, het veiligheid. DïrËËlÊÊÊÉÊÊÊneTaal Rijkswaterstaat. ffsissëji. \l.o. ': - -;m mm.. ::mmsm. Waterstaat

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download ", het veiligheid. DïrËËlÊÊÊÉÊÊÊneTaal Rijkswaterstaat. ffsissëji. \l.o. ': - -;m mm.. ::mmsm. Waterstaat"

Transcriptie

1 \l.o Watrstaat DïrËËlÊÊÊÉÊÊÊnTaal Rijkswatrstaat ': - -;m mm.. ::mmsm m "m.mss NIET UITLEENBAAR BUITEN VERKEER EN WATERSTAAT, s A***************************************** 5 *** f Bibliothk DWW Van dr Burghwg CS DELFT \ '''" ^ ^^.'v.rw'.'..'. ; '. 'V"^%ï'ï-.vi.;:, ht vilighid ffsissëji.. :>.-ïj;i'rvj.-;-- "-..i.-., ;: y-" 1 -;'V-;?:ö: ivf.-' - '.'. ".'. ' i.*; i. i.'-'-'-;v-l i "r^j'^'r.ti'yi;^;'-;-^'-'!-'' -.V-j' 1 '.

2 'Afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid' Inhoud Blz. Voorwoord Evn voorstlln 1 Dolstllingn * Cursusprogramma 6 Algmn inliding Inliding 10 Algmn 10 Aanliding cursus. 11 Totstandkoming van d cursus 13 Inhoud cursus 13 Thori 14 Praktijk 15 Lrn studrn 16 Totsing 17 Studiblasting. 17 Litratuur 18 Afvalstoffn n ht miliu Inliding 19 Afvalstof 20 Catgoriën afvalstoffn 20 Afvalstoffn di bij Rijkswatrstaat vrijkomn 24 Afvalvrwijdringsktn.. 25 Ht bgrip 'miliu' 28 Ht bgrip 'cologi'.. 30 Miliucompartimntn 32 Miliuvrontriniging Zlfstudivragn 35 Litratuur 36 Antwoordn zlfstudi-vragn 37 Miliublid oranjwoud Inliding 38 Waarom miliublid? 39 Gschidnis 39 Dol Nationaal Miliublidsplan 40 Uitgangspuntn NMP mt btrkking BIBLIOTHEEK Dinst Wg- n Watrbouwkund Van dr Burghwg Postbus 5044, 2600 GA Dlft Tl

3 - tj. 'Afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid' tot afvalstoffn 41 D aanpak door middl van intgraal ktnbhr 43 Miliuzorg bij Rijkswatrstaat 44 Stappnplan invoring miliuzorgsystm 45 Ondrwrpn miliuzorgsystm 48 Zlfstudivragn 50 Litratuur 51 Antwoordn zlfstudi-vragn. x 'Lidraad afvalstoffn' Inliding 53 D opbouw van d 'Lidraad Afvalstoffn' 54 Stappnplan 'Lidraad Afvalstoffn' 55 Informati op d afvalstoffnkaartn 59 Trmn n woordn 63 Zlfstudi-vragn 64 Litratuur 65 Antwoordn zlfstudi-vragn 66 Bronnn miliuvrontriniging Inliding 68 Stoffn di bodmvrontriniging vroorzakn. 68 Stoffn di watrvrontriniging vroorzakn 71 Zlfstudivragn 74 Litratuur 75 Antwoordn zlfstudivragn 76 Bodm n bodmvrontriniging Inliding 77 Bodm 77 Opbouw van d bodm 78 Functis van d bodm 78 Bodmvrontriniging 79 Oorzakn van bodmvrontriniging 80 Bodmvrontriniging Rijkswatrstaat 82 Grondrinigingstchnikn 83 Lsopdracht 84 Zlfstudivragn 85 Litratuur 86 Antwoordn zlfstudivragn 87 oraiijwoad

4 'Afvalstoffn, ht miliu n uvy vilighid' Watr n watrvrontriniging Inliding 88 Ht blang van watr 89 D watrkringloop 90 D vrschillnd soortn watr 91 Watrvrontriniging 91 Zlfrinignd vrmogn van ht watr 92 Rijkswatrstaat n watrvrontriniging. 93 D WVO-vrgunning 94 Botulism. 94 Zlfstudivragn 96 Litratuur 97 Antwoordn zlfstudivragn 98 Lucht n luchtvrontriniging 99 Inliding 99 Lucht 99 Luchtvrontriniging 100 Bronnn van luchtvrontriniging 101 Effctn van luchtvrontriniging : 103 Bprkn luchtvrontriniging bij Rijkswatrstaat 104 Zlfstudivragn ; 106 Litratuur 107 Antwoordn zlfstudivragn 108 Wtgving n procdurs orcmjwoad Inliding 109 Gschidnis 109 Ontwikklingn in d miliuwtgving 111 Tokomstig wijzigingn 113 Wt miliubhr 113 Inliding 113 Dol van d wt 114 Structuur van d wt 114 Krnpuntn van d wt 114 Inrichtingn- n vrgunningnbsluit 114 Miliublidsplannn n miliuprogramma's. 119 Afvalstoffn 120 Coordinatirgling Wm/Vwo 124

5 ' Afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid' 9.5 Vrordning bdrijfsafvalstoffn Dol Vrordning bdrijfsafvalstoffn Dolgropn Vba Wat zijn bdrijfsafvalstoffn? Vrbod op in- n uitvor Vrplichtingn voortvloind uit Vba Bdrijfsafval n d PMV Wt vrontriniging opprvlaktwatrn Inliding Dol Structuur Watrkwalititsbhr Dfinitis Vrbodsbpalingn Uitzondringsbpalingn Vrgunningstlsl Nadr rglgving Bvogd gzag Control Wvo-vrgunningn Ontwrp bouwstoffnbsluit bodmbschrming n opprvlaktwatrnbschrming Inliding Dol Structuur Eisn catgori-1 bouwstoffn Eisn catgori-2 bouwstoffn Eisn bijzondr catgoriën bouwstoffn Eisn grond Bpaln catgori bouwstof Ovrzicht van d vrschillnd catgoriën Intrimblid Procdurs Inliding Procdurs mt btrkking tot gvaarlijk afval Wi mot mldn Ht mldingsformulir Waar mot gmld wordn Procdurs voortvloind uit d Vba Rgistrati bdrijfsafvalstoffn Wi mot mldn D formulirn Waar mot gmld wordn Procdurs voortvloind uit ht Bouwstoffnbsluit 144 oranjwoud

6 Analys-rsultatn. 144 Analys-rsultaat 146 Zlfstudivragn 147 Litratuur 148 Antwoordn zlfstudivragn 149 Vilighid 148 Inliding 148 Arbowt D Arbidsinspcti 150 Risico n risico-analys 151 Informatimiddln 157 EHBO 157 Prsoonlijk bschrmingsmiddln 159 Soortn PBM's 159 Zlfstudivragn 163 Litratuur 164 Bïnvloding van aannmrs 167 Inliding 167 Ht advisgsprk 168 En god advisgsprk Fasn in n advisgsprk : Binvloding van aannmrs in vrband mt vilighid 173 Vilighid in vrband mt afvalstoffn Vilighid op d wrkplk 174 Zlfstudivragn 175 Litratuur 176 Antwoordn zlfstudivragn 177 Miliu-aspctn in bstkkn 178 Inliding 178 D RAW-systmatik 179 Indling RAW-bstk 180 Functis van ht bstk 182 orurjwoad

7 Informatifuncti Juridisch functi Tchnisch functi Economisch functi Miliu-aspctn in bstkkn 183 Zlfstudivragn 201 Litratuur 203 Antwoordn zlfstudivragn Afvalstoffn di bij Rijkswatrstaat ontstaan Inliding Ht ontstaan van afvalstoffn bij Rijkswatrstaat Afvalstoffn in d cursus Wgnvrf, consrvringsmiddln n straalgrit Wgnvrf Thrmoplastisch matriaal Miliublasting wgnvrf Consrvringsmiddln Straalgrit Ht vrwijdrn van wgmarkringn Straln van objctn Oli Soortn oli n samnstlling Oli n ht miliu Risico's voor ht miliu n d volksgzondhid Oli in ht afvalstadium Vilighidsaspctn Calamititn mt oli Topassing soortn oli-afval Brmmaaisl n slootvuil Vrontrinigingn in brmgras/sloorvuil Vrwrkingsmoglijkhdn Compostrn Gronbmsting Vvor Stortn Vrwrkingskostn van brmgras/sloorvuil Opslag op dinstkringtrrin Prvntiv maatrgln Slib Ontstaan van baggrslib Vrontriniging van baggrslib Kwalititsnormn voor watrbodm^. 234 oraüjwoad

8 Gvolgn van vrvuild slib voor d maatschappij Asfalt Dfiniti asfalt Soortn asfalt Topassingsmoglijkhdn van asfalt Miliublasting vroorzaakt door ht wrkn mt asfalt Hrgbruiksmoglijkhdn van asfalt Vilighidsaspctn in vrband mt ht wrkn mt asfalt Asbst Asbst in ht algmn Topassingn asbst bij Rijkswatrstaat Uitvorn wrkzaamhdn waar asbst bij vrijkomt Asbstwrk c.q. sloopplan Ht afvorn van asbsthoudnd afval Gzondhidsrisico's bij ht wrkn mt asbst Bprking van ht gbruik van asbst Vrpakkingn n kunststof Vrpakkingsmatrialn Miliublasting door vrpakking Kunststoffn Schiding van vrpakkingsmatrialn n kunststoffn Wgnvuil Vrontrinigingn in wgnvuil Opslag n vrwrking/afvor Wgnzout Samnstlling wgnzout Miliuaspctn mt btrkking tot wgnzout Strooimthodn Miliuaspctn mt btrkking tot ht strooin Opslag van wgnzout Miliuaspctn mt btrkking tot zoütopslag 254 Litratuur 256 oranjwoud

9 Voorwoord Daglijks komn bij n vrschidnhid aan wrkzaamhdn door of in opdracht van d Rijkswatrstaat grot hovlhdn afvalstoffn vrij. Afvorn n vrwrkn van vrijgkomn afvalstoffn kost doorgaans vl gld. Ht afvorn n vrwrkn van afvalstoffn is dan ook n grot kostnpost voor d Rijkswatrstaat. Vrdr is ht vanuit miliu-ongpunt van blang dat d afvalstoffn di vrijkomn op n miliuhygiënisch vrantwoord manir wordn afgvord n vrwrkt. Vanuit ht miliublid van d ovrhid wordn hirvoor rgls n voorschriftn opgstld di in dit kadr motn wordn naglfd. D moglijkhdn van afvalvrwrking makn ondrdl uit van ht landlijk miliublid. Ht afvalstoffnblid is bijvoorbld trug t vindn-in ht Nationaal Miliublidsplan + (NMP+) n is gbasrd op d voórkurrks 'prvnti, hrgbruik n nuttig topassing, vrbrandn n stortn'. D rst dri stappn van d voorkurrks, namlijk prvnti, hrgbruik n rcycling van afval-stoffn lvrn d blangrijkst bijdragn aan n mr miliuvrindlijk afvalstoffnblid n vrdinn in ht kadr van dz afvalstoffncursus d mst aandacht. Om aan d dolstllingn van ht huidig afvalstoffnblid t voldon is ht noodzaklijk dat d mdwrkrs binnn d organisati mr knnis hbbn ovr ht ontstaan van afvalstoffn of livr gzgd ht tgngaan daarvan. Gn afvalstoffn btknt nog altijd gn kostn! Daarnaast is ht vilig omgaan mt afvalstoffn (arbo- n miliuzorg) van ht allrgrootst blang. In 1992 is 'als hulpmiddln voor ht oplossn van afvalstoffnproblmn binnn Rijkswatrstaat' d 'Lidraad Afvalstoffn Rijkswatrstaat' vrschnn. D Lidraad is in rst instanti bdold als naslagwrk n kan gbruikt wordn door n idr di mr t wtn wil komn ovr ht vrantwoord omgaan mt afvalstoffn, di vrijkomn bij aanlg, bhr, ondrhoud n sloopwrkzaamhdn bij Rijkswatrstaat n vrdr ht landlijk afvalstoffn-/miliublid. In ht kadr van ht projct 'miliu-oplidingn nu n straks' van d Hoofddircti van Watrstaat is d bhoft ondrzocht naar miliucursussn voor mdwrkrs van d Rijkswatrstaat. oruajwovd

10 Naast d Lidraad als informatidocumnt is r binnn d Rijkswatrstaat n bhoft gconstatrd aan n afvalstoffncursus waarin ondr andr aandacht wordt bstd aan ht gbruik van d 'Lidraad Afvalstoffn Rijkswatrstaat', om tot n oplossing t komn voor RWS-spcifik afvalstoffn, d wijzn van afvorn n/of vrwrking daarvan, ht miliublid n arbidsomstandighdn. In dz afvalstoffncursus zou d praktijksituati van d Rijkswatrstaat cntraal motn komn t staan. D Hoofddircti van d Watrstaat (Afdling Prsonl) n d Dinst Wg- n Watrbouwkund (Hoofdafdling Miliu) hbbn voor ht opzttn van d afvalstoffncursus n Rijkswatrstaat-brd bglidingsgrop samngstld. Dz bglidingsgrop is vrantwoordlijk voor d uitindlijk invulling van d dolstllingn n d inhoud van d cursus. Tijdns ht opzttn n ht kizn van d cursusondrdln is bij n aantal dinstn van d Rijkswatrstaat n invntarisatirond ghoudn waarin d mdwrkrs zlf ondrwrpn hbbn aangdragn voor d cursus di hn ht mst aansprkn, of di n problm vormn in d daglijks praktijk. Nu, ruim één jaar na ht vrschijnn van d 'Lidraad Afvalstoffn Rijkswatrstaat', is d 'Cursus afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid' grd gkomn. Dz cursus wordt door d Hoofddircti van d Watrstaat aangbodn aan all dinstn van d Rijkswatrstaat. D dolgrop voor dz cursus is ht uitvornd prsonl n bstkschrijvrs van zowl d drog als d natt Dinstkringn n tvns d mdwrkrs mt n vrglijkbar fuiiui wrkzaam op d afdlingn Niuw Wrkn, Bouwdinst-RWS n d Wrktuigkundig Elktrotchnisch Dinstn. In ht kadr van d afvalstoffncursus is dz handliding (syllabus) opgstld. Dz handliding wordt in d lssn (cursusdagn) gbruikt, maar kan ook dinn als naslagwrk voor di mnsn di mr informati willn dan wat r dirct bsprokn wordt op d cursus. D handliding gaat uitgbrid in op d afvalstoffnproblmatik, waarm d mdwrkr van d Rijkswatrstaat in d wrksfr dikwijls gconfrontrd wordt. oraajwoad

11 Vrantwoording D bglidingsgrop voor d 'Cursus afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid' hft bstaan uit d volgnd mnsn: Mw M. Scholtn (projctliding) Hoofddircti van d Watrstaat Dhr ing. H. Wvr (projctorganisati) Dinst Wg- n Watrbouwkund Mw ing. H.P.E. Moors RD Utrcht RD Zland, Dkr. Zuwsch- Dhr ing. J.W.M, van Maarschalkrwrd Vlaandrn RD Limburg, Dkr. Nijmgn/Maas Dhr ing. D.A. Klavr Bouwdinst-Rijkswatrstaat Dhr A.H. van Bk D invulling van d cursus (ondrdln) n ht daadwrklijk gvn van d cursus aan d cursistn is uitbstd aan ht Ingniursburau 'Oranjwoud' B.V., afdling Cntral Ovrhid t Capll aan dn Ussl. Bij 'Oranjwoud' hbbn d volgnd mnsn mgwrkt aan d inhoud van d cursus n/of zijn als docnt bij ht projct btrokkn: Dhr J.H. Mos Dhr mr ing. F. van Brkum Dhr A.N. d Graaff Dhr drs B. Fit Mw J.G. Zanting Dhr ir Th.A.J. Cornlissn Dhr drs J. Wimr Dhr drs H.H. Kostr projctlidr vanuit Ingniursburau 'Oranjwoud', samnstllr handliding n docnt docnt docnt docnt docnt docnt docnt docnt oranjwoud

12 Vrdr willn wij n idr bdankn di moglijk nit in d handliding gnomd staat, maar wl hft bijgdragn aan d totstandkoming van dz cursus n d handliding van d cursus. Namns d RWS-bglidingsgrop voor nt projct 'Cursus afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid' wnsn wij u hirbij vl succs mt ht volgn van d cursus n ht topassn van d opgdan knnis in d praktijk. Mw M. Scholtn Hoofddircti van d Watrstaat Afdling prsonl (PS) Dhr ing. H. Wvr Dinst Wg- n Watrbouwkund Hoofdafdling Miliu (MIAB) oranjwoud

13 Evn voorstlln D inhoud van d cursus 'Afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid' is tot stand gkomn door middl van ht intrviwn van d mdwrkrs van Rijkswatrstaat, voor wi d cursus bstmd is; rayonmdwrkrs, rayonopzichtrs n bstkschrijvrs. D tokomstig cursistn hbbn d inhoud van d cursus bpaald. Dz wijz van ontwikkln n samnstlln van n cursus mag rdlijk unik gnomd wordn. Om ht unik van dz cursus nog mr accnt t gvn, willn wij u hirbij 'Jan Tonnir' introducrn. 'Ik wns u namns d Hoofddircti van d Watrstaat n Ingniursburau 'Oranjwoud' n god cursus to'. orrajvnmd

14 Wi is Jan Tonnir? Jan Tonnir is afglid van d functibnaming 'kantonnir' di tot voor kort bij Rijkswatrstaat wrd gbruikt. Hij is opgbouwd uit lmntn, di d samnstllr van d cursus bij wrkzaamhdn aan d wg stds opviln. Dz lmntn zijn: D pionnn van d wgafzttingn, ht vilighidsvst n d pt, di vooral vrogr vl gdragn wrd. Jan Tonnir is spciaal voor dz cursus gtknd door Pit Middlkoop. Wat dot Jan Tonnir? Jan Tonnir komt in d cursus rglmatig trug als illustrati bij bpaald cursusondrdln. Tvns gft hij allrli blangrijk aanwijzingn op divrs plaatsn in d cursus. ornajwovd

15 Dolstllingn cursus 'Afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid' In d cursus 'Afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid' staan d afvalstoffn, di bij Rijkswatrstaat vrijkomn, cntraal. Mt btrkking tot dz afvalstoffn wordt duidlijk gmaakt wlk schad ht miliu kan oplopn als nit op d juist wijz mt afvalstoffn wordt omggaan. En aangzin ht wrkn mt (gvaarlijk) afvalstoffn risico's voor d gzondhid van mnsn, di mt di afvalstoffn motn wrkn, mt zich m kan brngn, wordt aanggvn op wlk wijz vilig omggaan kan wordn mt dz afvalstoffn. D cursus knt tw soortn dolstllingn, t wtn n algmn dolstlling di gldt als richtlijn voor d cursus als ghl. Daarnaast zijn r d spcifik dolstllingn waarin aanggvn is wat d cursistn na afloop van cursus van d vrschillnd cursusondrdln, afvalstoffn, ht miliu n vilighid, motn wtn. Hirondr zijn dz dolstllingn in schma wrggvn n vrvolgns nadr uitgwrkt. algmn dolstlling/ spcifik dolstlling oraajwosd

16 Algmn dolstlling Gdurnd n virdaags cursus 'Afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid' wordt d cursistn n zodanig knnis bijgbracht, dat mn in staat is miliuhygiënisch vrantwoord mt afvalstoffn, di bij Rijkswatrstaat ontstaan, om t gaan. Tvns zijn d cursistn in staat d risico's, in vrband mt d prsoonlijk vilighid, op juist wijz in t schattn n d noodzaklijk maatrgln t nmn. Spcifik dolstllingn Dz spcifik dolstllingn, di hirondr zijn uitgwrkt, zijn ondrvrdld naar d hoofdondrwrpn van d cursus, t wtn afvalstoffn, ht miliu n vilighid. spcifik dolstllingn mt btrkking tot afvalstoffn Na afloop van d cursus hft d cursist: a. inzicht in d consquntis van ht miliublid mt btrkking tot afvalstoffn voor d daglijks praktijk n kan daarvan voorbldn opnomn b. knnis van d afvalstoffnwtgving n d daaruit voortvloind procdurs, di gvolgd motn wordn voor ht miliuhygiënisch vrantwoord vrwijdrn van afvalstoffn, di bij wrkn van Rijkswatrstaat ontstaan. Hij kan daarto d bnodigd formulirn invulln c. knnis van d soortn n ignschappn van d afvalstoffn di bij Rijkswatrstaat ontstaan n kan, voor wat btrft ht vrwijdrn, kuzs makn uit altrnativn di ht miliu mindr blastn d. knnis van rlvant chmisch trmn, zodat hij in staat is analyss t boordln n adquaat mt d 'Lidraad Afvalstoffn' t wrkn. inzicht in manirn, di kunnn lidn tot ht bprkn van d hovlhid afvalstoffn, di bij Rijkswatrstaat ontstaan f. inzicht in moglijkhdn van hrgbruik n nuttig topassing van afvalstoffn di bij Rijkswatrstaat ontstaan. oraajwoad

17 spcifik dolstllingn mt btrkking tot ht miliu Na afloop van d cursus hft d cursist: a. inzicht in d btknis van d bgrippn 'miliu', 'miliucompartimntn', 'cologi' n 'kringlopn' n kan z plaatsn in d wrld om zich hn b. inzicht in d manirn waarop ht miliu schad kan oplopn door ht nit. op d juist wijz omgaan mt afvalstoffn. spcifik dolstllingn mt btrkking tot vilighid Na afloop van d cursus hft d cursist: a. inzicht in d wijz waarop vilig mt (gvaarlijk) afvalstoffn kan wordn omggaan. Hirto kan hij n risico-analys makn n n kuz makn uit d bschikbar prsoonlijk bschrmingsmiddln b. inzicht in d strkking van d bpalingn van d Arbidsomstandighdnwt c. wt van wat hij mot don ingval van ongvalln waarbij (gvaarlijk) afvalstoffn btrokkn zijn. orobjwovd

18 Cursusprogramma D cursus 'Afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid' bstaat uit tw blokkn van lk tw dagn. Tussn d bid blokkn ligt n priod van n maand, waarin n praktijkopdracht uitgwrkt mot wordn. Hirondr is ht programma van d total cursus opgnomn. Blok 1 Dag 1 Tijd U Ondrwrp ontvangst n introducti cursus knnismaking pauz discussi 'Hft Rijkswatrstaat miliuproblmn?' vrwachtingn cursist cursusprogramma pauz inliding, vido n opdracht lunch 'miliu', 'cologi', 'kringlopn', 'afvalstoffn' n opdracht miliublid n opdracht pauz 'Lidraad Afvalstoffn' n opdrachtn samnvatting dag 1 n valuati orahjwosd

19 Dag 2 Tijd tl Ondrwrp glgnhid tot stlln van vragn doornmn dagprogramma miliucompartimntn n samnhang daartussn vido 'bodm' n opdracht pauz 'bodm' n 'bodmvrontriniging' n opdracht 'watr' n 'watrvrontriniging' vido 'watr' n opdracht pauz discussi 'gkantld vrachtauto' lunch 'lucht' n 'luchtvrontriniging' wtgving n procdurs procdurs in d praktijk door middl van opdrachtn pauz thori 'vilighid', vido 'goochln mt j gzondhid' opdracht 'vilighid op d wrkplk' uitlg praktijkopdracht samnvatting blok 1 n valuati orttaj0wo«d

20 Blok 2 Dag 3 Tijd Ondrwrp glgnhid tot stlln van vragn doornmn dagprogramma bhandling praktijkopdracht pauz bïnvloding aannmrs n opdracht thori advisgsprk arbo-projctplan n opdracht lunch vrvolg arbo-projctplan miliu-aspctn in bstkkn n opdracht pauz vrvolg miliu-aspctn in bstkkn samnvatting dag 3 n valuati oraajwoad

21 Dag 4 Tijd Ondrwrp glgnhid tot stlln van vragn doornmn dagprogramma vilighidsaspctn in bstkkn pauz afvalprvnti vido n opdracht brmmaaisl n brmbhr/opdracht lunch indcasus 'Miliuzorgbrug' pauz bhandln casus 'Miliuzorgbrug' tots 'Afvalstoffn, ht. miliu n uw vilighid' valuati total cursus uitriking crtificatn n afsluiting cursus ornajwrad

22 'Afvalstof 1 Algmn inliding 1.1 Inliding In dit hoofdstuk wordt inggaan op d factorn di nbbn glid tot ht ontstaan van dz cursus. Door ht tonmn van ht miliubsf wrd ook d vraag om scholing stds duidlijkr binnn Rijkswatrstaat. D mdwrkrs wildn mr wtn van afvalstoffn n d schadlijkhid daarvan voor mns n miliu. Vanuit d Hoofddircti van d Watrstaat wrd n bglidingsgrop gformrd, di tot taak krg n cursus t ontwikkln, di aan d oplidingswns van d mdwrkrs tgmot kwam. D inspanningn van dz bglidingsgrop hbbn glid tot dz cursus, waarvan d inhoud globaal in dit hoofdstuk wordt bhandld. Tvns is d wijz waarop d thori n praktijk bij lkaar wordn gbracht bschrvn. Voor d cursistn is n studiwijzr opgnomn, mt tips voor d wijz waarop dz cursus ht bst kan wordn bstudrd. Tnslott is, om d moglijk 'xamnvrs' wg t nmn, inggaan op d wijz waarop d totsing van d knnis plaatsvindt. 1.2 Algmn D miliuproblmatik is in d wrld problm nummr één gwordn. Krantn, radio n tlvisi brichtn r daglijks ovr. Wi knt nit d trmn als broikasffct, ht gat in d ozonlaag, stnogvorming tc. Dz trmn staan voor grot problmn waar w als individul prsoon n als lid van organisatis n instllingn in mrdr of mindr mat m t makn hbbn. Soms zijn w zlfs bwust of onbwust mdvroorzakr van di problmn. Door al dz aandacht voor d miliuproblmn is ht miliubsf aan ht tonmn. Dit gldt zowl voor individun als voor bdrijvn n ovrhidsinstllingn. D aandacht di ht miliu rds in d laagst gropn van d basisschool krijgt in d vorm van projctn; oud-papir n battrijn inzamln tc. gtuigt daarvan. Op bdrijfsnivau zit mn in tonmnd mat aandacht voor ht miliu door ht vrzorgn van cursussn voor d mdwrkrs, ht opzttn van blidsplannn waarin miliu n blangrijk plaats hft gkrgn, ht opzttn van miliuzorgsystmn, ht uitvorn van actis n maatrgln om d miliulast naar d omgving vrdr trug t dringn tc. oraajwoad 10

23 'Afvalstoffn, ht miliu n uw vïfigltid' Ook Rijkswatrstaat is zr actif op ht gbid van miliu bij d uitvoring van haar wrkzaamhdn. Om nkl van d vl voorbldn t nomn: - d dirctis hbbn n intrn miliuzorgsystm vastgstld, om d bdrijfsvoring in ht blang van ht miliu t vrbtrn r is n 'Lidraad Afvalstoffn Rijkswatrstaat' ontwikkld, di tot dol hft n handriking t gvn voor ht ^mgaan mt d problmatik van afvalstoffn binnn Rijkswatrstaat - r is n cursus 'Afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid' ontwikkld voor rijkswatrstaatmdwrkrs (rayonmdwrkrs, rayonopzichtrs n bstkschrijvrs), di door hun wrkzaamhdn (bijna) daglijks t makn krijgn mt afvalstoffn. In dz cursus wordt glrd op wlk wijz miliuhygiënisch vrantwoord mt d afvalstoffn, di bij Rijkswatrstaat vrijkomn, kan wordn omggaan. Hirbij nmt tvns d prsoonlijk vilighid van d mdwrkr n blangrijk plaats in. Dit laatst product van d zorg van Rijkswatrstaat om ht miliu is in opdracht van d Hoofddircti van d Rijkswatrstaat door Ingniursburau 'Oranjwoud' ontwikkld n ligt thans voor u. 1.3 Aanliding cursus Uit d praktijk van d Rijkswatrstaat kwam rglmatig d vraag naar scholing op ht gbid van miliu n vilighid. D mdwrkrs gavn aan d ontwikklingn op ht gbid van afvalstoffn, ht miliu n vilighid maar moilijk t kunnn volgn. Er blk bhoft aan scholing op tchnisch n juridisch trrin. Voorts wnst mn mr knnis ovr ht vilig kunnn wrkn mt (gvaarlijk) afvalstoffn, di in d daglijks praktijk van Rijkswatrstaat vrijkomn. Ook d wijziging van d taak van d Rijkswatrstaatmdwrkrs van uitvordr naar tozichthoudr bracht n vraag naar scholing mt zich m. Uit ondrstaand citatn, di ovrgnomn zijn uit ht rapport 'Omgaan mt miliu in d praktijk van Rijkswatrstaat',blijkt d duidlijk bhoft aan scholing. D dri volgnd uitsprakn zijn gdaan door mdwrkrs van Rijkswatrstaat, di in ht kadr van dat ondrzok zijn gïntrviwd: '...dat omgaan mt miliu, daar zou ignlijk ns n krtj bijscholing voor motn komn. Wij zijn opglid in d wg- n watrbouw, daar zat ht miliu vrogr nit in.' oraajwoad 11

24 'Nog stds vind ik mij n lk op dit gbid. Ik do r vrij vl aan, maar ignlijk wt ik r d balln van'. 'Ho ondrkn ik ht nou, waar mot ik op lttn, ho pak ik ht aan n waar blijf ik r m? Wlk miliuwt is van topassing?' 'Ik hb bhoft aan n cursus'! D hirbovn gsignalrd problmn wrdn door d Hoofddircti van d Watrstaat opgpakt. In ht kadr van ht projct 'miliu-oplidingn nu n straks' wrd n bglidingsgrop 'cursus Afvalstoffn RWS' in ht lvn gropn, di d volgnd opdracht krg: oraajwovd 12

25 'Zt n afvalstoffncursus op voor ht uitvornd nivau (LBO/MBO) van Rijkswatrstaat di d problmatik bhandlt op ht gbid van afvalstoffn (soortn/catgoriën) bij ondr andr ontwrp, aanlg, bhr, ondrhoud n sloop in d 'drog' n 'natt' sctor van d Rijkswatrstaat. Dz cursus dint tvns duidlijkhid t schppn in d wttn n rgls di btrkking hbbn op ht vrwijdrn van n wrkn mt afvalstoffn, di vrijkomn bij wrkn van Rijkswatrstaat. D miliuknnis di tijdns d cursus wordt opgdaan, mot in d daglijks praktijk ingzt kunnn wordn, zoals bijvoorbld bij ht schrijvn van bstksbpalingn, bij ondrhoudswrkzaamhdn n tijdns d control van d wrkzaamhdn (miliuvrantwoord wrkn) di door d aannmr wordn uitgvord.' 1.4 Totstandkoming van d cursus Ingniursburau 'Oranjwoud' B.V. krg van Rijkswatrstaat d opdracht n cursus 'Afvalstoffn RWS' t ontwikkln. D cursus krg d naam 'Afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid'. Dz naam gft hl god d inhoud van d cursus wr: Blijkns d opdracht dindn afvalstoffn, di bij Rijkswatrstaat vrijkomn cntraal t staan. Aan d cursistn most duidlijk gmaakt wordn wat d gvolgn voor ht miliu zijn als afvalstoffn ongcontrolrd in ht miliu trchtkomn. Voorts dind aandacht bstd t wordn aan d vilighidsaspctn, di vrband houdn mt ht wrkn mt (gvaarlijk) afvalstoffn. Door middl van intrviws ondr d aanstaand cursistn, rayonmdwrkrs, rayon-opzichtrs, bstkschrijvrs n mdwrkrs van d bouwdinst, wrd vastgstld wat d oplidingsbhoftn van dz Rijkswatrstaatmdwrkrs warn. Ht rsultaat van dz intrviws vormd d basis voor d inhoud van d cursus 'Afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid'. Ht ghl procs van ontwikkln vond plaats in nauw ovrlg mt d bglidingsgrop. 1.5 Inhoud cursus In d cursus 'Afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid' staan d afvalstoffn, di bij Rijkswatrstaat vrijkomn, cntraal. Vanuit dz afvalstoffn wordt voortdurnd d rlati glgd naar d ffctn di dz afvalstoffn op ht miliu kunnn hbbn n op d gzondhid van d mnsn di mt di afvalstoffn motn wrkn. oraajwoad 13

26 Mt andr woordn d bgrippn 'afvalstoffn', 'miliu' n 'vilighid' vormn d rod draad van dz cursus. D cursus is zodanig opgzt dat voortdurnd uitggaan wordt van d daglijks praktijk van d cursist. D inhoud van d cursus is t ondrschidn in nrzijds d hoogst noodzaklijk thori n andrzijda vl praktijkgricht opdrachtn. Hirdoor hbbn d cursistn grot invlod op d inhoud van ht cursusprogramma Thori Bij ht gvn van n miliucursus is ht noodzaklijk vl gbruikt bgrippn voor idrn duidlijk t makn. Ht woord miliu wordt zr vaak gbruikt n soms ook misbruikt. Dnk maar ns aan all miliukurmrkn n zognomd 'gron' productn. Maar bdolt nu idrn htzlfd mt dat woord? In dz cursus wordn omschrijvingn ggvn van d bgrippn 'afvalstof, 'miliu', 'cologi' n 'kringlopn'. Als dz bgrippn duidlijk zijn kijk j mtn al hl andrs tgn miliuvrvuiling aan. All plantn, dirn n mnsn blijkn rlatis mt lkaar t hbbn. In d krantn n op tlvisi wordt vl ovr bodm-, watr- n luchtvrontriniging gsprokn. Bodm, watr n lucht wordn ook wl miliucompartimntn gnomd. In d cursus gaan w in op dz miliucompartimntn n d problmn di kunnn ontstaan als r afvalstoffn op vrkrd wijz in ht miliu, trchtkomn. D ovrhid dot rg vl moit om ons miliu t vrbtrn. Daarom zijn r blangrijk plannn, zoals ht Nationaal Miliublidsplan gmaakt, waarvan w daglijks op ht wrk d gvolgn van ondrvindn. Er staat nu bijvoorbld n chmo-containr op ht dinstkringtrrin. Er wordt inggaan op d praktisch kantn van ht miliublid, dat bij Rijkswatrstaat gvord wordt. Er mot bijvoorbld voorkomn wordn dat r afvalstoffn ontstaan n als dat nit moglijk is mót r gzocht wordn naar hrgbruik of nuttig topassing van d afvalstoffn. Hirto wordn handrikingn ggvn. Op d wrkplk is tgnwoordig d 'Lidraad Afvalstoffn Rijkswatrstaat' aanwzig. Dit is n prachtig bokwrk dat vl praktisch informati gft ovr afvalstoffn. In d cursus gaan w vl ofnn in ht gbruik van dz 'lidraad'. U lrt dan procdurs t volgn mt btrkking tot d vrwijdring van afvalstoffn. oraajwoad 14

27 'Afvalstoffn, bt aüfn x& vrt Afvalstoffn motn afgvord wordn. Daarvoor zijn allrli procdurs ontwikkld in d vrschillnd miliuwttn n vrordningn. In d cursus lrt u ho d wtgving voor uw daglijks praktijk in lkaar stkt. Procdurs wordn bhandld n u kunt ofnn in ht invulln van d vrist formulirn. Bij ht wrkn mt (gvaarlijk) afvalstoffn is ht soms nodig spcial voorzorgsmaatrgln t nmn, om t voorkomn dat uw gzondhid schad zal oplopn door ht wrkn mt di stoffn. In d cursus zal wordn glrd ho u dz risico's voor uw gzondhid kunt vrmijdn, bijvoorbld door ht gbruikn van prsoonlijk bschrmingsmiddln n r zal wordn inggaan op gvaarsignschappn van afvalstoffn. D laatst tw ondrdln van d cursus hbbn btrkking op d aannmrs, di opdrachtn voor Rijkswatrstaat uitvorn. Enrzijds zijn daarbij d bstkkn van groot blang. Daarin kunnn miliubpalingn wordn opgnomn n kunnn miliuvrindlijk matrialn wordn voorgschrvn. Andrzijds is ht in ht kadr van ht tozicht op d uitvoring van d wrkn wl ns nodig aannmrs aan t sprkn ovr d wijz waarop n wrk wordt uitgvord. In d cursus wordt aandacht bstd aan d miliu-aspctn in bstkkn n ht bïnvlodn van aannmrs. Dz ondrwrpn wordn in d cursus bhandld, waarbij d thori op vrschillnd manirn aan d cursistn wordt ovrgdragn. In paragraaf wordt uitglgd op wlk wijz d cursusondrdln wordn ggvn Praktijk Uit d intrviwrond is gblkn dat d aanstaand cursistn 'bang' warn dat z d hl dag stil zoudn motn zittn n stds maar naar vrhaln zoudn motn luistrn. Dit hbbn w bij ht ontwikkln van d cursus god in onz orn gknoopt. Bij ht prsntrn van d cursusondrdln zulln vl vrschillnd wrkvormn wordn gbruikt. Om r n aantal t nomn: oroajwovd 15

28 - d docnt zal kort lzingn gvn; r wordt in wrkgropjs, van wisslnd samnstlling, gwrkt aan ht uitwrkn van praktijkopdrachtn; r zal gdiscussird wordn; r zal naar praktijkrvaringn gvraagd wordn; cursistn zulln gvraagd wordn uitwrkingn van opdrachtn t prsntrn; r zulln vido's wordn gtoond mt daaraan gkoppld kijkopdrachtn tc. Zoals u zit winig zittn n luistrn; N, zlf actif knnis vrgarn! Door middl van voorbldn (cass) n opdrachtn zulln d thori n d praktijk bij lkaar wordn gbracht. In d cursus zulln zo winig moglijk moilijk woordn wordn gbruikt, maar soms is r bijna nit aan t ontkomn dat z r toch insluipn. Voor ht opzokn van moilijk woordn n trmn is n uitgbrid vrklarnd woordn- n bgrippnlijst in d cursusmap opgnomn Lrn studrn D cursus is zodanig opgzt dat mt n studi van 1 a 2 uur na idr cursusdag d lsstof god vrwrkt kan wordn. Wij kunnn ons god voorstlln dat studrn voor sommig cursistn gn daglijks bzighid is. Daarom gvn w hirondr nig aanwijzingn voor d wijz waarop u ht mst van dz cursus kunt opstkn. - a. Als its nit hlmaal duidlijk is kunt u dat ht bst dirct vragn. En vraag is nooit dom. b. Maak vl aantkningn. Aantkningn blijkn vaak waardvollr t zijn dan prachtig uitzind cursusmappn. c. Do actif m. Laat andrn m profitrn van uw rvaringn. d. Ls d hoofdstukkn di op n bpaald dag bhandld zijn, ht lifst dzlfd dag nog, door. Maak vrvolgns d vragn, di aan ht ind van idr hoofdstuk zijn opgnomn. Bkijk d antwoordn pas als d vraag gmaakt is of als u r cht nit uitkomt.. Schrijf zakn di u nit duidlijk zijn op n vraag d volgnd cursusdag of d docnt ht nog ns wil uitlggn. Bdnk dat u daarm nit lastig bnt! orab wo«d 16

29 1.5.4 Totsing Als mn d cursus mt god gvolg afsluit wordt n crtificaat uitgrikt. Om ht crtificaat t kunnn krijgn is ht noodzaklijk dat d cursist: 1. all vir cursusdagn actif hft gvolgd 2. d praktijkopdracht hft gmaakt 3. d uitwrking van d 'Miliuzorgbrug' hft gmaakt 4. actif hft dlgnomn aan d indtots, di op ht ind van dag 4, in splvorm wordt ghoudn. D puntn 2, 3 n 4 wordn hirondr toglicht: ad 2 D praktijkopdracht houdt in ht bantwoordn van n vragnformulir dat u naar aanliding van n bpaald praktijksituati mot makn. Aan ht ind van d twd cursusdag wordt dit uitglgd. ad 3 D miliuzorgbrug is n ofning om t kijkn of u d lsstof bhrst. Ovr d rconstructi van d 'Miliuzorgbrug' wordn mr-kuzvragn gstld, di u mot bantwoordn. U kunt d 'Lidraad Afvalstoffn' n d cursusmap daarbij gbruikn. ad 4 In d vorm van n spl laat u zin wlk knnis u hft opgstokn in d cursus. D vragn hbbn btrkking op d stof di in d cursus is bhandld. U zit, voor dz wijz van totsing bhoft mn gn 'xamnvrs' t hbbn. U bnt in fit lk momnt van d cursus bzig mt ht bhaln van uw crtificaat. Dan is r in idr gval gn 'man ovrboord' als n bpaald ondrdl nit zou lukkn Studiblasting Voor ht makn van d praktijkopdracht hft u maximaal 5 uur nodig. En pr cursusdag kunt u volstaan mt n studi van 1 a 2 uur om d lsstof t kunnn vnvrkn. oraajwoad 17

30 Litratuur 'Omgaan mt miliu in d praktijk van Rijkswatrstaat' drs P. Vissr, Advis n ondrstuning miliubhr (1991) TI6HI litratuur-ovrzicht ororjwoad 18

31 2.1 Inliding Afvalstoffn n ht miliu Afvalstoffn kunnn grot schad aan ht miliu tobrngn als daar nit op d juist wijz m omggaan wordt. Bij wrkn di door of in opdracht van Rijkswatrstaat wordn uitgvord ontstaan ook afvalstoffn, zoals vrontrinigd straalgrit, afgwrkt oli tc. di op d juist wijz motn wordn vrwrkt om miliuschad t voorkomn. Om d rlati tussn afvalstoffn n ht vroorzakn van schad aan ht miliu duidlijk t kunnn makn is ht noodzaklijk n aantal dfinitis vast t stlln. D titl van d cursus 'Afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid' gft d volgord aan, waarin d vrschillnd dfinitis bhandld wordn. Ht gaat in d cursus immrs om afvalstoffn di bij Rijkswatrstaat ontstaan n d ffctn di di afvalstoffn kunnn hbbn op ht miliu n d gzondhid van d mnsn di r m wrkn. In dit hoofdstuk wordt allrrst n dfiniti ggvn van ht bgrip afvalstof. Vrvolgns wordt, in algmn zin, n opsomming ggvn van vrschillnd catgoriën afvalstoffn. Dz catgoriën afvalstoffn omvattn mr soortn afvalstoffn dan bij Rijkswatrstaat ontstaan. Z zijn hir bij wijz van achtrgrondinformati opgnomn. D catgori-indling is gmaakt naar d wijz van ontstaan van d afvalstof. Daarna wordt inggaan op d soortn afvalstof, di bij Rijkswatrstaat ontstaan. Dz afvalstoffn wordn hir in ht kort aangduid. In hoofdstuk 13, 'Afvalstoffn di bij Rijkswatrstaat ontstaan', wordt nadr op dz afvalstoffn inggaan. Door middl van ht bhandln van d zognomd 'afvalvrwijdringsktn' zal inzicht wordn ggvn in d activititn di mt afvalstoffn kunnn wordn uitgvord vanaf ht momnt dat zij ontstaan tot n mt d vrwijdring rvan. Na d afvalstoffn wordn d bgrippn 'miliu', 'cologi', 'kringlopn' n miliucompartimntn bhandld. Hirm krijgt mn inzicht in d schad, di ht miliu kan oplopn als daar afvalstoffn op n vrkrd wijz in trcht komn. Tot slot van dit hoofdstuk zal inzicht wordn vrschaft in d vrontriniging van ht miliu. oraajwoad 19

32 2.2 Afvalstof Ht bgrip 'afvalstof is n zr ruim bgrip. In d cursus 'Afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid' wordt d volgnd dfiniti ggvn: dfiniti 'afvalstof 'Alls wat nit mr wordt gbruikt n daarom naar ldrs gbracht wordt om daar opgslagn, bwrkt, vrwrkt of vrnitigd t wordn'. Uit dfiniti kan wordn afglid dat its afval is als ht voor d ontdonr gn waard mr hft n nit mr als scundair grondstof, zoals bijvoorbld btonpuin, kan wordn ingzt. Afvalstof is n hl algmn bgrip. Als mn naar d afvalstoffn- n miliuwtgving kijkt, dan kan mn zin dat in di wtgving vrschillnd catgoriën afvalstoffn wordn ondrschidn. Voorbldn hirvan zijn gvaarlijk afvalstoffn in ht kadr van d Wt miliubhr n bdrijfsafvalstoffn, di ondr d Vrordning bdrijfsafvalstoffn valln. In hoofdstuk 9, 'Wtgving n procdurs', wordt hir nadr op in ggaan Catgoriën afvalstoffn Hirondr is n ovrzicht ggvn van vl voorkomnd afvalstoffn, di zijn ggroprd naar wijz van ontstaan. Dz gropn afvalstoffn omvattn mr afvalsoortn dan waarm mn in d praktijk van Rijkswatrstaat t makn kan krijgn. Ht is hir opgnomn als n algmn ovrzicht van soortn afvalstoffn. Als n bpaald soort afvalstof bij wrkn van Rijkswatrstaat vrijkomt wordt dat aanggvn. Tvns wordt vrwzn naar spcifik afvalstoffn di bij Rijkswatrstaat vrijkomn. Dz afvalstoffn zijn opgnomn in hoofdstuk 13, 'Afvalstoffn di bij Rijkswatrstaat vrijkomn'. afval van particulir huishoudns Dit afval komt vrij in d huisgzinnn n kan wordn ondrschidn in nrzijds huishoudlijk afval n andrzijds in grof huisvuil. Hirondr wordt ook bgrpn kantoor- n magazijnafval. Idr gmnt is vrplicht dz afvalstoffn in t zamln of t latn inzamln door n particulir bdrijf. Ook kan mn dz afvalstoffn zlf aanbidn bij d gmnt. Rgls hirvoor staan in d gmntlijk afvalstoffnvrordning. oraajwosd 20

33 afgwrkt oli Dit is minral smr- n systmoli di htzij door vrmnging mt andr stoffn, htzij op andr wijz onbruikbaar is gwordn voor ht dol waarvoor zij oorspronklijk was bstmd. Hirondr wordt bgrpn d oli di afkomstig is uit motorn. In d praktijk kan mn bij Rijkswatrstaat op n aantal manirn mt afgwrkt oli t makn krijgn: a. bij ondrhoudswrkzaamhdn aan ht ign vortuign- n machinpark (olivrvrsn) b. als zwrfvuil doordat particulirn jrrycans, vaatjs tc. dz afvalstof achtrlatn in brmn n op vrzorgingsplaatsn als z zlf oli vrvrst hbbn. Afgwrkt oli kan grot schad aan ht miliu tobrngn. Om n voorbld t gvn; Eén litr oli kan litr watr ongschikt makn voor consumpti. In hoofdstuk 13, 'Afvalstoffn di bij Rijkswat r staat ontstaan', wordt nadr op oli als afvalstof inggaan. baggrslib Dit is ht naar bovn ghaald slibachtig matriaal uit vaarwgn, havns, slotn tc. Slib kan om vrschillnd rdnn vrwijdrd motn wordn: a. omdat ht in d wg ligt n bijvoorbld d schpvaart blmmrt of ht opnn n sluitn van sluisdurn bmoilijkt b. omdat ht zo vrvuild is dat ht gvaar oplvrt voor ht miliu n/of d volksgzondhid. Bij Rijkswatrstaat komn grot hovlhdn slib vrij n omdat r t winig opslagcapacitit is, wordt op bpaald plaatsn nit mr gbaggrd. Dit kan schad oplvrn voor ht 'ondrwatrmiliu'. Plantn kunnn bijvoorbld vrstikkn. In hoofdstuk 13, 'Afvalstoffn di bij Rijkswatrstaat ontstaan' wordt nadr op dz afvalstof in ggaan. bdrijfsafval Dit is afval dat vrijkomt bij bdrijvn, instllingn, institutn tc. In vijf provincis, t wtn Noord- n Zuid-Holland, Utrcht, Noord-Brabant, Utrcht, Gldrland n Zland is d zognomd Vrordning bdrijfsafvalstoffn (Vba) van kracht, di nogal wat gvolgn hft voor d praktijk van Rijkswatrstaat. oraajwovd 21

34 'Afvalstoffn, ht miliu a uw In hoofdstuk 9, 'Wtgving n procdurs', wordt uitgbrid op dz Vba inggaan. bilg-oli Vloibar olirstn n olimngsls, nit zijnd oli-mulsis, di als afvalstof vrijkomn in d machinkamr van n vaartuig. Voor dz afvalstof is nog gn god inzamlstructuur ontwikkld. Op slchts nkl plaatsn bstaat voor d schipprs d moglijkhid d bilg-oli af t gvn. Drglijk afvalstoffn wordn rglmatig ovrboord ggooid door d schippr, omdat hij nit van plan is voor d afvor van dz afvalstroom t btaln. Mt nam bij mistig wr gburt dit vaak. Jan hft zo'n schippr btrapt bouw- n sloopafval Afvalstoffn di vrijkomn bij rspctivlijk ht bouwn, rnovrn n slopn van gbouwn, kunstwrkn tc. Mt bouw- n sloopafval krijgn d mdwrkrs van Rijkswatrstaat rglmatig t makn. Dit is n vrij omvangrijk afvalstroom. Er zal in hoofdstuk 9, 'Wtgving n procdurs', hoofdstuk 12, 'Miliu-aspctn in bstkkn' (scundair grondstoffn) n hoofdstuk 13, 'Afvalstoffn di bij Rijkswatrstaat ontstaan', nadr op bouw- n sloopafval wordn inggaan. gvaarlijk afvalstoffn Afvalstoffn di ingvolg ht Bsluit Aanwijzing Gvaarlijk Afvalstoffn (BAGA) van d Wt miliubhr zijn aangwzn als gvaarlijk afvalstof. Voor d afvor van dz afvalstoffn mot aan vastgstld procdurs wordn voldaan. In hoofdstuk 9, 'Wtgving n procdurs' zal nadr op dz afvalstoffn wordn inggaan. oraajwoad 22

35 kolkafval Afval dat vrijkomt bij ht rinign van straatkolkn. Op dit afval wordt in hoofdstuk 13, 'Afvalstoffn di bij Rijkswatrstaat ontstaan', nadr in ggaan. GFT-afval/gronafval Gront, fruit- n tuinafval (GFT). Dit is afval dat in particulir huishoudns ontstaat n waarvoor n apart inzamlingsstructuur is ontwikkld. Mt dz inzamlingsstructuur wil mn zovl moglijk GFT inzamln voor compostring. Dz compost kan dan latr wordn vrkocht aan landbouwrs of particulirn. Bij ht ondrdl brmmaaisl/slootvuil, in hoofdstuk 13, wordt nadr op dz afvalsoort inggaan. KCA Dz afkorting staat voor 'Klin Chmisch Afval'. Dit chmisch afval ontstaat in klin hovlhdn in huishoudns n bdrijvn. Voorbldn hirvan zijn gbruikt battrijn, vrfrstn, tinnn wikkls van wijnflssn tc. Ook voor dz grop afvalstoffn is n inzamlingsstructuur ontwikkld n idr gmnt hft n KCA-dpot. Sommig dinstkringn makn voor ht KCA dat in hun gbid vrijkomt ook gbruik van drglijk dpots. Er zijn bok gmntn di dat nit tostaan. In di gvalln staat dan n zognomd chmo-containr op ht dinstkringtrrin waarin drglijk afvalstoffn bwaard kunnn wordn tot z afgvord wordn door n rknd afvalvrwrkr. shrddrafval Dit is afval, dat ovrblijft na ht vrklinn van grot voorwrpn zoals autowrakkn, kolkastn tc. (ngls woord 'to shrd' btknt vrsnipprn). Dz afvalsoort ontstaat nit bij Rijkswatrstaat. Echtr bij partijn zwrfvuil wordn wl afvalstoffn zoals bijvoorbld kolkastn, aangtroffn, di na, door Rijkswatrstaat t zijn aangbodn, door d afvalvrwrkr wordn gshrddrd. zwrfvuil Afval dat wordt aangtroffn op straat, in brmn op parkrplaatsn tc. Dit afval wordt vooral door particulirn achtrglatn n wordt rglmatig door mdwrkrs van Rijkswatrstaat aangtroffn. Mn dint mt zwrfvuil voorzichtig om t gaan, vooral als ht om onbknd stoffn in vatn, jrrycans tc. gaat. Bij ht opruimn van drglijk afval dint mn bijzondr op t'passn voor gbruikt injctinaaldn!!! oranjwoud 23

36 Dit soort afval vroorzaakt d mst irritati bij d bvolking. Bovnstaand foto maakt wl duidlijk waarom. 2.3 Afvalstoffn di bij Rijkswatrstaat vrijkomn Bij Rijkswatrstaat komt n groot aantal afvalstoffn vrij. Ht btrft afvalstoffn di ontstaan als gvolg van ht bhr n ondrhoud van wgn n watrwgn, sloopwrkzaamhdn n ht ralisrn van niuw wrkn. Kortom wrkn in d natt n drog infrastructuur. Indin mn bij d uitvoring van d wrkzaamhdn mt afvalstoffn t makn krijgt, dint mn d 'Lidraad Afvalstoffn' t raadplgn. In hoofdstuk 4, 'Lidraad Afvalstoffn', is uitglgd wlk informati mn in dz 'lidraad' kan vindn n ho mn dit bokwrk mot hantrn. oranjwoud 24

37 Vl voorkomnd afvalstoffn bij Rijkswatrstaat zijn: - asfalt-afval, dat vrijkomt bij ht frzn (frs-asfalt) n opbrkn (brkasfalt) van wgn asbst, dat gbruikt is in asbstcmntbuizn, damwandn n bschoiingn;.- bij vortuign gbruikt als rmvoring n frictimatriaal; als isolatimatriaal in tunnls n bij vrwarmingsktls; als dakbdkking, plantnbakkn n vlorbdkking - baggrslib, vrijkomnd bij baggrwrkzaamhdn - gronafval, vrijkomnd bij ht ondrhoud van bplanting. Hirondr wordt ook bgrpn brmmaaisl, dat door vrontriniging mt zwrfvuil n vrvuiling door ht vrkr n industri; zwar mtaln, olirstn, zink, n problmstof is - vrfrstn n vrfblikkn, di ontstaan bij ht uitvorn van consrvringswrkzaamhdn n ht aanbrngn van wgmarkring oli, di als zwrfvuil is achtrglatn, maar ook oli di tngvolg van ongvalln mt schpn in ht opprvlaktwatr trcht is gkomn - vrvuild straalgrit, dat ontstaat bij ht ondrhoud van wgn n bruggn - wgmubilair, dat door ongvalln in ongbruik is graakt - zoab-slib. - zwrfvuil. _ In katrn 3 van d 'Lidraad Afvalstoffn' is n vrijwl uitputtnd opsomming ggvn van dz afvalstoffn. Dz afvalstoffn zijn in hoofdstuk 12 van d syllabus nadr uitgwrkt. 2.4 Afvalvrwijdringsktn Rijkswatrstaat mot zovl moglijk voorkomn dat r afvalstoffn ontstaan. Zi ondrstaand 'vrwijdringsladdr van Lansink, di gnomd is naar ht Twd Kamrlid Lansink, di dz laddr hft gïntroducrd. oraajwosd 25

38 'Afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid' Vrwijdringsladdr van Lansink prvnti hrgbruik nuttig topassing vrbrandn stortn Als ht nit t voorkomn is dat r toch afvalstoffn ontstaan dan dint dat afval vrwijdrd t wordn. Ht woord 'vrwijdrn' wil in dit vrband zggn 'n god manir om van dat afval af t komn'. Hirvoor zijn vrschillnd moglijkhdn, zoals bwarn, hrgbruikn, stortn, vrbrandn tc. Ht miliublid in Ndrland bpaalt ho w mt afvalstoffn motn omgaan. In hoofdstuk 3, 'Miliublid', wordt hiraan aandacht gschonkn. Als r afvalstoffn zijn ontstaan, wordt r n hl procs in gang gzt, dat d afvalvrwijdringsktn wordt gnomd. Hirin spln vl figurn n rol. Om r nkl t nomn: n bdrijf dat afvalstoffn inzamlt, d transportur tc. Dz ktn wordt hirondr bhandld. Opgmrkt dint wl t wordn dat mn in d praktijk van Rijkswatrstaat nit mt all schakls in d ktn t makn krijgt. D afvalvrwijdringsktn bstaat uit d volgnd zs schakls: 1. inzamln Inzamln is ht ophaln van afvalstoffn, al dan nit mt n zkr rglmaat, mt d bdoling dz in ontvangst t nmn n r vrdr zlfstandig ovr t bschikkn. Voorbldn hirvan zijn ht inzamln van huisvuil, ht inzamln van afgwrkt oli bij d garags door gspcialisrd bdrijvn n ht inzamln van KCA door d gmntn. 2. transportrn Transportrn is ht in opdracht van n ontdonr of ontvangr vrvorn van d afvalstoffn van d ontdonr naar d ontvangr. oraajwod 26

39 3. opslaan Opslaan is ht tijdlijk bwarn van afvalstoffn in afwachting van vrwijdring. 4. ovrslaan Ovrslaan is ht ovrbrngn van afvalstoffn van ht n transportmiddl op of in ht andr, danwi ht ovrbrngn van afvalstoffn naar ht ign trrin om ht kortr dan n wk op t slaan. 5. bwrkn Bwrkn btrft handlingn di mt d afvalstoffn wordn uitgvord, tr voorbriding op d dfinitiv vrwrking zoals schidn, ontwatrn, sortrn, brkn tc. 6. vrwrkn Vrwrkn btrft d laatst fas van d afvalvrwijdringsktn. D moglijkhdn zijn: vrbrandn, stortn, compostrn n hrgbruikn of rcycln. afvalvrwijdringsktn oromjwosd 27

40 Rijkswatrstaat kan mt btrkking tot d afvalstoffn, di bij d uitvoring van haar wrkzaamhdn ontstaan, optrdn in d volgnd rolln: a. inzamlaar als r zwrfvuil in d brm wordt aangtroffn - ht vrzamln van brmmaaisl b. vrvordr ht vrvorn van ht zwrfvuil naar ht dinstkringtrrin, stunpunt of ht vrvorn van brmmaaisl naar d stortplaats of compostrinrichting c. bwaardr op d dinstkringtrrinn staan KCA-containrs, slib-containrs n afvalvakkn voor afvalstoffn di hrgbruikt kunnn wordn d. bwrkr ht zwrfvuil wordt in d KCA-containr uitgsortrd naar soort n aangbodn aan n vrgunninghoudr. vrwrkr d dinstkring Llystad-Randmrn is bzig mt ht tot compost vrwrkn van brmmaaisl op ht ign trrin om ht latr aan t kunnn bidn aan born in d rgio. Voor al dz activititn is n vrgunning nodig op grond van d miliuwtgving of vrvorswtgving, mt d daaraan vrbondn procdurs. D 'Lidraad Afvalstoffn' gft hirvoor richtlijnn n in hoofdstuk 9, 'Wtgving n procdurs', wordt hir aandacht aan bstd. 2.5 Ht bgrip 'miliu' Ht woord 'miliu' is afkomstig uit d cologi, d wtnschap di zich bzighoudt mt d rlati tussn d mns n zijn omgving. Voor dz cursus wordt d volgnd dfiniti ghantrd: dfiniti 'miliu' 'Ht miliu is d fysik, nit-lvnd n lvnd, omgving van d mns, waarm dz in n -wdrkrig rlati staat'. Als w dz dfiniti vrtaln naar ht 'normal' spraakgbruik dan zin w dat onz hél omgving; d lucht, ht watr, d bodm, d dirn, d mnsn, ht klimaat, d natuur, ht landschap, d gbouwn tc. ht miliu van d mns vormn. oraajwovd 28

41

42

43

44

45 bodm: D aard, d bodm bidt n vodingsbodm aan d plantn, lvrt ruimt aan mns n dir, bidt dlfstoffn n vrvult n draagfuncti. En blangrijk dl van d miliuwtgving is gbasrd op dz miliucompartimntn, di ook wl sctorn wordn gnomd. D miliuwtgving nomt mn daarom ook wl sctoral wtgving. Enkl voorbldn hirvan zijn: watr: Wt vrontriniging opprvlaktwatrn, Wt vrontriniging zwatr, Grondwatrwt tc. bodm: Wt bodmbschrming, Intrimwt bodmsanring lucht: Wt inzak d luchtvrontriniging. 2.8 Miliuvrontriniging In dz laatst paragraaf van hoofdstuk 2, 'Afvalstoffn n ht miliu' wordt inggaan op ht problm van d 'miliuvrontriniging'. Miliuvrontriniging kan ontstaan als afvalstoffn op n vrkrd wijz in ht miliu trcht komn. Allrrst wordt n dfiniti van dit bgrip ggvn. Wat wordt in d cursus 'Afvalstoffn, ht miliu n uw vilighid' ondr miliuvrontriniging vrstaan? dfiniti 'miliuvrontriniging' 'Ht tovogn van stoffn aan ht miliu, in hovlhdn hogr dan d normal achtrgrondnivaus, op n zodanig wijz dat schad wordt togbracht aan mns, plant, dir, cosystm of godrn'. Miliuvrontriniging wordt gknmrkt door: ht tovogn van stoffn aan ht miliu ht ontstaan van schad aan dat miliu. orrajwoad 33

46 En voorbld van miliuvrontriniging: Nadat asfaltringswrkzaamhdn zijn uitgvord, wordt d spridmachin mt disloli grinigd, zondr dat r absorptimattn gbruikt wordn. D disloli komt in d bodm n, na vrloop van tijd, ook in ht grondwatr trcht. Tvns mot nog bij n andr lmnt uit d dfiniti wordn stilgstaan; t wtn 'hogr dan d normal achtrgrondnivaus'. Dit wil zggn dat all stoffn, mt uitzondring van synthtisch stoffn, van natur in ht miliu voorkomn. Dit is n ggvn. Problmn ontstaan dus als di normal waardn wordn ovrschrdn. Vanwg ht fit dat door of in opdracht van Rijkswatrstaat vl wrkn wordn uitgvord, waarbij norm hovlhdn afvalstoffn vrijkomn, is ht risico aanwzig dat r afvalstoffn ongcontrolrd in ht miliu trcht komn n schad vroorzakn. Mt btrkking tot ht voorkomn van miliuvrontriniging n miliuschad is n blangrijk taak wgglgd voor Rijkswatrstaat. Om dz stlling t vrduidlijkn nkl voorbldn: - door ht tozicht houdn op wrkn, di in opdracht van Rijkswatrstaat wordn uitgvord, kan mn brikn dat d vrijgkomn afvalstoffn ook daadwrklijk op n miliuhygiënisch vrantwoord wijz wordn afgvord. Indin d tozichthoudr zit dat r miliuvrontriniging ontstaat of drigt t ontstaan kan hij ingrijpn mn is vl buitn n kan daarom god n 'oog- n oorfuncti' vrvulln, bijvoorbld naar d politi to, als mn n miliudlict signalrt. Ht btrft dan gn miliuvrontriniging, di door Rijkswatrstaat vroorzaakt wordt. Maar door oplttndhid van Rijkswatrstaat mdwrkrs wordt dan miliuvrontriniging voorkomn. Bij d bhandling van d hoofdstukkn 6, 'Bodm n bodmvrontriniging', 7, 'Watr n watrvrontriniging' n 8, 'Lucht n luchtvrontriniging' wordt nadr op d miliuvrontriniging in ggaan. Vrwrkingsopdracht Casus 'afval in ht miliu' Zlfstudi-vragn Aan d hand van d vragn, di op d volgnd pagina zijn opgnomn, kunt u controlrn of u d lsstof van dit hoofdstuk bgrpn hft. D lijst mt antwoordn vindt u achtr ht litratuurovrzicht van dit hoofdstuk. oraajwoad 34

47 Zlfstudi-vragn 'Erst d vraag bantwoordn, dan pas ht antwoord opzokn'! 1. Bij ondrhoudswrkzaamhdn aan d wg wordn lantaarnpaln vrwijdrd. Dz wordn naar n stunpunttrrin gbracht n daar opgslagn, om latr wr gbruikt t wordn. Dz lantaarnpaln wordn als afvalstof bschouwd, omdat z bij n wrk vrijkomn. Is dz stlling god of fout? 2. Gf ht vrschil aan tussn n afvalstof n n scundair grondstof. 3. Nom vijf catgoriën afvalstoffn 4. Waarom mot mn bij opruimn van zwrfvuil op vrzorgingsplaatsn zr voorzichtig t wrk gaan? 5. Nom d vijf ondrdln van d 'Vrwijdringsladdr van Lansink'. 6. Nom d zs schakls van d'afvalvrwijdringsktn'. 7. Nom vijf lmntn, di dl uit makn van uw miliu. 8. Nom d dri miliucompartimntn. 9. Nom d tw knmrkn van miliuvrontriniging. 10. Waarom kan Rijkswatrstaat n blangrijk rol vrvulln bij ht voorkomn van miliuvrontriniging? oraajwoad 35

Buurtparkjes en speelplekken

Buurtparkjes en speelplekken Oktobr 2014 PAGINA 1 In dit nummr Buurtparkjs n splplkkn Niuwbouw Vinknstraat n Parkitstraat bijna klaar! Start wrkzaamhdn opnbar ruimt. Aanlg niuw rioolstlsl Schoon grondwatr Crossbaan, ht succs Binnnkort

Nadere informatie

Calamiteitenprotocol instellingen zorg voor jeugd, de gemeenten in de provincie Utrecht en de gemeenten Weesp en Wijdemeren

Calamiteitenprotocol instellingen zorg voor jeugd, de gemeenten in de provincie Utrecht en de gemeenten Weesp en Wijdemeren Calamititnprotocol instllingn zorg voor jugd, d gmntn in d provinci Utrcht n d gmntn Wsp n Wijdmrn Inliding Calamititn in d jugdhulp kunnn hlaas nit altijd voorkomn wordn. Z hbbn n grot impact op btrokknn

Nadere informatie

1.1 Doel. levertijd. 1 Voorraad 13. 2 Opslag van een hoeveelheid geneesmiddelen. Behalve voor het

1.1 Doel. levertijd. 1 Voorraad 13. 2 Opslag van een hoeveelheid geneesmiddelen. Behalve voor het Voorraad 1 Lrdoln Aan ht ind van dit hoofdstuk wt j: z wat ht dol is van ht aanhoudn van n voorraad; z wat voorraadvorming btknt; z wat d buffrfuncti van n voorraad is; z dat ht houdn van n gnsmiddlnvoorraad

Nadere informatie

Sports Center. 22 juni 2011

Sports Center. 22 juni 2011 Titl procs: Klachtnblid Tilburg Univrsity Procsignaar: Ing Schprs Paraaf kwalititsfunctionaris Vrsi nr.: 2 Bsprokn mt: M.T. d.d. 13 april 2011 Vastgstld in M.T. d.d. 22 juni 2011 Pndragon d.d. 10 aug.

Nadere informatie

Aanvoer van afval en grondstoffen. Op 10 januari zal het eerste afval voor BAVIRO worden aangevoerd. Dit gaat met containervrachtwagens

Aanvoer van afval en grondstoffen. Op 10 januari zal het eerste afval voor BAVIRO worden aangevoerd. Dit gaat met containervrachtwagens Nummr 7 Pagina 1 van 2 Dcmbr 2010 BAVIRO Niuwsbrif Nr. 7 SITA REnrgy, Potndrf 2, 4703 RK Roosndaal. 0165-534492 communicati@baviro.nl www.baviro.nl Gacht lzr, Via dz niuwsbrif informrn wij u ovr d voortgang

Nadere informatie

Derde editie. Tweede Fase. du français garan

Derde editie. Tweede Fase. du français garan r z j i w mthod Drd diti Twd Fas aîtris m n n o b n U! d D accor ti! du français garan Drd diti Twd Fas lrn voor d praktijk én succs op d xamns. Mt d niuw, drd diti van wrkn lrlingn daar nog dolgrichtr

Nadere informatie

Poort, school voor havo en mavo

Poort, school voor havo en mavo Poort, school voor havo n mavo i t i b m a t m Voor lrlingn Voorbriding op n succsvoll lrloopbaan Wil j naar Poort, dan wil j latr naar ht HBO. Poort is n havo-mavoschool, di jou motivrt om naar ht HBO

Nadere informatie

ASSESSMENT. Assessment. Wat is een assessment? Belang voor deelnemers Belang voor de werkgever Vijf stappen Waarom kiezen voor HRD Group? Interesse?

ASSESSMENT. Assessment. Wat is een assessment? Belang voor deelnemers Belang voor de werkgever Vijf stappen Waarom kiezen voor HRD Group? Interesse? Assssmnt Assssmnt Wat is n assssmnt? Blang voor dlnmrs Blang voor d wrkgvr Vijf stappn Waarom kizn voor HRD Group? Intrss? Bnt u gïntrssrd in onz assssmnts? Nm dan grust contact mt ons op. T 030-6911138

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO

Correctievoorschrift VWO Corrctivoorschrift VWO 008 tijdvak wiskund B Ht corrctivoorschrift bstaat uit: Rgls voor d boordling Algmn rgls 3 Vakspcifik rgls 4 Boordlingsmodl 5 Inzndn scors Rgls voor d boordling Ht wrk van d kandidatn

Nadere informatie

Kennismaking met Photoshop

Kennismaking met Photoshop Hoofdstuk Knnismaking mt Photoshop Hoofdstuk, ht bgin van onz boind tocht doorhn Photoshop. Waarschijnlijk was j tot nu to gwoon om mt programma s van Microsoft t wrkn. Z hbbn allmaal n zlfd look n fl.

Nadere informatie

WAARIN SAMENWERKEN: Mr. J.M.A-H. Luns, k Excellentie,

WAARIN SAMENWERKEN: Mr. J.M.A-H. Luns, k Excellentie, R A A D VAN N E D E R L A N D S E W E R K G E V E R S V E R B O N D E N WAARIN SAMENWERKEN: VERBOND VAN NEDERLANDSCHE WERKGEVERS CENTRAAL SOCIAAL WERKGEVERS-VERBOND NEDERLANDS KATHOLIEK WERKGEVERS VERBOND

Nadere informatie

greencalc ontwikkelingen

greencalc ontwikkelingen projct I INSTRUMENT grncalc ontwikklingn GrnCalc is n LCA-rknprogramma waarm d duurzaamhidsambiti van n gbouw of van n wijk bpaald kan wordn. Dz ambiti wordt uitgdrukt in één gtal: d Miliu-Indx- Gbouw.

Nadere informatie

Nieuwsbrief Leerlingen. In deze nieuwsbrief. Schooljaar 2014-2015 Januari nr. 5

Nieuwsbrief Leerlingen. In deze nieuwsbrief. Schooljaar 2014-2015 Januari nr. 5 Niuwsbrif Lrlingn Vrbouwingsplannn Achtr d schrmn wordt hard gwrkt aan d vrbouwingsplannn voor d school. Inmiddls is r n Voorlopig Ontwrp vastgstld n is d omgvingsvrgunnig aangvraagd bij d gmnt. Indin

Nadere informatie

Woon/Zorgcomplex Schinkelhaven Amsterdam

Woon/Zorgcomplex Schinkelhaven Amsterdam Woon/Zorgcomplx Schinklhavn Amstrdam Schinklhavn btrft d planontwikkling voor n woonzorggbouw van totaal 8235 m2 bruto vloropprvlakt in Amstrdam Zuid. D bouwvoorbriding is afgrond voor ht zorggbouw Schinklhavn

Nadere informatie

Eneco EcoStroom en AardGas

Eneco EcoStroom en AardGas Enco EcoStroom n AardGas In dit documnt vindt u trug: En maandlijks kostnbrkning voor n gmiddld Ndrlands huishoudn mt n standaardvrbruik van 3.350 kwh n 1.600 m 3 Tarivn n voorwaardn btrffnd Enco EcoStroom

Nadere informatie

Rechtsbijstandverzekering

Rechtsbijstandverzekering Rchtsbijstandvrzkring Ht kan hoog oplopn En uit d hand glopn ruzi mt d burn. En conflict mt uw wrkgvr. En lvrancir di zijn blofts nit waar kan makn. En huisbaas di ht nit zo nauw nmt mt ht ondrhoud van

Nadere informatie

Onderwerp Zaaknummer Uw kenmerk Datum Damoclesbeleid gemeente Hengelo 1001155

Onderwerp Zaaknummer Uw kenmerk Datum Damoclesbeleid gemeente Hengelo 1001155 *1002937* Gmntraad van Hnglo Postbus 18 7550 AA Hnglo Gmnt Hnglo Postbus 18 7550 AA Hnglo Ondrwrp Zaaknummr Uw knmrk Datum Damoclsblid gmnt Hnglo 1001155 Gacht gmntraad, Hirbij stuur ik u tr bsprking n

Nadere informatie

Derde editie. onderbouw

Derde editie. onderbouw r z j i w mthod Drd diti ondrbouw ir! la f t m d o h t En m municrn mt n m Motivrn n lrn co modrn n h sc ti ak pr op t ch mthod gri Drd diti ondrbouw D mthod is vrdr ontwikkld n aangpast. Dat is t zin

Nadere informatie

vavo 2016/17 (certificate

vavo 2016/17 (certificate vavo 2016/17 gmn l A t z g t Vo o r i js w r d n O n Volwassn r n diploma w jaa in één of t vo, havo of vwo a vmbo-tl /m aarvan of dln d n). (crtificat mick (20) zakt voor zijn havo n koos rvoor t gaan

Nadere informatie

Buurtvereniging De Hoef. Nieuwsbrief. December 2014

Buurtvereniging De Hoef. Nieuwsbrief. December 2014 Buurtvrniging D Hof Niuwsbrif 10 Dcmbr 014 F n g a d t s F n ij Inhoud Voorwoord Van d bstuurstafl Trugblik n vooruitblik activititn Niuwtjs n tips Intrnt n Facbook Inbraakprvnti En vilig n schoon bgin

Nadere informatie

BESCHRIJVING PROCEDURE

BESCHRIJVING PROCEDURE Wrkinstructi : HSEW Blz. : 1 van 7 INDEX 1 SCOPE 2 DOEL 3 BESCHRIJVING PROCEDURE 3.1 Introducti 3.2 Vrpakking radioactiv matrialn 3.2.1 Radioactif bsmtt installati-ondrdln 3.2.2 Radioactif afval: 3.2.3

Nadere informatie

Future4U. Experimentlessen voor havo en vwo. wat je zo ek t! E xa

Future4U. Experimentlessen voor havo en vwo. wat je zo ek t! E xa Futur4U ct wat j zo k t! E xa! n d l r w a èt b d k d t n O Exprimntlssn voor havo n vwo Futur4U Exprimntlssn Lifstyl & Dsign D zvn Futur4U-lssn zijn rop gricht havo- n vwo-scholirn actif knnis t latn

Nadere informatie

Van Contrafeytsel* tot Selfie

Van Contrafeytsel* tot Selfie Van Contrafytsl* tot Slfi *portrt, bltnis. Rubns Privé toont d allrmooist n mst intim portrttn di Rubns ooit gmaakt hft. D wrkn dindn als hrinnring, nt als foto s vandaag n bijna 400 jaar latr zittn dz

Nadere informatie

Eneco EcoStroom en AardGas

Eneco EcoStroom en AardGas Enco EcoStroom n AardGas In dit documnt vindt u trug: En maandlijks kostnbrkning voor n gmiddld Ndrlands huishoudn mt n standaardvrbruik van 3.100 kwh n 1.400 m 3 Tarivn n voorwaardn btrffnd Enco EcoStroom

Nadere informatie

Opleidingsplan. : Almelo, De Sumpel

Opleidingsplan. : Almelo, De Sumpel Oplidingsplan Opliding : ICT- n mdiabhr Crbo opliding : 95320 Uitstroomdiffrntiatis : Ntwrkbhrdr (vrkort) Crbo uitstroom 95323 Cohort : 2014-2015 Nivau : 4 Lrwg : BOL Locati : Almlo, D Sumpl Ho zit j opliding

Nadere informatie

Appartement kopen? Check de VvE!

Appartement kopen? Check de VvE! Appartmnt kopn? Chck d VvE! VvE chcklist Bnt u van plan n bovn- of n bndnwoning t kopn? En huis in n portik? Of n huis mt n gmnschapplijk opgang n n trappnhuis? Dan hft u grot kans dat uw niuw woning ondrdl

Nadere informatie

VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR RECREATIESCHAP ROTTEMEREN

VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR RECREATIESCHAP ROTTEMEREN AB 4 DECEMBER 2015 RM 2015-535115042 VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR RECREATIESCHAP ROTTEMEREN Ondrwrp : Projct Hrontwikkling 9 ha. Endragtspoldr Knmrk : 2015-535115042 Bijlagn : -5- Bsluitdatum : 3 dcmbr

Nadere informatie

Tevens is op basis van het DO 2e fase een partiёle herziening bestemmingsplan Weusthag opgesteld. Deze is in procedure gebracht.

Tevens is op basis van het DO 2e fase een partiёle herziening bestemmingsplan Weusthag opgesteld. Deze is in procedure gebracht. SAMENVATTING RAADSVOORSTEL ZAAKNUMMER BEHANDELEND AMBTENAAR SECTOR PORT. HOUDER 1001631 Hstr, Paula RU-PS Jannk Oud Alink ONDERWERP Krditaanvraag uitvoring 2 fas projct Infra Wusthag AGENDANUMMER SAMENVATTING

Nadere informatie

Wet Werk en Zekerheid. Mr. E.J.H. Reitsma Stam Reitsma Advocaten en Chantal van Kempen Van Bergen CS accountants en belastingadviseurs

Wet Werk en Zekerheid. Mr. E.J.H. Reitsma Stam Reitsma Advocaten en Chantal van Kempen Van Bergen CS accountants en belastingadviseurs Wt Wrk n Zkrhid Mr. E.J.H. Ritsma Stam Ritsma Advocatn n Chantal van Kmpn Van Brgn CS accountants n blastingadvisurs Wt Wrk n Zkrhid Waarom d WWZ? T vl vrschil tussn flx n vast; D positi van flxwrkrs wordt

Nadere informatie

LEERJAAR 3 MUZISCHE VORMING

LEERJAAR 3 MUZISCHE VORMING VOORBEELDMATERIAAL HOEKENBOX LEERJAAR 3 MUZISCHE VORMING P. 02-03 Bldopvoding STOELEN D lrlingn ontwrpn n stol voor n figuur uit n sprookj. P. 04-05 Dramatisch Spl TABLEAU VIVANT mt KEITH HARING D lrlingn

Nadere informatie

CREA-ATELIERS. van de gemeentelijke. www.facebook.com/cultuurdienstlochristi. foursquare.com/jeugdlochristi

CREA-ATELIERS. van de gemeentelijke. www.facebook.com/cultuurdienstlochristi. foursquare.com/jeugdlochristi CREA-ATELIERS knutsln, tknn n kokn van d gmntlijk cultuur- n jugddinst www.jugdlochristi.b/cra www.facbook.com/jugddinstlochristi www.facbook.com/cultuurdinstlochristi www.uitmtvlig.b twittr.com/jugdlochristi

Nadere informatie

aas]6 recreatiepark» Aan het College van B. 8L W. van de gemeente Oosterhout, Postbus 10150, 4900 G B Oost erhout. .JBIIIIIII -osterhout ^» C Ù

aas]6 recreatiepark» Aan het College van B. 8L W. van de gemeente Oosterhout, Postbus 10150, 4900 G B Oost erhout. .JBIIIIIII -osterhout ^» C Ù -ostrhout.jbiiiiiii IN. 1207403 ^» C Ù 19 MRT2Ũ12 aas]6 rcratipark» Aan ht Collg van B. 8L W. van d gmnt Oostrhout, Postbus 10150, 4900 G B Oost rhout. Dorst, 15 maart 2012. Btrft: hffingsmaatstaf rioolhffing.

Nadere informatie

stofomschrijving toetsing weegfactoren oktober 2014

stofomschrijving toetsing weegfactoren oktober 2014 stofomschrijving totsing wgfactorn klas 4 BB oktobr 2014 Cohort Lrjaar Afdling Btrft ht vak 2013 4 vmbo BB Biologi priod tots lrststofomschrijving indtrmn totsvorm totsduur afnam in totswk (j/n) ovrgan

Nadere informatie

Opleidingsplan. : Almelo, De Sumpel

Opleidingsplan. : Almelo, De Sumpel Oplidingsplan Opliding : ICT- n mdiabhr Crbo opliding : 95320 Uitstroomdiffrntiatis : ICT-bhrdr (vrkort) Crbo uitstroom 95321 Cohort : 2014-2015 Nivau : 4 Lrwg : BOL Locati : Almlo, D Sumpl Ho zit j opliding

Nadere informatie

CBS Nije-Kroost 18 april 2013 www.cbsnijekroost.nl

CBS Nije-Kroost 18 april 2013 www.cbsnijekroost.nl CBS Nij-Kroost 18 april 2013 www.cbsnijkroost.nl Vanuit d gropn Niuw lrlingn: in grop 1/2c: Rol Vnmans Gropn 1 n 2 Wi wil in d mivakanti ons poppnmubilair schildrn? Graag vn contact opnmn mt juf Lia. Op

Nadere informatie

De veelheid van kwaliteitssystemen in de zorg: Wie baant zich een weg in dit doolhof?

De veelheid van kwaliteitssystemen in de zorg: Wie baant zich een weg in dit doolhof? D vlhid van kwalititssystmn in d zorg: Wi baant zich n wg in dit doolhof? Drs. ing. K. Janssn Stnbrg, Q-Consult D kuz voor n kwalititssystm loopt voor vl kwalititsmanagrs uit op n zoktocht in n doolhof

Nadere informatie

Wat maak jij morgen mee MBO Dier- verzorging

Wat maak jij morgen mee MBO Dier- verzorging j i j k a a Wat m m n morg MBO r i D g n i g r o z r v Morgn is gron bij AOC Oost Morgn is gron bij AOC Oost. En dat is maar god ook. W hbbn n gron wrld nodig, waarin jij n j omgving god kunnn lvn. Daar

Nadere informatie

t J a g e r t j Beste ouders / verzorgers,

t J a g e r t j Beste ouders / verzorgers, Nr 03 11 oktobr 2013 Tlfoon: (013) 4672792 -mail algmn: bs.hubrtus@xpctprimair.nl -mail dirctur: candid.kassls@xpctprimair.nl Intrnt: www.hubrtusschool.nl Kalndr: 12 okt Hrfstvakanti t/m 27 oktobr 28 okt

Nadere informatie

...aan de slag dan maar!

...aan de slag dan maar! initiatif van d knkf...aan d slag dan maar! Thori n wrkvormn voor ht comptntigricht bglidn van jongrn Inliding initiatif van d knkf Voor u ligt ht cursusbok Osh? Aan d slag dan maar. Ht cursusbok maakt

Nadere informatie

op gebouw- en wijkniveau

op gebouw- en wijkniveau projct A ADVIES Enrgibsparing n nrgivrduurzaming op gbouw- n wijknivau EPC vrlaging Toolnburg Zuid Ymr is n woningbouwcorporati mt hog ambitis op ht gbid van nrgi. Dz ambitis sluitn god aan bij d ambitis

Nadere informatie

MINISTERIE VAN BUITENLANDSE ZAKEN

MINISTERIE VAN BUITENLANDSE ZAKEN MINISTERIE VAN BUITENLANDSE ZAKEN MINISTERRAAD / Tk ^ " 'S GRAVENHAGE S7 - - ^ 3 1 MEI 19W ƒ / AAN: D M i n i s t r - P r s i d n t V o o r z i t t r van d Raad van M i n i s t r s Dinstondrdl; Ondrwrp:

Nadere informatie

Synformatief. Syntess Atrium in schema weergegeven. Elektrotechniek 2013. Nieuwe releases, producten en services, en de laatste ontwikkelingen

Synformatief. Syntess Atrium in schema weergegeven. Elektrotechniek 2013. Nieuwe releases, producten en services, en de laatste ontwikkelingen Synformatif VOOR D E I N S T A LLA T I E BRA N CH E V O O R DE INSTAL L ATIEB R ANC HE Syntss Atrium in schma wrggvn ARTIKELEN RELATIES EDITIE NAJAAR 2013 STAMGEGEVENS CV EN LOODGIETER ELEKTROTECHNIEK

Nadere informatie

http://www.geelvinck.nl/muziek/achtergrond-geelvinck-muzie...

http://www.geelvinck.nl/muziek/achtergrond-geelvinck-muzie... pagina 1 van 6 D Swlinck Collcti D Swlinck Collcti historisch totsinstrumntn mt mr dan 80 historisch piano(fort)s waarvan ruim 40 taflpiano s (http://glvinck.nl/muzik/muzikfstivalamstrdam-virtuosi/d-taflpiano-livinghistory/)

Nadere informatie

Opleiding HR Business Partner

Opleiding HR Business Partner Opliding HR Businss Partnr D z b o at th p o s n g st a ë n id i s p ic i l op r a u V P N on d n d va On t ko r v a n g hl ting 20% o op p l id d 1 o mo i dul f m ng! s r Dat volg kan n?! Opliding HR

Nadere informatie

Actievoorwaarden: Ontvang Toon van Eneco met gratis installatie, i.c.m. Garantieprijs Eneco Ecostroom en gas 3 jaar

Actievoorwaarden: Ontvang Toon van Eneco met gratis installatie, i.c.m. Garantieprijs Eneco Ecostroom en gas 3 jaar Activoorwaardn: Ontvang Toon van Enco mt gratis installati, i.c.m. Garantiprijs Enco Ecostroom n gas 3 jaar 1. Dz acti wordt gorganisrd door Enco Rtail B.V., gvstigd t Rottrdam aan d Martn Mswg 5, hirna

Nadere informatie

Key performance indicatoren 2014

Key performance indicatoren 2014 Ky prformanc indicatorn 1 Ggvns volgns ht EPRA rfrntistlstl Primtr D ggvns wordn brknd op basis van d informati waarovr Cofinimmo als ignaar n Cofinimmo Srvics als bhrdr van haar vastgodpark bschikkn.

Nadere informatie

Brochure. Laat de natuur je weerstand versterken! DIGESBIOSE - ECHINABELL TECHOMIN - TUSSABELL - SALVIABELL

Brochure. Laat de natuur je weerstand versterken! DIGESBIOSE - ECHINABELL TECHOMIN - TUSSABELL - SALVIABELL INFO Brochur Laat d natuur j wrstand vrstrkn! DIGESBIOSE - ECHINABELL - TECHOMIN - TUSSABELL - SALVIABELL Digsbios n Echinabll: ht dubbl wapn voor j immunitit Laat d natuur j wrstand vrstrkn! i n god wrstand

Nadere informatie

herkennen herkennen fsdfdsfdssfdq

herkennen herkennen fsdfdsfdssfdq hrknnn hrknnn hrknnn fsdfdsfdssfdq : n t s p op h s k Wor h n k r h o? n t s p j 1 hrknnn rknnn DOELGROEP WAAR EN WANNEER? INHOUD DUUR All liding Op SB s, gwstavondn, Workshopwknd, nz. Dri ondrdln: pstn

Nadere informatie

stofomschrijving toetsing weegfactoren oktober 2014

stofomschrijving toetsing weegfactoren oktober 2014 stofomschrijving totsing wgfactorn klas 4 KB oktobr 2014 Cohort Lrjaar Afdling Btrft ht vak 2013 4 vmbo KB Biologi PROGRAMMA van TOETSING n AFSLUITING priod tots lrststofomschrijving indtrmn totsvorm totsduur

Nadere informatie

Overzicht van deelwijken Lelystad

Overzicht van deelwijken Lelystad g l s r n G o s nw i d d a t n a S v y g l in n L D m n d l i d i u p Vilighid 2007 In maart 2007 hbbn ruim 1.600 inwonrs van Llystad n vragnlijst ingvuld ovr d blving van hun woning n woonomgving. Mt

Nadere informatie

Vocht- Bouwen problemen bestrijden Bouwen

Vocht- Bouwen problemen bestrijden Bouwen Bouwn n w Bou t h c Vo n m l prob dn j i r t s b Algmn Murn n vlorn Antischimmlbhandling T winig vntilati, ovrtollig vocht, watrinsijpling, n watrlk n andr factorn kunnn d kwalitit van d lucht in uw huis

Nadere informatie

Deelexamen Calculus 1 21/10

Deelexamen Calculus 1 21/10 Dlxamn Calculus 1 21/10 1. Ggvn d functi y(x) waarvoor y y = x+1 (a) Brkn d afglid y voor n punt (x, y) dat voldot aan ht functivoorschrift. (b) Gbruik d gvondn uitdrukking om d vrglijking van d raaklijn

Nadere informatie

C O M M U N I C A T I E P L A N D O M O T I C A P R O J E C T A M E R P O O R T & R E I N A E R D E

C O M M U N I C A T I E P L A N D O M O T I C A P R O J E C T A M E R P O O R T & R E I N A E R D E C O M M U N I C A T I E P L A N D O M O T I C A P R O J E C T A M E R P O O R T & R E I N A E R D E INHOUDSOPGAVE Afbakning Problmanalys Organisatidoln Communicatiboodschap Communicatistratgi Communicatidoln

Nadere informatie

Lijst Openstaande Acties cie. Bestuur 4e kwartaal 2010

Lijst Openstaande Acties cie. Bestuur 4e kwartaal 2010 Lijst Opnstaand Actis ci. Bstuur 4 kwartaal 2010 Ondrwrp NummrGriffi 21 Gmntlijk igndom D raad ontvangt n voorstl m.b.t. d bstmming van d (ntto) opbrngst van d daarvoor in aanmrking komnd igndommn van

Nadere informatie

TOPBUYERS PUBLIEK. I n k o o p p a r t n e r m e t v NUMMER 39 JAARGANG 5

TOPBUYERS PUBLIEK. I n k o o p p a r t n e r m e t v NUMMER 39 JAARGANG 5 JAARGANG 5 NUMMER 39 TOPBUYERS PUBLIEK Wij lvrn Inkoo/Aanbstding scialistn o idr gbid binnn d ublik sctor. Sinds 2002 bouwn w aan n databas waarin w Inkoo/Aanbstding scialistn rgistrrn. Door middl van

Nadere informatie

EXAMENOPGAVEN KADER. Ga naar www.examenbundel.nl Doe daar de quickscan voor wiskunde Hoe ver ben je al????

EXAMENOPGAVEN KADER. Ga naar www.examenbundel.nl Doe daar de quickscan voor wiskunde Hoe ver ben je al???? EXAMENOPGAVEN KADER Ga naar www.xamnbundl.nl Do daar d quickscan voor wiskund Ho vr bn j al???? BOSLOOP (KB 2005 1 tijdvak) En atltikvrniging hft n bosloop gorganisrd. Er zijn dri afstandn uitgzt: 2300

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Thema s Trefwoord. Kalender. jaargang 10 - nummer 16-29 oktober 2015

Nieuwsbrief. Thema s Trefwoord. Kalender. jaargang 10 - nummer 16-29 oktober 2015 Niuwsbrif jaargang 10 - nummr 16-29 oktobr 2015 Thma s Trfwoord Wk 45 Thma: Arm n rijk D proft Amos zit ho in ht noordn van ht land d arm mnsn stds armr n d rijkn stds rijkr wordn. Dat vrschil zorgt voor

Nadere informatie

Joodse S.G.Maimonides 1 oktober 2015 Amsterdam

Joodse S.G.Maimonides 1 oktober 2015 Amsterdam Joods S.G.Maimonids 1 oktobr 2015 Amstrdam Examnrglmnt MAVO 2015-2016. D dirctur van d Joods Scholngmnschap Maimonids t Amstrdam, daarto gmandatrd door ht bstuur van d Stichting Joods Scholngmnschap J.B.O.,

Nadere informatie

RAADSBESLUIT. 1047311 Wildemors, Chantal SAM-MO Erik Lievers. Tarievenverordening sportaccommodaties 2015

RAADSBESLUIT. 1047311 Wildemors, Chantal SAM-MO Erik Lievers. Tarievenverordening sportaccommodaties 2015 RAADSBESLUIT ZAAKNUMMER BEHANDELEND AMBTENAAR SECTOR PORT. HOUDER 1047311 Wildmors, Chantal SAM-MO Erik Livrs ONDERWERP Tarivnvrordning sportaccommodatis 2015 DE RAAD VAN DE GEMEENTE HENGELO BESLUIT: Vaststlln

Nadere informatie

Visie toegang sociaal domein en invoering participatiewet

Visie toegang sociaal domein en invoering participatiewet Visi togang sociaal domin n invoring participatiwt Visitrajct uitgvord in opdracht van d gmntn Niuw Watrwg Noord Martin Hklaar Daniël Huisman Floris Bannink Dfinitiv vrsi 16 mi 20 13 Visi togang sociaal

Nadere informatie

Eneco EcoStroom 2 jaar 1 e kwartaal 2014 tot 1-4-2016 voor particuliere klanten

Eneco EcoStroom 2 jaar 1 e kwartaal 2014 tot 1-4-2016 voor particuliere klanten Enco EcoStroom 2 jaar 1 kwartaal 2014 tot 1-4-2016 voor particulir klantn Wat is EcoStroom? Enco EcoStroom is miliuvrindlijk lktricitit di wordt opgwkt uit duurzam bronnn als zon, wind n watr. Voor ht

Nadere informatie

Risicoinventarisatie. Algemeen Naam. Adres. Juridische entiteit n Eigen zaak n BV n Vof n CV n Anders, namelijk

Risicoinventarisatie. Algemeen Naam. Adres. Juridische entiteit n Eigen zaak n BV n Vof n CV n Anders, namelijk Risicoinvntarisati Dit risico invntarisatiformulir is n hulpmiddl voor u om d risico s van d ondrnmr inzichtlijk t makn. Ht formulir is zr algmn van aard n bidt daarom gn complt bld voor all bdrijvn. Lt

Nadere informatie

MKBA. Voorbeeld van het monetariseren van fysieke effecten: 1. Voorbeeld van het monetariseren van fysieke effecten: 2 MKBA. Meer weten?

MKBA. Voorbeeld van het monetariseren van fysieke effecten: 1. Voorbeeld van het monetariseren van fysieke effecten: 2 MKBA. Meer weten? Voorbld van ht montarisrn van ysik ctn: 1 Voorbld van ht montarisrn van ysik ctn: 2 Mr wtn? En Maatschapplijk Kostn-BatnAnalys () gt ht rndmnt van n invstring voor d ghl maatschappij wr. D kracht van d

Nadere informatie

KALENDER VOOR ADVENT EN KERST

KALENDER VOOR ADVENT EN KERST KALENDER VOOR ADVENT EN KERST Modrs van Jzus Tamar Rachab Ruth Batsba Maria 27 NOVEMBER 1 JANUARI 2011 Stunpunt Liturgi Dputatn Krkmuzik n Dputatn Erdinst Kon. Wilhlminalaan 3-5 3818 HN Amrsfoort t. 033-4569892

Nadere informatie

Ma. 17-3 Ma. 24-3 2 e paasdag. Di. 11-3 Di. 18-3 Di. 25-3. Woe. 19-3 Opening vernieuwde school. Do. 20-3 Do. 27-3

Ma. 17-3 Ma. 24-3 2 e paasdag. Di. 11-3 Di. 18-3 Di. 25-3. Woe. 19-3 Opening vernieuwde school. Do. 20-3 Do. 27-3 Niuwsdruppls Maart 2008 Ma. 3-3 Schoolarts hl dag Ma. 10-3 prsonlsvrgadring Ma. 17-3 Ma. 24-3 2 paasdag Ma. 31-3 Di. 4-3 Voorlichtingsavond 'alcohol' voor oudrs gr.8 gn doorgang vanwg lag animo Di. 11-3

Nadere informatie

De leden van de gemeenteraad van Haarlemmermeer Postbus 250

De leden van de gemeenteraad van Haarlemmermeer Postbus 250 D ldn van d gmntraad van Haarlmmrmr Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Bzokadrs Raadhuisplin 1 Hoofddorp Tlfoon 0900 1852 Tlfax 023 563 95 50 clustr Handhaving n Tozicht Contactprsoon Schramalvan d Molgraaf

Nadere informatie

Welkom. Inhoud. Groevenbeek. Welkom 3. Begeleiding 16. Groevenbeek in schema 4. Kwaliteit 18. Aanmelding en toelating 19

Welkom. Inhoud. Groevenbeek. Welkom 3. Begeleiding 16. Groevenbeek in schema 4. Kwaliteit 18. Aanmelding en toelating 19 Informatigids 2O14 Wlkom Elk lrling in grop 8 van d basisschool mot n hl blangrijk kuz makn. Naar wlk school ga j hirna? En naar wlk ondrwijssoort? Vl lrlingn vindn ht bst lastig om t kizn. Daarom willn

Nadere informatie

Hierbij de Stijl Nieuwsbrief van september. Elke maand wordt de nieuwsbrief verstuurd Deze verschijnt in de laatste week van de maand.

Hierbij de Stijl Nieuwsbrief van september. Elke maand wordt de nieuwsbrief verstuurd Deze verschijnt in de laatste week van de maand. Bst Stijlldn, bst Oudrs Hirbij d Stijl Niuwsbrif van sptmbr. Elk maand wordt d niuwsbrif vrstuurd Dz vrschijnt in d laatst wk van d maand. Waarom n niuwsbrif? Als stijlmstrs vindn w ht blangrijk dat alls

Nadere informatie

Heerhugowaard jiaû Voĩl KdXlScTl

Heerhugowaard jiaû Voĩl KdXlScTl Hrhugowaard jiaû Voĩl KdXlScTl Raadsvrgadring : - 2 4 JUNI 2QU Bsluit řtanofcjuqmen /fti Voorstlnummr: Rf^2cai M o^d J Agndanr.: 8 Voorstlnr.: RB21436 Ondrwrp: vaststlling 5 hrzining grx D Draai april

Nadere informatie

Audio-, visuele- en computerapparatuur Lijfsieraden Bijzondere bezittingen

Audio-, visuele- en computerapparatuur Lijfsieraden Bijzondere bezittingen Inbodlwaardmtr www.raal.nl Audio-, visul- n computrapparatuur Hirondr valln: all bld-, gluids-, ontvang- n zndapparatuur; all soortn computrapparatuur (incl. splcomputrs); all bij bovnstaand apparatuur

Nadere informatie

Budgetplan Persoonsgebonden budget AWBZ Vergoedingsregeling persoonlijke zorg

Budgetplan Persoonsgebonden budget AWBZ Vergoedingsregeling persoonlijke zorg Budgtplan Prsoonsgbondn budgt AWBZ Vrgodingsrgling prsoonlijk zorg 1. Mijn prsoonlijk ggvns Achtrnaam aanvragr: Gboortdatum: BSN: - - 2. Mijn indicati Ik bn gïndicrd voor vrblijf. Mijn indicati is ZZP

Nadere informatie

Jongeren Stem. Wat speelt er? Wat zou jij kiezen? Inhoud. Interview burgemeester... 2. Wie zijn wij?... 2

Jongeren Stem. Wat speelt er? Wat zou jij kiezen? Inhoud. Interview burgemeester... 2. Wie zijn wij?... 2 Jongrn Stm Wat splt r? Wat zou jij kizn? Inhoud Bst lzrs, Intrviw burgmstr... 2 Wi zijn wij?... 2 En jugdkrant voor én door jongrn; zo mot ht zijn!... 2 Ho zit ht nu?... 3 Intrviws kandidatn... 4 Links

Nadere informatie

Iv-Groep CO 2 -Prestatieladder

Iv-Groep CO 2 -Prestatieladder Iv-Grop CO 2 -Prstatiladdr CO 2 -Ktnanalys Ontwrp van bruggn 20141205.Ktnanalys bruggn vrsi 1.2.dfinitif Iv-Grop b.v. i Opdrachtgvr: Projctnur opdrachtgvr: Projct: Projctnur: Btrft: Rfrnti: Iv-Grop CO

Nadere informatie

Een kind is meer dan taal

Een kind is meer dan taal po En kind is mr dan taal n rknn IEP Adviswijzr & IEP Eindtots Alls voor grop 8 Burau ICE D niuw gnrati totsn n xamns inhoudsopgav 4 Inliding Hoofd, hart én handn: n kind is mr dan taal n rknn alln. 5

Nadere informatie

Het creëren van een unieke (merk) beleving vormt het uitgangspunt voor mijn ontwerpen. Een krachtig concept dat zowel inhoudelijk overtuigt als

Het creëren van een unieke (merk) beleving vormt het uitgangspunt voor mijn ontwerpen. Een krachtig concept dat zowel inhoudelijk overtuigt als Ht crërn van n unik (mrk) blving vormt ht uitgangspunt voor mijn ontwrpn. En krachtig concpt dat zowl inhoudlijk ovrtuigt als visul aansprkt. Daarbij passnd communicatimiddln ontwrpn om mnsn t brikn n

Nadere informatie

Maandag 13 januari 2014, week 3. Deze Nieuwsflits bestaat uit 6 pagina s. eze maand ben ik, Sjoerdtsje Pasma, waarnemend directeur op school.

Maandag 13 januari 2014, week 3. Deze Nieuwsflits bestaat uit 6 pagina s. eze maand ben ik, Sjoerdtsje Pasma, waarnemend directeur op school. Maandag 13 januari 2014, wk 3 z Niuwsflits bstaat uit 6 pagina s Van d dircti z maand bn ik, Sjordtsj Pasma, waarnmnd dirctur op school. Ik bn dirctur op CBS Rgnboog in Lns n bn op maandagmiddag aanwzig

Nadere informatie

Kinderboekenweek. Wie heeft de gouden griffel gewonen? : Simon van der geest. Welk boek heeft de gouden griffel gewonen?

Kinderboekenweek. Wie heeft de gouden griffel gewonen? : Simon van der geest. Welk boek heeft de gouden griffel gewonen? Kindrboknwk Dit jaar vond d Kindrboknwk plaats van 7 t/m 18 oktobr. Dit hbbn w op school ook gvird. W haddn grot opning, waarbij Mstr Hans tw profjs voordd n w op ht lidj van Kindrn voor Kindrn gingn dansn.

Nadere informatie

Schadeformulier Reisverzekering

Schadeformulier Reisverzekering Schadformulir Risvrzkring Om uw schad snllr t kunnn bhandln vragn wij u: - ht formulir zo volldig n duidlijk moglijk in t vulln - rlvant bijlagn zoals originl bwijsstukkn n nota s m t sturn. Hft u ruimtgbrk?

Nadere informatie

de nationale E-bike verzekering

de nationale E-bike verzekering Ht comfort gaat altijd door mt d national E-bik vrzkring D spcial n voordlig vrzkring voor all lktrisch trapondrstund fitsn Dri, vir of vijf ar vrzkrd tgn difstal of cascoschad (incl. difstal) voor n nmalig

Nadere informatie

aanbodzijde Technisch Beheer Applicatiebeheer applicatiebeheer, onderhoud en vernieuwing systeemeigenaar informatiemanagement/ functioneel beheer

aanbodzijde Technisch Beheer Applicatiebeheer applicatiebeheer, onderhoud en vernieuwing systeemeigenaar informatiemanagement/ functioneel beheer Tolichting bhrdominn In d wrld van d automatisring n informativoorzining wordt, naast systmontwikkling, ondrschid gmaakt tussn dri vormn van bhr: functionl bhr, applicatibhr n tchnisch bhr. W lichtn dz

Nadere informatie

Iv-Groep CO2-Prestatieladder

Iv-Groep CO2-Prestatieladder Iv-Grop CO2-Prstatiladdr CO2-Ktnanalys bruggn 20141205 - Ktnanalys bruggn - vrsi 2.1 - dfinitif Iv-Grop b.v. i Opdrachtgvr: Projctnur opdrachtgvr: Projct: Projctnur: Btrft: Rfrnti: Iv-Grop CO2-Prstatiladdr

Nadere informatie

Verdeling van personen volgens rijbewijsbezit

Verdeling van personen volgens rijbewijsbezit 2 Rijbwijsbzit Tabl. Vrdling van prsonn volgns rijbwijsbzit Cumulativ Cumulativ RYBEWYS Frquncy Prcnt Frquncy Prcnt ƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒ ja 50.3 67.7 50.3 67.7 nn 243.739

Nadere informatie

Routekaart Transitie Jeugdzorg

Routekaart Transitie Jeugdzorg Routkaart Transiti Jugdzorg Algmn Bsluit 1 kw 2 kw 1. Startnotiti is vastgstld 1 2. Visinota is vastgstld 2 3. Plan van aanpak is vastgstld B&W 06 4. Pilots praktijkvrknning: - van ZAT naar BEA B&W 1 kw

Nadere informatie

En wat gaan we doen? Vakantiewerking. Vakantiewerking. Geetbets. Geetbets 2014. l e. ppe n

En wat gaan we doen? Vakantiewerking. Vakantiewerking. Geetbets. Geetbets 2014. l e. ppe n En wat gaan w don? 30/6 30/6 04/07: Muzik n dans Zingn mt K3, dansn mt mvrouw d pauw, springn tot w r bij nr valln, bwgn, luistrn naar mooi muzikal sprookjs n vrtlln, fantasrn, musicals makn,... Vakantiwrking

Nadere informatie

14R.00129 RAADSINFORMATIEBRIEF 14R.00129

14R.00129 RAADSINFORMATIEBRIEF 14R.00129 RAADSINFORMATIEBRIEF 14R00129 gmnt WOERDEN Van wthoudr Y Kostr - Drs Datum : 24 maart 2014 Portfuillhoudr(s) : Y Kostr - Drs Portfuill(s) : Sociaal domin Contactprsoon Marlik van Workom Tlnr 06 51749718

Nadere informatie

Baderie Almere 50+ TOERNOOI

Baderie Almere 50+ TOERNOOI Badri Almr 50+ TOERNOOI 1 novmbr 2014 n 2 novmbr 2014 Hir had uw advrtnti kunnn staan. Info: info@bv-almr.nl Plaats: Evnt: Bowling Vrniging Almr organisrt op Zatrdag 1 Novmbr n Zondag 2 Novmbr 2014 Badri

Nadere informatie

situaties aanvaard dient te worden. S 2.2.4 richt zich op de testamentaire erfopvolging onder het huidige Nederlandse internationaal erfrecht.

situaties aanvaard dient te worden. S 2.2.4 richt zich op de testamentaire erfopvolging onder het huidige Nederlandse internationaal erfrecht. Samnvatting Hoofdstuk bschrijft d problmatik di ht ondrwrp vormt van dz studi; ht intmationaal rfrcht. Dit hoofdstuk bvat tvns ht plan van bhandling voor d bsprking daarvan. Bij dz bsprking staan d volgnd

Nadere informatie

Het ontwikkelen van koopwoningen door een vastgoed belegger. Niets anders dan goed risicomanagement

Het ontwikkelen van koopwoningen door een vastgoed belegger. Niets anders dan goed risicomanagement Ht ontwikkln van koopwoningn door n vastgod blggr Nits andrs dan god risicomanagmnt Ing. S.E. d Bor Postdoctoral opliding Vastgodkund Amstrdam, juli 2001 Ht ontwikkln van koopwoningn door n vastgodblggr

Nadere informatie

Risico-inventarisatie Veiligheid NSO

Risico-inventarisatie Veiligheid NSO -invntarisati Vilighid NSO Urgnti c Entr Kind valt doordat ht nit bij d trapluning kan Acti / Maatrgln (of aangvn dat ht nit van topassing is) B.v. huisrgls Kind valt doordat d trapluning nit g vastzit

Nadere informatie

REGLEMENT SENIORENREGELING APOTHEKEN INHOUD. Definities. Doel van de Seniorenregeling. Informatieverstrekking. Financiering.

REGLEMENT SENIORENREGELING APOTHEKEN INHOUD. Definities. Doel van de Seniorenregeling. Informatieverstrekking. Financiering. REGLEMENT SENIORENREGELING APOTHEKEN INHOUD Dfinitis Dol van d Sniornrgli Informativrstrkki Financiri Prmigrondslag Prmihffi Hoogt n dclarati van d vrgodi Priodik totsi van d dclarati Dinstn tijdns gbruikmaki

Nadere informatie

DE WATERTOREN. project. Duurzaamheid is meetbaar te maken

DE WATERTOREN. project. Duurzaamheid is meetbaar te maken projct ONTWERP O DE WATERTOREN Novmbr 2004 ontmotn Bob Custrs n Michil Haas lkaar voor ht rst doordat n oud studignoot van Bob n mdwrkr van NIBE n ontmoting arrangrt. Bid hrn wordn ht al snl ns dat z d

Nadere informatie

Eneco EcoStroom 2 jaar 3 e kwartaal 2014 tot 1-10-2016 voor particuliere klanten

Eneco EcoStroom 2 jaar 3 e kwartaal 2014 tot 1-10-2016 voor particuliere klanten Enco EcoStroom 2 jaar 3 kwartaal 2014 tot 1-10-2016 voor particulir klantn Wat is EcoStroom? Enco EcoStroom is miliuvrindlijk lktricitit di wordt opgwkt uit duurzam bronnn als zon, wind n watr. Voor ht

Nadere informatie

Huisstijlhandboek. Algemene richtlijnen & instructies voor gebruik van de huisstijl

Huisstijlhandboek. Algemene richtlijnen & instructies voor gebruik van de huisstijl Huisstijlhandbok Algmn richtlijnn & instructis voor gbruik van d huisstijl Jongrn Svnum Huisstijlhandbok Jongrn Svnum Inhoud Inliding pag 4 Huisstijl pag 5 Bldmrk pag 6 Huisstijlklurn pag 8 Voorbldn van

Nadere informatie

Bibliotheek. Hier melden. Lente. Bibliotheek. Beer Koning. Beer Koning. Beer Koning. Beertje An. Beer Koning. Beer Koning. Beer Koning.

Bibliotheek. Hier melden. Lente. Bibliotheek. Beer Koning. Beer Koning. Beer Koning. Beertje An. Beer Koning. Beer Koning. Beer Koning. Wintr Brtj An drs Sprookjs rs Brtj And Brtj And rs Fitsn Fitsn Auto Vilig vrkr tj Andrs Bsrn Fit Gitaar Bibliothk Sprookjs Wintr Hrfst Lnt Lnt Wintr Lnt Hir mldn Bibliothk Hir mldn Gitaar Zomr Hrfst Brtj

Nadere informatie

>t ':.Ilé'.lr.WEFiJ(ER.F,N,alICI~N "'j. Directoraat -Generaal Rijkswaterstaat. fès~ ~. OOI/] He.\f'\Lt J. o met verwijzing naar

>t ':.Ilé'.lr.WEFiJ(ER.F,N,alICI~N 'j. Directoraat -Generaal Rijkswaterstaat. fès~ ~. OOI/] He.\f'\Lt J. o met verwijzing naar Ministri van Vrkr n Watrstaat Dirctoraat -Gnraal Rijkswatrstaat Dircti Zland 1 5 JUN, "floo Aan Gadrssrd (dvo H\f'\Lt J fès~ ~ OOI/] kw Van Joris Prquin Datum 14juni2000 Ondrwrp Audit ZL-4759 Doorkisnummr

Nadere informatie

Gemeente Den Haag. Plan-MER Masterplan Lijn 11-zone. milieurapport. Witteveen+Bos. Alexanderstraat 21. postbus 85948.

Gemeente Den Haag. Plan-MER Masterplan Lijn 11-zone. milieurapport. Witteveen+Bos. Alexanderstraat 21. postbus 85948. mnt n Haag Plan-R astrplan ijn 11-zon miliurapport Wittvn+Bos Alxandrstraat 21 postbus 85948 258 CP n Haag tlfoon 7 37 7 tlfax 7 36 98 IHOUSOPAV blz. 1. III 1 1.1. Aanliding n dol 1 1.2. Procdur plan-m..r.

Nadere informatie

Participatie van patiënt en familie

Participatie van patiënt en familie Participati van patiënt n famili n opn dbatcultuur. Ho vr staan w nu cht in d zorg? Sabin Buntinx, OPZC Rkm Jan Van Spybrock, VVGG Rinhild Vandrlindn, OPZC Rkm Jan Dlvaux, Uilnspigl slid 2 Via Bld > Kop-

Nadere informatie

Duco verhoogt uw EPA label!

Duco verhoogt uw EPA label! Rnovrn n Vntilrn Intgral vntilati-oplossingn voor rnovati Duco vrhoogt uw EPA labl! W inspir at www.duco.u NATUURLIJKE VENTILATIE Vntilati vraagt om n aalconcpt! Vrbtring van vntilati n vrmindring van

Nadere informatie

Machten. Inhoud Machten

Machten. Inhoud Machten Mchtn Inhoud Mchtn Mchtn n mchtsvrhffn Evn n onvn mchtn Vrmnigvuldign vn mchtn Dln vn mchtn Mcht vn n mcht Mchtn vn productn 7 Mchtn vn rukn Sustiturn vrvngn vn n lttr door n gtl Wortls n mchtn mt grokn

Nadere informatie

Richtlijnen ontwerpen nieuwe balie

Richtlijnen ontwerpen nieuwe balie Richtlijnn ontwrpn niuw bali Dz chcklijst bvat d blangrijkst aspctn di gldn voor ht ontwrpn van n bali. 1. Bpaal wlk typ bali ht mst gschikt is. 2. Zorg voor n glijk ooghoogt tussn mdwrkr n klant. 3. Zorg

Nadere informatie