Nederland: de Maritieme Wereldtop

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nederland: de Maritieme Wereldtop"

Transcriptie

1 Nederland: de Maritieme Wereldtop Veilig, duurzaam en welvarend Innovatie Agenda van de Maritieme Cluster S a m e n w e r k i n g e n I n t e g r a t i e Fundamenteel Toegepast Innovatie Winnen op zee Hydromechanica Research en onderwijs agenda van de Maritieme Cluster Maritieme operaties Schone Schepen Constructies en materialen Slim en veilig varen Systemen en processen Ontwerp en bouwtechnologie Effectieve Infrastructuur Impact op mariene omgeving TKI Maritiem in Topsector Water: Samenvatting Innovatie agenda en Research agenda voor STW call V1.0, 1 februari 2014

2 Inhoudsopgave Introductie... 3 Innovatie Agenda... 5 Research agenda (ambitietabellen)

3 Introductie De Maritieme cluster wil economische en maatschappelijke uitdagingen combineren. Veiligheid en duurzaamheid zijn daarom heel helder terug te vinden in de innovatiethema s van de maritieme sector. We combineren dit met een bijdrage aan economisch herstel: een welvarende natie is in de ogen van de Maritieme cluster in de toekomst een varende natie. Als aanpak is geformuleerd: Er wordt goed samengewerkt in projecten én er is ruimte/geld voor funderend (middel)lange termijn onderzoek. Zo ontwikkelen we de kennis en de specialisten die we nodig hebben voor onze baanbrekende maritieme producten en diensten van toekomst. Op basis van de ervaringen bij de opstart zijn een aantal wijzigingen aangebracht in de aanpak. Zo was er bij de opstart van de Topsector Water veel aandacht voor de business cases. Vanzelfsprekend draait het allemaal uiteindelijk om concrete (verkoopbare) innovaties en het oplossen van problemen voor het bedrijfsleven en overheid, maar de bedoeling en invulling van deze brede term business cases was niet altijd duidelijk. Dit leverde verwarring op. Deze term laten we daarom vallen en we gebruiken de meer heldere term Joint Industry Project voor concrete samenwerking tussen bedrijven. Verder heeft de structuur van het Maritiem Innovatiecontract een kleine update gekregen: Innovatie Agenda van de Maritieme Cluster S a m e n w e r k i n g e n I n t e g r a t i e Fundamenteel Toegepast Innovatie Winnen op zee Hydromechanica Research en onderwijs agenda van de Maritieme Cluster Maritieme operaties Schone Schepen Constructies en materialen Slim en veilig varen Systemen en processen Ontwerp en bouwtechnologie Effectieve Infrastructuur Impact op mariene omgeving Er is nu gekozen voor de volgende innovatiethema s: Winnen op zee (grondstoffen en energiewinning op zee) 3

4 Schone schepen (brandstoffen, brandstofbesparing, emissies, onderwatergeluid) 1 Slim en veilig varen (speciale schepen, slimme systemen, defensie, veiligheid) 2 Effectieve Infrastructuur (interactie schip en infrastructuur havens en vaarwegen) 3 Om te benadrukken dat samenwerking en (systeem)integratie het sterke punt is van de Nederlandse scheepsbouw en scheepsvaart, is de blauwe band Samenwerking en Integratie aangebracht in het schema. Dit gaat om research samenwerking en integratie van technische systemen, maar ook om proces innovaties rond het ontwikkel en bouwproces. Het project Integraal Samenwerken is hier een voorbeeld van. Deze thema s vereisen excellent onderzoek op de volgende maritieme kennisgebieden: Hydrodynamica Maritieme operaties Maritieme constructies en materialen Maritieme systemen en processen Maritieme ontwerp en bouwtechnologie De impact op de mariene omgeving De bijbehorende Innovatie agenda en Research en onderwijsagenda zijn aangehecht in Bijlagen E en F. Veilig varen met slimme schepen in een effectieve infrastructuur krijgt extra aandacht in deze update 1 Het onderwerp onderwatergeluid van schepen en het effect daarvan op zoogdieren is de afgelopen tijd geïdentificeerd als belangrijk onderwerp voor de sector en daarom expliciet in de agenda opgenomen. 2 Dit was Slimme schepen. Reden: aandacht voor veiligheid en het gebruik van schepen ontbrak expliciet in de namen van de innovatiethema s. Het huidige thema beslaat zowel het schip als het varen. Aandacht voor slimme en procesgerichte innovatie in het bouwproces past goed in het researchthema Maritieme ontwerp en bouwtechnologie. 3 Dit was Slimme havens. Reden: het aandachtsgebied is breder dan alleen de haven, maar beslaat ook de vaarwegen. Dit thema is gericht op de rol van het schip in de transportketen, maar is ook een link met het Deltatechnologie cluster in de Topsector Water en de Topsector Logistiek. 4

5 Innovatie Agenda In deze Bijlage worden de vier Innovatie thema s beschreven in compacte ambitietabellen. Steeds wordt de volgende vraag beantwoord: Welke innovaties (diensten/producten) willen we hebben bereikt? Daarna worden de ambities over 5 en 10 jaar weergeven. Dit geeft het lange termijn perspectief van de Maritieme cluster voor de komende 5 tot 10 jaar. Winnen op zee, met als subthema s: Diepzee Mijnbouw Zeebodem infrastructuur Winning van duurzame energie op zee Drijvend Productie platform Energie buffers en alternatief transport Maritieme oplossingen voor de plastic soep Schone schepen, met als subthema s: Brandstofbesparing Emissies (Nox, SOX, PM, ozonlaag aantastende stoffen, methaan, ammoniak, black carbon GHG, ballastwater) Toepassing alternatieve brandstoffen, waaronder LNG Het Stille Schip De Schone Life Cycle Slim en veilig varen, met als subthema s: Reductie bemanning en onbemand varen Effectief onderhoud, reductie 'total cost of ownership' Vergroten functionaliteit en inzetbaarheid platforms Efficient en concurrerend (ver)bouwen in Nederland Veilig opereren Effectieve infrastructuur, met als subthema s: Optimaal gebruik van de delta (havens en vaarwegen) Duurzaam gebruik van de delta (havens en vaarwegen) (Nautisch) ontwerp havens en vaarwegen Concepten en sytemen voor transport uit het oogpunt van ladingafhandeling 5

6 6 Simulator onderzoek naar Effectieve infrastructuur: een belangrijke researchvraag betreft de windkrachten op schepen in een bebouwde havenomgeving en de gevolgen voor veilige manoeuvres

7 Winnen op zee Ambitie over 5 jaar Ambitie over 10 jaar Diepzee Mijnbouw Exploratie gerealiseerd op 5 km waterdiepte met kernen tot 100 Exploratie op 5 km waterdiepte met kernen tot 100 m diep maar m diep sneller, goedkoper en in situ gerealiseerd (op diepte analyse) Milieu regelgeving Building With Nature: we hebben Voortrekkersrol International Seabed Authority (ISA) procedures om systemen en operaties te ontwerpen met acceptabele impact op de ecosystemen. Environmental impact assessment is geaccepteerd protocol. De mijnbouw krachten zijn gekwantificeerd en de productie is De bijbehorende ontwerp tools zijn ontwikkeld (Integraal hyperbaar in test omgeving gerealiseerd. systeem). Geoptimaliseerde snijtools operationeel: snijkrachten Snijtools verder doorontwikkeld: minimaal energie verbruik; voorspelbaa r minimale slijtage en gemaximaliseerde uptime Slurry scheiding aan het oppervlak; Kwantificeren verticaal Slurry scheiding op de zeebodem gerealiseerd. Materiaal transport (multi phase) settling slurry. Werking verticaal transport naar het oppervlak. De ontwerpmethodiek is standard transport systeem gerealieerd. Alternatieve systemen product ontwikkeld. Tools klaar om vertika al transport te optimaliseren Constructie ontwerptool klaar om geoptimaliseerde mijnbouw Mijnbouw riser ontwerpmethodiek standard product riser configuratie te maken Eerste mining operatie met prototype in 1000m waterdiepte Mining operaties met prototype op dieptes >2000m en/of standard product op 1000 m diepte Goede materiaal selectie criteria: nieuwe protocollen om Nieuwe materiaal toepassing in prototypes getest materiaal te maken dat onder hoge druk optimale slijtage eigenschappen en redelijke rekgrenzen heeft Vermoeiingslevensduur binnen 50 % nauwkeurig: monitoring Validatieprojecten uitgevoerd / in uitvoering. Monitoring tools klaar vermoeiingslevensduur standaard toegepast. Energie voorzieningsconcept voor hoog vermogen (10MW) op zee Energie voorziening operationeel voor hoog vermogen (10MW) bodem. op zee bodem. Capa citeit vergroot en diepte >2000 m. Permanente Magneet (PM) motor met hoog vermogen (10 MW) PM motor is standard product voor diep zee toepassing en laag toerental rijp voor toepassing grote diepte / hoge vermogens / open concept Inzicht in eco systeem bij deepsea mining, ook gericht op Modellen beschikbaar die goede impact voorspellingen kunnen mogelijk versneld herstel van evenwicht in ecosystemen: in doen op deep sea ecosystemen. Wegnemen van onzekerheden eerste aanleg gericht op Turbiditeit, geluid, licht, fysieke in de modellering om voorspellingen van effect op ecosysteem verstoring en toxische stoffen. Ook effect van plume vorming. nauwkeuriger te kunnen doen Snel analyse door uitvoeren van 3 eco systeem impact studies Standaard protocollen om impact op ecosysteem binnen op deep sea mining: SMS deposit veld, Fosfaat veld en mineral aanvaarde grenzen te houden Ontwerptools die alle mogelijke calamiteiten doornemen Ontwerptools geaccepteerd in regelgeving conform Formal Safety assessment in de Offshore Zeebodem infrastructuur en Constructie van zeebodem infrastructuur in Arctisch gebied. Pijp /kabellegproject in Arctisch gebied gerealiseerd tot 50 Realiseren van prototype equipment voor: trenching & piip meter waterdiepte en prototype tot 200 meter waterdiepte. vaste constructies /kabelleggen & bedekken van pijpleidingen/kabels in Arctische condities. Systemen operationeel voor een veilige en snelle Merendeel va n de oude platformen verwi jderd 'decommisioning' va n oude platformen Toepassen composiet materialen in Offshore, en het Project gerealiseerd met composiet pijpleidingen. ontwikkelen van geaccepteerde methoden van reparatie van composietconstructies. Prototype ontwikkeld van composiet pijpleidingen of risers. Concepten ontwi kkeld voor vol ledige onderwater Prototypes ontwikkeld voor de hiernaast bedoelde concepten (robot)operaties voor werkzaamheden ten behoeve van de voor volledige onderwater operaties (inclusief bijvoorbeeld subice) onerwater infrastructuur, zoals installatie, reparatie of verwijdering van leidingen en/of equipment. Inclusief de daarvoor benodigde energie. Verankeringsconstructies en methodieken gerealiseerd op een Verwijderingsmethodieken gerealiseerd op milieu technisch wijze, waarbij verantwoord met het ecosysteem wordt geoptimalizeerde wijze. omgegaan. Ontwikkelen van een concept van een specialistisch Realiseren van een specialistisch ondersteuningsschip voor ondersteuningsschip voor Arctische operaties. Arctische operaties OntwikkelenvaneenconceptontwerpvaneenspecialistischeRealiseren va n een specialistisch Arctische boorunit Arctische boorunit 7

8 Winning van duurzame energie op zee Realiseren van een Tidal Energy park op prototypeschaal Feasibility (drijvende) Golf Energie converter bepaald Tidal Energy park standaard product Ontwikkelen van een prototype (drijvende) Windturbine voor Realiseren van een groot windenergie park op de Noordzee in grotere waterdiepte (>50 m) in Noordzee condities waterdieptes groter dan 50 m. Commerciële schaal offshore Ocean Thermal Energy Conversion Serie van commerciële schaal offshore Ocean Thermal Energy (OTEC) pilot centrale in operatie Convers i on (OTEC) centrales in operatie, standaard product Concepten ontwikkeld voor het kweken van seaweed offshore Prototypes voor seaweed productie offshore operationeel Het ontwikkelen van concepten voor het offshore benutten van Het realiseren van een prototype installatie die offshore stranded energy, in een product dat gecommercialiseerd kan stranded energy gebruikt om drinkwater te maken. worden (bijvoorbeeld zoet water) Ontwikkelen van ecologische modellen van de invloed van de Wereldwijd kunnen toepassen van ecologische modellen zoals offshore opwekking van duurzame energie (getijde energie, hiernaast bedoeld. golfenergie,osmose) op de omgeving Drijvend Productie platform Tandem moored LNG overslag prototype Tandem moored LNG overslag standard product Het ontwikkelen van een concept voor een credible Het realiseren van een prototype van zo'n stationkeeping stationkeeping systeem voor year round operatie in Arctische systeem als hiernaast bedoeld. gebieden (voor boorschip/constructievessel/drijvende productieunit) Ontwikkelen van equipment en decision support systemen om Eerste stappen naar een drijvend unmanned productieplatform, unmanned (remote) operation van offshore productie (subsea met unmanned offloading. of surface) mogelijk te maken. Het ontwikkelen en vastleggen van een scope of work voor Lifetime extension requirements opgenomen in Rules and platform lifetime extension. Regulations Marginale olie/gas veld ontwikkeling met gebruik van nieuwe Marginale olie/gas veld ontwikkeling met gebruik van nieuwe business modellen en drijvende productie concepten proof of business modellen en drijvende productie concepten principle bereikt prototype ontwikkeld Ontwikkelen prototype voor drijvende productie concepten voor Toepassen van bio technology voor eiwit en/of eiwit en/of energieproductie door middel van bio technology energieproductie op zee op commerciele schaal. Energie buffers en alternatief transport Maritieme oplossingen seaweed produktie en verwijderen 'plastic soep' Ontwikkelen van een concept voor de offshore winning van schaliegas/ olie Realiseren van een prototype voor de offshore winning van schaliegas/ olie. Ontwikkelen van transport en buffersystemen voor offshore Wereldwijd beschikbaar maken en aanbieden van geintegreerd energie, met de bedoeling om verschillende bronnen van conventioneel en duurzame energieopwekking systeem op zee. offshore energie te integreren. Eerste prototype voor buffersysteem gerealiseerd. Het ontwikkelen van concepten om offshore stranded energy Het realiseren van een prototype van een installatie zoals (b.v. stranded gas of vormen van duurzame energie) via nieuwe hiernaast bedoeld. technieken om te zetten in producten die makkelijker gecommercialiseerd kunnen worden (b.v. gas to liquid, gas towire, bio chemische omzetting van gas tot andere producten, of drinkwaterproductie) Ontwikkelen van maritieme concepten voor het produceren van Eerste maritieme prototypes voor het produceren van seaweed seaweed op zee en het verwijderen van de plastic soep (grotere op zee en verwijderen van de plastic soep (grotere delen en delen en microplastics) microplastics) 8

9 Drijvend Productie platform Tandem moored LNG overslag prototype Tandem moored LNG overslag standard product Het ontwikkelen van een concept voor een credible Het realiseren van een prototype van zo'n stationkeeping stationkeeping systeem voor year round operatie in Arctische systeem als hiernaast bedoeld. gebieden (voor boorschip/constructievessel/drijvende productieunit) Ontwikkelen van equipment en decision support systemen om Eerste stappen naar een drijvend unmanned productieplatform, unmanned (remote) operation van offshore productie (subsea met unmanned offloading. of surface) mogelijk te maken. Het ontwikkelen en vastleggen van een scope of work voor Lifetime extension requirements opgenomen in Rules and platform lifetime extension. Regulations Marginale olie/gas veld ontwikkeling met gebruik van nieuwe Marginale olie/gas veld ontwikkeling met gebruik van nieuwe business modellen en drijvende productie concepten proof of business modellen en drijvende productie concepten principle bereikt prototype ontwikkeld Ontwikkelen prototype voor drijvende productie concepten voor Toepassen van bio technology voor eiwit en/of eiwit en/of energieproductie door middel van bio technology energieproductie op zee op commerciele schaal. Energie buffers en alternatief transport Maritieme oplossingen seaweed produktie en verwijderen 'plastic soep' Ontwikkelen van een concept voor de offshore winning van schaliegas/ olie Realiseren van een prototype voor de offshore winning van schaliegas/ olie. Ontwikkelen van transport en buffersystemen voor offshore Wereldwijd beschikbaar maken en aanbieden van geintegreerd energie, met de bedoeling om verschillende bronnen van conventioneel en duurzame energieopwekking systeem op zee. offshore energie te integreren. Eerste prototype voor buffersysteem gerealiseerd. Het ontwikkelen van concepten om offshore stranded energy Het realiseren van een prototype van een installatie zoals (b.v. stranded gas of vormen van duurzame energie) via nieuwe hiernaast bedoeld. technieken om te zetten in producten die makkelijker gecommercialiseerd kunnen worden (b.v. gas to liquid, gas towire, bio chemische omzetting van gas tot andere producten, of drinkwaterproductie) Ontwikkelen van maritieme concepten voor het produceren van Eerste maritieme prototypes voor het produceren van seaweed seaweed op zee en het verwijderen van de plastic soep (grotere op zee en verwijderen van de plastic soep (grotere delen en delen en microplastics) microplastics) 9

10 Schone Schepen Ambitie over 5 jaar Ambitie over 10 jaar Brandstofbesparing Emissies (Nox, SOX, PM, ozonlaag aantastende stoffen, methaan, ammoniak, black carbon GHG, ballastwater) Toepassing alternatieve brandstoffen, waaronder LNG Het Stille Schip De Schone Life Cycle Nauwkeurige verbruiksmetingen continue beschikbaar (ref convenant KVNR) Hulpvoortstuwing met wind is als prototypes toegepast Methodiek voor de optimalisatie van het ontwerp, component en configuratiekeuze in samenhang met energiemanagement wordt toegepast. Integratie van brandstofcellen en solar energy systemen zijn hiervan onderdeel. Operaties en ontwerpen zijn efficienter door teruggekoppelde resultaten van verbruiksmetingen Voor relevante scheepstypen is windvoortstuwing een optionele aanvulling. Methodiek in het ontwerpproces is verfi jnd On board energie opslag/peak shaving in ontwerp en Geinstalleerde vermogens zijn significant kleiner geworden uitvoering gereed door toepassing van peak shaving en energy management Operator guidance voor reisplanning in relatie tot aankomst in Reisplannings operator guidance wordt standaard toegepast de haven beschikbaar Operationele optimalisatie van werkschepen vi a ingebouwde Operationele optimalisatie wordt standaard toegepast intelligentie en als kennis bij bemanningen beschikbaar Inzicht in en reductie van energiegebruik hulpsystemen Significante reductie van het energiegebruik van hulpsystemen is bereikt door opgebouwde ervaring met energiemanagement systemen Energie index voor complex specials, gebaseerd op extensieve 50% reductie energieverbruik voor complexe specials database van metingen beschikbaar Ontwerp en veiligheids en uitvoeringsconsequenties slow Geoptimaliseerde ontwerpen, gebalanceerd voor slow steaming beheerst steaming en veiligheidseisen Wrijvingsweerstandreductie (wandruwheid, antifouling, milieu Wrijvingsweerstandreductie (wandruwheid, antifouling, milieu impact) tot 25 % gerealiseerd impact) tot 25 % toegepast Toepassing brandstofcellen bij grotere vermogens gerealiseerd Commerciele toepassing brandstofcellen Efficiency van voortstuwing verhoogd met 15% Efficiency van voortstuwing verhoogd met 25% Ontwerpmodellen ontwikkeld voor verbeterde systeemintegratie van voortstuwing en energiesystemen met design for service benadering Alternatieve hoog rendement voortstuwers (ook voor binnenvaart) conceptueel ontwikkeld, b.v. vi a Nature Inspired / Biomimetic oplossingen Geïntegreerde toepassing van emissiereductieopties voor scheepstypen gerealiseerd. Afvoergassenreiniging in prototypes uitgewerkt Life cycle analyse en simulatie is geaccepteerde ontwerptool Tier III eisen worden systeemspecifiek toegepast i.p.v. componentspecifiek Beheerste brandstofkwaliteit, effecten zware metalen zijn inzichtelijk Intelligente electronische systemen om ten allen tijde alle werktuigen optimaal te laten samenwerken voor een max gecombineerd rendement gerealiseerd Commerciele toepassing alternatieve hoog rendement voortstuwers, b.v. vi a Nature Inspired / Biomimetic oplossingen Standaard toepassing van afvoergassenreinigers, ook in combinaties toegepast met beheerste interactieeffecten Life cycle analyse en simulatie is breed ingevoerd Integraal benaderende regelgeving doorgevoerd Alternatieve brandstoftoepassing voor minimale emissies. Kosten baten studie Waste Heat Recovery Systen (WHRS) beschikbaar. Regelgeving is afgestemd op energy efficiency van WHRS Design for operations uitgangspunten in Design for operations uitgangspunten in motorafstelling/ontwerp is ontwikkeld motorafstelling/ontwerp wordt standaard meegenomen in het ontwerpproces en de aflevering specs van de motoren Emissieperformance NL complex specials significant beter dan tier III Extensieve database emissies beschikbaar inclusief de brandstof kwaliteit als input Uitgewerkte ontwerpen voor LNG fuelled schepen zijn beschikbaar Geaccepteerde en geïmplementeerde oplossingen om methaanslip te reduceren Retrofit toepassingen op basis van LNG brandstof gerealiseerd LNG Veiligheidsstudies, genormaliseerde bunkersystemen, opleidingen zijn voltooid en beschikbaar Toepassingen bio fuels gerealiseerd, met gegarandeerde houdbaarheid van de brandstoffen (Verbeterde) regelgeving voor de introductie van alternatieve brandstoffen is gerealiseerd LNG TTC gerealiseerd, R&D programma is gestart. Permanent magneet motoren en pseudo direct drives (permanent magneet geactiveerde overbrengingen) ontwikkeld Brandstof voor brandstofcellen practisch toepasbaar aan boord van schepen. Identificatie geluidsbronnen en impact op het milieu beschikbaar Eerste reductiemaatregelen toegepast Verbeterde voorspellingsmodellen in de ontwerpfase zijn beschikbaar Risico beheersing in het ontwerp proces en operaties gerealiseerd. (Schip en lading en offshore) Scenariomodellering en nieuwe oplossingen voor calamiteitenbeheersing ontwikkeld. (containerschepen, cruise schepen, LNG schepen) Eén milieuperformance indicator, toepasbaar voor complexe specials Verbeterd recyclebaar platform door gebruik van slimme materialen is ontwikkeld Overige emissies zijn gereguleerd: PM, methane slip, ammoniak slip LNG fuelled schepen worden voor een aantal types standaard toegepast Dual fuel motoren geoptimaliseerd. Significant aandeel van de in 2016 varende vloot is aangepast aan de dan geldende normen Internationaal geharmoniseerde regelgeving is beschikbaar LNG TTC heeft sleutelpositie verworven in de internationale industrie. Permanent magneet motoren en pseudo direct drives (permanent magneet geactiveerde overbrengingen) toegepast Brandstofcellen als hoofdaandrijving toegepast Rationele normen voor binnen en buitenboord geluid beschikbaar Toepassing van voorspellingsmodellen in het ontwerp is standaard 10

11 Slim en veilig varen Ambitie over 5 jaar Ambitie over 10 jaar Reductie bemanning en onbemand varen Effectief onderhoud, reductie 'total cost of ownership' Vergroten multi functionaliteit en inzetbaarheid platforms Efficient en concurrerend (ver)bouwen in Nederland Veilig opereren Reductie aan boord van (vracht )schepen met 20 % Varend onbemand prototype Eerste varende onbemande schepen in drukke vaarroutes (The Channel) Decision support systemen voor kritieke systemen aan boord Decision support systemen voor de vi tal e systemen beschikbaar beschikbaar Shore support, ICT gebruik voor gegevens overdracht en Shore support, ICT gebruik voor gegevens overdracht en communicatie systeem beschikbaar communicatie systeem toegepast op nieuw te bouwen platforms Reductie van onderhoudskosten maritieme platform met 10 % Door met name ontwerpaanpassingen een reductie van onderhoudskosten met 25% Definitief ingevoerd rationeel Asset Management Control 15% reductie van total cost of ownership systemen Remote monitoring capability, Condition Based Maintenance Remote monitoring capability, Condition Based Maintenance (CBM), Remote Acces Monitoring and Control (RAMC) kritische (CBM), Remote Acces Monitoring and Control (RAMC) alle vitale systemen op afstand (vanaf de wal) gecontroleerd systemen op afstand gecontroleerd Start ontwikkeling Availabilityen Reliabilityaanpak conform de automobiel industrie Multifunctionaliteit platforms middels modules ontwerpgereedschap ontwikkeld en beschikbaar Availability en Reliability aanpak conform de automobiel industrie gereed Multifunctionaliteit platforms middels modules toepassing op een 'demonstrator' Platform functionaliteit beter afgestemd op veranderende requirements 10% reductie downtime ten gevolge van failure en/of 25% reductie downtime onderhoud (Verdere) Verhoging van comfort en veiligheid, bijvoorbeeld Ontwikkelde methoden en ontwerpen worden standaard door geavanceerde ride control) van snelle schepen is in toegepast concept gerealiseerd Op drie onderdelen, te weten regie, assemblage en produktie. 40 % reductie in kosten vergeleken met buitenland. Op al deze aspecten 25% reductie in kosten vergeleken met buitenland. Standaard voor neutrale data uitwisseling toeleveranciers en Bouw en planningsproces volledig middels ICT 4D inzichtelijk werven Logistieke en modulaire standaardisatie (cf STEP standaard) invoeren 5% van het materiaal voor een platform slim en nieuw (bijv, 10% van het materiaal slim en nieuw composiet bovenbouw) Goalbased legislation gebruikt als middel om nieuwe ontwikkeling toe te kunnen passen Goalbased legislation gebruikt als middel om nieuwe ontwikkeling toe te kunnen passen internationaal geaccepteerd Volgens EMSA norm 10% veili ger Nederland de meest veili ge maritieme natie ter wereld Nieuwe methoden voor trainen en kwalificeren personeel Geavanceerde systemen voor vergroten veiligheid geimplementeerd gekoppeld aaonbemand varen Systemen voor remote monitoring spanningen, belastingen en Systemen voor remote monitoring spanningen, belastingen en scheuren zijn beschikbaar scheuren worden toegepast 11

12 Effectieve Infrastructuur* Optimaal gebruik van de delta (havens en vaarwegen) Ambitie over 5 jaar Ambitie over 10 jaar De binnenvaart staat op de kaart als efficiënt, betrouwbaar, schoon en Havenbedrijf Rotterdam heeft met containerterminals op veilig vervoermiddel zodat beslissers in de logistieke keten nu en in de Maasvlakte 2 afspraken gemaakt om in % van de toekomst vaker (gaan) kiezen voor vervoer over het water (Lean and Green containers per binnenschip van en naar het achterland te Barge, The Blue Road) vervoeren. Het Rijkswaterstaat programma Impuls Dynamisch Verkeersmanagement Resultaten Rijkswaterstaat programma Impuls Dynamisch Vaarwegen (IDVV) is afgerond. Doel is om waterwegen zo efficiënt, veilig Verkeersmanagement Vaarwegen (IDVV) geimplementeerd en betrouwbaar mogelijk te benutten waardoor de capaciteit wordt vergroot. Uitgangspunt is een ten minste gelijkblijvende veiligheid. Onderzocht worden o.a.de optimale aflaaddiepte (methode waarmee schippers optimaal hun aflaaddiepte en route door het netwerk kunnen plannen) het benutten van de haarvaten van de delta en nautische veiligheid op basis van manoeuvreersimulaties Ontwerp Verkeersmanagement Centrale van Morgen gereed (onderdeel Eerste Verkeersmanagement Centrales van Morgen Rijkswaterstaat programma Impuls Dynamisch Verkeersmanagement operationeel Vaarwegen, IDVV). Door verkeersmanagement vanuit verkeerscentrales ontstaan beter voorspelbare reistijden: met meer actuele informatie over positie, lading en geplande route kan Rijkswaterstaat de vaarweggebruikers beter informeren. Schippers kunnen hun vaarplan beter managen, waardoor terminals, havens en vervoerders beter weten wanneer hun lading aankomt. Optimaal gebruik van AIS (Automatic Information System) data aan boord AIS is een belangrijke bouwsteen voor de van schepen voor gecombineerde veiligheid, emissie en planning, zowel VerkeersmanagementCentrale van Morgen (VCM). Met AIS op zee (zeevaart) als op rivieren en kanalen (binnenvaart). hebben operators op verkeersposten, bruggen en sluizen sneller een beeld van wat er aan verkeer op de knooppunten afkomt. Betere prognoses zorgen voor een betere: capaciteit knooppunten, begeleiding schepen, planning opening bruggen en kolkindeling Duurzaam gebruik van de delta (havens en vaarwegen) (Nautisch) ontwerp havens en vaarwegen Concepten en sytemen voor transport uit het oogpunt van ladingafhandeling Een geintegreerde methode beschikbaar voor het real time monitoren van Methode geintegreerd in een operationeel systeem. veiligheid en emissies van de scheepvaart. Inclusief een toepassing voor planning en evaluatie. Integraal plan (methodiek) voor een haven met minimale emissies (denk Integraal plan wordt algemeen toegepast aan walstroom, groene sleepboten etc) beschikbaar. Ontgassen van binnenvaartschepen Milieu emississies door het laden/ lossen van vloeistoffen zijn beperkt door het gebruik van dampbalans/ retoursystemen Regelgeving voor LNG als brandstof voor zee en binnenvaartschepen is LNG als brandstof voor de voorstuwing is integraal ontwikkeld. Idem voor het bunkeren van LNG. onderdeel van het brandstoffenaanbod (business as usual) Duurzaam onderhoudssysteem van havens zelf dat de scheepvaart niet Duurzaam onderhoudssysteem wordt toegepast hindert beschikbaar. Verbeterde methoden om het manoeuvreergedrag van schepen te Geintegreerde methoden, directe toepassing van CFD in beschrijven, met name in ondiep water en complexe (gelaagde) simulaties beschikbaar, waardoor optimaal gebruik van stroomvelden (Combinatie CFD en modelproven) bestaande havens wordt gerealiseerd Nauwkeurige methode om oeverzuiging en schip schip interactie te Idem in bochten en onder drifthoeken. voorspell en (recht door varen) Berekening van windbelasting op schepen door middel van CFD geintegreerd in de simulator. Varen door slib kan worden gemodelleerd. Ware grootte proeven zijn Methode voor het varen door slib geintegreerd in simulator gehouden. modellen. Voor specifieke gebieden in de haven is varen in sliblagen mogelijk. Gevalideerde modellen beschikbaar voor het voorspellen van de veiligheid in havens, inclusief het effect van mitigerende maatregelen (voor zeevaart en binnenvaart) Methodiek beschikbaar voor het koppelen en het plannen van Havenlayout en afhandelingssystemen aangepast naar ladingstromen aan beschikbare infrastructuur en scheepsconcepten optimale koppeling (binnenvaart/zeevaart) met als doel optimaliseren van de doorvoer van ladingstromen Verwerkende industrie rond de haven wordt optimaal bediend vanuit de ladingstromen naar de haven Schip in de haven als transport middel optimaal servicen (bunkering en Via het project "Schip Centraal" zijn in de haven van onderhoud) integratie met lading afhandeling Rotterdam de planningen van het schip, terminals en nautische dienstverleners optimaal op elkaar afgestemd. * Dit vernieuwde Innovatiethema zal in de loop van 2013 en 2014 nog verder worden in samenwerking met overheden, ingenieursbureaus, kennisinstituten, vaarwegbeheerders, vervoerders, verladers, havens en terminals 12

13 Research agenda (ambitietabellen) In deze Bijlage worden de zes maritieme kennisgebieden beschreven in compacte ambitietabellen. Steeds wordt de volgende vraag beantwoordt: Welke researchdoelen willen we hebben bereikt? Wat willen we weten/kunnen? Daarna worden de ambities over 5 en 10 jaar weergeven. Het Maritiem Kennis Centrum (MKC) heeft een korte toelichting gemaakt bij deze ambitietabellen. Deze volgt na de tabellen. Hydrodynamica, met als subthema s: Weerstand en voortstuwing Golven en werkbaarheid Operaties op zee Manoeuvreren en nautiek Computional Fluid Dynamics (CFD) IJs Tijdsdomein simulatie en meet en regeltechnieken Hydrodynamica: niet lineaire golfweerstand inclusief visceuze stroming (links), cavitatie met twee fasenstroming (rechts) Maritieme constructies en materialen, met als subthema s: Omgevingsdata (input voor ontwerp) Ontwerp Materialen (metalen/composieten) Verbindingen, verbindingstechnieken Constructies Inspectie, detectie en monitoring 13

14 Maritieme constructies en materialen: fundamenteel onderzoek naar vermoeiing van bestaande en nieuwe materialen onder extreme en complexe belastingen Maritieme systemen en processen, met als subthema s: Systeemintegratie modellering en simulaties Diepzee Mijnbouw Processen Monitoring & Control Arctische Condities Van data naar informatie Energie Opwekking, Management, Opslag, Levensduur Menselijke factoren / Human Factors Een voorbeeld van complexe onderwater equipment Maritieme ontwerp en bouwtechnologie, met als subthema s: Maritieme ontwerp en bouwtechniek Bouw en productiemethoden 14

15 Ontwerp van slimme schepen in slimme havens Maritieme operaties, met als subthema s: Modellering in simulatoren en aanboordsystemen Human factors Training en simulatoren Meenemen/Terugkoppeling operaties naar ontwerp, Criteria Veiligheid Uptime/werkbaarheid Aan boord systemen Operational support Maritieme operaties: Multi body simulator technieken en human factor analyse Impact op mariene omgeving, met als subthema s: Winnen op zee Diep Zee Mijnbouw Winnen op zee Arctisch Winnen op zee Energie Schone schepen Onderwater geluid Schone schepen Ballastwater Schone schepen Luchtemissies 15

16 Schone schepen Ketenanalyse Wagenborg schepen tijdens operaties in ijs 16

17 Hydrodynamica Research doel over 5 jaar Research doel over 10 jaar Weerstand en voortstuwing Golven en werkbaarheid Operaties op zee Manoeuvreren en nautiek Voortstuwingsprestaties: Voorspelling met behulp van een optimale combinatie van CFD en model Bepaling van de voortstuwingsprestaties met behulp van een optimale combinatie van testgegevens van het snelheid vermogen verband voor enkelschroef schepen met een hogere CFD en model testgegevens (met inbegrip van cavitatie, ventilatie, motorbelasting en nauwkeurigheid en tegen lagere kosten dan de huidige voorspellingen. Te meten op ware grootte de lagerbelastingen) voor een breed scala van schepen in off design condities, met snelheid vermogen prestaties va n schepen met 2% onzekerheid. inbegrip van zeegang en manoeuvreren aspecten (toegevoegde weerstand, stuurinrichting effecten). Ontwerpmethodologie: Optimaliseren va n het romp voortstuwer ontwerp (inclusief Energy Saving Devices, Optimaliseren van de romp voortstuweropbasisvan'design for service', exploiteren ESD's) voor ware grootte en het ontwikkelen van een procedure voor 'design for service': het CFD voor de meeste evaluaties en het kwantificeren van de effecten van veranderingen optimaliseren van het ontwerp voor een reeks van snelheids en belastingvariaties, met inachtneming in het ontwerp op extra vermogen en snelheidsverlies in golven, terwijl ook rekening va n het effect op de motorbelasting en daarmee emissies. gehouden wordt met het effect van aangroei. Geluid en trillingen: Voorspellen van drukfluctuaties en uitgestraalde geluid met bekende onzekerheid Verbeterde voorspelling van de drukfluctuaties en uitgestraalde geluid met en nauwkeurigheid met behulp van modelschaal metingen en (semi empirische) rekengereedschappen. modelproeven en semi empirische oplossingsmethoden in combinatie met een CFD Het verkrijgen van een methodiek om de trillingshinder op basis van dezelfde tools te voorspellen, en voorspelling van cavitatie, gekoppeld aan een gevalideerde methode voor de het verkrijgen van een methode om onder water uitgestraald geluid te bepalen op basis van on board voorspelling van trillingshinder in een vroeg ontwerpstadium. Daarnaast het hebben metingen. van een goede procedure voor onderwater afgestraald geluid op basis van aanboordmetingen. Brandstofbesparing: De effectiviteit van een scheepsontwerp en ESD (energy Saving Device) kan worden De effectiviteit van een scheepsontwerp en ESDs kan worden bepaald voor ware bepaald voor ware grootte met een combinatie van CFD en metingen. Nieuwe voortstuwingstechnieken grootte gebaseerd op een combinatie van (complexe) modelproeven en CFD en (zoals 'nature inspired/bio inspired propulsion') zijn in concept onderzocht. operationele performance analyse is verbeterd. Nieuwe voorstuwingsconcepten zijn beschikbaar voor brede toepassing. Meerfasestromingen: In staat zijn om de watereigenschappen bij modelproeven te kwantificeren en mechanismen van luchtsmering te begrijpen. Onzekerheidsanalyse: Gefundeerde onzekerheidsschattingen voor voorspellingen en metingen weerstand voortstuwing. Golven: Geïntegreerde tool voor het genereren van realistische golf velden, rekening houdend met basin effecten, meting van de lokale 3D golfvelden en hun ruimtelijke, directionele en statistische analyse. Beoordelen van alle vormen van cavitatiehinder, verbinden van waterkwaliteit aan cavitatiehinder en berekenen en verifiëren van de doeltreffendheid van luchtsmering. Onzekerheidsschattingen beschikbaar voor andere experimenten. Gecombineerde opwekking en numerieke simulatie van realistische extreme golven en hun staseken. Meng va n de globale 3D velden. Zeegang: Mogelijkheid om de volgehouden snelheid en efficiëntie van motion control te voorspellen. Mogelijkheid om niet lineaire details van zeegangshydrodynamica te voorspellen via Ontwikkeling van een basisfunctionaliteit in het voorspellen van globale scheepsbewegingen met CFD. CFD. Geïntegreerde consultancy op het gebied va n ontwerp voor service, het gebruik va n Generalising van het hydrodynamische inzicht in een kwalitatief begrip van het effect van gebruikelijke multi objective optimalisatie tools om voortstuwing, manoeuvreren en zeegang in ontwerpkeuzes op zeewaardigheid. balans te brengen. Impulsieve belastingen: Soorten impulsieve belastingen onderzoeken, o.a. door numerieke modellen Kansverdelingen en schalingsmethodes van impulsieve belastingen bepaald die worden vereenvoudigd zodat ze 1 belastingsproces onderzoeken. Een overzicht van combinaties van (afhankelijk va n soort va n belastingproces). belastingsprocessen voor verschillende type golfklappen. Hydro structureel: Numerieke (lineaire) simulatie en metingen op modelschaal en ware grootte om vermoeidheid te bepalen en een vertaling van deze belastingen naar consequenties op de constructie. Lineaire hydroelastische methoden voor vermoeiingsschade en bezwijklasten tijdens het ontwerp en de operaties bekend. Hiermee kunnen constructies worden geoptimaliseerd als een balans tussen structurele veiligheid en economie (het gewicht va n de structuur). Inzetbaarheid: Gedetailleerd inzicht in de grenzen van scheeps en offshore operaties op basis van Toepassing van methoden en tools inclusief operationele criteria om een optimaal monitoring en feedback. Combinatie van meerdere werkbaarheidmethodes voor het simuleren van ontwerp, exploitatie en onboard begeleiding te realiseren. Ontwikkelen van operationele scenario's. gemeenschappelijke software framework voor frequentiedomein werkbaarheid tools. Gebruik van niet lineaire tijdsdomein simulaties in werkbaarheid tools. Gedrag van drijvende lichamen: Simulatie van grote relatieve bewegingen van multi body operaties Nauwkeurig en gevalideerd tijddomein diffractiemodel voor grote relatieve gebruik makend van een prototype van een tijddomein diffractiemodel, inclusief koppeling met bewegingen. Nauwkeurige en gevalideerde CFD voorspellingen voor multi body dynamische lijnen en pijpen. CFD klaar om bewegende lichamen in golven te berekenen voor gevallen systemen in kortkammige golven. met vis keuze en/of niet lineaire effecten. Dynamisch Positioneren (DP) en volgen: Gebruik van thruster allocatie methoden met ingebouwde Ontwikkeling en gebruik va n een 6 graden van vrijheid positie controle systeem dat kan thruster interactie kennis in identieke DP modellen voor modelproef basin en simulatie. DP criteria worden gebruikt voor gewoon DP maar ook voor Remote Operated Vehicles (ROVs)/ bekend. Autonomous Vehicles (AUVs) en voor actieve roll/pitch demping. Operationeel generiek feed forward systeem (wind, golven, stroom, pijpspanning). Trillingen doorwervels/vortex Induced Vibrations and Motions (VIV/VIM): Kwalitatieve (ware grootte) CFD voorspelling va n VIM van drijvende objecten gevalideerd door middel va n instationaire PIV metingen. Kwalitatieve (ware grootte) CFD voorspelling van diep water riser (bundel) VIV. Kwantitatieve CFD voorspelling va n VIM van drijvende objecten. Duurzame energie: Tijdsdomeinsimulaties en modelproeven klaar om responsie en stroomopbrengst van Hydro elasticiteit wordt meegenomen in tijddomein simulaties en CFD. duurzame energieconcepten te voorspellen, inclusief Power Take Off (PTO) interactie. CFD zal assisteren Tijdsdomeinsimulaties kunnen de optimale controle van PTO in extreme en als schaaleffecten, niet lineariteiten en viskeuze effecten belangrijk zijn. Hydro elasticiteit van operationele condities leveren. CFD met drijver PTO interactie om responsie, impact turbinebladen wordt in modelproeven gemodelleerd. and belasting te voorspellen. Voorspelling van interactie effecten in arrays door middel van tijdsdomein simulaties en CFD. Manoeuvreren, stroom en windkrachten: Nauwkeurig voorspellen van ware grootte krachten op de scheepsromp en wind krachten met behulp va n CFD. Het gebruik van deze techniek in dagelijkse advisering, inclusief effecten van instationaire stroming, shielding en gestratificeerde stroming. Eerste toepassing van directe simulaties va n manoeuvreren met CFD. Beperkt water effecten op manoeuvreren en stroomkrachten bij schip schip interactie: Metingen van Nauwkeurig numeriek voorspellen va n ondiepwater en beperkt water effecten. ondiepwater effecten met behulp va n onbemande testen voor validatie en model ontwikkeling. Stuurapparaten (zoals roeren, (boeg)schroeven, thrusters, pods): Gebruik van CFD om stuurapparaten te Voorspelling van de prestaties van stuurapparaten met CFD, inclusief interactie verbeteren, inclusief schaaleffecten en instationaire effecten, en nauwkeurige metingen van krachten effecten, schaaleffecten en instationaire effecten, voor roeren, schroeven en en stroming voor vali datie va n CFD. buisontwerp. Nautische veiligheid, manoeuvreercriteria en evaluatie: criteria en methoden opgezet om veiligheid van Ontwikkeling van uitvoerige voorbeelden van de manier van evalueren van een schip in een specifieke omgeving te kwantificeren. Verbeterd gebruik van AIS data in de modellering manoeuvreerbaarheid, veiligheid en capaciteit van verschillende scheepsontwerpen. va n veiligheid, capaciteit en emissies. Beschikbaar hebben van een veiligheidsmodel voor havens en aanvaarroutes met risico indices. Menselijke factor tijdens operaties: Nauwkeurig meten en evalueren van vermoeiing, werkbelasting en Begrijpen en herkennen van grenzen aan menselijke prestaties in een operatie, prestaties, en het beter begrijpen va n het proces van cognitief leren en beslissingen nemen. ontwikkelen van criteria en modelleren van beslissingen van de bemanning in een 'maritieme menselijke factor observatorium' 17

18 Computational Fluid Dynamics (CFD): IJs Tijdsdomein simulatie en meet en regeltechnieken Basis functionaliteit van CFD solvers: CFD methoden ontwikkelen voor robuust en efficient rekenen met Significante versnelling van tijdsafhankelijke berekeningen en ontwikkeling naar het minimale numerieke fouten en nauwkeurige resultaten. simuleren va n turbulente structuren / LES Bewegende lichamen: De stroming kunnen berekenen rond bewegende starre objecten d.m.v. een De stroming rond bewegende en vervormbare objecten kunnen berekenen voor koppeling van CFD met de bewegingsvergelijkingen in 6 graden van vrijheid en met tijdsdomein simulatie beperkte deformatie modi en/of met expliciete koppeling (misschien de ontwikkeling programma's (met de mogelijkheid van roosterdeformaties). va n overlappende roosters). Vrije vloeistofoppervlakken: Instationaire vrij oppervlak stromingen kunnen berekenen voor objecten in golven en stationaire golfpatronen. Vrij oppervlak stromingen kunnen berekenen voor objecten met voorwaartse snelheid in golven, en koppeling met potentiaal stroming golfmodellen t.b.v. verbeterde efficientie. Roosteradaptiviteit: Roosteradaptiviteit beschikbaar hebben als standaard optie voor vrij oppervlak Roosteradaptiviteit routinematig beschikbaar te hebben voor instationaire stromingen, blunt body stromingen en stroming rond voortstuwers. stromingen, met uitgekiende verfijningscriteria criteria. CFD gebaseerde optimalisatie: Op CFD resultaten gebaseerde optimalisatie technieken ontwikkeld voor Multi fidelity technieken verdere verfijningen van ontwerpen wat nieuwe inzichten in ontwerptrends kan geven. Geometriebeschrijving: Rompvormen, aanhangsels, schroeven en ESD's kunnen modelleren met een De meest recente CAD technieken gebruiken voor geïntegreerde geometrie en RHINO plugin met een directe koppeling met CFD en modelproeven. ontwerptools. Engineering van operaties in ijs: Uitvoeren van veiligheids en operationele studies door middel van Uitvoeren van veiligheids en operationele studies voor zowel technische oplossingen engineering tools, waarbij de bewegingen van ijsbrokken als star lichaam gevalideerd is door model en als operaties in ijs door middel va n geïntegreerde engineering en training simulator full scale testen. In deze fase wordt het breken va n het ijs uitgerekend met empirische relaties. tools. De numerieke formuleringen zijn uitgebreid met meer geavanceerde beschrijvingen, inclusief het breken van ijs. Alles gevalideerd met model en full scale Training voor operaties in ijs: Uitvoeren van complexe training, veiligheids en operationele studies door testen. middel van een training simulator. De fysische beschrijvingen voor de simulator kunnen in dit stadium bestaan uit vereenvoudigde modellen. Schroef ijs interactie modellen: Monitoren van de ijsbelastingen op de schroeven/thrusters om daarmee Bepalen van de ijsbelastingen op schroeven/boegschroeven door middel van de operationele limitieten aan te geven. Adviestools zijn gebaseerd op een statische database van inservice numerieke tools die zijn gevalideerd door model en full scale testen. metingen. Virtueel test framework: een strategie voor de integratie van meet en regelsoftware met desktop simulaties, modelproeven en ware grootte metingen. Doel is om herbruikbare software tools en hardware componenten te hebben voor al deze toepassingen, zodat met deze geïntegreerde tools ontwerpen en operaties effectiever en veiliger gemaakt kunnen worden. Opgebouwde oplossingen en kennis ingezet in de meeste besturingstoepassingen en apparaten. Een breed scala van modellen is opgenomen in het (simulatie) framework dat de benodigde gegevens bevat van het echte schepen / offshore constructies. Hybride tijdsdomein simulaties met CFD en andere componenten zijn een echt alternatief. Toepassingen meet en regeltechnieken: Realistisch modelleren van meet en regeltechnieken voor het Meet en regelapplicaties uitgebreid met state of the art oplossingen voor de gebruik in simulaties en modelproeven, om oplossingen te bieden voor meet en regelproblemen. aansturing van scheepsbewegingen, dynamische positionering en Power Take Off. Nieuwe regeltechnieken: Kennis vergaren over realistisch modelleren van actuatoren, motoren en Realistische simulatie van het gedrag, inclusief simulatie van energiebeheersystemen generatoren voor voortstuwers, stuur en controle systemen en Power Take Off (PTO) in zowel simulaties en motor en generatorsystemen. als in modelproeven. Realistische simulatie van het gedrag voor stuurvlakken & apparaten (vinnen / roeren / besturing machines etc.). 18

19 Maritieme constructies en materialen Omgevingsdata (input voor ontwerp) Ontwerp Research doel over 5 jaar Goede operationele scheepsprofielen (als input voor het ontwerptraject) Golfmodellen voor verschillende seastates (wind/golven/stroom correlaties, incl. confused sea) Kennis van deep sea environment (o.a. chemische aspecten, corrosie, stroming) Preliminary design tool, van belasting > constructierespons > toetsing aan criteria Research doel over 10 jaar 100% up to date scheepsprofielen via online tracking Database van deep sea environment voor de Top 50 locaties die van belang zijn Idem, maar dan getoetst aan werkelijke materiaallimieten en veiligheidsfactoren Materialen (metalen/ composieten) Verbindingen, verbindingstechnieken Constructies Inspectie, detectie en monitoring Integrated design tool voor optimale inzetbaarheid Idem Life cycle assessment model, met als input de operationele profielen Idem Design tool voor hyperbare constructies op basis van gevalideerde materiaaleigenschappen en limieten Gevalideerde kennis va n hyperbaar gedrag/eigenschappen va n materialen (te ontwikkelen Aangepaste materialen die optimaal met behulp van het Hyperbaar Test Centrum) presteren in hyperbare omstandigheden Gevalideerde kennis va n arctisch/cryogeen gedrag/eigenschappen van materialen (te Aangepaste materialen die optimaal ontwikkelen o.a. met behulp va n het LNG TTC) presteren in arctische en cryogene omstandigheden Gedetailleerde degradatie en faalgegevens van metalen (scheepsbouw, hoge sterkte staal, Aanpassen (conservatieve) aluminium) en composieten toepassingscriteria voor metalen en composieten Materialen met een sterk verbeterde slijtvastheid tbv de baggerindustrie en deep sea mining Ontwikkeling impact resistente plaatmaterialen en constructies (explosies, high energy Industriele toepassing impact resistente impact) (plaat)materialen Ontwikkeling van lichtgewicht constructie materialen met goede brandbestendigheid Brede industriele toepassing va n lichtgewicht constructiematerialen Gevalideerde modellen voor het gedrag van composieten in aanraking met Olie & Gas. Nieuwe materialen voor corrosie bescherming en isolatie va n olie & gas pijpleidingen ontwikkeld Ontwikkeling van productievriendelijke lijm verbindingstechnieken inclusief faalcriteria, gedrag bij complexe belastingen en bijbehorende modellering Ontwikkeling van acceptabele verouderi ngsmethodieken voor lijmverbindingen Ontwikkeling van snellere productievriendelijke verbindingstechnologie gebaseerd voor metalen of multi materiaal pijpleidingen Ontwikkeling van eenvoudig produceerbare slimme constructies Toepassen van nieuwe gevalideerde lijmverbindingen Toepassen van eenvoudige slimme constructies waarmee het productieproces versneld en versi mpeld wordt en de kostprijs met 30% wordt verlaagd Inpassen van zware componenten (fundaties) op lichte constructies met mogelijkheden voor uitwisselbaarheid Optimalisatie va n een mix van Modulariteit en Geintegreerde constructies voor de complexe Sneller en goedkoper te bouwen specials complexe specials Ontwikkeling van unconventional structures voor nieuwe toepassingen zoals Renewable Energy, Zeebodem infrastructuur en Diep Zee Inzicht in de 'hardheid" va n (traditionele) specficaties en heroverweging va n constructievoorschriften op basis va n diep inzicht in materiaaleigenschappen Ontwikkeling van vernieuwde criteria voor Human Limit Loads Ontwikkeling NDT inspectietechnieken voor lijmverbindingen in bouwproces en operatie Ontwikkeling van in situ monitoringstechnieken voor de kwaliteit van coatings Ontwikkeling van monitoringstechnieken voor constructies met passieve sensoren Ontwikkelng van sensortechnologie en dataverwerking voor Condition Based maintenance va n structures Hoe vertal en nieuwe materialen zich terug naar ontwerpeisen Operationeel toepassen va n gevalideerde NDT inspectietechnieken Toepassing van operationele monitoringstechnieken Toepassing van een online adviessysteem voor levensduurbepaling va n structures 19

20 Maritieme systemen en processen Research doel over 5 jaar Research doel over 10 jaar Systeemintegratie modellering en Inzicht in processen van een selectie va n dynamische Uitbreiding naar alle voorkomende systeemcombinaties gekoppelde systemen simulaties Voor een selectie va n gekoppelde dynamische systemen Uitbreiding simulatiemodellen naar alle voorkomende geintegreerde simulatiemodellen beschikbaar systeemcombinaties Implementatie systeem integratie processen in de methodiek incose als standaard in de industrie; mensen Ontwikkeling van probablistische modellen voor inschatten risico's en faalkansen Gevalideerde probabilistische modellen voor inschatten risico's en faalkansen Modellen voor bepalen va n milieu impact van statische werkende systemen Volledig gevalideerde modellen voor bepalen va n milieu impact van statische en dynamische systemen Diep Zee Mijnbouw Processen Procesbeschrijving van grondbewerking va n meest voorkomende Volledig inzicht in grondbewerking van voorkomende materialen op gematigde diepte materialen op grote diepte Procesbeschrijving van verti ca al transport (twee fasen slurry) incl pompen op diepte Gevalideerde ontwerpgereedschappen voor ontwikkelen va n altrenative methoden van verti ca al transport Materiaalscheiding aan de oppervlakte Materiaalscheiding op de zeebodem; transport van va s te stof naar de oppervlakte Oplossingen voor energievoorziening op gematigde diepte (tot 2000 m) Oplossingen voor energievoorziening op grote diepte en inzicht in processen en risico's Gedrag van systemen onder extreme druk, Gevalideerde ontwerpgereedschappen voor systemen werkend onder grote druk Monitoring & Control Ontwikkeling smart sensors Ontwikkeling virtual sensors Arctische Condities Van data naar informatie Energie Opwekking, Management, Opslag, Levensduur Menselijke Factoren/ Human Factors Voorspellingsmodellen va n betrouwbaarheid/beschikbaarheid/faalgedrag op basis va n sensorinformatie Verbeterde passieve veiligheid Ontwikkeling van veilige en slimme autonome systemen Regelparameters ontwikkelen om relatie systeem omgeving te kunnen beschrijven Systemen voor positionering va n systemen onder en boven water Betrouwbare sensoriek voor arctische omgevingscondities ontwikkelen Grenzen bepalen voor inzet systemen in arctisch milieu Quantificering van betrouwbaarheid van systemen in ontwerpstadium Systemen voor actieve veiligheid Gevalideerde autonome systemen Scheepssignatuur kunnen aanpassen aan eisen omgeving bv silent modes/clean mode Nauwkeurige ingebouwde systemen voor positiebepaling onderwater Sensoriek die volledig inzicht biedt in extreme condities en effecten op systemen Ontwerpuitgangspunten voor inzet systemen met gedefinieerde performance in arctisch milieu Methoden voor vertali ng data naar informatie, meer gebruik van Methoden voor determineren van databehoefte bij gegeven wiskundige technieken informatievraag Combineren data va nuit verschillende bronnen tot nieuwe Volledig pakket nieuwe diensten op basis va n samengestelde informatie (datafusie) data Oplossingen voor brede beschikbaarheid data met behoud van Bewezen opzet van communities voor selectief delen va n data bescherming Methoden voor peak shaving en terugwinning van energie Gevalideerde methoden voor energie management Beschikbaarheid van efficiente systemen voor nieuwe Oplossingen voor nieuwe energiedragers als onderdeel va n energiedragers hybride systemen. Oplossingen voor cryogene technologie op zee; transport, Economisch aantrekkelijke oplossingen voor cryogene overslag en gebruik technologie Nieuwe methoden voor energieopslag Bewezen opzet van geavanceerde energie opslag systemen. Inzicht in de grenzen van autonomie Oplossingen voor autonome systemen Inzicht in ontwerpeisen va n systemen voor bediening op Beproefde ontwerpen van systemen voor (semi) autonome afstand systemen op grote afstand Methoden beschikbaar om grenzen van informatieomvang en Methoden om informatieomvang en vorm voor operator vorm voor operator te bepalen, gebruik makend van inzichten beproefd en toegepast, en vertaa ld naar maritieme uit lucht en ruimtevaart toepassingen Methoden om de mens inzetbaar te houden, inclusief arctische operaties Integratie va n operationele en simulatieomgeving 20

Hoe verder? (Bas Buchner)

Hoe verder? (Bas Buchner) Hoe verder? (Bas Buchner) 1 Het Maritiem Innovatiecontract Er wordt goed samengewerkt in projecten én er is ruimte/geld voor funderend (middel)lange termijn onderzoek. Zo ontwikkelen we de kennis en de

Nadere informatie

Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek. Sjef van Dooremalen 12 maart 2012

Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek. Sjef van Dooremalen 12 maart 2012 Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek Sjef van Dooremalen 12 maart 2012 1 Inhoud 1. Sterk in de Cluster 2. Belangrijk in de Delta 3. Voorop in kennis en innovatie 4. Logistiek en Techniek

Nadere informatie

Innovatiethema s. Pagina! 1 van! 5

Innovatiethema s. Pagina! 1 van! 5 Innovatiethema s MIT 2016 Pagina 1 van 5 Innovatiethema s MIT 2016 Innovatieve MKB-ers kunnen subsidie aanvragen binnen de MKB Innovatiestimuleringsregeling Topsectoren (MIT). Daarin zijn de volgende instrumenten

Nadere informatie

Vloeibaar aardgas - Liquid Natural Gas (LNG) Voordelen en uitdagingen. Jan Van Houwenhove 3 December 2015

Vloeibaar aardgas - Liquid Natural Gas (LNG) Voordelen en uitdagingen. Jan Van Houwenhove 3 December 2015 Vloeibaar aardgas - Liquid Natural Gas (LNG) Voordelen en uitdagingen Jan Van Houwenhove 3 December 2015 Agenda Cryo Advise Aardgas - eigenschappen Voordelen Uitdagingen Cryo Advise advies voor LNG systemen

Nadere informatie

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014 TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid Programmalijnen en speerpunten 2014 Programmalijnen en aandachtspunten 1. Energiemanagement voor fleibiliteit van energiesysteem 2. Informatie en control

Nadere informatie

Maarten Timmerman. Offshore Windenergie. Staalbouwdag / 2 oktober 2014

Maarten Timmerman. Offshore Windenergie. Staalbouwdag / 2 oktober 2014 Maarten Timmerman Offshore Windenergie Staalbouwdag / 2 oktober 2014 Wat doet TKI Wind op Zee? SEmuleert en faciliteert de ontwikkeling en implementaee van offshore windtechnologie voor de industrie (MKB)

Nadere informatie

Cursus GES Ontwerpsysteem in het Maritiem Onderwijs

Cursus GES Ontwerpsysteem in het Maritiem Onderwijs Cursus GES Ontwerpsysteem in het Maritiem Onderwijs TNO Bouw Centre for Mechanical and Maritime Structures (CMC) Leo de Vries, M.Sc. Hans van Vugt, M.Sc. Hr. Ms. Rotterdam L.deVries@bouw.tno.nl Stichting

Nadere informatie

GREEN AWARD FOUNDATION

GREEN AWARD FOUNDATION Bijeenkomst milieu-indices voor zeeschepen Rotterdam, 16 september 2010 Karin Struijk, Deputy Managing Director A simple, recognised tool to address air quality issues in ports The link between environment

Nadere informatie

De Barge Truck. De duurzaamheid van de waterweg, STC Rotterdam, 29 januari 2013

De Barge Truck. De duurzaamheid van de waterweg, STC Rotterdam, 29 januari 2013 De Barge Truck De duurzaamheid van de waterweg, STC Rotterdam, 29 januari 2013 HBCB Onafhankelijke en innovatieve dienstverlener op gebied van binnenvaart Vestiging in Wageningen Markt 20B h.blaauw@hbcb.nl

Nadere informatie

IHC Merwede. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen/ Meer Vernieuwende Ontwikkelingen. Dave Vander Heyde 26 maart 2014

IHC Merwede. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen/ Meer Vernieuwende Ontwikkelingen. Dave Vander Heyde 26 maart 2014 IHC Merwede Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen/ Meer Vernieuwende Ontwikkelingen Dave Vander Heyde 26 maart 2014 Over IHC Merwede: enkele kerngegevens 2 - Voortdurende ontwikkeling van ontwerp- en

Nadere informatie

Integratie van grootschalig windvermogen in het Nederlandse elektriciteitssysteem

Integratie van grootschalig windvermogen in het Nederlandse elektriciteitssysteem Integratie van grootschalig windvermogen in het Nederlandse elektriciteitssysteem Consequenties voor de balanshandhaving en oplossingsrichtingen Engbert Pelgrum, TenneT TSO B.V. Symposium Cogen Nederland

Nadere informatie

Assessment of dredginginduced

Assessment of dredginginduced Assessment of dredginginduced turbidity CEDA presentatie januari 2013 Walter Jacobs Hydronamic / Royal Boskalis Westminster Inleiding Inschatten van vertroebeling t.g.v. baggerwerken Assessment of dredging-induced

Nadere informatie

Bob Meijer Lancering TKI Wind op Zee Tenders 2015 30 januari 2015

Bob Meijer Lancering TKI Wind op Zee Tenders 2015 30 januari 2015 Bob Meijer Lancering TKI Wind op Zee Tenders 2015 30 januari 2015 2015 First come, first served Januari 2015 Subsidieregelingen TKI Wind op Zee 2015 onder voorbehoud de officiële regeling is leidend 2

Nadere informatie

Slim, groen en geïntegreerd vervoer

Slim, groen en geïntegreerd vervoer Slim, groen en geïntegreerd vervoer Project: (Semi-) autonoom vervoer over land, over zee en door de lucht Trekker: MARIN. Opstellers 1. Inleiding In alle vervoermodaliteiten (land, zee en lucht) wordt

Nadere informatie

Kraan- en Straddle carrier simulator trainingen

Kraan- en Straddle carrier simulator trainingen Kraan- en Straddle carrier simulator trainingen WWW.STC-BV.NL STC B.V. is een onderdeel van de STC-Group en voorziet in trainingen en opleidingen voor alle transportmodaliteiten en haven gerelateerde werkgebieden,

Nadere informatie

MUST MARITIME CONSORTIUM of ENVIRONMENTAL SCIENCE and TECHNOLOGY

MUST MARITIME CONSORTIUM of ENVIRONMENTAL SCIENCE and TECHNOLOGY Global Ocean Innovation Independent shared research for sustainable exploitation of ocean resources MARITIME CONSORTIUM of ENVIRONMENTAL SCIENCE and TECHNOLOGY 10 miljard mensen in 2050 grondstoffen -

Nadere informatie

Your added value provider

Your added value provider Energiebesparing Presentatie Energiebesparing waarom? Meer netto winst Efficient proces Energie besparen Minder CO2 beter milieu Minder onderhoud Energiebesparing: Energieverbruik Wereldwijd Rendement,

Nadere informatie

Advies en projectmanagement Industriële automatisering. Palaemon. Diensten en referenties. Introductie van Palaemon Frans Kleisman

Advies en projectmanagement Industriële automatisering. Palaemon. Diensten en referenties. Introductie van Palaemon Frans Kleisman Palaemon Advies en projectmanagement Industriële automatisering Diensten en referenties Introductie van Palaemon Frans Kleisman Bedrijfsprofiel 30 jaar ervaring in diverse industriële productie-en procesbesturing.

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. Movares symposium 29 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

Peter Alkema beleidsadviseur Divisie Havenmeester

Peter Alkema beleidsadviseur Divisie Havenmeester Peter Alkema beleidsadviseur Divisie Havenmeester Missie Veiligheid Vlotheid Milieu OESO rapport (13/5) R dam en A dam: de havens dienen het milieu en leefklimaat te verbeteren 2 SECA Noordzee en Baltic

Nadere informatie

Maintenance Innovatie in de Delta Regio, de strategie van Zuid Nederland tot 2020. Gerard Blom & Patrick Essers

Maintenance Innovatie in de Delta Regio, de strategie van Zuid Nederland tot 2020. Gerard Blom & Patrick Essers Maintenance Innovatie in de Delta Regio, de strategie van Zuid Nederland tot 2020 Gerard Blom & Patrick Essers Contents Koepelvisie Strategic Board Delta Region Strategische Innovatie Agenda Innovatiethema

Nadere informatie

Nederland: de Maritieme Wereldtop

Nederland: de Maritieme Wereldtop 1 Nederland: de Maritieme Wereldtop Veilig, duurzaam en economisch sterk Maritiem Cluster in de Topsector Water: Innovatiecontract en Topconsortium Kennis en Innovatie V2.0, 23 december 2011 2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015 StadsDashboard Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld Merle Blok 12 mei 2015 Missie TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn

Nadere informatie

P7 4D voortgangsregistratie

P7 4D voortgangsregistratie Het 4D Voortgangsregistratiesysteem is een systeem dat op elk gewenst moment van alle onderdelen inzicht kan geven waar ze zich bevinden en wat de status is. Er wordt gebruik gemaakt van bestaande informatie

Nadere informatie

De groene delta van Nijmegen

De groene delta van Nijmegen GDF SUEZ LNG Solutions Workshop GDF SUEZ LNG Solutions - 10 oktober 2014 Leon Sluiman Manager operations & Technology De groene delta van Nijmegen GDF SUEZ LNG Solutions WAT IS LNG LNG: HET PRODUCT Vloeibaar

Nadere informatie

AMC seminar 10 oktober 2013. Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium National Aerospace Laboratory NLR

AMC seminar 10 oktober 2013. Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium National Aerospace Laboratory NLR Maintenance Performance voor Life Cycle Management Carla Andela (carla.andela@nlr.nl) Collaborative Engineering Systems department Nationaal Lucht-en Ruimtevaart laboratorium AMC seminar 10 oktober 2013

Nadere informatie

Dat wordt allemaal mogelijk als de actuele waterstand in de rivieren en kanalen continue gemeten wordt en op heel veel posities.

Dat wordt allemaal mogelijk als de actuele waterstand in de rivieren en kanalen continue gemeten wordt en op heel veel posities. CoVadem Altijd een betrouwbare en actuele MGD (minst gepeilde diepte) hebben, ook buiten Nederland. Precies weten hoeveel lading je kan meenemen. Slim de vaarsnelheid aanpassen aan de verwachte hoeveelheid

Nadere informatie

4C VOOR BOUWLOGISTIEK. Toepassing van een real-time smart data platform Siem van Merriënboer

4C VOOR BOUWLOGISTIEK. Toepassing van een real-time smart data platform Siem van Merriënboer 4C VOOR BOUWLOGISTIEK Toepassing van een real-time smart data platform Siem van Merriënboer INHOUD Problematiek van logistiek in de bouw Ontwikkelingen in logistiek TKI-project 4C in bouwlogistiek Voorbeeld:

Nadere informatie

Customer Experience Management

Customer Experience Management Customer Experience Tele Train Grensverleggend klantcontact Tele Train. Grensverleggend klantcontact. Rendementsverbetering door optimale klantinteractie Een greep uit vragen die bij onze klanten leven

Nadere informatie

Blue Growth Blue Growth in de Noordzee

Blue Growth Blue Growth in de Noordzee Blue Growth Blue Growth in de Noordzee Potentie van de Noordzee nu en in 2050 Manfred Wienhoven en Johan Gille 26 februari 2014 Visafslag, Scheveningen Een paar elementen I. Het Blue Growth concept op

Nadere informatie

Vergroening in de binnenvaart en de Europese regelgeving

Vergroening in de binnenvaart en de Europese regelgeving Vergroening in de binnenvaart en de Europese regelgeving Boudewijn Hoogvelt Expertise en InnovatieCentrum Binnenvaart (EICB) Kenniscentrum Binnenvaart Vlaanderen Berchem, 10 oktober 2015 Onderwerpen Expertise

Nadere informatie

Power to gas onderdeel van de energietransitie

Power to gas onderdeel van de energietransitie Power to gas onderdeel van de energietransitie 10 oktober 2013 K.G. Wiersma Gasunie: gasinfrastructuur & gastransport 1 Gastransportnet in Nederland en Noord-Duitsland Volume ~125 mrd m 3 aardgas p/j Lengte

Nadere informatie

Gain Automation Technology Specialist in technische en industriële automatisering

Gain Automation Technology Specialist in technische en industriële automatisering Gain Automation Technology Specialist in technische en industriële automatisering Inleiding Ontwikkeling KPI-dashboard Voorbeelden Samenvatting Even voorstellen Paul Janssen: Senior Technical Consultant

Nadere informatie

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Jaarcongres Nederlandse Vereniging van Binnenhavens, Venlo, 5 oktober 2012 Hans Smits, CEO Havenbedrijf Rotterdam N.V. 1 Haven Rotterdam in cijfers

Nadere informatie

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Wereldwijde veranderingen vereisen nieuwe manieren van denken en doen op het gebied van wereldwijde megatrends Demografische veranderingen Globale

Nadere informatie

Smart Power Networks. Energie Management. Bas de Koningh - HARTING B.V.

Smart Power Networks. Energie Management. Bas de Koningh - HARTING B.V. Smart Power Networks Energie Management Bas de Koningh - HARTING B.V. Motivatie Politieke doelen Reductie CO2-Uitstoot nucleare energie fase out Meer renewable energie duurzame energieefficiëntie in de

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Energie Managementprogramma t.b.v. externe communicatie voortgang in 2015.

Energie Managementprogramma t.b.v. externe communicatie voortgang in 2015. Energie Managementprogramma t.b.v. externe communicatie voortgang in 2015. Dit Energie Managementprogramma is vastgesteld op 22 mei 2015 1/9 1. Inleiding 3 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Algemene reductiedoelstelling

Nadere informatie

Port of Rotterdam. Ports and Hinterland congres 2012 5-12-2012

Port of Rotterdam. Ports and Hinterland congres 2012 5-12-2012 Port of Ports and Hinterland congres 2012 Emile Hoogsteden Directeur Containers, Breakbulk & Logistics 1 2 1 Port of Agenda Havenvisie 2030 Containeroverslag (t/s en achterlandvolume) Modal split Marktaandeel

Nadere informatie

Kansen en milieuaspecten van de verschillende nieuwe transportbrandstoffen

Kansen en milieuaspecten van de verschillende nieuwe transportbrandstoffen 1 Kansen en milieuaspecten van de verschillende nieuwe transportbrandstoffen, 11 februari 2014 2 Inhoud 1. Brandstofopties 2. Kansen en onzekerheden 3. Milieuaspecten 4. Conclusies & aanbevelingen 3 Alternatieve

Nadere informatie

Technische toelichting Automatisering

Technische toelichting Automatisering Technische toelichting Automatisering Automatisering Overzicht Facilitator HOWEST/UGENT RESEARCH GROUPS Team Mechatronica IO/IPO DAE Electrical Energy Lab Prof. L. Vandevelde SYSTeMS Prof. R. De Keyser

Nadere informatie

Pipingonderzoek WTI2017

Pipingonderzoek WTI2017 Pipingonderzoek WTI2017 Ulrich Förster (Deltares) Peter Blommaart (RWS-VWL) Inhoud Inleiding programma WTI 2017 Doel van de toetsing Verschillende toetslagen Planning cluster toetsen piping Ulrich Förster

Nadere informatie

ideego programma 2015

ideego programma 2015 ideego programma 2015 Wijnand van Hooff Programmadirecteur TKI Solar Energy TKI Solar Energy zonnestroomtechnologieën 1. Zonnestroom 2 TKI EnerGO energie in de gebouwde omgeving 2. Warmte en koude 3 TKI

Nadere informatie

Omvormers. Aanbod Kwaliteit Performance

Omvormers. Aanbod Kwaliteit Performance Omvormers Aanbod Kwaliteit Performance Bart van den Bosch Sinds 1997 zonne energie Bij toon aangevende fabrikant van omvormers net gekoppelde zonne energie systemen autonome energie voorziening systemen

Nadere informatie

Nederland: de Maritieme Wereldtop

Nederland: de Maritieme Wereldtop Nederland: de Maritieme Wereldtop Veilig, duurzaam en welvarend Voor sommigen is de kust het einde van het land, voor anderen het begin van de wereld Oud Premier Piet de Jong in Langs de kust van Thijs

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. ALV ELC, Venlo 30 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

Stand van zaken offshore windenergie in Nederland

Stand van zaken offshore windenergie in Nederland Stand van zaken offshore windenergie in Nederland Chris Westra (We@Sea) met dank aan Sander de Jong (Rijkswaterstaat Noordzee) Offshore windturbineparken in NL Ronde 1 2 windturbineparken operationeel

Nadere informatie

Energietransitie en schaalvoordelen

Energietransitie en schaalvoordelen Energietransitie en schaalvoordelen Samenvatting McKinsey-onderzoek Oktober 2013 CONTEXT Recent is door McKinsey, in opdracht van Alliander, een onderzoek uitgevoerd naar de vraag: Wat zijn de voordelen

Nadere informatie

Jan Schouten. Volvo Truck Nederland

Jan Schouten. Volvo Truck Nederland Jan Schouten Quality Safety Environmental care A company driven by strong core values CO 2 -neutrale productie Eerste 100 % CO 2 -neutrale truckfabriek in Gent Windenergie, zonne-energie, biobrandstoffen

Nadere informatie

POWER. For Marine Professionals. Binnenvaart Special

POWER. For Marine Professionals. Binnenvaart Special POWER For Marine Professionals Binnenvaart Special EDITORIAL Als zoon van een schippersgezin, heb ik de eerste jaren van mijn leven op de binnenvaart doorgebracht. Bij elk schip wat voorbij voer, vroeg

Nadere informatie

Green Order voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case

Green Order voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars Beschrijving & case 18 mei 2011 Inhoud Inhoud beschrijving Kern van de tool Aanpak Mensen & middelen Resultaat Case beschrijving / best practice Toepassing

Nadere informatie

Vergroening van de binnenvaart

Vergroening van de binnenvaart Vergroening van de binnenvaart Maritime Industry 2015, Gorinchem Achtergrond Richtlijnen voor binnenvaart worden scherper Milieuvoordeel ten opzichte van wegtransport wordt kleiner Gevolgen op regionaal

Nadere informatie

Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group

Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group Ludo Sweron 29 februari 2012 slide 1 Visie duurzaam ondernemen Colruyt Group Samen duurzaam meerwaarde creëren door waardengedreven vakmanschap

Nadere informatie

Inhoud. Probleemstelling Onderzoeksmiddelen: fundamenteel onderzoek Onderzoeksmiddelen: toegepast onderzoek Synergie tussen onderzoek en praktijk

Inhoud. Probleemstelling Onderzoeksmiddelen: fundamenteel onderzoek Onderzoeksmiddelen: toegepast onderzoek Synergie tussen onderzoek en praktijk Nautisch onderzoek in het kader van sluisontwerpen Katrien Eloot 20-03-2012 Studiedag: Bouwen en renoveren van sluizen Antwerpen, Ingenieurshuis Inhoud Probleemstelling Onderzoeksmiddelen: fundamenteel

Nadere informatie

Hoe kan innovatie helpen?

Hoe kan innovatie helpen? Themabijeenkomst 16 december: Luchtvervuiling, en hoe houden wij Nederland mobiel? Verkeer Toenemende en invloed luchtvervuiling: van milieu-eisen op de sector hoe kan 2 Inhoud Waar komen verkeersemissies

Nadere informatie

LNG als alternatieve motorbrandstof

LNG als alternatieve motorbrandstof Ministerie van Infrastructuur en Milieu DG Milieu/ Directie Veiligheid & Risico s LNG als alternatieve motorbrandstof Recente ontwikkelingen Meindert Timmer Ministerie van I&M/DGMi directie Veiligheid

Nadere informatie

GDF SUEZ LNG Solutions

GDF SUEZ LNG Solutions BECOMES GDF SUEZ LNG Solutions Nationale Distributiedag - 15 oktober 2015 Jan-Joris van Dijk Managing Director GDF SUEZ LNG Solutions GDF SUEZ LNG SOLUTIONS Een nieuw bedrijf binnen de groep met focus

Nadere informatie

THEME Competence Matrix - Mechatronics

THEME Competence Matrix - Mechatronics COMPETENTIEGEGIED COMPETENTIE ONTWIKKELINGSSTAPPEN 1. Onderhouden van systemen en borgen van de betrouwbaarheid Hij/zij kan het elementaire onderhoud van machines en systemen, volgens planning uitvoeren.

Nadere informatie

Seminar Aandrijftechniek voor Offshore HYBRID PROPULSION. De Graaf Aandrijvingen BV Eddo Cammeraat Directeur Eigenaar

Seminar Aandrijftechniek voor Offshore HYBRID PROPULSION. De Graaf Aandrijvingen BV Eddo Cammeraat Directeur Eigenaar Seminar Aandrijftechniek voor Offshore HYBRID PROPULSION De Graaf Aandrijvingen BV Eddo Cammeraat Directeur Eigenaar Introductie De Graaf Aandrijvingen BV Regelgeving Emissies Scheepvaart Principe Hybrid

Nadere informatie

TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development. Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011

TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development. Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011 TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011 TNO Partners TNO is een onafhankelijk kennis instituut met meer dan 80 jaar ervaring in technologie

Nadere informatie

BLIX Consultancy BV. Hoe kies je de juiste windturbine voor je project

BLIX Consultancy BV. Hoe kies je de juiste windturbine voor je project BLIX Consultancy BV Hoe kies je de juiste windturbine voor je project In deze presentatie Introductie BLIX Hoe kies je de juiste windturbine voor je project Techniek Turbinevermogen en powercurve Aandachtspunten

Nadere informatie

Bio Base Europe Innovation & Training for the bio-based economy

Bio Base Europe Innovation & Training for the bio-based economy Biopark Terneuzen Duurzame havens Bio Base Europe Innovation & Training for the bio-based economy Terneuzen Diepgang 12,50 meter Oppervlakte circa 2100 ha Ports of Vlissingen and Terneuzen Vlissingen Diepgang

Nadere informatie

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij De essentie van de nieuwe ISO s Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij 1 Waar ik het over ga hebben De uitdaging en de oplossing De HLS voor iedereen De HLS voor wie het wil Waar we staan en wat er

Nadere informatie

Koppeling tussen Business en productie. Bas van der Velde

Koppeling tussen Business en productie. Bas van der Velde Koppeling tussen Business en productie Bas van der Velde 1 2 Proces Automatisering HISTORIE HUIDIGE SITUATIE 70 begin 90 Eind 90 -begin 2000 2005 en later Productie Productie optimalisatie Business optimalisatie

Nadere informatie

De (kleine) waterweg. Prof. Dr. Cathy Macharis

De (kleine) waterweg. Prof. Dr. Cathy Macharis De (kleine) waterweg Prof. Dr. Cathy Macharis Inhoud Context De kleine waterweg Uitdagingen 2 MOBI team MOBIlity, Logistics and Automotive Technology Research Centre 3 4 Context : de hele keten Origin

Nadere informatie

Onderbenutte optimalisatiegebieden (incl. voorbeelden):

Onderbenutte optimalisatiegebieden (incl. voorbeelden): Hoe vinden en benutten we meer met minder mogelijkheden binnen A Asset M Management?? Seminar AMC 28 oktober 2010 Amsterdam Gigi van Rhee, Rhee Stratelligence Inhoud Asset Management scope en huidige focus

Nadere informatie

Topwind Asset Management

Topwind Asset Management Same Conditions, Better Performance De missie van Topwind Uw turbines moeten beschikbaar zijn en optimaal presteren op het moment dat het waait. Specialisten in Asset en Project. Maximaal Rendement Topwind

Nadere informatie

Risico's en veiligheid

Risico's en veiligheid Risico's en veiligheid Nationaal Symposium Schoon Fossiel voor Nederland Mart van Bracht, Directeur Kennis, TNO B&O Infrastructuur voor schoonfossiele energie Risicobeheersing Operationele fase Post-operationele

Nadere informatie

MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK

MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK LESBRIEF VOORTGEZET ONDERWIJS ONDERBOUW OPDRACHTEN DE ROTTERDAMSE HAVEN GROEIT! Heel veel goederen die we gebruiken komen uit het buitenland. Het grootste deel komt via de haven

Nadere informatie

LNG IS MEER DAN EEN NIEUWE BRANDSTOF... HET IS PURE CONCURRENTIEKRACHT DE LNG SPECIALIST LNG LNG, DE BRANDSTOF VAN DE TOEKOMST SOLUTIONS

LNG IS MEER DAN EEN NIEUWE BRANDSTOF... HET IS PURE CONCURRENTIEKRACHT DE LNG SPECIALIST LNG LNG, DE BRANDSTOF VAN DE TOEKOMST SOLUTIONS DE LNG SPECIALIST LNG IS MEER DAN EEN NIEUWE BRANDSTOF... HET IS PURE CONCURRENTIEKRACHT LNG, DE BRANDSTOF VAN DE TOEKOMST LNG SOLUTIONS DE TRANSPORTSECTOR STAPT OVER OP LNG... DE BRANDSTOF VAN DE TOEKOMST

Nadere informatie

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Plan Today to be ready for Tomorrow Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Weet u welke risico s uw bedrijf

Nadere informatie

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat Meer waarde creëren Assetmanagement op maat Zo maken wij assetmanagement toepasbaar Met de toolbox Zeven bouwstenen van professioneel assetmanagement maken we de ISO55000 toepasbaar voor u. Belanghebbenden

Nadere informatie

Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen

Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen Energie en exergie in de gebouwde omgeving Door Sabine Jansen (TU Delft) 7 April 2015 Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen Exergie voor de gebouwde omgeving Statements

Nadere informatie

Opdracht Beroepsoriëntatie

Opdracht Beroepsoriëntatie Opdracht Beroepsoriëntatie Sector: Offshore Auteur: Henk Yip Groep: WP11a2 Periode: Blok 1.1 Datum: Woensdag 16 oktober 2013 De Haagse Hogeschool Werktuigbouwkunde Voorwoord Ik ben Henk Yip, ik ben een

Nadere informatie

Ketenanalyse project Kluyverweg. Oranje BV. www.oranje-bv.nl. Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0. Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015

Ketenanalyse project Kluyverweg. Oranje BV. www.oranje-bv.nl. Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0. Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015 Ketenanalyse project Kluyverweg Oranje BV Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0 Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015 Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager Autorisatiedatum: 3-12-2015 Naam

Nadere informatie

Samenvatting. Het gebruik van ultrafiltratie (UF) membranen als oppervlakte water zuiveringstechnologie

Samenvatting. Het gebruik van ultrafiltratie (UF) membranen als oppervlakte water zuiveringstechnologie Samenvatting Het gebruik van ultrafiltratie (UF) membranen als oppervlakte water zuiveringstechnologie is in de laatste vijftien jaar enorm toe genomen. Ultrafiltratie membranen zijn gemakkelijk op te

Nadere informatie

Oplossingen. Het probleem vraagt een cocktail van antwoorden :

Oplossingen. Het probleem vraagt een cocktail van antwoorden : Het Probleem 2 Oplossingen Het probleem vraagt een cocktail van antwoorden : - Meer weginfrastructuur - Volle kost van het transport aanrekenen (milieu belastingen) - Hogere urban density (resulterend

Nadere informatie

BIM + DCIM = optimaal ontwerpen, bouwen en beheren (+ een gunstige TCO) Leo van Ruijven Principal Systems Engineer Croon Elektrotechniek BV TBI

BIM + DCIM = optimaal ontwerpen, bouwen en beheren (+ een gunstige TCO) Leo van Ruijven Principal Systems Engineer Croon Elektrotechniek BV TBI BIM + DCIM = optimaal ontwerpen, bouwen en beheren (+ een gunstige TCO) Leo van Ruijven Principal Systems Engineer Croon Elektrotechniek BV TBI TBI is een groep van ondernemingen die onze leefomgeving

Nadere informatie

MBO HBO. Maritieme techniek. Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL

MBO HBO. Maritieme techniek. Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL MBO HBO Maritieme techniek Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL DEELTIJD MBO- EN HBO-OPLEIDINGEN Nederlandse scheeps- en jachtwerven horen tot de absolute wereldtop. De voorsprong op

Nadere informatie

Workshop Ruimte voor verbeelding. ICTU / GBO 9 april 2009

Workshop Ruimte voor verbeelding. ICTU / GBO 9 april 2009 Workshop Ruimte voor verbeelding ICTU / GBO 9 april 2009 Aanleiding Programma Kabinet neemt toegenomen administratieve lasten en regeldruk van ondernemers serieus Er zijn diverse overheidsacties in het

Nadere informatie

Toekomstvisie en innovatiemogelijkheden van de maritieme sector. Martin Bloem

Toekomstvisie en innovatiemogelijkheden van de maritieme sector. Martin Bloem Toekomstvisie en innovatiemogelijkheden van de maritieme sector Martin Bloem Inhoud Wat is HME? Wat doet HME (niet)? Concrete activiteiten Trends in de maritiem-technische wereld Voorbeelden van innovatie

Nadere informatie

GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN?

GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN? GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN? Een Grundfos pump audit creëert duidelijkheid Is duurzaamheid één van de doelstellingen in uw organisatie? Steeds meer bedrijven en (semi-)

Nadere informatie

Lange termijn strategiën om meer vervoer over water te stimuleren. C.J. De Vries Koninklijke Schuttevaer/Bureau Voorlichting Binnenvaart

Lange termijn strategiën om meer vervoer over water te stimuleren. C.J. De Vries Koninklijke Schuttevaer/Bureau Voorlichting Binnenvaart Lange termijn strategiën om meer vervoer over water te stimuleren C.J. De Vries Koninklijke Schuttevaer/Bureau Voorlichting Binnenvaart Vijf manieren om binnenvaart te bevorderen 1. Het havenalliantiemodel

Nadere informatie

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Royal HaskoningDHV biedt u met Virtual Design & Construction (VDC) een unieke methode om integraal

Nadere informatie

Duurzame automatiseringsoplossingen

Duurzame automatiseringsoplossingen A u t o m a t i o n S o l u t i o n s B u s i n e s s o p t i m a l i s a t i e d o o r P r o c e s I n t e g r a t i e Duurzame automatiseringsoplossingen Door mondiale ontwikkelingen en steeds sneller

Nadere informatie

Vos Logistics : maak de markt vrij voor LNG-transport in NL

Vos Logistics : maak de markt vrij voor LNG-transport in NL : maak de markt vrij voor LNG-transport in NL Groningen, 1 november 2012 Energy Delta Institute Haiko Meijer Director Purchasing Group feiten en cijfers Opgericht in 1944 Omzet 250 miljoen euro 30 locaties

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

De TRUMPF 3D laser systemen. Van applicatie ontwikkeling tot en met productie

De TRUMPF 3D laser systemen. Van applicatie ontwikkeling tot en met productie De TRUMPF 3D laser systemen STAP IN DE 3D WERELD VAN TRUMPF: Van applicatie ontwikkeling tot en met productie Met de TRUMPF TruLaser Robot en de TRUMPF TruLaser Cell bieden wij u op het gebied van lasersnijden

Nadere informatie

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen!

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! (Bijdragenr. 56) DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! Bert van der Veen Advin b.v. Rien Borhem Gemeente Amsterdam 1. Inleiding Om het verkeer in goede banen te leiden wordt steeds

Nadere informatie

Advies inzake Risicobenadering

Advies inzake Risicobenadering dvies inzake Risicobenadering Het afstemmen van modellen op uitdagingen PRIMO heeft binnen haar organisatie een divisie opgericht die zich geheel richt op het effectief gebruik van risicomanagementmodellen.

Nadere informatie

Ketenanalyse Afval in project "Nobelweg te Amsterdam"

Ketenanalyse Afval in project Nobelweg te Amsterdam Ketenanalyse Afval in project "Nobelweg te Amsterdam" 4.A.1_2 Ketenanalyse afval in project "Nobelweg te Amsterdam" 1/16 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Wat is een ketenanalyse 3 1.2. Activiteiten Van

Nadere informatie

Niet-verkeer emissies van logistiek en transport: ontwikkelingen en lokale opties. Rinkje Molenaar 29 oktober 2012

Niet-verkeer emissies van logistiek en transport: ontwikkelingen en lokale opties. Rinkje Molenaar 29 oktober 2012 Niet-verkeer emissies van logistiek en transport: ontwikkelingen en lokale opties Rinkje Molenaar 29 oktober 2012 Rijnmond: locaties Pernis en landelijk Aanpak voor berekeningen Broncategorieën (transport

Nadere informatie

Autodesk Digital Prototyping Solution for Industrial Machinery

Autodesk Digital Prototyping Solution for Industrial Machinery Image courtesy of Parker Hannifin Corporation, USA Image courtesy of Engineering Center LTD, Russia Autodesk Digital Prototyping Solution for Industrial Machinery Peter De Strijker Technical Sales Executive

Nadere informatie

TKI - Topconsortium Kennis en Innovatie EnerGO - Energie in de Gebouwde Omgeving

TKI - Topconsortium Kennis en Innovatie EnerGO - Energie in de Gebouwde Omgeving TKI - Topconsortium Kennis en Innovatie EnerGO - Energie in de Gebouwde Omgeving Gezocht: Multifunctionele energie renovatie Multifunctionele energie renovatie kunnen we samen versnellen Programma TKI

Nadere informatie

SolidWorks Simulation

SolidWorks Simulation SolidWorks Simulation Dolf Broekaart Manager Simulation Van strategie tot productie Simuleon - Introductie Wie is Simuleon? Van strategie tot productie Zusterbedrijf van Design Solutions Specialisten in

Nadere informatie

Haven Amsterdam Gateway to Europa

Haven Amsterdam Gateway to Europa IJ (voor 1850) Haven Amsterdam Gateway to Europa Jan Egbertsen 26 september 2011, Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Amsterdam Noordzeekanaalgebied (rond 1875) Overzicht

Nadere informatie

Integrated decision making. Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag

Integrated decision making. Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag Integrated decision making Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag Integrated decision making 12-11-2013 2 Operatie Tactiek Strategie Integrated decision making Integrated

Nadere informatie

Eandis smart metering uitdaging en uitrol

Eandis smart metering uitdaging en uitrol Eandis smart metering uitdaging en uitrol Agenda 2 Visionair Seminarie 2010 10 05 Eandis Cijfers Eandis actief in 239 gemeenten 1.5 milljoen LP gasaansluitingen 2.5 milljoen LV elektriciteitsaansluitingen

Nadere informatie

Bekend zijn met de visie en inzet van procesmanagement in de eigen organisatie.

Bekend zijn met de visie en inzet van procesmanagement in de eigen organisatie. en werkwijze BPM awareness Inzicht in de toepassing van BPM op strategisch niveau in het algemeen en binnen de eigen organisatie. Kennismaken met BPM vanuit een strategisch perspectief Nut en toegevoegde

Nadere informatie

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Evo Evolutionary Project Management Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. EVO... 4 3. FASERING...

Nadere informatie