Notitie. Commissie Bouw. Noodstroomvoorzieningen in zorginstellingen BOUW

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Notitie. Commissie Bouw. Noodstroomvoorzieningen in zorginstellingen BOUW.04.11.002"

Transcriptie

1 Notitie Vergadering Commissie Bouw Datum Betreft Noodstroomvoorzieningen in zorginstellingen Agendapunt 4 Nota nr. BOUW Inleiding In deze notitie wordt ingegaan op de elektriciteitsvoorzieningen in zorginstellingen. Dit zijn enerzijds de elektrische vermogens die via het openbare net aan de instellingen geleverd worden en anderzijds de (nood)voorzieningen die de instelling zelf heeft opgesteld en die in veel gevallen bedoeld zijn om in te zetten in het geval van calamiteiten. De structuur van het openbare net is door de liberalisering en de veranderingen in distributie- en netwerkbeheer sterk aan wijzigingen onderhevig en daardoor wordt aangenomen: storingsgevoeliger. Het belang dat gehecht wordt aan de voorzieningen in noodstroom in de instellingen neemt daardoor toe. Niet alleen wat betreft omvang en geïnstalleerd vermogen maar ook wat betreft betrouwbaarheid en testprocedures. Na een kort overzicht van de gevolgen van de energieliberalisering en de noodzaak van noodstroomvoorzieningen wordt ingegaan op een enquête die gehouden is onder instellingen. De vragen hadden hierbij betrekking op de gewenste en de geïnstalleerde vermogens aan noodstroom, de frequentie van het testen en de wijze waarop noodstroominstallaties worden getest. Tenslotte wordt aangegeven hoe het Bouwcollege in samenspraak met de instellingen wil komen tot aanbevelingen op het gebied van noodstroomvermogens en testprocedures. Energieliberalisering In het kader van de energieliberalisering hebben de meeste zorginstellingen (indien ze grootverbruiker zijn met een aansluitvermogen van > 50 kw) de mogelijkheid zelf te kiezen bij welke leverancier energie wordt ingekocht. Na de invoering van de elektriciteitswet in 1998 zijn de productiebedrijven, de elektriciteitscentrales, volledig geprivatiseerd. Het landelijk hoogspanningsnet is, en naar het lijkt blijft, in handen van de overheid. De vele lokale energiebedrijven zijn verzelfstandigd en door fusies overgegaan in een kleiner aantal grotere: Nuon, Essent, Eneco en enkele kleine bedrijven. Deze bedrijven hebben een scheiding aan moeten brengen in hun activiteiten van distributie en netwerkbeheer. Distributie De distributiebedrijven kopen de energie die ze moeten leveren aan hun afnemers in bij de productiebedrijven (de basislast) en door aan- en verkoop van energie op de Amsterdam Power exchange (APX).

2 De grootverbruikers (aansluitvermogen >50 kw) zijn vrij om hun eigen distributeur (energieleverancier) te kiezen en kunnen door de ontstane vrije concurrentie besparingen op hun energierekening trachten te bereiken. Er bestaat een ingewikkelde tariefstructuur. Een grootverbruiker betaalt een gedifferentieerd tarief, afhankelijk van de tijd van de dag. Tevens zijn er in bepaalde gevallen boeteclausules indien de afnemer in zekere periodes meer afneemt dan van te voren is overeengekomen. Gelijkmatigheid van afname over langere periodes kan daarentegen weer beloond worden in de vorm van lagere tarieven. De tariefstructuur is afhankelijk van de keuze van de distributeur. Netwerkbeheer De netwerkbeheerder, de eigenaar van de elektriciteitsvoorzieningen (de elektriciteitskabels op de openbare weg, de verdeel- en schakelstations) kan niet door de klant gekozen worden. Per gemeente of regio is er maar één fysiek net aanwezig en van de eigenaar van dat net moet de klant de diensten afnemen. De Dienst Toezicht en uitvoering Energie(DTe) en een kamer van de Nederlandse Mededingingsautoriteit bepalen de tarieven van de netwerkdiensten, welke gelden voor alle afnemers. Vóór 1998 leverde het elektriciteitsbedrijf het inkoopstation met transformatoren, hoogspanningsschakelinstallatie en bemetering en werden de kosten doorberekend in de elektriciteitstarieven naar de klant. Thans ligt de verantwoordelijkheid hiervoor bij de klant. Deze installaties kunnen gekocht of gehuurd worden bij een netwerkbeheerder of bij een elektrotechnisch installatiebedrijf. De netwerkbeheerder is verantwoordelijk voor de continuïteit van levering. Continuïteit van levering In de pers is de laatste maanden ruim aandacht besteed aan het aantal en de mogelijke oorzaak van storingen die in het openbare net optreden en de reactie hierop van de netbeheerders. Vanuit de netbeheerders wordt gemeld dat de investeringen in het stroomnet op peil blijven zoniet stijgen. Onduidelijk is welk deel daarvan betrekking heeft op onderhoud van bestaande netten en welk deel betrekking heeft op de aanleg van nieuwe netten. Probleem is dat niemand kan zeggen hoe het precies staat met de netkwaliteit van vandaag. De netbeheerders voeren die registratie zelf uit op vrijwillige basis onder coördinatie van EnergieNed. De meest interessante vraag is uiteraard of de mogelijke afnemende kwaliteit van de elektriciteitsvoorziening een gevolg is van het liberaliseringsbeleid van de overheid. Toezichthouder DTe bepaalt de tarieven welke de netbeheerders mogen hanteren. Door een beleid van de DTe om de tarieven zo laag mogelijk te houden, zouden de netbeheerders weinig middelen meer over houden voor onderhoud van hun netten. Dit argument wordt echter door anderen ontkend omdat de gevolgen van verwaarloosd onderhoud pas na jaren zichtbaar zouden worden. Het resultaat van de discussies in de afgelopen maanden is dat de Dte nader onderzoek zal gaan doen naar de kwaliteit van levering. Een niet eenvoudige opgaaf daar ze, indien ze netbeheerders wil gaan afrekenen op hun prestatie inzake betrouwbare levering, moet beschikken over nauwkeurige storingsgegevens. Deze gegevens, waaronder onderhoudsinvesteringen, dient ze te verkrijgen uit de bedrijfsvoering van de meest belanghebbende partijen. Een tweede complicerende factor is het ontwikkelen van een maatstaf voor het begrip kwaliteit van stroomlevering. Naast storingen zijn daarbij ook begrippen als frequentie, spanningskwaliteit e.d. van belang. Verder kunnen ook storingen optreden ten gevolge van een hoogspanningsleiding waarop een netbeheerder geen invloed heeft. 2

3 Continuïteit van levering in de gezondheidszorg Het waarborgen van de continuïteit van infrastructurele voorzieningen neemt in de gezondheidszorg een bijzondere plaats in. Immers, indien de stroom uitvalt kan dit ernstige gevolgen hebben in die situaties waar levensfuncties van elektrische apparatuur afhankelijk zijn. Behalve de stroomvoorziening naar voornoemde apparatuur betreft het ook communicatievoorzieningen, signalering en brandalarmering en in toenemende mate ICT-voorzieningen. Onduidelijk is welk niveau van veiligheidsvoorzieningen aangehouden moet worden. Normen geven hieromtrent geen uitsluitsel. De NEN 1010 geeft wel aan, aan welke technische eisen de voorzieningen moeten voldoen, maar niet aan welke mate van betrouwbaarheid. De huidige techniek maakt het mogelijk om de continuïteit in hoge mate te garanderen. Het is evident dat hieraan tevens aanzienlijke kosten zijn verbonden. Er is in de loop der jaren binnen de installatietechniek een zekere consensus welke zich richt naar gebruikelijke en betaalbare voorzieningen op een wijze dat in individuele gevallen zeker is dat het noodzakelijke gedaan is om de gevolgen van calamiteiten te minimaliseren. In de praktijk zal het altijd een compromis zijn tussen het wenselijke en betaalbare. Een wetenschappelijke onderbouwing van minimaal noodzakelijke voorzieningen is niet aanwezig. Voor zover bekend, wordt er geen statistiek bijgehouden van het aantal en de aard van storingen in het openbare elektriciteitsnet in relatie tot mogelijke slachtoffers ten gevolge hiervan in de gezondheidszorg. Er is wel eens geopperd een landelijk meldpunt op te zetten voor calamiteiten of bijna-calamiteiten. Een aanzet hiertoe, die gegeven zou moeten worden door de brancheverenigingen van de verschillende sectoren, ontbreekt echter tot heden. Om extra maatregelen op het gebied van noodstroomvoorzieningen e.d. te kunnen onderbouwen, is het noodzakelijk om meer inzicht te krijgen in statistische gegevens. Maatregelen om continuïteit in de stroomlevering zeker te stellen Welke zijn nu de belangrijkste maatregelen die in de gezondheidszorginstellingen worden toegepast en voor financiering in aanmerking komen binnen de huidige bouwkostennormen? Het inkoopstation met transformatoren met de hoogspanningschakelinstallatie wordt zo mogelijk vanuit twee zijden gevoed vanuit de hoogspanningsvoeding van de netbeheerder. Bij eventuele graafwerkzaamheden waarbij een hoogspanningskabel kapot wordt getrokken, kan dan via de andere hoogspanningskabel de instelling gevoed worden. Uit een oogpunt van risicospreiding wordt, indien mogelijk, meer dan één verdeelkast toegepast en worden hoofdvoedingskabels niet via dezelfde route aangelegd. Het verdeelnet wordt gesplitst in een preferent- en een niet-preferent deel. Het preferente deel wordt aangesloten op het noodstroomaggregaat. Binnen de gezondheidszorginstelling moet de afweging worden gemaakt welke klanten aangesloten moeten worden op dit preferente net. Ook dient duidelijk te zijn welke aansluitingen tot het preferente net behoren (bijvoorbeeld door de wandcontactdozen een andere kleur te geven) De gebruiker van een preferent net dient ervoor zorg te dragen dat die gebouwgebonden installatiedelen welke essentieel zijn voor zijn bedrijfsproces ook daadwerkelijk op het preferente net zijn aangesloten. Ook dient voortdurend door interne protocollering te worden nagegaan of apparatuur die altijd moet blijven functioneren ook daadwerkelijk op dit preferente net blijft aangesloten. 3

4 Indien apparatuur ook niet kortstondig mag worden uitgeschakeld omdat door spanningsonderbreking levensbedreigende situaties kunnen ontstaan (een noodstroomaggregaat heeft na inschakeling maximaal 15 sec nodig om spanning te kunnen leveren) dienen aanvullende maatregelen te worden genomen zoals een no-break installatie of een UPS (Uninterruptable Power System) Hierbij wordt gedacht aan apparatuur zoals OK- en IC- apparatuur, brandmeld-, oproep- en telefooninstallaties, evenals bedienposten en zenders. UPS- en no-break systemen bestaan uit een batterij-unit die primair gevoed wordt door het preferente net. De wisselspanning wordt via inverters omgezet in gelijkspanning, waardoor de batterij unit continu wordt geladen. Aan de secundaire kant wordt deze gelijkspanning door middel van inverters weer omgezet in een wisselspanning. Gedurende een spanningsonderbreking neemt de batterij unit de functie van de netvoeding over. De capaciteit en omvang van de batterij-unit wordt bepaald door de aangesloten belasting en de vereiste backup-tijd. Cruciaal is dat het vermogen van de noodstroomvoorzieningen voldoende is om het preferente net voor 100% te voeden. Hoeveel noodstroomvermogen en hoe getest? Noodstroomvoorzieningen en de betrouwbaarheid van de noodstroom zijn in de gezondheidszorg een voortdurend aandachtspunt. De ideeën, wensen en eisen die zorginstellingen aan deze voorzieningen stellen zowel ten aanzien van opgesteld vermogen als ten aanzien van testprocedures verschillen sterk. Het College bouw ziekenhuisvoorzieningen, het Bouwcollege, heeft in samenwerking met de Nederlandse Vereniging voor technisch facilitair management in de gezondheidszorg (NVTG) geïnventariseerd hoe dit bij de huidige instellingen functioneert en welke veranderingen eventueel noodzakelijk zijn. Een eerste stap hiertoe is gezet door een enquête te houden onder de aangesloten leden van de NVTG. Met deze enquête (Bijlage 1) wordt allereerst duidelijk hoe het percentage noodstroom en de wijze van testen varieert binnen de diverse instellingen. Ook wordt gevraagd of men vindt of het noodstroomvermogen voldoende is en of de testprocedures en de frequentie van testen voldoende zijn. Technische ontwikkelingen, grotere afhankelijkheid van computersystemen, weerstand vanuit de organisatie tegen testen kunnen er oorzaken van zijn dat de werkelijke situatie niet overeenkomt met de wenselijke. In een tweede stap zal over de resultaten van deze enquête met geïnteresseerden nader van gedachten worden gewisseld in de vorm van een discussiemiddag. Enquête Ruim 45 leden van de NVTG hebben op de enquête gereageerd. Het betrof hier 30 reacties van ziekenhuizen, zes verpleeghuizen, een drietal combinaties van ziekenhuizen en verpleeghuizen en een enkele reactie van verzorgingshuizen en GGZ- en GHZ- instellingen. In deze bespreking zal alleen worden ingegaan op de belangrijkste resultaten van de ziekenhuizen. De personen die de enquête hebben ingevuld waren vrijwel allen, hoofd van de technische of facilitaire dienst en/of cluster- of sectorhoofd techniek en energievoorziening. Allen waren direct betrokken bij de problematiek van de noodstroomvoorzieningen. Onder de 30 ziekenhuizen, ongeveer 30% van alle ziekenhuizen in Nederland, bevonden zich drie academische ziekenhuizen. 4

5 De vragen vielen in twee groepen uiteen: 1 vragen over het geïnstalleerde vermogen aan noodstroom, het percentage noodstroom, of dat voldoende was en de criteria waaraan moet worden voldaan om op noodstroom te worden aangesloten; 2 vragen of testprocedures gebruikt worden, op welke wijze er getest wordt en of de frequentie van testen als voldoende werd ervaren. Resultaten enquête 1 Het percentage noodstroomvermogen t.o.v. het transformator vermogen varieert sterk: voor academische ziekenhuizen tussen 18% en 44% bij een gemiddelde van 30%, Voor ziekenhuizen tussen 16% en 66% bij een gemiddelde van 42%. Op de vraag hoeveel procent van het noodstroomvermogen noodzakelijk is om levensbedreigende situaties te voorkomen (zonder dit verder te definiëren) lagen deze percentages tussen 5% en 40%, bij een gemiddelde van 25%. De rest van het noodstroomvermogen werd gezien als ondersteuning van het bedrijfsproces tijdens de periodes dat op noodstroom was overgeschakeld. Er werd ook gevraagd of het percentage noodstroom- t.o.v. het transformatorvermogen waarover het ziekenhuis beschikte als voldoende werd ervaren. De antwoorden hierop waren sterk verschillend: een ziekenhuis met 16% en een ziekenhuis met 66% noodstroom t.o.v. het transformatorvermogen vonden beide dat dit percentage onvoldoende was. Van de ziekenhuizen met een percentage noodstroom t.o.v. het transformatorvermogen tussen 30 % en 50% (in totaal 17 ziekenhuizen) vonden 8 ziekenhuizen dit voldoende en 9 ziekenhuizen meenden meer noodstroom te moeten installeren. Er werd verder de vraag gesteld of er binnen het ziekenhuis een criterium was waaraan voldaan moest worden om aangesloten te worden op de noodstroomvoorziening De helft van de ziekenhuizen beantwoordde dit positief, de andere helft negatief. Zowel bij de jastemmers als de nee-stemmers was een zekere risico-inschatting: is het levensbedreigend?; kan het paniek voorkomen?; patiëntenzorg, OK s, IC s en in mindere mate ICT hebben voorrang, zonder dat er sprake was van een schriftelijk vastgelegde risico inventarisatie. Enkele ziekenhuizen hebben behoefte of waren bezig met het opstellen van een dergelijke risico-inschatting. 2 De tweede groep vragen betrof de testprocedures en methodes. Er zijn verschillende manieren om de noodstroomvoorzieningen te testen. Start/stop De eenvoudigste test is het start/stoppen van het noodstroomaggregaat. Gecontroleerd kan worden of het dieselaggregaat aanslaat en of de motor binnen de gestelde tijd zijn bedrijfstoestand heeft bereikt. Synchroon overnemen Nadat het noodstroomaggregaat gestart is, zijn bedrijfstoestand heeft bereikt en de te leveren spanning en de frequentie gelijk zijn aan het openbare net, wordt het preferente net door het noodstroomaggregaat overgenomen. De gevolgen voor het ziekenhuis zijn hierbij, indien het goed functioneert, nauwelijks merkbaar. 5

6 Door het donker De spanning van het preferente net wordt afgeschakeld. Op dat moment dient het noodstroomaggregaat te starten en als deze zijn bedrijfstoestand heeft bereikt en de te leveren spanning voldoende is, wordt het preferente net via het noodstroomaggregaat gevoed. Het moge duidelijk zijn dat deze laatste wijze van testen het meest ingrijpend is. Gedurende 10 tot 15 seconden is het ziekenhuis (in ieder geval het preferente deel) spanningsloos en is er geen verlichting. Een laatste belangrijk punt is de elektrische belasting waarbij wordt getest. In de nacht en vroege morgen is het opgenomen vermogen van een ziekenhuis relatief gering. Veel apparaten staan uit en de verlichting is minimaal. De mogelijke overlast tengevolge van het testen is dan klein. Testen in periodes waarbij het ziekenhuis in vol bedrijf is en wanneer de opgenomen vermogens groot zijn, geeft een groter risico voor storingen bij de testen, maar ook een grotere kans op overlast. Frequentie van testen Het aantal keren dat noodstroomaggregaten getest worden via één van de bovenstaande procedures varieert van 1 tot 52 maal per jaar. Alle ziekenhuizen doen start/stop-tests, maar combineren dat in veel gevallen met één van de andere testprocedures. 90% van de ziekenhuizen voert synchrone tests uit. Het aantal malen per jaar dat dit wordt uitgevoerd verschilt sterk. 20% doet deze test max. 6 keer per jaar, 40% maandelijks, 15% per 14 dagen en 15% voert deze wekelijks uit. De beste test is waarbij door het donker wordt gegaan. Van de ziekenhuizen blijkt 30% nooit op deze wijze te testen, 10% doet dat 1 maal per twee jaar, 38% voert de test 1 maal per jaar uit, 13% 2 maal per jaar, 6% 1 maal per twee maanden en 3 % 1 maal per maand. In sommige gevallen wordt er geen toelichting gegeven op deze wijze van testen. Enkele geënquêteerden voeren het argument aan dat dit door het donker testen overlast met zich mee brengt en de organisatie dit tracht te voorkomen. In sommige ziekenhuisorganisaties wordt dit blijkbaar geaccepteerd, in anderen niet. Als laatste vraag is gesteld hoeveel elektriciteitsstoringen van het openbare net jaarlijks voorkomen. Dit blijkt relatief laag te zijn. Gemiddeld kwam het minder dan twee keer per jaar voor dat in een instelling het openbare net uitvalt. (In sommige ziekenhuizen geen uitval gedurende 5 jaar, in andere in één jaar 4 maal kort achter elkaar.) Slechts een enkeling gaf aan dat de betrouwbaarheid van stroomlevering van het openbare net afnam. Sommigen gaven als oorzaak van stroomuitval bouwwerkzaamheden in de omgeving van het ziekenhuis waarbij stroomkabels werden beschadigd. Bespreking resultaten enquête In de bouwkostennota van het Bouwcollege wordt aangegeven dat het noodstroomvermogen in het algemeen beperkt is tot 40% van het transformatorvermogen (opgestelde vermogen). Ook wordt wel uitgegaan van 40% van het aangesloten vermogen (dit is het maximaal gelijktijdig te verwachten vermogen, in de meeste gevallen +/- 80 % van het opgestelde vermogen). Als gemiddelde voor de ziekenhuizen blijkt dit volgens de enquête redelijk te kloppen( 44%), maar de afwijkingen naar boven en naar beneden zijn zeer groot. 6

7 Over hoeveel noodstroomvermogen er dient te worden opgesteld, zijn de meningen sterk verdeeld. In veel gevallen wordt dit niet bepaald door het vermogen benodigd om levensbedreigende situaties te voorkomen, maar meer in welke mate het bedrijfsmatige proces binnen de instelling doorgang moet kunnen vinden. Maar ook het percentage aan noodstroom nodig om levensbedreigende situaties te voorkomen, verschilt sterk. Ook zijn er grote verschillen in de testprocedures en de frequentie van het testen van noodstroomprocedures. De betrouwbaarheid van de landelijke elektriciteitsvoorziening wordt nog hoog ingeschat en ook wordt door de meerderheid van de geënquêteerden niet ervaren dat deze kwaliteit terugloopt. Vervolg Uit de reacties van de geënquêteerden bleek een sterke behoefte om over noodstroomvoorzienengen en het testen hiervan nader van gedachten te wisselen. Het Bouwcollege zal hiervoor een middag organiseren voor de betrokken doelgroep. Het doel van een dergelijke bijeenkomst zal zijn om na te gaan of er ten aanzien van opgestelde noodstroomvermogens en testfrequenties gekomen kan worden tot algemene aanbevelingen voor de ziekenhuissector. Een uitvoeriger analyse van de resultaten van deze enquête zal gepubliceerd worden in het vakblad Techniek in de gezondheidszorg. 7

SAMENVATTING PRESENTATIE NOODSTROOMSYSTEMEN IN DE ZORG. NVTG regiobijeenkomst Oost Roberto Traversari

SAMENVATTING PRESENTATIE NOODSTROOMSYSTEMEN IN DE ZORG. NVTG regiobijeenkomst Oost Roberto Traversari SAMENVATTING PRESENTATIE NOODSTROOMSYSTEMEN IN DE ZORG NVTG regiobijeenkomst Oost Roberto Traversari KLEINE KANS? MOGELIJK GROTE GEVOLGEN! ONDERWERPEN Calamiteit bij het Laurentius Ziekenhuis te Roermond

Nadere informatie

21 oktober 2014. Terugkijken op stroomuitval Laurentius Ziekenhuis Roermond. Ir. Ger Biesmans, mr.drs. Jack Thiadens

21 oktober 2014. Terugkijken op stroomuitval Laurentius Ziekenhuis Roermond. Ir. Ger Biesmans, mr.drs. Jack Thiadens veiligheid en continuiteit in de zorg Terugkijken op stroomuitval Laurentius Ziekenhuis Roermond 21 oktober 2014 Ir. Ger Biesmans, manager bouw en faciliteiten Laurentius Ziekenhuis Roermond mr.drs. Jack

Nadere informatie

Leeswijzer Tarievencode Elektriciteit

Leeswijzer Tarievencode Elektriciteit Leeswijzer Tarievencode Elektriciteit Doel leeswijzer TarievenCode... 2 Aansluittarieven (hoofdstuk 2 TarievenCode)... 2 2. Twee soorten aansluittarieven... 2 2.. Eenmalig aansluittarief afhankelijk van

Nadere informatie

NOODSTROOMSYSTEMEN IN DE ZORG. NVTG regiobijeenkomst Oost Roberto Traversari

NOODSTROOMSYSTEMEN IN DE ZORG. NVTG regiobijeenkomst Oost Roberto Traversari NOODSTROOMSYSTEMEN IN DE ZORG NVTG regiobijeenkomst Oost Roberto Traversari KLEINE KANS? MOGELIJK GROTE GEVOLGEN! ONDERWERPEN Calamiteit bij het Laurentius Ziekenhuis te Roermond d.d. 21 oktober 2014 Onderzoek

Nadere informatie

ZX- ronde 28 december 2014

ZX- ronde 28 december 2014 ZX- ronde 28 december 2014 Hoogspanning. Veel radio amateurs hebben nog eindversterkers met buizen of willen die gaan kopen wel of niet tweede hands. Zonder enige vorm van kennis kan het gevaarlijk zijn

Nadere informatie

B&A Supplies noodstroomsystemen

B&A Supplies noodstroomsystemen ALTIJD STROOM B&A Supplies noodstroomsystemen B&A staat voor Before & After. Van advies tot nazorg zijn wij uw specialist in noodstroomsystemen. B&A Supplies is importeur van diverse kwaliteitsmerken en

Nadere informatie

De wet is met name ingevoerd om de consumenten (afnemers of gebruikers) te beschermen tegen te hoge tarieven.

De wet is met name ingevoerd om de consumenten (afnemers of gebruikers) te beschermen tegen te hoge tarieven. Gevolgen Warmtewet Waarvoor dient de Warmtewet? De wet is met name ingevoerd om de consumenten (afnemers of gebruikers) te beschermen tegen te hoge tarieven. Voor wie geldt de Warmtewet? Voor iedereen

Nadere informatie

Water en hoogspanning

Water en hoogspanning Water en hoogspanning een goede combinatie? Frank Wester Arnhem, 4 november 2013 Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur Elektriciteit

Nadere informatie

Capaciteitsplan. ONS Netbeheer BV 30-11-2000

Capaciteitsplan. ONS Netbeheer BV 30-11-2000 Capaciteitsplan ONS Netbeheer BV 2001 2007 30-11-2000 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Visie 3. Modellen 3.1. Model 1 Belasting, invoeden en uitwisselen in knooppunten bij verschillende transportscenario's

Nadere informatie

Netbeheer Nederland Spanningskwaliteit

Netbeheer Nederland Spanningskwaliteit gskwaliteit spanningskwaliteit spa Netbeheer Nederland Inleiding Deze brochure is bedoeld voor de consument en geeft een toelichting op het begrip spanningskwaliteit. Er wordt antwoord gegeven op vragen

Nadere informatie

Capaciteitsplan Elektriciteit

Capaciteitsplan Elektriciteit Titel Nummer Datum 31 oktober 2002 Inhoud Pagina 1 INLEIDING... 3 2 HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE BEHOEFTE AAN TRANSPORT... 3 2.1 HET MAXIMALE SCENARIO... 4 2.2 HET MINIMALE SCENARIO... 5 2.3 HET WERKELIJKE SCENARIO...

Nadere informatie

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 De laatste tijd worden we overspoeld door marketing verhalen over de slimme meter en het slimme energienet. Men stelt dat met de komst van de slimme meter

Nadere informatie

VEILIGHEIDSREGIO HAAGLANDEN. RAPPORT van oplevering

VEILIGHEIDSREGIO HAAGLANDEN. RAPPORT van oplevering VEILIGHEIDSREGIO HAAGLANDEN RAPPORT van oplevering Noodverlichting en vluchtrouteaanduiding (nieuwbouw) Pagina 1 van 7 Toelichting voor gebruik Noodverlichtingsinstallaties kunnen op verschillende manieren

Nadere informatie

Montagehandleiding voor H-Air

Montagehandleiding voor H-Air Montagehandleiding voor H-Air De mechanische installatie van de kachel, frontlijst e.d. wordt hier beschreven Elektrische montage van de ventilatorbak: De ventilator mag alleen door een erkend elektricien

Nadere informatie

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen storing Diemen

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen storing Diemen OPDRACHTGEVER AUTEUR TenneT TenneT VERSIE 1.0 VERSIE STATUS Definitief PAGINA 1 van 7 Samenvatting, conclusies en aanbevelingen storing Diemen 27 maart 2015 te Diemen 380 kv PAGINA 2 van 7 Voorwoord Op

Nadere informatie

Uitval Nood Stroom Aggregaat (NSA) op zuiveringsstation Reijerwaard

Uitval Nood Stroom Aggregaat (NSA) op zuiveringsstation Reijerwaard Uitval Nood Stroom Aggregaat (NSA) op zuiveringsstation Reijerwaard Ridderkerk oktober 2006 Uitval NSA zuiveringsstation Reijerwaard Op zuiveringsstation Reijerwaard in Ridderkerk wordt periodiek het Nood

Nadere informatie

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben Wij brengen energie Waar mensen licht en warmte nodig hebben Energie in goede banen De beschikbaarheid van energie bepaalt in grote mate hoe we leven: hoe we wonen, werken, produceren en ons verplaatsen.

Nadere informatie

Emissie van chloor door elektriciteitsuitval

Emissie van chloor door elektriciteitsuitval Emissie van chloor door elektriciteitsuitval Een blikseminslag op een hoogspanningslijn heeft ervoor gezorgd dat de elektriciteit in een Seveso-inrichting volledig wegviel. Op de site bevindt zich een

Nadere informatie

2003-2010 Westland Energie Infrastructuur b.v. DEFINITIEF

2003-2010 Westland Energie Infrastructuur b.v. DEFINITIEF CAPACITEITSPLAN ELEKTRICITEIT 2003-2010 Westland Energie Infrastructuur b.v. DEFINITIEF Inhoudsopgave: Inleiding 3 Toelichting op het Capaciteitsplan 4 1.1 Algemeen 4 1.2 Opbouw van het net 4 1.3 Invullen

Nadere informatie

Het bewaken en verbeteren van de netspanningskwaliteit in de energievoorziening

Het bewaken en verbeteren van de netspanningskwaliteit in de energievoorziening Het bewaken en verbeteren van de netspanningskwaliteit in de energievoorziening De decentrale invoeding van duurzame energie en de sterke toename van de toepassing van zuinige elektronische belastingen

Nadere informatie

NPS-16 Burenalarmeringssysteem

NPS-16 Burenalarmeringssysteem Handleiding voor Alphatronics B.V. de gebruiker NPS-16 Burenalarmeringssysteem Burenalarmeringssysteem Revisie A Uitgave 10-1998 Alphatronics B.V. (MDK) INHOUD INHOUD... Pagina 1 Introductie... Pagina

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal Centraal Informatiepunt

Eerste Kamer der Staten-Generaal Centraal Informatiepunt Eerste Kamer der Staten-Generaal Centraal Informatiepunt Den Haag, 27 november 2000 Aan de leden en de plv. leden van de Vaste Commissie voor Economische Zaken HERZIENE VERSIE I.V.M. TOEVOEGEN STEMVERHOUDING

Nadere informatie

Aspecten van leveringszekerheid en netveiligheid in het 380 kv-net. Verantwoord en innovatief ondergronds

Aspecten van leveringszekerheid en netveiligheid in het 380 kv-net. Verantwoord en innovatief ondergronds Aspecten van leveringszekerheid en netveiligheid in het 380 kv-net Verantwoord en innovatief ondergronds Aspecten van leveringszekerheid en netveiligheid in het 380 kv-net Samenvatting Toepassing 380 kv

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Aan de gemeenteraad.

Raadsvoorstel. Aan de gemeenteraad. Raadsvoorstel raadsvergadering agendapunt 4.10 nummer 12INT00825 voorstel 1. Kennis te nemen van de memo onderzoek en aanpassing van noodstroomvoorziening 2. Kennis te nemen van het advies voor praktische

Nadere informatie

ADVIES DIENST REGULERING

ADVIES DIENST REGULERING DIENST REGULERING ADVIES DR-20060228-42 betreffende Het voorstel van uitbreiding van het nachttarief tot het weekend voor netgebruikers die zijn aangesloten op het laagspanningsnet vanaf 1 januari 2007

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 3

Inhoud. Inleiding... 3 Inhoud Inleiding... 3 De dagelijkse praktijk... 3 Arbobesluit art 3.5... 4 Bepalingen uit de NEN 3140 en EN 50110... 4 Extra lage spanning... 5 Werkverantwoordelijke / installatieverantwoordelijke... 5

Nadere informatie

Storing in gas of elektriciteit? Voorkom of beperk schade

Storing in gas of elektriciteit? Voorkom of beperk schade Storing in gas of elektriciteit? Voorkom of beperk schade 1 Inleiding Inhoud Een storing in het elektriciteit- of gasnet komt altijd ongelegen en ongepland. Als netbeheerder zorgt Enexis ervoor dat u hier

Nadere informatie

Zonne-energie gratis en schoon

Zonne-energie gratis en schoon Zonne-energie gratis en schoon Samen gaan we voor duurzaam Genieten van de zon. Buiten in de tuin, in het park of op het strand. De zon geeft ons gratis energie. We kunnen de zon ook op een andere manier

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Forfaitaire verbruiken. Regels voor een elektriciteitsafname zonder meting

Forfaitaire verbruiken. Regels voor een elektriciteitsafname zonder meting C3/2 Forfaitaire verbruiken Regels voor een elektriciteitsafname zonder meting C3/2 Versie 2009.04 1/6 1. Algemeenheden en toepassingsdomein Dit document stelt de regels vast inzake de elektriciteitsafname

Nadere informatie

BESLUIT. 2. Bij brief van 19 mei 2005 heeft Essent Netwerk B.V. (hierna: Essent) het reactieformulier ingestuurd.

BESLUIT. 2. Bij brief van 19 mei 2005 heeft Essent Netwerk B.V. (hierna: Essent) het reactieformulier ingestuurd. Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer: 102019/14 Betreft: Besluit tot geschilbeslechting ingevolge artikel 51 van de Elektriciteitswet 1998 inzake de aanvraag tot geschilbeslechting door MI

Nadere informatie

Flexibiliteit op de elektriciteitsmarkt

Flexibiliteit op de elektriciteitsmarkt Flexibiliteit op de elektriciteitsmarkt Achtergrond Industriële demand response is één van de mogelijke aanbieders van flexibiliteit op de elektriciteitsmarkten van de toekomst en ook nu al. Dit heeft

Nadere informatie

(On)voldoende spanningskwaliteit kost geld!

(On)voldoende spanningskwaliteit kost geld! (On)voldoende spanningskwaliteit kost geld! De verantwoordelijkheid voor een voldoende kwaliteit van de spanning en de stroom is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van netbeheerders, fabrikanten en

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 18-12-2012

Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief, energiebelasting

Nadere informatie

Dienst uitvoering en toezicht Energie

Dienst uitvoering en toezicht Energie Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: 101750_5-12 Betreft: Besluit tot vaststelling van de maximum nettarieven elektriciteit voor het jaar 2005 zoals bedoeld in artikel 41c, eerste lid

Nadere informatie

Bijdrage regeling industrieterreinen NV RENDO

Bijdrage regeling industrieterreinen NV RENDO Bijdrage regeling industrieterreinen NV RENDO Pagina 1 Inhoud Maatschappelijk verantwoord aansluiten op gas en elektriciteit... 3 De voordelen van de bijdrageregeling industrieterreinen... 3 Relevant aansluitpunt

Nadere informatie

ALT A IJD J ST S R T O R OM O OM

ALT A IJD J ST S R T O R OM O OM ALTIJD STROOM B&A Services noodstroomsystemen B&A staat voor Before & After. Van advies tot nazorg zijn wij uw specialist in noodstroomsystemen. Onze engineers beschikken over een professionele hands-on

Nadere informatie

P r o v i n c i e F l e v o l a n d

P r o v i n c i e F l e v o l a n d P r o v i n c i e F l e v o l a n d S t a t e n v o o r s t e l Aan: Provinciale Staten Onderwerp: Move-IT Statenvergadering: 3 oktober 2002 Agendapunt: 7 1. Wij stellen u voor: In te stemmen met de start

Nadere informatie

Consultatiedocument Redelijke Terugleververgoedingen Vergunninghouders Elektriciteit

Consultatiedocument Redelijke Terugleververgoedingen Vergunninghouders Elektriciteit Consultatiedocument Redelijke Terugleververgoedingen Vergunninghouders Elektriciteit Den Haag, augustus 2005 Directie Toezicht Energie PAGINA 1 VAN 9 PROJECTNAAM: REDELIJKE TERUGLEVERVERGOEDING (RTV) PROJECTNUMMER:

Nadere informatie

ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020. Uw Specialist in Zonnepaneelsystemen.NL

ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020. Uw Specialist in Zonnepaneelsystemen.NL ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief,

Nadere informatie

ELEKTRICITEIT Tarieven 2014 Aansluit- en transporttarieven elektriciteit voor grootverbruikers

ELEKTRICITEIT Tarieven 2014 Aansluit- en transporttarieven elektriciteit voor grootverbruikers ELEKTRICITEIT Tarieven 2014 Aansluit- en transporttarieven elektriciteit voor grootverbruikers Dit is het overzicht van de tarieven voor de aansluit- en transportdienst voor onze klanten met een aansluitwaarde

Nadere informatie

Interpretatie Eletriciteitswet 1998 art. 1 lid 2

Interpretatie Eletriciteitswet 1998 art. 1 lid 2 Interpretatie Eletriciteitswet 1998 art. 1 lid 2 In het laatste kwartaal van 2011 hebben gemeenten, provincies en waterschappen een brief ontvangen van hun netbeheerder betreffende artikel 1, tweede lid,

Nadere informatie

Ook in uw bedrijf verdient Power Quality aandacht. Bespaar geld met elektrische energie van goede kwaliteit

Ook in uw bedrijf verdient Power Quality aandacht. Bespaar geld met elektrische energie van goede kwaliteit Ook in uw bedrijf verdient Power Quality aandacht Bespaar geld met elektrische energie van goede kwaliteit Ook in uw bedrijf verdient Power Quality aandacht Bespaar geld met elektrische energie van goede

Nadere informatie

Voor wie geldt de Warmtewet eigenlijk? Waarom wordt de Warmtewet ingevoerd? Waarom komt de informatie zo laat? Wie is mijn warmteleverancier?

Voor wie geldt de Warmtewet eigenlijk? Waarom wordt de Warmtewet ingevoerd? Waarom komt de informatie zo laat? Wie is mijn warmteleverancier? Sinds 1 januari 2014 is de Warmtewet van kracht. De Warmtewet heeft voor iedereen die geen eigen cv-installatie heeft gevolgen in de afrekening van de servicekosten. De invoering van de Warmtewet is veel

Nadere informatie

Nieuws1010 Onafhankelijke uitgave van Meer1010

Nieuws1010 Onafhankelijke uitgave van Meer1010 Van PAGINA der Meer1 Oktober 2012-1 Intech E&I van september 2012 Rubriek Technische vragen HELPDESK UNETO-VNI HELPT VAN DE WAL IN DE SLOOT In Intech E&I van september 2012 is in de rubriek Technische

Nadere informatie

Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie

Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2014 Revisie: 001 Opgesteld

Nadere informatie

Generating Powerful Solutions. Het volledige. Met optimaal rendement

Generating Powerful Solutions. Het volledige. Met optimaal rendement PON POWER BV Generating Powerful Solutions Het volledige noodstroompakket Met optimaal rendement Het zal u maar overkomen. De energietoevoer van het elektriciteitsnet laat het afweten. Voor sommige bedrijven

Nadere informatie

Hoe werkt uw elektrische installatie en rookmeldsysteem?

Hoe werkt uw elektrische installatie en rookmeldsysteem? Hoe werkt uw elektrische installatie en rookmeldsysteem? hèt installatieteam Inhoudsopgave Hoofdstuk Pagina 1. Uw elektrische installatie in het kort 3 2. Werkzaamheden die niet onder de garantie vallen

Nadere informatie

Opbouw van huidige en toekomstige energieprijzen

Opbouw van huidige en toekomstige energieprijzen ECN Beleidsstudies ENERGIE MARKT TRENDS 2001 Energieprijzen Opbouw van huidige en toekomstige energieprijzen Fieke Rijkers Opbouw van huidige en toekomstige energieprijzen De eindverbruikersprijzen voor

Nadere informatie

Korte handleiding zonnepanelen

Korte handleiding zonnepanelen Korte handleiding zonnepanelen Gefeliciteerd met de zonnepanelen die u via huurt Bouwinvest via Waterweg op Wonen. uw dak In heeft onderstaande liggen. In afbeelding onderstaande ziet afbeelding u schematisch

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 621 Regels met betrekking tot de productie, het transport en de levering van elektriciteit (Elektriciteitswet...) Nr. 8 NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen

Nadere informatie

Wat is het product noodvermogen? Hoe wordt er gecontracteerd?

Wat is het product noodvermogen? Hoe wordt er gecontracteerd? Noodvermogen Noodvermogen Deze brochure geeft u uitgebreide informatie over de werking van noodvermogen binnen TenneT. Daarnaast geeft het een beeld aan (potentiele) leveranciers van noodvermogen over

Nadere informatie

Beschouwde afdelingen van het Bouwbesluit afdeling artikel; leden

Beschouwde afdelingen van het Bouwbesluit afdeling artikel; leden ELEKTRISCHE INSTALLATIES (procescertificaat) BRL 6000 Ontwerpen, installeren en beheren van installatie Deel 00 Algemeen deel (2005-11) Deel 01 Ontwerpen en installeren van elektriciteits-installaties

Nadere informatie

Inleiding ADVIES. Nederlandse Mededingingsautoriteit

Inleiding ADVIES. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit ADVIES Advies van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit, als bedoeld in artikel 20e, derde lid, van de Elektriciteitswet 1998. Zaaknummer: 104152/15

Nadere informatie

kan een gebruiker van een dergelijk systeem ook bij stroomuitval zijn dienstverlening voortzetten.

kan een gebruiker van een dergelijk systeem ook bij stroomuitval zijn dienstverlening voortzetten. Ons ACM/DM/2014/206276_OV kenmerk: Zaaknummer: 14.0487.53 Besluit van de Autoriteit Consument en Markt naar aanleiding van een aanvraag tot een beschikking in de zin van artikel 56, lid 1, van de Mededingingswet.

Nadere informatie

Hoe kan een ziekenhuis zich wapenen tegen een afschakeling of black-out?

Hoe kan een ziekenhuis zich wapenen tegen een afschakeling of black-out? Hoe kan een ziekenhuis zich wapenen tegen een afschakeling of black-out? Rik Persyn Diensthoofd technische dienst Jan Yperman Ziekenhuis Ieper Bestuurslid VTDV Hoe kritisch zijn de diverse energievoorzieningen?

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2015. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2015. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2015 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2015 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers SINDS DE INVOERING VAN DE ELEKTRICITEITSWET 1998 EN

Nadere informatie

Solar testers. Nieaf-Smitt heeft speciaal voor zonnepanelen meetapparatuur ontworpen welke voorzien in de vraag naar PV kwaliteitscontroles

Solar testers. Nieaf-Smitt heeft speciaal voor zonnepanelen meetapparatuur ontworpen welke voorzien in de vraag naar PV kwaliteitscontroles Solar testers Nieaf-Smitt heeft speciaal voor zonnepanelen meetapparatuur ontworpen welke voorzien in de vraag naar PV kwaliteitscontroles Het pakket bestaat uit een PV-installatietester, een zonnestraling

Nadere informatie

NOODSTROOM- EN UPS VOORZIENING VOOR EEN ZIEKENHUIS

NOODSTROOM- EN UPS VOORZIENING VOOR EEN ZIEKENHUIS NOODSTROOM- EN UPS VOORZIENING VOOR EEN ZIEKENHUIS EENEN TECHNISCHE UITDAGING! 5 JUNI 2014 KARL NEYRINCK REFERENTIES INDEX osituatie VOOR 2005 osituatie NA NIEUWBOUW 2005 oprobleemstelling ogekozeng OPLOSSING

Nadere informatie

'De kassa's werkten niet meer'

'De kassa's werkten niet meer' M200603 'De kassa's werkten niet meer' Economische schade van stroomstoringen in het MKB Ruud Hoevenagel Zoetermeer, 22 mei 2006 Economische schade van stroomstoringen in het MKB Van de MKB-ondernemers

Nadere informatie

ONDERZOEK THUIS ACCU. 29 oktober 2015. Is Nederland klaar voor de thuis accu?! Auteur Y. Lievens. Panelleden ISO 26362 gecertificeerd

ONDERZOEK THUIS ACCU. 29 oktober 2015. Is Nederland klaar voor de thuis accu?! Auteur Y. Lievens. Panelleden ISO 26362 gecertificeerd ONDERZOEK THUIS ACCU Is Nederland klaar voor de thuis accu?! 29 oktober 2015 Panelleden ISO 26362 gecertificeerd Auteur Y. Lievens Onderzoek thuis accu De techniek gaat steeds meer vooruit en er blijven

Nadere informatie

De meest gehoorde vraag is ; hoe lang de WhisperGen wel niet moet draaien om voldoende energie te leveren voor een gehele installatie.

De meest gehoorde vraag is ; hoe lang de WhisperGen wel niet moet draaien om voldoende energie te leveren voor een gehele installatie. Veel gestelde vragen Er worden ons veelvuldig vragen gesteld over de werking en toepassing van de WhisperGen in scheeps- en woning installaties. De meest voorkomende ze zullen hieronder behandeld worden.

Nadere informatie

Uw energieverbruik optimaliseren. www.optivolt.com

Uw energieverbruik optimaliseren. www.optivolt.com Uw energieverbruik optimaliseren www.optivolt.com Goede redenen om contact met ons op te nemen: Verbetering van de stroom en spanningskwaliteit Verbetering van het rendement van alle huishoudelijke apparaten

Nadere informatie

fudura-enexis.nl Productvoorwaarden voor verhuur van bedrijfsmiddelen

fudura-enexis.nl Productvoorwaarden voor verhuur van bedrijfsmiddelen fudura-enexis.nl Productvoorwaarden voor verhuur van bedrijfsmiddelen 2012 Productvoorwaarden voor verhuur van bedrijfsmiddelen 2012 3 Inhoudsopgave Artikel 1 Artikel 2 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel

Nadere informatie

BIJLAGEN BEHORENDE BIJ DE TUSSENRAPPORTAGE LIEGEN DE GASMETERS?

BIJLAGEN BEHORENDE BIJ DE TUSSENRAPPORTAGE LIEGEN DE GASMETERS? BIJLAGEN BEHORENDE BIJ DE TUSSENRAPPORTAGE LIEGEN DE GASMETERS? Bijlage 1 Informatieverzoek aan vergunninghouders Geachte heer/mevrouw, De Tweede Kamer heeft op 3 april jl. met de Minister van Economische

Nadere informatie

Productvoorwaarden voor verhuur van bedrijfsmiddelen

Productvoorwaarden voor verhuur van bedrijfsmiddelen Productvoorwaarden voor verhuur van bedrijfsmiddelen 2016 Productvoorwaarden voor verhuur van bedrijfsmiddelen 2016 3 Inhoudsopgave Artikel 1 Artikel 2 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel

Nadere informatie

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 2 INHOUD Management samenvatting... 3 Respondenten... 3 Conclusies... 4 1. Inleiding... 6 2. Uitkomsten per vraag... 6 2.1 Energie en energiebesparing binnen de organisatie...

Nadere informatie

Veelgestelde vragen complex 105 en 141 pagina 1 van 5

Veelgestelde vragen complex 105 en 141 pagina 1 van 5 pagina 1 van 5 Waarom doet SWZ dit aanbod? Energielasten bepalen voor een groot deel uw woonlasten. Wij doen dit aanbod voor het plaatsen van zonnepanelen om uw woonlasten te beperken. Door het plaatsen

Nadere informatie

De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster?

De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster? De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster? Drs ing Teus van Eck Biomassabijeenkomst Bodegraven, 7 mei 2009 Warmte is de grootste post in de

Nadere informatie

Kleine generatoren ZX ronde 24 april 2016

Kleine generatoren ZX ronde 24 april 2016 Kleine generatoren ZX ronde 24 april 2016 De tijd van velddagen en festiviteiten breekt weer aan. Voor het aansluiten van elektrische apparatuur wordt vaak een klein aggregaat gebruikt. Maar ook zijn er

Nadere informatie

HOE BEOORDEELT ACM DE TARIEVEN VAN EXPERIMENTEN?

HOE BEOORDEELT ACM DE TARIEVEN VAN EXPERIMENTEN? HOE BEOORDEELT ACM DE TARIEVEN VAN EXPERIMENTEN? Inleiding Op 1 mei 2015 gaat het Besluit Experimenten Decentrale Duurzame Elektriciteitsopwekking in. Coöperaties en verenigingen van eigenaren kunnen dan

Nadere informatie

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014. Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014. Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014 Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014 Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers SINDS DE INVOERING VAN DE ELEKTRICITEITSWET 1998 EN

Nadere informatie

Aanleiding. Waarom de Warmtewet

Aanleiding. Waarom de Warmtewet Warmtewet Inhoud Aanleiding Algemeen Status Leverancier, toezicht, systeem Tarief Bemetering Leveringsovereenkomst, geschillen Storingen Handhaving Inventarisatie en dilemma s Aanleiding Waarom de Warmtewet

Nadere informatie

Storing in gas of elektriciteit? Voorkom of beperk schade

Storing in gas of elektriciteit? Voorkom of beperk schade enexis.nl Storing in gas of elektriciteit? Voorkom of beperk schade Inleiding Inhoud Een storing in het elektriciteit- of gasnet komt altijd ongelegen. Als netbeheerder zorgt Enexis ervoor dat u hier zo

Nadere informatie

TOELICHTING OP DE ALGEMENE VOORWAARDEN 2006 VOOR AANSLUITING EN TRANSPORT ELEKTRICITEIT EN GAS VOOR KLEINVERBRUIKERS

TOELICHTING OP DE ALGEMENE VOORWAARDEN 2006 VOOR AANSLUITING EN TRANSPORT ELEKTRICITEIT EN GAS VOOR KLEINVERBRUIKERS TOELICHTING OP DE ALGEMENE VOORWAARDEN 2006 VOOR AANSLUITING EN TRANSPORT ELEKTRICITEIT EN GAS VOOR KLEINVERBRUIKERS Deze Algemene Voorwaarden zijn tot stand gekomen in overeenstemming met de Consumentenbond

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 25 097 Structuurverandering elektriciteitssector Nr. 28 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Veel Gestelde Vragen Project Zon Thuis voor Huurders Complex 105 en 141 Versie 28 januari 2015 / JKO pagina 1 van 5

Veel Gestelde Vragen Project Zon Thuis voor Huurders Complex 105 en 141 Versie 28 januari 2015 / JKO pagina 1 van 5 Versie 28 januari 2015 / JKO pagina 1 van 5 Waarom doet SWZ dit aanbod? Om de woonlasten voor onze huurders te beperken willen wij zonne-energie voor onze huurders beschikbaar maken. Kosten voor het gebruik

Nadere informatie

Aanbevelingen voorzieningen. 19/11/2014 Brussel

Aanbevelingen voorzieningen. 19/11/2014 Brussel Aanbevelingen voorzieningen 19/11/2014 Brussel WOONZORGCENTRA/PSYCHIATRISCHE VERZORGINGSTEHUIZEN/BESCHUT WONEN PATRICK VYNCKE STAFMEDEWERKER OUDERENZORG VALT UW VOORZIENING ZONDER STROOM? BENT U VOORBEREID?

Nadere informatie

Van business eisen naar een. De keuzes en realisatie van een zeer groen datacenter. 18 Januari 2012 - drs. Erwin van den Heuvel

Van business eisen naar een. De keuzes en realisatie van een zeer groen datacenter. 18 Januari 2012 - drs. Erwin van den Heuvel Van business eisen naar een minimale datacenter footprint De keuzes en realisatie van een zeer groen datacenter 18 Januari 2012 - drs. Erwin van den Heuvel Even voorstellen Versie 1.0 Het UMC Utrecht Het

Nadere informatie

BESLUIT. Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 95c, derde lid, E-wet.

BESLUIT. Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 95c, derde lid, E-wet. Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 95c, derde lid, E-wet. Nummer 102252-1 Betreft zaak: Beleidsregel

Nadere informatie

Toelichting voor consumenten op de Algemene Leveringsvoorwaarden voor de levering van elektriciteit en gas.

Toelichting voor consumenten op de Algemene Leveringsvoorwaarden voor de levering van elektriciteit en gas. Toelichting voor consumenten op de Algemene Leveringsvoorwaarden voor de levering van elektriciteit en gas. Deze toelichting dient als een praktische uitleg van de Algemene Voorwaarden voor consumenten.

Nadere informatie

CAPACITEITSPLAN NETBEHEER WEERT N.V.

CAPACITEITSPLAN NETBEHEER WEERT N.V. CAPACITEITSPLAN NETBEHEER WEERT N.V. Voorwoord In de elektriciteitswet wordt aangegeven dat iedere netbeheerder eenmaal in de twee jaar een capaciteitsplan moet aanleveren bij de Dienst uitvoering en toezicht

Nadere informatie

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U Inhoud Condensator... 2 Het laden van een condensator... 3 Het ontladen van een condensator... 5 Opgaven... 6 Opgave: Alarminstallatie... 6 Opgave: Gelijkrichtschakeling... 6 Opgave: Boormachine... 7 1/7

Nadere informatie

BESLUIT. 2. Onderhavig besluit betreft de vaststelling van de nettarieven voor het jaar 2005 voor Intergas Netbeheer B.V.

BESLUIT. 2. Onderhavig besluit betreft de vaststelling van de nettarieven voor het jaar 2005 voor Intergas Netbeheer B.V. Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: 101750_9-5 Betreft: Besluit tot vaststelling van de maximum nettarieven elektriciteit voor het jaar 2005 zoals bedoeld in artikel 41c, eerste lid van

Nadere informatie

Downtime Jaarverslag Lineaire Versnellers UMCU 2008.

Downtime Jaarverslag Lineaire Versnellers UMCU 2008. Downtime Jaarverslag Lineaire Versnellers UMCU 2008. J.G.M. kok 25 januari 2010 Samenvatting Het downtime-gemiddelde over het jaar 2008 van de lineaire versnellers van de afdeling Radiotherapie van het

Nadere informatie

Waarom zou ik kiezen voor noodstroom met een vliegwiel in plaats van batterijen? Eigen logo

Waarom zou ik kiezen voor noodstroom met een vliegwiel in plaats van batterijen? Eigen logo Waarom zou ik kiezen voor noodstroom met een vliegwiel in plaats van batterijen? . Waarom een UPS? Hoe slaan we energie op? Wat is het alternatief? Hoe ziet de Power Container eruit Vragen De uitdaging

Nadere informatie

NOODVERLICHTING INFORMATIE BLAD

NOODVERLICHTING INFORMATIE BLAD NOODVERLICHTING INFORMATIE BLAD Over Noodverlichting Waar hoort noodverlichting te hangen? En aan welke eisen dient noodverlichting te voldoen? Welke wettelijke verplichtingen zijn er en welke normen moet

Nadere informatie

Auteurs: Albert Molenaar en Maarten Oberman Titel: Communicatieinfrastructuur, het selectieproces Telecommagazine: januari 2006

Auteurs: Albert Molenaar en Maarten Oberman Titel: Communicatieinfrastructuur, het selectieproces Telecommagazine: januari 2006 Auteurs: Albert Molenaar en Maarten Oberman Titel: Communicatieinfrastructuur, het selectieproces magazine: januari 2006 De keuze voor een (VoIP) communicatie-infrastructuur vindt zo blijkt in de praktijk

Nadere informatie

Storingsanalyses en predictieve energielogging in hedendaagse installaties

Storingsanalyses en predictieve energielogging in hedendaagse installaties Storingsanalyses en predictieve energielogging in hedendaagse installaties Bart Verhelst Karybel bvba Inhoud Inleiding: Korte voorstelling Karybel Case 1: Storingen op elektrische installatie door energie-efficiënte

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 31 904 Wijziging van de Gaswet en de Elektriciteitswet 1998, tot versterking van de werking van de gasmarkt, verbetering van de voorzieningszekerheid

Nadere informatie

PRAKTIJKINFO STROOMSTORINGEN

PRAKTIJKINFO STROOMSTORINGEN PRAKTIJKINFO STROOMSTORINGEN Een betrouwbare energievoorziening is van essentieel belang voor de samenleving. Elektriciteit speelt in onze moderne wereld een grote, zo niet de grootste, rol en is onmisbaar.

Nadere informatie

DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio.

DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio. DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio. EEN UITERST MODERN EN KLANTVRIENDELIJK DATACENTRUM. Gelegen op een perfecte locatie tussen Groningen en

Nadere informatie

Zakelijk Pinnen op een zakelijke breedbandverbinding van KPN Mei 2014

Zakelijk Pinnen op een zakelijke breedbandverbinding van KPN Mei 2014 Zakelijk Pinnen op een zakelijke breedbandverbinding van KPN Mei 2014 1 Inhoudsopga ve 1 Algemeen... 3 1.1 Inleiding... 3 2 Functionele beschrijving... 4 2.1 Pinterminals en bandbreedte... 4 2.1.1 Pinterminals...

Nadere informatie

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers SINDS DE INVOERING VAN DE ELEKTRICITEITSWET 1998 EN

Nadere informatie

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.dnwg.

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.dnwg. Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting www.dnwg.nl Wanneer wordt u aangemerkt als grootverbruiker? U valt in

Nadere informatie

Tabel commentaarverwerking stakeholders

Tabel commentaarverwerking stakeholders -1-66970153- GCS 11.Q.28-01-2011 Tabel verwerking stakeholders Behorend bij KEMA/KIWA rapport Gaskwaliteit voor de toekomst, Deelrapport 1: Technisch/economische inventarisatie van gevolgen gaskwaliteitvariaties

Nadere informatie

Notitie scheiden van wonen en zorg Kenmerk 13s043

Notitie scheiden van wonen en zorg Kenmerk 13s043 Notitie scheiden van wonen en zorg Kenmerk 13s043 Inleiding De overheid heeft besloten over te gaan het scheiden van de financiering van wonen en zorg. De overheid heeft ook besloten tot hervormingen van

Nadere informatie