden de wielen aangedreven met een nuttig vermogen van in totaal 92 kw. Stof voor et-2: havo4 B h4: Arbeid en energie, h5: Licht en h6: Elektriciteit. Deze 6 opgaven (21 vragen) en uitwerking vind je op www.agtijmensen.nl Opgave 1 Eliica Havo 2010-I-opgave 1 De Eliica (figuur

Nadere informatie

DEZE TAAK BESTAAT UIT 36 ITEMS.

DEZE TAAK BESTAAT UIT 36 ITEMS. DEZE TAAK BESTAAT UIT 36 ITEMS. Materiaal Dichtheid g/cm 3 Soortelijke warmte J/g C Smelttemperatuur C Smeltwarmte J/g Kooktemperatuur C Lineaire uitzettingscoëfficiënt mm/m C alcohol 0,8 2,5 114 78 aluminium

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1,2

Examen HAVO. natuurkunde 1,2 natuurkunde 1,2 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 22 juni 13.30 16.30 uur 20 05 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 84 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties Elektriciteit Inhoud Inleiding : Deze les Spanning: Wat is dat, hoe komt dat? Stroom(sterkte) : Wat is dat, hoe komt dat? Practicum: (I,)-diagram van een lampje en een weerstand Weerstand : Wet van Ohm

Nadere informatie

Men schakelt nu twee identieke van deze elementen in serie (zie Figuur 3).

Men schakelt nu twee identieke van deze elementen in serie (zie Figuur 3). jaar: 1989 nummer: 09 Men heeft een elektrisch schakelelement waarvan we het symbool weergeven in figuur 1. De (I,U) karakteristiek van dit element is weergegeven in de nevenstaande grafiek van figuur

Nadere informatie

3HV H2 breking.notebook October 28, 2015 H2 Licht

3HV H2 breking.notebook October 28, 2015 H2 Licht 3HV H2 breking.notebook October 28, 2015 H2 Licht 3HV H2 breking.notebook October 28, 2015 L1 L2 Wanneer een lichtstraal van het ene materiaal het andere ingaat kan de richting van de lichtstraal veranderen.

Nadere informatie

Lenzen. Leerplandoel. Introductie. Voorwerps brandpunts - en beeldafstand

Lenzen. Leerplandoel. Introductie. Voorwerps brandpunts - en beeldafstand Lenzen Leerplandoel FYSICA TWEEDE GRAAD ASO WETENSCHAPPEN LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL D/2012/7841/009 5.1.2 Licht B21 De beelden bij een dunne bolle lens construeren en deze aanduiden als

Nadere informatie

Aan de slag met de nieuwe leerplannen fysica 2 de graad ASO GO!

Aan de slag met de nieuwe leerplannen fysica 2 de graad ASO GO! Aan de slag met de nieuwe leerplannen fysica 2 de graad ASO GO! M. Beddegenoodts, M. De Cock, G. Janssens, J. Vanhaecht woensdag 17 oktober 2012 Specifieke Lerarenopleiding Natuurwetenschappen: Fysica

Nadere informatie

Eindexamen havo natuurkunde pilot II

Eindexamen havo natuurkunde pilot II Eindexamen havo natuurkunde pilot 0 - II Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag worden scorepunten toegekend. Opgave Parasaurolophus maximumscore antwoord: resonantie maximumscore Voor de grondtoon

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2003-II

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2003-II Opgave 1 Visbylens Lees onderstaand artikel. artikel Vikingen hadden perfecte lenzen De Vikingen beschikten duizend jaar geleden al over nagenoeg perfecte lenzen. Dat concluderen drie Duitse onderzoekers

Nadere informatie