Langverwachte kweekvleesburger gepresenteerd. EU wil mogelijkheden class action verruimen. Veel misverstanden over de aardappel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Langverwachte kweekvleesburger gepresenteerd. EU wil mogelijkheden class action verruimen. Veel misverstanden over de aardappel"

Transcriptie

1 Jaargang 14, nr september 2013 Langverwachte kweekvleesburger gepresenteerd EU wil mogelijkheden class action verruimen Veel misverstanden over de aardappel

2 Maintenance Manager Die overzicht houdt in een dynamische omgeving Lelystad McCain is de absolute marktleider op het gebied van diepvries aardappelproducten. Inmiddels is zij uitgegroeid tot een multinational met meer dan 50 productiebedrijven in 10 landen en ruim medewerkers. In Continental Europe heeft McCain 10 productielocaties verspreid over Frankrijk, Nederland, België en Polen. In Nederland beschikt McCain over 3 goed geoutilleerde productielocaties in Lewedorp, Lelystad en Wezep. In Lelystad worden in een 5-ploegendienst diverse varianten diepvries frites geproduceerd. Voor deze locatie zoeken wij een organisatorisch sterke Maintenance Manager die leiding geeft aan de Technische Dienst met circa 30 medewerkers. Deze resultaatgerichte professional is verantwoordelijk voor een optimale technische beschikbaarheid van alle productiemachines, procesapparatuur en overige productie-installaties. Consultant: Bert den Uijl, telefoon of Bakery Research Scientist Essential and independent position for driving innovation Made AB Mauri is a global group of yeast and bakery ingredient companies with an impressive footprint. With more than 6,000 employees worldwide, they are one of the largest producers and distributors of yeast and bakery ingredients. Bakery Ingredients is a substantial piece of the business which is determined to achieve and maintain its technological leadership in the baking industry. At the Baking Technology Centre in Made, the search for future differentiated product advantages begins. Here is the bakery ingredients innovation and development engine room of AB Mauri. To be based at the Baking Technology Centre in The Netherlands we are searching for a highly motivated Bakery Research Scientist who will be responsible for screening, testing, developing and evaluating new enzymes, additives and bakery ingredients for application in a wide variety of new and existing products. Consultant: Dirk-Jan van Veldhuizen, telephone: +31 (0) or +31 (0) Process Improvement Technologist Ambitious initiator who wants to set up structure for Improvement Schoonrewoerd The Fromageries Bel Group is, with a turnover over two billion euro, one of the leading cheese manufacturers of the world. Bel specializes in creation and production of affordable, quality branded cheeses that appeal to modern tastes. Today, the Group operates 33 subsidiaries and 27 production sites on 5 continents. Due to a new organisational structure they created a new team for Process and Packaging Improvement within the Applied Development department (IDA). The IDA teams are operating in a triangle between Operations, R&D and Marketing. To support the 2 production sites in Ukraine and Slovakia, we are searching for a Process Improvement Technologist who is responsible for initiating and coordinating product and process improvement projects within these plants. An interesting next step for candidates with experience in solving technological issues in a manufacturing or R&D environment. Consultant: Annoek Kogelman, telephone: +31 (0) or +31 (0) Bakery Research Analyst Participating in growth, innovation and added value Made AB Mauri is a global group of yeast and bakery ingredient companies with an impressive footprint. With more than 6,000 employees worldwide, they are one of the largest producers and distributors of yeast and bakery ingredients. Bakery Ingredients is a substantial piece of the business which is determined to achieve and maintain its technological leadership in the baking industry. At the Baking Technology Centre in Made, the search for future differentiated product advantages begins. Here is the bakery ingredients innovation and development engine room of AB Mauri. To be based at the Baking Technology Centre in The Netherlands we are searching for a an enthusiastic Bakery Research Analyst who will be responsible for testing and evaluating of ingredient systems in a wide variety of applications, such as bread, hamburger buns, sweet goods and tortillas. Consultant: Dirk-Jan van Veldhuizen, telephone: +31 (0) or +31 (0) Plant Manager Veelomvattende functie met ruimte voor ondernemerschap en initiatief Rotterdam MaasRefinery BV is een jong, markt- en klantgericht bedrijf dat zich toelegt op de specialistische verwerking van plantaardige oliën en vetten voor de voedingsmiddelenindustrie, in kleine batches. Het is een state of the art raffinaderij, ontworpen volgens de laatste technologische en milieutechnische ontwikkelingen. MaasRefinery is volop in ontwikkeling en verwerkt zowel conventionele als biologische oliën en vetten. Zij raffineert de oliën en kan ook winteriseren en degummen. Op het gebied van veiligheid, gezondheid en milieu worden de hoogste eisen gesteld aan techniek en personeel. Voor deze dynamische, onderscheidende speler zijn wij op zoek naar een gedreven Plant Manager die verantwoordelijk is voor het aansturen van de gehele productielocatie om doelstellingen op gebied van onder meer kwaliteit en klanttevredenheid te verwezenlijken. Consultant: Dirk-Jan van Veldhuizen, telefoon: of Voor meer informatie zie onze website: of mail uw reactie naar: Gen. Foulkesweg 66, 6703 BW Wageningen i e t

3 01_cover.indd :24 01_cover.indd :12 Jaargang 14, nr september 2013 Inhoud nr september 2013 Langverwachte kweekvleesburger gepresenteerd EU wil mogelijkheden class action verruimen Veel misverstanden over de aardappel Bij de voorpagina: Na jarenlang onderzoek presenteerde prof. Mark Post in Londen de eerste kweekvleesburger. Hij haalde er wereldwijd de publiciteit mee. Vanaf pagina 25. Foto: David Parry/PA Wire Mixed 4Kort nieuws uit de sector Schade verhalen EU wil class action 10vergemakkelijken NewGeneris-project Acrylamide beïnvloedt 14geboortegewicht McCain Veel misverstanden de aardappel 18over Food & Safety Event Voedselveilig én veilig werken 20 Brinky Cartoonfiguren maken aantrekkelijk 22producten Kweekvlees Smaakt als vlees, minder sappig 25maar Introducties op Anuga Natuurlijke producten 28zijn een blijvertje Productnieuws Hygiënisch zakken legen 32 Reststromen Biogas uit retourbrood 34 NVVL 37 Jubileumsymposium Bioterrorisme Voedingsmiddelen ook doelwit? 38 Delicatesse in China Export levende schaaldieren 45 Cursussen HAS Beslagen ten ijs komen 49 Service Cartoon, agenda en colofon 50 Passieve en actieve led-koelers voor spotlights en downlights. Meer weten? Zie pagina 26 voor meer informatie September 2013 Oplage Energiebeheer In Europa verhuurt Euro Pool System jaarlijks 650 miljoen kratten aan producenten, handelaren en retailers. Al die kratten worden na gebruik op verschillende locaties van vuil ontdaan en gewassen. Door het energieverbruik te optimaliseren wil Euro Pool System in Europa fors gaan besparen. Het bedrijf startte in 2012 met een proef energiebeheer op afstand. CimPro leverde de apparatuur waarmee het verbruik van alle afzonderlijke installaties in beeld wordt gebracht. Lees verder op pagina 7 Kwaliteitsanalyse De Unilyzer 900 van Unipower is een noviteit op het gebied van Power Quality Analyzers. Dit instrument verricht netanalyses volgens de EN en de NetCode en meet volgens de hoogste standaard IEC klasse A. De Unilyzer 900 is uitgerust met analoge anti alias filters en gescheiden ingangen voor detectie van transiënten. Naast analyse en rapportage met de PQSecure software zorgt de bijhorende Android App voor een live weergave van de meting via Wi-Fi. Lees verder op pagina 9 Als extraatje bij deze uitgave van EVMI: Products4Engineers, met informatie voor technische specialisten over instrumenten en machines. eisma voedingsmiddelenindustrie september

4 Kort nieuws Hollandse Goudse beschermd Kaasproducenten die Goudse of Edammer kaas in het buitenland produceren en aanprijzen met uit Holland overtreden Europese regels. Voor échte kaas uit Holland is nu een logo en een beschermingsprotocol ingesteld. Goudse kaas heeft een BGA-erkenning met de aanduiding Gouda Holland. Kind beïnvloedt snackgedrag óók online Kinderen kopiëren snackgedrag van een leeftijdgenootje niet alleen als ze live bij elkaar zitten, maar óók via online contacten. De mate van beïnvloeding hangt mede af van het zelfbeeld van de jonge tieners. Dat blijkt uit onderzoek van onder meer sociaal wetenschapper Kirsten Bevelander van de Radboud Universiteit Nijmegen. Producten Vegetarische Slager bij Delhaize Producten van de Vegetarische Slager zijn nu ook in de supermarkten van Delhaize in België te koop. Door de deal met Delhaize wordt het doel voor 2013 van in totaal ruim 1000 verkooppunten ruimschoots gehaald. Recall om levende kikker De Belgische retailketen Match heeft eind augustus alle voorverpakte zakjes veldsla en ruccola van het huismerk Cora teruggehaald, nadat een consument een levende kikker in zijn sla had aangetroffen. Uitgaven kip naar recordhoogte Nederlandse huishoudens hebben in de eerste helft van dit jaar een recordbedrag van 290 miljoen euro aan kip uitgegeven. Dat is 3,7 procent meer dan in dezelfde periode van Dit blijkt uit cijfers van marktonderzoeksbureau GfK. Vion sluit 2 slachterijen Vion Food wil in Duitsland de slachterijen in Kasel- Golzig (Vion Lausitz) en Minden (Atals-Handelsgesellschaft) sluiten. Verder zal de diepvries convenienceproductie in Wunstorf worden verkocht. De sluiting heeft gevolgen voor maximaal 113 eigen medewerkers en 85 mensen die via externe dienstverleners in dienst zijn. Huybrechts nieuwe CEO Farm Frites Guy Huybrechts is de nieuwe CEO van Farm Frites. Hij volgt Danny Dresselaerts op. De Belg Huybrechts was eerder CEO van Lamb Weston/Meijer. Ook maakte hij deel uit van de raad van bestuur van de Vandemoortele Group. Duurzame waterzuivering Mars Bij de productielocatie van Mars in Veghel is het officiële startsein gegeven voor de bouw van een nieuwe duurzame waterzuiveringsinstallatie met de nieuwste anaerobe memthane technologie. Mixed Heinz schrapt mogelijk 180 banen in Nederland ZEIST Heinz schrapt waarschijnlijk zo n 180 kantoorbanen bij de vestigingen in Nederland. Dat meldt het bedrijf. Het concern zegt dat een reorganisatie nodig is om de positie in een sterk concurrerende markt wereldwijd te versterken. De voorgestelde nieuwe structuur zal de organisatie versterken, eenvoudiger maken en meer gebruik gaan maken va de wereldwijde schaal van het Heinz-concern, stelt een woordvoerder tegen EVMI. Voor betrokken medewerkers zal in overleg met de OR een sociaal plan worden opgesteld. Heinz heeft in Nederland ongeveer 1000 medewerkers in Zeist (het Benelux-hoofdkantoor, Europese inkoop en Supply Chain), Nijmegen (het nieuwe Europese R&D-centrum) en de productielocaties in Utrecht en Elst. Half augustus gingen al geruchten dat Heinz de Benelux-activiteiten tegen het licht houdt. Dit nadat het wereldwijde Heinz-concern in juni werd overgenomen door Berkshire Hathaway en 3G Capital. Van de Benelux-merken Roosvicee, Karvan Cevitam, De Ruijter, Venz, Brinta, Kwatta, Wijko Satésaus, Amoy en Honig zouden naar verluidt alleen de laatste twee merken internationale schaalgrootte en potentie hebben. Roosvicee komt met Multivit Stevia ZEIST Roosvicee brengt twee fruitdranken op de markt die zijn gezoet met stevia (natuurlijk stevia-extract steviolglycosiden). Het gaat om Multivit Fruitmix en Multivit Roodfruit Appel. De fruitdranken bevatten geen toegevoegde suikers en per glas 43 kcal minder dan de reguliere variant. Per 100 gram bevat de Fruitmix-variant met stevia nu 3,4 gram suiker (uit de vruchten) en de Roodfruit Appel-variant met stevia 3,6 gram suiker. Suikerverlaging is een belangrijk speerpunt voor Roosvicee-fabikant Heinz. Zo is in alle siropen en kinderfruitdrinks van Roosvicee een suikerreductie van 30 procent doorgevoerd. De komst van Multivit Stevia is dan ook een logische stap, stelt het bedrijf. FrieslandCampina Kievit wint Fi Excellence Award SÃO PAULO FrieslandCampina Kievit heeft samen met haar Braziliaanse distributeur MasterSense de Fi Excellence Innovation Award gewonnen met Vana-Cappa B01. Dit gebeurde tijdens de vakbeurs Food Ingredients South America (FiSA) in augustus in São Paulo. De innovation award wordt toegekend aan het bedrijf met het meest innovatieve nieuwe ingrediënt. Vana-Cappa B01 is een schuimmiddel op basis van zuivelingrediënten, plantaardige vetten en koolhydraten dat geëncapsuleerd gas onder druk bevat. In instant mousse, waarin het als ingrediënt gebruikt wordt, zorgt deze toepassing ervoor dat het niet meer nodig is, een mixer te gebruiken bij het opkloppen van de mousse. In plaats daarvan krijgt het product de benodigde structuur en textuur door even te roeren. 4 eisma voedingsmiddelenindustrie september 2013

5 Column Dijksma wil eerlijke vergoeding voor agf-fabrikanten DOORN Staatssecretaris Sharon Dijksma van landbouw wil met retailketens praten over de vergoedingen die zij agf-fabrikanten geven voor hun producten. We moeten voorkomen dat de rekening eenzijdig bij de telers wordt gelegd. Dat zei Dijksma op een seminar in Doorn. Ze refereerde aan een biologische akkerbouwer die eerder gratis aardappelen weggaf om te protesteren tegen de import van goedkope aardappelen. Dergelijke dumpsituaties moeten we voorkomen, aldus Dijksma. Daarom wil ik met de supermarkten in gesprek over wat een eerlijke prijs is voor een eerlijk product. De eisen aan de telers worden strenger. Er zijn geen gratis eisen. De consument kan niet langer voor een dubbeltje op de eerste rang zitten. We moeten praten over andere verdienmodellen. Cultured beef. Dat was het antwoord van prof. Mark Post op de vraag hoe hij het geheel van aan elkaar geplakte, in het lab gekweekte rundvleescellen noemt, die samen een hamburger vormen. Post presenteerde begin augustus de eerste hamburger op een persconferentie in Londen en verwierf daar wereldwijd Cultured beef Biologisch en natuurlijk niet gezonder DEN HAAG Biologische, natuurlijke voeding is niet per definitie beter, gezonder of veiliger dan voedingsmiddelen met kunstmatige toevoegingen. Dat zegt Stephan Peters, specialist voedselveiligheid bij het Voedingscentrum. Door de trend naar biologisch en puur natuur wordt er volgens hem onterecht angst aangejaagd voor niet-natuurlijke bestanddelen. Ook worden natuurlijke ziekmakers over het hoofd gezien, stelt hij. Natuurlijk(er) eten noemt Peters wel een gezonde ontwikkeling, omdat dan meer wordt opgeschoven richting Schijf van Vijf. Maar het wil niet zeggen dat als je alleen maar biologisch of puur eet, dat je daardoor geen gifstoffen of andere ziekmakers binnenkrijgt. Voor wat betreft kunstmatige toevoegingen, zegt hij: Voor je lichaam is er geen verschil tussen natuurlijke en niet-natuurlijke stoffen. Via je darmen komen ze allemaal in je lever terecht. Die zorgt dat toxische stoffen wateroplosbaar worden, zodat de nieren ze via de urine kunnen uitscheiden. De strenge regelgeving in Nederland zorgt ervoor dat er niets in ons eten terecht komt wat de lever niet zou kunnen afbreken of zich ophoopt of stapelt in ons lichaam. Wel stapelbaar zijn dioxines. Die komen zelfs ietsje meer voor in biologisch eten. Maar met een gevarieerd eetpatroon levert ook dit geen problemen op. NBC stopt met campagnes Voorlichtingsbureau Brood WAGENINGEN Het Nederlands Bakkerij Centrum (NBC) stopt met een aantal activiteiten, waaronder campagnes van het Voorlichtingsbureau Brood. Ook de consumentenvoorlichting over brood verdwijnt. De reorganisatie gaat ten koste van ongeveer 15 arbeidsplaatsen. Het kennis- en adviescentrum voor de bakkerijbranche bestond lange tijd voor een groot deel van branchegeld: subsidie die via de meelheffing door de commissie Brood & Banket van het Productschap Akkerbouw bij het centrum terechtkwam. Doordat de overheid de meelheffing afschaft, moet het NBC per 1 januari 2014 enkele activiteiten afstoten. Het NBC blijft wel bestaan. NBC focust op kennis over bakkerijproducten en gezondheid. Ook blijven betaalde diensten als productbeoordeling, hygiëne-inspecties en -advies behouden. Het niet-commerciële Kennisloket (met specifieke kennis over zaken als voeding en gezondheid, weten regelgeving, grondstoffen en warenwet) blijft eveneens bestaan. Dit kan met behulp van branchegeld. Voor het Nationaal Schoolontbijt wordt nog een oplossing gezocht, bericht Bakkers in bedrijf. aandacht mee op televisie, in kranten en op internet. De vraag werd in Londen wat anders geformuleerd. Die luidde namelijk of er een betere naam was dan Frankenstein-burger, zoals sommigen de kweekvleesburger noemen. Zoals alle écht nieuwe technologieën wekt het kweekvlees zowel fascinatie als weerzin op. Prof. Post speelt met zijn nieuwe technologie in op een reeks grote problemen die voor ons liggen. De wereldbevolking groeit en een toenemend aantal mensen verdient meer dan het bestaansminimum waardoor de vraag naar vlees nog verder groeit. Het fokken van dieren is slecht voor het milieu en dan zijn er nog de ethische aspecten. Voor vlees moet een dier worden gedood. Nog afgezien van novel foods-regels, economische haalbaarheid, opschalingsproblemen en het feit dat er nu alleen spiercellen gekweekt zijn en geen vetcellen: liggen er over 20 jaar daadwerkelijk worstjes en biefstukken in de schappen, naast het vlees met een waarschuwingssticker dat er een dier voor is gedood? Ik kan het me moeilijk voorstellen. Nu was het 30 jaar geleden ook onvoorstelbaar dat we nu internet hebben en dat we voortdurend via social media met elkaar in contact staan. Of alleen al dat mobiele telefonie zo n vlucht zou nemen. Maar aan de andere kant komen er steeds betere vleesvervangers op de markt, lekkerder en met een betere textuur. Bovendien willen consumenten juist natuurlijkere producten, die minder bewerkingen hebben ondergaan. In een lab gekweekte cellen passen niet bepaald bij die trend. Die argumenten doen echter niets af aan de bijzondere prestatie van Post en zijn team. Mochten er geen cultured beefburgers in de winkel komen te liggen, dan komen er vast wel medische toepassingen voor in het lab gekweekte vleescellen. Norbert van der Werff, redactiecoördinator eisma voedingsmiddelenindustrie september

6 Reacties op evmi.nl Dat wordt dus óf een strafzaak wegens fraude óf wegens smaad. Harrie Romeijn reageert op het bericht dat Vleesconcern Vion volgens tv-programma Zembla vlees met het Beter Leven kenmerk dagelijks zou bijmengen met regulier vlees. De Dierenbescherming wil daarom strafrechtelijke vervolging. Gezien deze reactie van Stephan Peters zou je je kunnen afvragen of hij er per definitie wel kaas van heeft gegeten. Hij lijkt in ieder geval de aanmerkelijke verschillen in productiewijze erbuiten te laten en de impact daarvan op het milieu en de gezondheid, waarvan residuen van chemische middelen er een is. Een ander voorbeeld: gebruik van GGO is in de biologische landbouw niet toegestaan. Wat GGO-voedsel bij eenmagigen kan aanrichten is wetenschappelijk aangetoond. Adviseur duurzame landbouw en energie Bertus Buizer in reactie op de visie van specialist voedselveiligheid Stephan Peters van het Voedingscentrum, dat biologische en natuurlijke voeding niet per definitie beter, gezonder of veiliger is dan voedingsmiddelen met kunstmatige toevoegingen. Hij stelt dat consumenten onterecht bang worden gemaakt voor nietnatuurlijke bestanddelen. Ook worden natuurlijke ziekmakers over het hoofd gezien, meent hij. Geachte meneer Stephan Peters, u heeft waarschijnlijk een slechte nachtrust gehad of zo. Waarom vertelt u deze onzin? Of vertel eens wie betaalt u om deze onzin te vertellen? Willie van Boxtel reageert op hetzelfde bericht. Voor je lichaam is er geen verschil tussen natuurlijke en niet-natuurlijke stoffen. Beste Stephan, (oudcollega) dat mag je zo in het algemeen niet zeggen. Ik hoop dat je met stoffen de voeding van het land bedoelt. Er is namelijk wel degelijk een verschil tussen voedingssupplementen die synthetisch (niet-natuurlijk) gemaakt zijn en voedingssupplementen uit de natuur gewonnen. Synthetische stoffen zijn namelijk voor de helft werkzaam en (vanwege hun chemische structuur) voor de andere helft niet werkzaam. Deze helft belast je lichaam en moet weer worden verwijderd. Verder zijn niet-natuurlijke voedingsstoffen bewerkt met chemicaliën, pesticiden en andere giftige stoffen. Een deel van deze giftige stoffen krijgen wij binnen (ook al is de concentratie lager dan de MRL) en het lichaam moet het maar weer opruimen ten koste van onze weerstand. Door bewerking met giftige stoffen maakt de plant minder vitaminen en polyfenolen aan. Hierdoor krijgen wij weer minder binnen via de voeding. De verwerking van het voedsel door het lichaam is een zeer ingewikkeld biochemisch proces. We kennen nog maar een fractie van deze biochemische processen. Blijf dus terughoudend met allerlei beweringen. Cor Arts van Arts Food Products brengt een nuance aan. Mixed Unilever opent ijsfabriek in Turkije Nutella naar rechter om Nugtella KONYA Unilever opent een nieuwe productielocatie voor ijs in het Turkse Konya, voor onder meer de ijsmerken Cornetto, Max en Twister. Met de bouw is een investering van 95 miljoen euro gemoeid. De nieuwe ijsfabriek is volgens het bedrijf de eerste ter wereld met een LEED-certificaat en helemaal gericht op duurzaamheid, bericht vakblad IJs! Regen, oppervlaktewater en warmte worden hergebruikt en het afval is tot een minimum gereduceerd. De locatie wordt de 35ste ijsfabriek van Unilever. De ijsjes zijn bestemd voor de Turkse markt, maar ook voor export naar het Midden-Oosten en Noord-Afrika. De huidige productiecapaciteit is 80 miljoen liter per jaar. In de toekomst wordt dit opgeschroefd naar 200 miljoen liter. Turkije is een belangrijke groeimarkt voor Unilever, zegt Pier Luigi Sigismondi, hoofd supply chain van het bedrijf. Konya wordt onze achtste productielocatie in dit land. De nieuwe fabriek biedt plaats aan ongeveer 300 medewerkers. ALBA Nutella-fabrikant Ferrero gaat juridische stappen nemen tegen het Amerikaanse Organicares, dat Nugtella op de markt brengt. De verpakking van Nugtella lijkt sterk op Nutella, alleen bevat de Amerikaanse hazelnootpasta ook nog marihuana. In de hazelnootpasta van Nugtella is volgens de fabrikant in San Jose uitsluitend medische marihuana verwerkt. Dit is bedoeld voor mensen die een vergunning hebben om vanwege hun gezondheid marihuana te mogen gebruiken. Een potje Nugtella kost 25 dollar (bijna 19 euro). Ferrero zal alle mogelijke stappen ondernemen om zijn rechten te beschermen en om verwarring (van Nugtella) met het wereldberoemde merk Nutella uit te sluiten, aldus een woordvoerder van het bedrijf. Organicares heeft overigens enkele maanden geleden de verpakking al iets veranderd. Eerder leek het etiket helemaal op Nutella, sindsdien is het lettertype wat ronder gemaakt. Sandwichspreads, kroketten en kaas steeds zouter DEN HAAG De hoeveelheid zout in voedingsmiddelen is sinds 2007 gemiddeld niet gedaald. Een deel is minder zout geworden, maar er zijn ook producten die in 2013 juist zouter zijn. De grootste stijgers sinds 2007 zijn sandwichspreads, kroketten en kaas. Ook zijn er nog steeds grote verschillen binnen de productgroepen. Het minst zoute product is vaak een derde minder zout dan het zoutste product. Dat stelt de Consumentenbond op basis van nieuw eigen onderzoek. De Consumentenbond onderzoekt sinds 2007 elke twee jaar het zoutgehalte in 150 alledaagse levensmiddelen, als brood, kaas en tomatensoep. Het is zeer teleurstellend om te constateren dat fabrikanten hun producten nog even zout maken als zes jaar geleden, reageert Bart Combée, directeur Consumentenbond. Dit terwijl fabrikanten van groenteconserven en de bakkers de afgelopen jaren hebben laten zien dat zoutreductie wél mogelijk is. Minister Schippers (Volksgezondheid) kondigde in mei 2013 aan in een platform concrete normen voor zoutgehalten per productgroep op te gaan stellen, waaraan fabrikanten zich moeten houden. Fabrikanten die te hoge gehaltes hebben, zullen openbaar gemaakt worden. 6 eisma voedingsmiddelenindustrie september 2013

7 Kort nieuws Noord-Brabant wordt centrum eetbare insecten DEN BOSCH De provincie Noord-Brabant krijgt een International InsectCentre (IIC). Ruim 15 bedrijven, onderwijsinstellingen en overheidspartijen bundelen daarvoor in Den Bosch hun krachten. Het IIC wordt een internationaal kennis- en innovatienetwerk dat zich sterk maakt voor de toepassing van insecten(larven) als eiwitrijke grondstof voor de voedingsindustrie, pharma en diervoederindustrie. Het centrum wil meebouwen aan een nieuwe verwerkingsketen voor insecten. Vooral het realiseren van schaalgrootte is daarbij van belang. Volgens de initiatiefnemers moet het mogelijk zijn om over zeven jaar met tachtig grote(re) kwekerijen in Nederland een omzet van 420 miljoen euro te realiseren. Noord-Brabant, met name het noordoosten van de provincie, kent al veel kwekers en innovatieve verwerkers van eet- en verwerkbare insecten. Meer inpakken in Nederland ANDELST Look-O-Look denkt erover de inpakactiviteiten die nu in Tsjechië en Polen plaatsvinden naar Nederland te halen. De snoepfabrikant wil daarvoor de bestaande inpakafdeling in Arnhem zo snel mogelijk uitbreiden. Medewerkers van de sociale werkplaats Presikhaaf Bedrijven uit Arnhem pakken sinds maart van dit jaar het snoep van de fabrikant uit Andelst in. Tot volle tevredenheid, zegt algemeen directeur Adrie Gerritsen van Look-O-Look. Het bedrijf wil daarom de afdeling uitbreiden. In de productiehal in Arnhem werken momenteel zo n 70 mensen. Er kunnen in totaal zo n 160 medewerkers aan de slag. FrieslandCampina vergroot productiecapaciteit AMERSFOORT De Ledenraad van FrieslandCampina heeft ingestemd met 245 miljoen euro aan investeringen in Borculo en Leeuwarden. 135 miljoen euro is bedoeld voor de bouw van een nieuwe fabriek voor kindervoeding en ingrediënten in Borculo. In Leeuwarden (zie foto) wordt 110 miljoen euro geïnvesteerd in de vervanging en uitbreiding van de verwerkingscapaciteit voor geëvaporeerde melkproducten. Het gaat daarbij om eerder aangekondigde plannen. Met de uitbreidingen stelt het zuivelconcern niet alleen een bijdrage te leveren aan de regionale werkgelegenheid, maar ook aan een verdere versterking van de Nederlandse exportpositie voor zuivelproducten. FrieslandCampina presenteerde tevens de halfjaarcijfers. De omzet in het eerste halfjaar 2013 nam, ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar, met 8,5 procent toe tot 5,5 miljard euro. De winst steeg met 17,1 procent naar 164 miljoen euro. Hogere verkoopprijzen en de verkoop van meer producten met toegevoegde waarde hebben bijgedragen aan de omzetgroei en de verbetering van het resultaat. De categorie kindervoeding realiseerde de sterkste groei, zowel in de consumentenmarkt als in de business-to-business markt. Aalt Dijkhuizen stopt bij WUR Bestuursvoorzitter Aalt Dijkhuizen stopt op 1 maart 2014 bij Wageningen UR, omdat hij er drie termijnen van vier jaar op heeft zitten. Hij blijft overigens actief in de food & agri en gaat zich onder meer toeleggen op advies- en commissariaatswerk. Leeuwarden Smaakhoofdstad 2015 Leeuwarden wordt Hoofdstad van de Smaak Dit heeft de landelijke Stichting Week van de Smaak bekendgemaakt. In 2014 zullen er in heel Friesland diverse activiteiten plaatsvinden onder het motto Trots op de Smaken van Fryslân!. Tewarie nieuwe CFO Vion Food Kenaad B. Tewarie is sinds 1 september Chief Financial Officer (CFO) van Vion Food. Hij was CFO/ CIO van retail-serviceorganisatie Euretco. Staay Food neemt Van Rijn over Het failliete Van Rijn Trading in Poeldijk is overgenomen door Staay Food Group in Venlo. De activiteiten worden geïntegreerd met de activiteiten van Staay-Hispa in Barendrecht. Van Rijn Trading is kweker, producent en vermarkter van een breed assortiment verse groenten, voor groothandel, restaurant, industrie en retailer. Vliek naar Vaessen-Schoemaker Erik Vliek is aangesteld als directeur Technologie en Productie bij Vaessen-Schoemaker, dat zich richt op (clean label) oplossingen voor injectie en tumbletoepassingen voor verse en gegaarde vleesproducten. Vliek was directeur Quality Assurance/R&D bij Zwanenberg Food Group. Fonterra-topman stapt op Gary Romano, directeur New Zealand Milk Products van zuivelconcern Fonterra, heeft ontslag genomen. Zijn vertrek hangt waarschijnlijk samen met het botulismeschandaal bij het bedrijf. Fonterra-CEO Theo Spierings neemt de taken van Romano waar, tot een vervanger gevonden is. Nestlé en Google werken samen Het nieuwste besturingssysteem van Android krijgt de naam Android KitKat. Alle nieuwe releases van Android sinds 2009 hebben de naam van zoetwaren gekregen, in alfabetische volgorde. Toezicht moet beter Het toezicht in slachterijen moet structureel verbeteren. Dat vindt staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken. Middelen daarbij zijn onder meer sneller boetes uitschrijven en hogere tarieven voor activiteiten van de NVWA. eisma voedingsmiddelenindustrie september

8 Mixed Nederlandse foodsector innoveert te weinig WAGENINGEN De Nederlandse levensmiddelenindustrie blijft in innovaties achter bij Denemarken en Duitsland. Zij focust te veel op procesefficiëntie en kostenverlaging en te weinig op productvernieuwing en marketing. Op den duur is dat een doodlopende weg. Dat staat in het Europees benchmarkonderzoek dat Lei Wageningen UR in opdracht van het ministerie van Economische Zaken heeft uitgevoerd. Het ministerie heeft dit onderzoek laten uitvoeren om de concurrentiepositie en verduurzaming van de Nederlandse levensmiddelenindustrie in kaart te brengen en te versterken. Ten opzichte van Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Italië, Polen, Spanje en het Verenigd Koninkrijk heeft de Nederlandse levensmiddelenindustrie een relatief sterke positie voor wat betreft onderzoek en ontwikkeling. Ook is de sector sterk als het gaat om samenwerking bij innovatie. Maar omdat er vooral aandacht is voor efficiënte productieprocessen en kostenverlaging komt op den duur de concurrentiekracht en werkgelegenheid onder druk te staan. Echt vernieuwende innovaties komen slechts van een kleine groep bedrijven: start-ups en multinationals. Uit het Lei-onderzoek blijkt dat Nederland in Europa, na Denemarken en Duitsland, op drie staat als het gaat om innovatie in de levensmiddelenindustrie. Nederland investeert veel tijd en middelen in onderzoek en innovatie, maar genereert minder omzet uit nieuwe producten. Innovatie van het midden- en kleinbedrijf (MKB) is belangrijk voor de concurrentiepositie en werkgelegenheid. Daarom heeft het Lei voor het ministerie ook onderzoek gedaan naar de rol van het MKB hierin. Het blijkt dat het MKB bij innovaties vooral wordt belemmerd door hoge kosten, gebrek aan middelen en onvoldoende gekwalificeerde werknemers. Ook zijn bij de kosten van onderzoek en ontwikkeling en innovatie de risico s relatief groot. Daarnaast is het voor MKB-bedrijven moeilijk om innovaties te verwaarden, omdat nieuwe producten lastig te beschermen zijn tegen namaak, terwijl kennis in deze sector zich snel verspreidt. Vivera vleesvervangers met lupine uit de buurt HOLTEN Vivera (Enkco) heeft vleesvervangers op de markt gebracht op basis van lokaal geteelde lupine. De lupine is dit voorjaar ingezaaid en is nu geoogst. De nieuwe productlijn komt na jaren van productontwikkeling door Vivera. Uitgangspunt was om een product te krijgen met een lekkere smaak en goede bite. Het bedrijf stelt op deze manier de hele productieketen in eigen hand te hebben: lokaal geteeld door eigen akkerbouwers en lokaal verwerkt in de eigen productielocatie in Holten. Lupine is een oud-hollands gewas. Het is een bodemverbeteraar die stikstofbindend is, waardoor geen bemesting noodzakelijk is en dus CO 2 wordt uitgespaard. Bovendien heeft het een hoge eiwitopbrengst per hectare. Voor de gecontracteerde akkerbouwers is lupine een nieuw gewas. Daarom werden ze de afgelopen maanden tijdens de teelt begeleid door het Louis Bolk Instituut en de stichting Kiemkracht. De producten worden verkocht onder de naam We love nature. Ze zijn er in nuggets, roerbakstukjes en spiesjes en bevatten geen hulpstoffen of E-nummers. Mondelez: 3D-kern in kauwgom DEERFIELD Trident- en Stimorol-fabrikant Mondelez komt met een nieuwe oplossing voor een snellere afgifte van smaak en verfrissing in kauwgom: een 3D-kern van polymeer. Bij normale kauwgom moet voor het vrijkomen van deze actieve stoffen eerst gekauwd worden. Met een 3D-object in de kauwgom hoeft dat niet meer. Gom in kauwgom heeft de neiging om actieve stoffen, als stoffen voor kleur, smaak, verfrissing of kruidenextracten, binnenin te houden. Sommige fabrikanten lossen dit op door deze componenten in te kapselen of aan de buitenkant in de coating aan te brengen, zegt Mondelez. Dat maakt echter dat deze stoffen pas vrijkomen na kauwen. Een 3D-object in de kern van de kauwgom valt bij plaatsing in de mond onder invloed van speeksel direct uit elkaar waardoor smaakstoffen en andere actieve stoffen sneller worden afgegeven. Het aroma uit de kern geeft bovendien een voortdurende en lange afgifte van smaak. Bij deze kauwgum maakt het niet meer uit of de stoffen ingekapseld zijn of niet. Het object is gemaakt van hydrofiele polymeren (polyethyleenglycol oftewel PEG) met ten minste één actieve stof. De fabrikant heeft patent op de technologie aangevraagd. 8 eisma voedingsmiddelenindustrie september 2013

9 Den Hollander Engineering is al 30 jaar toonaangevend in verwerkingssystemen op het gebied van verhitten, indampen en drogen. Zowel de engineering, productie en levering als de installatie van complete hoogwaardige systemen voor de voedingsmiddelen- en zuivelindustrie is dagelijks werk voor de specialisten van Den Hollander Engineering. Ouderwets vakmanschap gaat daarbij hand in hand met innovatie en samenwerking met de opdrachtgever. Procestechnologie voor de toekomst Alle inzet van Den Hollander Engineering is er op gericht om procestechnologie nóg effectiever toe te passen, zodat dit een hoger rendement in uw productieproces oplevert. Dat doen we niet alleen door de ontwikkeling en installatie van nieuwe hoogwaardige systemen, maar ook door uw bestaande processen te optimaliseren, zodat er een maximale energiebesparing en een optimaal eindproduct kan worden gegarandeerd. Maak een afspraak met onze engineers voor een oriënterend gesprek en zie wat de totaalaanpak van Den Hollander Engineering kan betekenen voor úw productieproces. Den Hollander Engineering B.V. Postbus AA Gorinchem Tel.: +31 (0)

10 Geen kans op Amerikaanse toestanden EU wil mogelijkheden class action verruimen Tekst: Norbert van der Werff Foto s: Signelements, Siam Thanachai, Vitaminwater South Africa Nogal wat voedingsmiddelenbedrijven hebben te maken gekregen met collectieve schadeclaims in de VS in verband met al dan niet terechte gezondheidsclaims. De Europese Commissie wil dat collectief verhaal in Europa gemakkelijker wordt. Amerikaanse toestanden zijn echter voor zowel de tegen-, als de voorstanders een schrikbeeld. Wie zich in de EU niet aan de claimwetgeving dische claim voert, loopt het risico op een hoge houdt, kan op termijn maatregelen van de boete. Begin dit jaar kreeg een Nederlandse voedselautoriteiten verwachten. In veel gevallen webshop een boete van ruim euro wegens claims die op de website stonden. Niets gaat het dan om een waarschuwing of boete en een betaalde herinspectie. In Nederland vergeleken bij de bedragen die voedingsmiddelenbedrijven die actief zijn op de Amerikaanse en het lijkt erop dat dit in de andere EU-lidstamarkt soms kwijt zijn als ze een vermeende ten net zo is. Alleen wie ten onrechte een me- valse gezondheidsclaim voeren. In Europa handhaaft de NVWA vooralsnog niet erg streng zijn collectieve schadeclaims van consumenten (nog) niet gebruikelijk, maar in de Verenigde Staten is dat anders. Geregeld maken consumenten die menen benadeeld te zijn door fabrikanten gezamenlijk een class action -proces aanhangig, waarvoor overigens niet in alle staten dezelfde regels gelden. Als consumenten er in slagen aannemelijk te maken dat ze schade hebben geleden, betekent dat een miljoenenstrop voor het aangeklaagde bedrijf en kassa voor consumenten maar vooral voor hun advocaten. Om slepende rechtszaken uit de weg te gaan, treffen veel bedrijven een eveneens dure schikking, al zeggen ze daar direct bij dat dat géén schuldbekentenis is. 10 eisma voedingsmiddelenindustrie september 2013

11 De klos Recentelijk waren Vitaminwater, Kellogg s en Naked Juice de klos. Het proces tegen Vitaminwater, een merk van Coca-Cola, loopt nog. In juli bepaalde de rechter in New York dat consumenten geen collectieve schadeclaim kunnen indienen vanwege mogelijk valse gezondheidsclaims op Vitaminwater, omdat de schade per individu gering is. Het class-action process tegen het Coca-Cola-merk mag wel worden voortgezet. Inzet wordt nu het recht de claims op het product te mogen voeren. Het gaat daarbij om claims over beperking van het risico op oogziekte en stimulering van het immuunsysteem. Ook is er een claim over de bevordering van gezonde gewrichten. Coca- Cola is tevreden met de uitspraak over Vitaminwater. De frisdrankfabrikant verwacht dat de aanklacht over de gezondheidsclaims uiteindelijk zal worden verworpen. Het Center for Science in the Public Interest, dat de belangen van de consumenten behartigt, sprak echter ook van een overwinning. De organisatie stelt dat de hoeveelheid fruit in Vitaminwater - met onder meer de smaken drakenfruit, kiwi-aardbei en açai-blauwe bes-granaatappel - verwaarloosbaar is, doorgaans minder dan een halve procent. Afgezien van de lightversie bevat een fles van 0,57 liter zo n 8 theelepels suiker en 120 kcal. Naked Juice Eveneens in juli trof PepsiCo-merk Naked Juice een schikking om consumenten die op basis van de claims all natural en non-gmo sappen hebben gekocht, te compenseren. Consumenten meenden door Naked Juice te zijn misleid en startten daarom in 2012 een class action. Volgens de eisers bevatten de sappen verwerkte en synthetische ingrediënten en ingrediënten van genetisch gemodificeerde gewassen. Naked Juice bestrijdt dat de voedingsclaims onterecht zouden zijn, maar heeft toch een schikking getroffen, die het bedrijf 9 miljoen dollar (6,8 miljoen euro) kan gaan kosten. Consumenten kunnen de waarde van de door hen gekochte drankjes terugkrijgen, met een maximum van 75 dollar. Ze moeten dan wel kunnen aantonen dat ze voor zoveel hebben aangeschaft. Consumenten die dat niet kunnen, kunnen een bedrag van tussen de 5 en de 45 dollar terugkrijgen. In mei trof Kellogg s eveneens een schikking. Het bedrijf stort 4 miljoen dollar (3 miljoen euro) in een fonds om consumenten schadeloos te stellen. De kwestie draait om Frosted Mini-Wheats. Die zouden volgens Kellogg s bij kinderen de concentratie, het geheugen en andere cognitieve functies stimuleren en de klagers bestrijden dat. Ook hier is niet vastgesteld of de gezondheidsclaims terecht zijn of niet, maar is gekozen voor een schikking om langdurige en kostbare processen te voorkomen. Kellogg s staat nog steeds achter de claim, maar tast dus toch diep in de buidel. Probiotica Dat deed in februari ook General Mills, vanwege claims op probiotische yoghurt. Volgens de aanklacht uit januari 2010 adverteerde General Mills ten onrechte met de claim dat de yoghurt goed was voor de darmgezondheid. Vanwege die claim kon het bedrijf een hogere prijs vragen voor de YoPlus yoghurt >>> België België werkt al aan een regeling voor groepsvorderingen. Minister Johan Vande Lanotte heeft daartoe afgelopen juli een voorstel gedaan. Nu kan in België alleen bij milieuschade collectief worden verhaald. De Belgische consumentenorganisatie Test- Aankoop stelt blij te zijn met het voorstel, waarvoor de organisatie 20 jaar heeft gelobbyd. Test-Aankoop schrijft dat er in het wetsontwerp voldoende filters en voorwaarden ingebouwd zijn om niet te vervallen in de toestanden die in de Verenigde Staten ontstaan bij class actions. Het lijkt erop dat overal in Europa, bij zowel de tegenstanders als de voorstanders, dát het grote schrikbeeld is. eisma voedingsmiddelenindustrie september

12 Zalm van Foppen De bekendste affaire in Nederland waarbij veel consumenten schade verhaalden op een voedingsmiddelenbedrijf was de met Salmonella thompson verontreinigde zalm van het Harderwijkse bedrijf Foppen Paling en Zalm. Letselschadebureau Drost behandelde 600 claims voor schadevergoeding. Het betreft echter geen collectief verhaal, want elke zaak wordt afzonderlijk behandeld. Er is dus geen standaardvergoeding, maar alle slachtoffers krijgen aantoonbare schade vergoed. Van de kant van Foppen worden de claims afgehandeld door diens verzekeringsmaatschappij Clare. In totaal werden in Nederland zo n 1150 mensen ziek door het eten van de besmette zalm. Oorzaak van de besmetting waren de in de vestiging in het Griekse Preveza gebruikte zalmschalen. Die bleken gemaakt van een poreus materiaal, zodat bacteriën zich er goed konden nestelen. De zalm lag tijdens het hele productieproces op deze schalen. en diende dat gecompenseerd te worden. General Mills betaalt 8,5 miljoen dollar (ruim 6,4 miljoen euro). Consumenten die het product tussen juli 2007 en juli 2012 hebben gekocht, kunnen samen tot bijna 3 miljoen euro claimen. De compensatie per persoon is, afhankelijk van het aantal producten dat ze gekocht hebben. Het overige (en nietgeclaimde) geld wordt uitgekeerd aan de Mayo Clinic, die het gebruikt voor onderwijs over voeding en het maag-darmstelsel, en het National Consumer Health Center. In dit geval is de schadeloosstelling dus niet uitsluitend voor benadeelde consumenten. Het wordt eentonig: ook General Mills staat ondanks de schikking nog steeds achter de campagne en de gezondheidsclaims voor het product, dat in de VS al niet meer op de markt is. Strooischade In Europa zijn zulke collectieve processen, ook wel groepsvordering of collectief verhaal, niet gangbaar. Toch zijn er in diverse lidstaten van de EU mogelijkheden om collectief schade te verhalen. Dat kan ook in Nederland, bijvoorbeeld via arbitrage of een schikking buiten de rechter om, of een collectieve vordering in een civiel proces. Het ministerie van EZ heeft in 2010 onderzoek gedaan naar strooischade. Dat heeft niets te maken met schade die mensen leiden doordat er in de winter niet wordt gestrooid, maar verwijst naar schade die voor elk van de benadeelden zo gering is dat het met het oog op de kosten niet loont als individu de schade te verhalen. De op zich wel grote schade is verstrooid over een groot aantal mensen. Uit het onderzoek bleek dat strooischade veel voorkomt en dat de totale omvang aanzienlijk is. Het is echter moeilijk om de exacte omvang vast te stellen, omdat strooischade nauwelijks wordt verhaald. Dat hangt samen met de kosten, het ontbreken van prikkels voor de veroorzakers van de schade om tot een scha- Heineken, Bavaria, InBev en Grolsch-dochter Grolsche Bierbrouwerij Nederland namen eind jaren negentig deel aan een bierkartel. Consumenten betaalden daardoor te veel. Als het aan de Europese Commissie ligt, kunnen consumenten in de toekomst gemakkelijker collectief schade claimen als bedrijven de mededingingsregels overtreden. 12 eisma voedingsmiddelenindustrie september 2013

13 deafwikkeling te komen, de duur van de procedure, problemen bij het vaststellen van de schade en het bewijs. In het rapport, geschreven door de landsadvocaat, advocatenkantoor Pels Rijcken, Drooglever Fortuijn en de Erasmus Universiteit, wordt het uitbreiden van de mogelijkheden van collectieve acties genoemd als één van de mogelijkheden om strooischade aan te pakken. In de begeleidende brief bij het rapport aan de Eerste Kamer schreef de toenmalige minister Van der Hoeven dat werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB Nederland van mening zijn dat de bestaande mogelijkheden om schade te verhalen toereikend zijn. Consumentenorganisaties menen echter van niet. De Consumentenbond streeft al langer naar uitbreiding van de mogelijkheden voor een collectieve schadevergoeding bij oneerlijke handelspraktijken of kartelafspraken. De bond stelt dat naar de rechter stappen namens een benadeelde groep tijdrovend, duur en allesbehalve eenvoudig is. Ellenlange procedures zijn het gevolg, waarbij de consument het vaak moet opnemen tegen grote bedrijven met goedbetaalde advocaten, zegt directeur Bart Combée op de website van de Consumentenbond. De bond meent dat de Nederlandse overheid een te afwachtende houding aanneemt. Eerlijk en billijk De Consumentenbond krijgt mogelijk haar zin. De Europese Commissie heeft in juni een voorstel gedaan voor gemeenschappelijke maatregelen voor collectief verhaal in de lidstaten. De voorgestelde maatregelen zijn echter niet bindend, of in het Brusselse jargon: De aanbeveling heeft tot doel te zorgen voor een coherente horizontale aanpak voor collectief verhaal in de Europese Unie zonder de systemen van de lidstaten te harmoniseren. Het lijkt dus tamelijk vrijblijvend. Het Expertisecentrum Europees Recht van het ministerie van Buitenlandse Zaken spreekt echter van opmerkelijk dwingende woorden in de aanbevelingen van de Commissie aan de lidstaten. De Commissie wil dat de lidstaten zorgen voor procedures voor collectief verhaal die eerlijk, billijk, snel en niet buitensporig duur zijn. Er gaan zeker geen Amerikaanse toestanden ontstaan, maakt EU-commissaris voor Justitie Viviane Reding duidelijk. Deze aanbeveling is gebaseerd op een evenwichtiger aanpak om burgers gemakkelijker toegang te geven tot de rechter en tegelijkertijd een Amerikaans systeem van class actions en de kans op lichtzinnige vorderingen en misbruik van procesrecht te vermijden. Misbruik voorkomen Anders dan in de VS, waar de klager en de geleden schade meer centraal staan, is het Europese voorstel bedoeld om de gang naar de rechter te vergemakkelijken en zo illegale praktijken een halt toe te roepen. De Europese Commissie heeft het daarbij expliciet over schadeclaims voor slachtoffers van schendingen van mededingingsbepalingen. Het lijkt er dus op dat het eerder de door prijsafspraken van brouwerijen getroffen bierliefhebbers zijn die schade kunnen claimen, dan yoghurteters die menen dat probiotica de darmgezondheid helemaal niet ten goede komt. De centrale rol bij collectief verhaal in Europa Zo n 1150 mensen in is voor de rechter, die moet vaststellen of de Nederland werden vorderingen gegrond zijn. Om misbruik van ziek door met Salmonella besmette zalm. de regels te voorkomen, wil de Commissie dat de lidstaten het gebruik van resultaatafhankelijke honoraria verbieden. Bovendien echter niet collectief, Schadeclaims worden moeten de consumenten zich laten vertegenwoordigen door organisaties met een nongehandeld. maar individueel afprofit karakter. Dit moet ervoor zorgen dat de belangenbehartiging van de getroffen personen centraal staan (en dus niet die van advocaten). Een derde maatregel om misbruik te voorkomen, is dat de schadevergoedingen niet bedoeld mogen zijn om de veroorzaker van de schade te straffen. De Europese Commissie heeft de lidstaten verzocht binnen twee jaar op de aanbevelingen te reageren. Te korte broodjes Subway Klanten van Subway in Australië beklaagden zich er begin dit jaar over dat sommige Subway Footlong sandwiches helemaal geen voet lang (30,48 cm, of wel 12 inches) waren, maar slechts 11 inches. In de VS zijn er twee miljoenenclaims ingediend. Ze gingen op de Facebook-pagina van Subway foto s uploaden van hun broodje Footlong met daarnaast een meetlint. Subway meende dat de naam het broodje beschreef en niet verwees naar de lengte, maar verontschuldigde zich toch voor de verschillen in grootte en zegde toe de bakprocedure aan te scherpen. De affaire waaide al snel over naar de VS. Daar nam de krant New York Post de proef op de som en constateerde dat ook sommige Amerikaanse broodjes van Subway te kort waren. Vervolgens schreven andere Amerikaanse media erover waarna twee aanklachten werden ingediend waarin 5 miljoen dollar via class action wordt geëist. eisma voedingsmiddelenindustrie september

14 EU-onderzoeksproject NewGeneris Inname veel acrylamide beïnvloedt geboortegewicht Tekst: Norbert van der Werff Foto s: SignElements, Norbert van der Werff Het tijdens de zwangerschap consumeren van grote hoeveelheden levensmiddelen die acrylamide bevatten, zoals patat of ontbijtkoek, kan leiden tot een lager geboortegewicht van de baby. Daarop wijst internationaal onderzoek van EU-onderzoeksproject NewGeneris. Het is pas sinds 2002 bekend dat acrylamide in voedingsmiddelen voorkomt. Dat bleek uit onderzoek van de Zweedse voedsel- en warenautoriteit Livsmedelsverket. Acrylamide komt voor in friet, chips, ontbijtgranen, koekjes en koffie. De stof is mogelijk kankerverwekkend. Acrylamide ontstaat bij het verhitten van koolhydraatrijke producten tot boven de 120 graden Celsius. Reducerende suikers als fructose en glucose reageren dan met een vrij aminozuur. Vaak is asparagine betrokken bij het ontstaan van acrylamide, maar ook bij enkele andere enzymen kan acrylamide worden gevormd. Het Europese NewGeneris-project heeft sinds 2006 het effect onderzocht van de blootstelling van het ongeboren kind aan acrylamide en aan een dozijn andere chemische stoffen die mogelijk kankerverwekkend of schadelijk voor het immuunsysteem zijn. Naast verwerkte voedingsmiddelen en verontreinigde levensmiddelen gaat het daarbij om alcohol, tabaksrook en vervuilde lucht en water. Bij het NewGenerisproject zijn 25 onderzoeksinstituten uit 16 lidstaten betrokken. Het project wordt gecoördineerd door Universiteit Maastricht. Het project, met een EU-subsidie van 13,6 miljoen euro, is officieel in 2011 afgerond, maar onderzoekers zijn nog jaren bezig met de analyse van de grote hoeveelheid data die zijn verzameld. Voor het onderzoek werd onder meer onderzoek gedaan naar biomarkers in bij de geboorte verzameld navelstrengbloed. Deze indicatoren van de blootstelling van de moeder en haar baby aan verschillende giftige stoffen werden vervolgens vergeleken met de gegevens van enquêtes over het eetgedrag die de moeders hadden ingevuld. De onderzoekers constateerden na onderzoek van 1100 moeder/kindparen uit Denemarken, het Verenigd Koninkrijk, Griekenland, Noorwegen en Spanje, een duidelijk verband tussen de inname van acrylamide en het geboortegewicht en de hoofdomvang van de baby. De baby s van moeders die veel acrylamide binnenkregen, waren tot 132 gram lichter dan de baby s van moeders met een lage acrylamide-inname, terwijl hun hoofdomvang tot 0,33 cm kleiner was. Het is bekend dat een lager geboortegewicht een belangrijk gezondheidsrisico is in de eerste levensjaren en dat er een sterk verband bestaat met de latere ontwikkeling van stoornissen, waaronder hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en osteoporose. Een kleinere hoofdomvang is in verband gebracht met vertraagde neurolo- 14 eisma voedingsmiddelenindustrie september 2013

15 gische ontwikkeling. Hoewel de onderzoekers van NewGeneris al eerder aantoonden dat acrylamide via de placenta in de foetus kan komen, is dit de eerste keer dat er specifieke effecten zijn vastgesteld, stelt de EU. Toolbox De voedingsmiddelenindustrie ging nadat bekend geworden was dat acrylamide schadelijk was, aanvankelijk zeer voortvarend te werk. Zo publiceerde FoodDrinkEurope in 2005 de eerste versie van een toolbox om acrylamide te verminderen, bestaande uit vier delen (grondstoffen, receptuur, verwerking en bereiding). Ook diverse brancheorganisaties in Nederland kwamen met methoden om het probleem aan te pakken. Zo kan de hoeveelheid acrylamide voor producten op basis van granen worden beperkt door op een lagere temperatuur te bakken of frituren, de tijd van het gistproces te verlengen, ammoniumbicarbonaat te vervangen door een rijsmiddel en reducerende suikers te vermijden. De aardappelverwerkende industrie (VAVI) adviseerde in 2004 om de temperatuur bij het afbakken van patat terug te brengen van 180 naar 175 graden Celsius. Diverse bedrijven brachten producten op de markt waarmee de vorming van acrylamide kan worden voorkomen. Volgens producent Purac kan met Puracal Act, op basis van calciumlactaat en calciumchloride, een reductie van 70 procent worden bereikt. Het product zorgt voor een verminderde bruinkleuring en verbetering van de textuur en de knapperigheid. Het product werd in 2007 genomineerd voor een innovatie award van de beurs FI Europe. Zowel DSM (Preventase) als het Deense Novozyme (Acrylaway) ontwikkelden producten op basis van het enzym asparaginase die in sommige voedingsmiddelen acrylamide kunnen verminderen met 90 procent. Toch stagneerde de acrylamide-afname (zie kader). Wettelijk maximum Op grond van de nieuwe bevindingen stellen de onderzoekers van het NewGeneris-project dat de wetgever moet overwegen het toegestane acrylamidegehalte in bereide levensmiddelen te beperken en zwangere vrouwen te adviseren de consumptie van levensmiddelen met hoge acrylamidegehalten te vermijden. Zes jaar geleden werd die discussie in Nederland ook al gevoerd. In 2007 opperde de NVWA namelijk al dat de overheid het voortouw moest nemen en het terugdringen van acrylamide moest coördineren. Een woordvoerder van het ministerie van VWS zei destijds dat regelgeving voor het terugdringen van acrylamide in voedingsmiddelen nog niet nodig was. Liever maakte de overheid afspraken maken met het bedrijfsleven over terugdringing. 74 procent van de stemmers op de EVMI-stelling over reductie van acrylamide vond destijds echter dat acrylamide sneller kon worden teruggedrongen als de overheid ook inspanningen verricht. De overige 26 procent dacht dat de industrie dat wél zelf kon; 11 procent van het totaal aantal stemmers constateerde dat er zonder overheidsbemoeienis al veel acrylamide uit producten was gehaald en 15 procent dacht dat als de overheid zich met het thema zou bemoeien, de reductie van acrylamide juist vertraagd zou worden. Vermoedelijk komen er geen wettelijke maxima voor acrylamide, niet vanuit Brussel en ook niet vanuit Den Haag. Want als die er niet komen voor zout, dan zeker niet voor acrylamide. Maar in tegenstelling tot bijvoorbeeld transvetten, is het probleem van acrylamide nog niet opgelost. Vermindering acrylamide In de eerste helft van de jaren negentig daalde het gehalte aan acrylamide in voedingsmiddelen behoorlijk. Toch stagneerde die dalende lijn in sommige productgroepen. Uit een rapport van EFSA op basis van analyses van 22 EU-lidstaten en Noorwegen bleken sommige producten in 2008 méér acrylamide te bevatten dan het jaar daarvoor. Meer acrylamide werd aangetroffen in chips, oploskoffie en surrogaatkoffie op basis van granen als gerst en cichorei. De Consumentenbond constateerde afgelopen voorjaar dat een kwart van de naturelchips veel acrylamide bevat. De hoeveelheid acrylamide in ontbijtkoek bleek wel sterk gedaald ten opzichte van het vorige onderzoek van de bond in eisma voedingsmiddelenindustrie september

16 MOCHT ER NS EEN DINGETJE ZIJN DAN HEEFT U DE ZEKERHEID VAN RENAULT PRO+ RENAULT PRO+ MET O.A. VERVANGEND VERVOER EN HAAL- EN BRENGSERVICE KANGOO EXPRESS: ZUINIGE ENERGY DIESEL MOTOREN VERBRUIK 4,3 L/100 KM, CO G/KM TIJDELIJK VOORDEEL TOT 2.750,- KANGOO EXPRESS V.A ,- FINANCIAL LEASE V.A. 180,- P/M Met de Renault Kangoo Express hoeft u zich nergens druk over te maken. U heeft de zekerheid van lage kosten per kilometer en van Renault PRO+. Met voor elk probleem de perfecte oplossing. Bijvoorbeeld vervangend vervoer en een haal- en brengservice. Zo verliest u nauwelij ks tij d. Want tij d is geld. Alle genoemde maandbedragen zij n inclusief het voordeel van 2.750,- excl. BTW, BPM en kosten rij klaar maken. Kangoo Express vanafprij s van 180,- per maand is gebaseerd op de Kangoo Express dci 75 Express. Financial Lease via Renault Business Finance met een looptij d van 60 maanden met een rentepercentage van 4,9%. Leaseprij s per Financieringsaanbod alleen geldig op nieuwe Renault bedrij fswagen orders t/m Maximaal te fi nancieren bedrag van ,- (aanbetaling mogelij k, slotbetaling niet mogelij k). Renault Business Finance en Renault Nederland behouden zich het recht voor de actie op elk moment zonder opgave van reden te wij zigen of te beëindigen. Getoonde modellen kunnen

17 DRIVE THE CHANGE afwij ken van standaard-uitvoering. Drukfouten, prij s- en specifi catiewij zigingen voorbehouden. Voor meer informatie en/of de exacte voorwaarden kij k op renault.nl of bel gratis Bedragen zij n afgerond op hele euro s. Rentewij zigingen voorbehouden. Min./max. 4,3-5,0 l/100 km. Resp. 23,3-20,0 km/l. CO 2 : g/km.

18 McCain wil gezonde aspecten benadrukken Veel misverstanden over de aardappel Tekst: Norbert van der Werff Foto s: EVMI, Norbert van der Werff Door obesitas hebben frietjes en aardappelen een slechte naam gekregen. Volkomen onterecht meent fabrikant van diepvriespatat McCain. Het bedrijf haalde de Canadese hoogleraar Jean Davignon naar Nederland om het andere verhaal over de knol te vertellen. Onverteerbaar zetmeel Bij het afkoelen van aardappelen neemt de hoeveelheid onverteerbaar zetmeel toe, één van de vormen van voedingsvezel. Dat betekent dat bijvoorbeeld de aardappelen in aardappelsalade minder energie leveren dan gekookte aardappelen. In Amsterdam werd begin september een groot internationaal medisch congres gehouden over stofwisseling en hartgezondheid. Daar werd gediscussieerd over preventie van voedselgerelateerde ziekten als hoge bloeddruk en diabetes type 2. Reden voor McCain om in diezelfde stad een persconferentie te geven over de gezonde aspecten van aardappelen. De aardappel kan namelijk een rol spelen bij dergelijke aandoeningen, vindt de fabrikant. Voornaamste spreker was de Canadese wetenschapper prof. Jean Davignon, die honderden wetenschappelijke artikelen schreef over de effecten van de aardappel op de gezondheid, en die eerste auteur is van het onlangs in de Annals of Medicine verschenen The role of potatoes and potato components in cardiometabolic health: A review. De bijeenkomst werd georganiseerd door de Canadese fabrikant van aardappelproducten McCain, dat een jaaromzet van 6 miljard Canadese dollars (4,3 miljard euro) heeft. McCain heeft wereldwijd 48 productielocaties waar medewerkers meer dan 5 miljoen ton aardappelen per jaar verwerken. Het concern nam vorig jaar het Nederlandse CêlaVíta over met een productievestiging in Wezep en meer dan 300 medewerkers. CêlaVíta is gespecialiseerd in koelverse aardappelproducten die worden geleverd aan retail, foodservice en de industrie in Europa. Daarnaast heeft McCain in Nederland productielocaties in Lelystad en Lewedorp. 18 eisma voedingsmiddelenindustrie september 2013

19 Voordelen legio De voordelen van de aardappelen zijn legio betoogde Davignon, wetenschappelijk adviseur en lid van McCain Global Health and Wellness Advisory Board, het wetenschappelijke comité van de frietfabrikant dat in 2007 in het leven werd geroepen. Zo hebben de bioactieve stoffen in de aardappel positieve effecten op bloeddruk, cholesterol, inflammatie, glycemische respons en lichaamsgewicht. Zo hebben gnocchi een heel lage glycemische index. Een deel van de onderzoeken waarvan Davignon de resultaten presenteerde, waren studies met dieren. Andere hadden een zeer kleine omvang. Zo refereerde Davignon naar een studie met slechts elf proefpersonen over het verzadigende effect van aardappeleiwit P12 in soep. Davignon ging ook in op verschillen tussen aardappelrassen, zoals een studie over witte versus gele en paarse aardappelen. Wanneer aardappelen met méér pigment werden gegeten, bleek de consumptie van 150 gram gekookte aardappelen per dag gedurende zes weken, bij gezonde mannen te leiden tot minder oxidatieve stress en minder tekenen van inflammatie. Overigens werd ook deze studie uitgevoerd bij een onderzoeksgroep van slechts twaalf personen. Voedingswaarde McCain erkende dat er nog heel veel onderzoek gedaan moet worden, maar wil weerwoord bieden aan de kritiek op aardappelen en met name op patat die in de ogen van velen verantwoordelijk is voor het groeiende overgewicht in de wereld. McCain stelt dat onder meer de portiegrootte van belang is en hoe vaak patat gegeten wordt. Ook is van belang wat er bij de frietjes wordt gegeten en gedronken. De aardappel bevat veel belangrijke voedingsstoffen, als vitamine C, kalium en voedingsvezel, terwijl de energiedichtheid laag is. De voedingswaarde van een gekookte aardappel is vergelijkbaar met die van een banaan. Ook frietjes passen volgens McCain prima in een gezond eetpatroon. Het vetgehalte van patat ligt afhankelijk van de bereidingswijze en de dikte van de friet op 7 tot 9 procent voor ovenfriet en 10 tot 14 procent voor patat uit de frituur. Daarvan is maximaal één procentpunt verzadigd vet. McCain wil dus dat het imago van de pieper verbetert, maar streeft niet naar gezondheidsclaims op aardappelproducten omdat daarvoor dure en jarenlang durende clinical trials nodig zijn. Bovendien, stelt president van McCain Continental Europe Jean Bernou, moet patat in de eerste plaats lekker zijn. We vinden dat aardappelen moeten staan voor plezier; we zijn geen producent van medicijnen. Tegelijkertijd willen we zeggen dat de consumptie van aard appelen bepaalde voordelen heeft. De communicatie daarover kan dus niet met een gezondheidsclaim, maar wel via een bijeenkomst zoals die in Amsterdam. Herformulering McCain heeft in het bedrijfsbeleid vijf pijlers: good food, good agriculture, good operations, good partner en good company to work for. Het bedrijf is al langer bezig met het gezonder maken van de producten. Medio jaren negentig werden transvetten uit de producten gehaald. Nu richt de herformulering zich op zoutreductie en beperking van de hoeveelheid verzadigd vet. Het bedrijf gebruikt voor het bakken uitsluitend zonnebloemolie. Ook werkt de onderneming aan beperking van het verlies aan voedingsstoffen tijdens de verwerking. Andere speerpunten op het gebied van good food zijn: voorkomen dat acrylamide wordt gevormd, allergenenmanagement, clean labelling voor alle merkproducten en het bevorderen van een verantwoorde voedselkeuze. Op het gebied van good agriculture werkt McCain aan beperking van het gebruik van bestrijdingsmiddelen, CO 2 -reductie, verantwoord watergebruik en 100 procent duurzame teelt van de aardappelen. Hoge opbrengst Prof. Anton Haverkort van Wageningen Universiteit ging in op het belang van de aardappel voor de wereldvoedselvoorziening. Aardappel is na tarwe, rijst en maïs het vierde gewas ter wereld, maar omdat maïs veel wordt gebruikt als diervoeder stijgt de aardappel naar de derde plek van meest gegeten gewassen. Haverkort vertelde dat in Afrika en landen als India en China het belang van de aardappel toeneemt. Hij voegde daaraan toe dat de yield, de opbrengst per hectare, in Afrika daalt doordat de knol meer op land wordt gepoot dat daar minder geschikt voor is. In landen als Duitsland en Polen daalt de teelt van aardappelen juist. Dat is al zo sinds de jaren zestig. De Wageningse hoogleraar somde een reeks voordelen op van de aardappel boven andere staple foods. Zo levert een liter water bijna 6 kcal aan aardappelen, tegenover 2 kcal aan rijst. Met de verwachte schaarste aan water, kunnen aardappelen dus een rol spelen om te voorzien in de groeiende vraag naar voedsel. De opbrengst per hectare aardappelen is zo n 12 ton, terwijl dat 10 ton aan tarwe is, betoogde Haverkort. Hij stelde dat iedereen terecht vreest voor klimaatverandering. Voor de aardappel is echter zowel de stijging aan CO 2 als de temperatuurstijging gunstig. Tussen 1960 en 2050 stijgt de hoeveelheid CO 2 naar verwachting van 315 ppm naar 550 ppm, vertelde hij. De opbrengst van aardappelen neemt dan President van McCain Continental Europe Jean Bernou: Patat moet in de eerste plaats lekker zijn. Volgens prof. Jean Davignon hebben aardappelen veel positieve effecten op de gezondheid. toe met 28,5 procent. Een twee graden hogere temperatuur zorgt voor een drie weken snellere groei en een 20 procent hogere opbrengst. De aardappelen kunnen dus eerder worden gepoot én sneller worden gerooid. Vanwege de temperatuurstijging verschuift de aardappelproductie mogelijk gedeeltelijk naar het noorden en worden er in de toekomst meer aardappelen geteeld in Scandinavië. Voor Mc Cain betekent dat, dat de productielocaties mogelijk niet meer in dezelfde regio s liggen als de teeltgebieden. Coating Naast een verbeterde vetzuursamenstelling onderzoekt McCain mogelijkheden om het totale vetgehalte van patat te verlagen. Zo lanceerde het bedrijf in 2012 patat voor de retail die 15 procent minder vet is. Het bedrijf werkt ook aan een coating die de opname van vet tijdens het frituren beperkt. eisma voedingsmiddelenindustrie september

20 Food & Safety Event 2013 Voedselveilig én veilig werken Tekst en foto s: Vico van der Zalm (freelance auteur) De machine- en de voedselveiligheid kennen een labyrint aan wetten, regels, richtlijnen en normen, die soms ronduit tegenstrijdig zijn. Zo kan vanuit voedselveiligheidsoogpunt een open procesinstallatie wenselijk zijn en voor machineveiligheid juist een gesloten installatie. Heineken laat medewerkers labels plakken op onveilige apparatuur, gereedschappen en zelfs situaties, om zo hun betrokkenheid bij een veilige werkvloer te vergroten, bleek tijdens het Food & Safety Event ligheid, gezondheid en milieu. Er bestaan per productgroep verschillende richtlijnen, de machinerichtlijn is er een van. Eigenlijk betekent de CE-markering dat de fabrikant instaat voor de veiligheid van zijn product. Keuringsinstanties controleren vervolgens of de machinefabrikanten hun werk goed hebben gedaan, dus of de richtlijn juist is toegepast. Daarnaast moet de machine aan voedselveiligheidseisen voldoen. Dit kan tot conflicten leiden. Drost: Uit hygiënisch oogpunt moet een machine open zijn. Machines moeten goed reinigbaar zijn en de operator wil de productflow goed kunnen volgen. Bovendien wil een monteur een mankement snel verhelpen en moeten omsteltijden zo kort mogelijk zijn. Maar vanuit de machineveiligheid is het zaak machineonderdelen af te schermen, zodat werknemers niet ongewenst of onbewust bij bewegende delen kunnen komen. Drost pleit daarom voor het zo vroeg mogelijk meenemen van veiligheid in het ontwikkelproces. Naderhand aanpassen is duur. In Nederland vinden door ongevallen met machines jaarlijks ongeveer vijftig dodelijke ongevallen plaats, stelde Martijn Drost van Pilz. Vaak blijkt niet de machine maar onveilig gedrag als gevolg van een onveilige machine de oorzaak. Een machinefabrikant of -importeur geeft volgens hem zijn machine een CE-merkteken dat aantoont dat deze voldoet aan de eisen op het gebied van vei- Kwaliteitsmanager Een kwaliteitsmanager is verantwoordelijk voor kwaliteitsbeheersing en -borging binnen het proces van voedselproductie, vertelde Mathijs Brink van N&S Quality Consultants. Hij of zij maakt vaak de vertaalslag vanuit de eisen. Niet alleen wet- en regelgeving vormen het vertrekpunt voor kwaliteit en veiligheid, veel partijen in de voedingsmiddelenketen eisen van hun leveranciers een gecertificeerd kwaliteitssysteem, zoals BRC, IFS en FSSC Ze stellen - bovenop HACCP - aanvullende voorwaarden aan onder meer procesinstallaties, randapparatuur, reiniging en onderhoud, vanwege de aansprakelijkheid en het voorkomen van recalls en negatieve publiciteit. Alle machines, onderdelen en gereedschappen die in aanraking komen met food, moeten een conformiteitsverklaring hebben volgens verordening 1935/2004 (food contact materials), aldus Brink. Hiermee toon je aan dat het onderdeel werkelijk voldoet aan de eisen. Bij elke verandering aan de installatie moet opnieuw een validatie en verificatie 20 eisma voedingsmiddelenindustrie september 2013

Gezonde voeding. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? De betekenis van eten voor mensen. Gezonde voeding

Gezonde voeding. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? De betekenis van eten voor mensen. Gezonde voeding Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over gezonde voeding. Nu vraag je je misschien af wat dit met de horeca te maken heeft. Gasten komen toch naar een horecabedrijf om lekker te eten en toch niet

Nadere informatie

Stevia in voeding. Is dat natuurlijker dan aspartaam? Voedingskundige en klinisch epidemioloog www.liesbethoerlemans.com

Stevia in voeding. Is dat natuurlijker dan aspartaam? Voedingskundige en klinisch epidemioloog www.liesbethoerlemans.com Stevia in voeding Is dat natuurlijker dan aspartaam? Voedingskundige en klinisch epidemioloog www.liesbethoerlemans.com De wet mbt stevia toegelicht De feiten over de wet met betrekking tot stevia wekken

Nadere informatie

Vlugschrift. Geen dierproeven voor cosmetica. Animal Rights International

Vlugschrift. Geen dierproeven voor cosmetica. Animal Rights International Vlugschrift Nederland koploper in lang proces naar proefdiervrije producten Geen dierproeven voor cosmetica d In ons land geldt sinds 1997 een verbod op het gebruik van proefdieren bij het testen van (ingrediënten

Nadere informatie

GEDRAGSCODE DUURZAAMHEID NEDERLANDSE PRODUCENTEN VAN BAKKERIJGRONDSTOFFEN GEDRAGSCODE DUURZAAMHEID NEDERLANDSE PRODUCENTEN VAN BAKKERIJGRONDSTOFFEN 1

GEDRAGSCODE DUURZAAMHEID NEDERLANDSE PRODUCENTEN VAN BAKKERIJGRONDSTOFFEN GEDRAGSCODE DUURZAAMHEID NEDERLANDSE PRODUCENTEN VAN BAKKERIJGRONDSTOFFEN 1 GEDRAGSCODE DUURZAAMHEID NEDERLANDSE PRODUCENTEN VAN BAKKERIJGRONDSTOFFEN GEDRAGSCODE DUURZAAMHEID NEDERLANDSE PRODUCENTEN VAN BAKKERIJGRONDSTOFFEN 1 Inleiding In deze Gedragscode geeft de Vereniging van

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 23 november 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 23 november 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Resultaten Panelonderzoek HET VINKJE. Consumentenbond Resultaten Panelonderzoek het Vinkje

Resultaten Panelonderzoek HET VINKJE. Consumentenbond Resultaten Panelonderzoek het Vinkje Resultaten Panelonderzoek HET VINKJE 2015 Maart 2016 1 Wat weten consumenten over het Vinkje? Het Vinkje heeft twee vormen: een met een groene cirkel (Gezondere keuze) en een met een blauwe cirkel (Bewuste

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid. van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid. van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Lieve Busschots Directeur Communicatie FAVV 23/11/2013 1 VEILIG VOEDSEL UW ZORG ONZE

Nadere informatie

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak 26-03-2015 Toespraak van de staatssecretaris Dijksma (EZ) bij het Groentecongres op 26 maart 2015 in het World Trade Centrum in Rotterdam.

Nadere informatie

In dit magazine. informatiemagazine over biologische frites

In dit magazine. informatiemagazine over biologische frites informatiemagazine over biologische frites In dit magazine De biologische wereld van McCain Biologisch verantwoord genieten Knoop gelooft in biologische toekomst Speciaal aardappelras biologische frites

Nadere informatie

Verklaring van de symbolen

Verklaring van de symbolen Verklaring van de symbolen lactosevrij UTZ CERTIFIED gecertificeerde koffieboeren verbouwen hun koffie met zorg en aandacht voor mens en milieu. Inter IKEA Systems B.V. 2009 Producten die geschikt zijn

Nadere informatie

Diervriendelijke keuzes door consumenten

Diervriendelijke keuzes door consumenten Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Diervriendelijke keuzes door consumenten Monitor Duurzame Dierlijke Producten 2009 Deze brochure is een uitgave van: Rijksoverheid Postbus 00000 2500

Nadere informatie

Inleiding. Dit boek helpt je om meer inzicht te krijgen in het etiket en bij het maken van gezonde, veilige en duurzame keuzes.

Inleiding. Dit boek helpt je om meer inzicht te krijgen in het etiket en bij het maken van gezonde, veilige en duurzame keuzes. Inleiding Door etiketten goed te lezen, weet je beter wat je koopt en kun je producten beter vergelijken. Toch is een etiket lezen soms lastig. En de verpakking van het product staat vaak vol met cijfers,

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA

Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA Bio-based Economy Den Haag, 17 april 2013 VAVI VAVI is een belangenvereniging die de belangen behartigt van 7 Nederlandse ondernemingen binnen de aardappelverwerkende

Nadere informatie

BIO BASED ECONOMY WERKT!

BIO BASED ECONOMY WERKT! Inhoudsstoffen uit uien Ui, meer dan voedingsbron alleen BIO BASED ECONOMY WERKT! GROene GRONDSTOFFEN Inhoudsstoffen GROene GRONDSTOFFEN Inhoudsstoffen uit uien Inleiding Uien zijn voor Nederland en zeker

Nadere informatie

Veelgestelde Vragen voor Biogarantie-winkeliers

Veelgestelde Vragen voor Biogarantie-winkeliers Veelgestelde Vragen voor Biogarantie-winkeliers Deze leidraad met vraag en antwoord bevat de basiskennis voor biowinkeliers en verkoopspersoneel. Een goede kennis van bio geeft immers vertrouwen aan jouw

Nadere informatie

SEEDING THE FUTURE Arnhemse Bovenweg , 3708 AH Zeist, T:

SEEDING THE FUTURE Arnhemse Bovenweg , 3708 AH Zeist, T: SEEDING THE FUTURE Onze missie: Als trusted leader in voeding en welzijn, streeft H.J. Heinz - the original Pure Food Company - sinds 1869 naar een duurzame gezondheid voor de mens, onze omgeving en het

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL 2004

Bijlage VMBO-GL en TL 2004 Bijlage VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 1 BIOLOGIE CSE GL EN TL BIOLOGIE VBO-MAVO-D Deze bijlage bevat informatie. 400009-1-586-543b BIOTECHNOLOGIE INFORMATIE 1 OUDE TECHNIEKEN Al eeuwen gebruiken mensen organismen

Nadere informatie

Een gezonde lunch. Een gezonde lunch. Ontbijt en energie

Een gezonde lunch. Een gezonde lunch. Ontbijt en energie Een gezonde lunch Een gezonde lunch Ga met folders van het Voorlichtingsbureau voor de Voeding een gezonde lunch voor jezelf maken. Zoek daarvoor eerst uit wat er precies in een gezonde lunch moet zitten.

Nadere informatie

WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE?

WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE? SPREEKBEURT OF WERKSTUK WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE? Hier vind je informatie voor een spreekbeurt of werkstuk over genetische modificatie. De informatie is ingedeeld in stappen. Dit zijn de verschillende

Nadere informatie

Spreekbeurt over ZOUT

Spreekbeurt over ZOUT Wat is zout? Zout zit in bijna alle voedingsmiddelen die we eten. Zelfs in die producten waarin je het helemaal niet verwacht, zoals zoete koeken en zoete drop. Zout geeft smaak aan het eten. En het zorgt

Nadere informatie

Persbericht. CSM: TRADING UPDATE Q3 2009 Diemen, 28 oktober 2009

Persbericht. CSM: TRADING UPDATE Q3 2009 Diemen, 28 oktober 2009 CSM nv Corporate Communications Postbus 349 1000 AH Amsterdam Nienoord 13 1112 XE Diemen T +31 (0)20 590 62 16 F +31 (0)20 590 62 17 E communications@csm.nl Persbericht CSM: TRADING UPDATE Q3 2009 Diemen,

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2014

De agrarische handel van Nederland in 2014 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale Nederlandse handelsoverschot is in gelijk gebleven aan het niveau van ( 47,6 mld.); handelsoverschot agrarische producten komt

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Duurzaamheidk. Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014

Duurzaamheidk. Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014 Duurzaamheidk mpas Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014 Inleiding Het Duurzaamheidkompas Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van milieu-, klimaat-, voedsel- en economische

Nadere informatie

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit FOUT: BRON VAN VERWIJZING NIET GEVONDEN

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit FOUT: BRON VAN VERWIJZING NIET GEVONDEN Ministerie van Economische Zaken > Retouradres Postbus 43006 3540 AA Fout: Bron van verwijzing niet gevonden De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directie

Nadere informatie

LEERPUNTEN UIT DE MARKT

LEERPUNTEN UIT DE MARKT LEERPUNTEN UIT DE MARKT PIETER GOUDSWAARD MVO NEDERLAND, PROJECTMANAGER KIEM TOT KRACHT EN GEZONDER ETEN HUUSKES, VAN KOKEN NAAR STOMEN Vertrekpunt: - Produceren van hoogwaardige ambachtelijke producten

Nadere informatie

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Inhoudsopgave: Kennis testen Waar is voeding eigenlijk goed voor? Waarmee moeten we dan ontbijten? Bloedsuiker spiegel Calorieën?? Schijf van 5 Hoeveel calorieën

Nadere informatie

Veiligheid & Hygiëne Veilig eten met je kind

Veiligheid & Hygiëne Veilig eten met je kind Veiligheid & Hygiëne Veilig eten met je kind Zijn groente en fruit nog wel gezond ondanks alle bestrijdingsmiddelen? Op nederlands groente en fruit valt het het gelukkig nog mee. Daar moet wel bij vermeld

Nadere informatie

Desem Spelt Gerstbrood

Desem Spelt Gerstbrood Desem Spelt Gerstbrood Wat gebeurt er in Broodland? Wat is 100% volkoren? Desembrood gemaakt met Desempoeder. Speltbrood gemengd met Tarwe. Haar in ons brood. Witbrood waar vezels in zitten. Brood met

Nadere informatie

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 1 Dit is een voorproefje in druk van het digitale Cosun MVO-verslag over 2011. Wilt u meer gegevens raadplegen over wat wij zoal ondernemen met het oog op onze maatschappelijke

Nadere informatie

Voedingsleer. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedingsleer en het plantenrijk

Voedingsleer. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedingsleer en het plantenrijk Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over voedingsleer: over voedingsstoffen en de manier waarop ons lichaam met deze stoffen omgaat. Wat wordt er van je verwacht? Na het bestuderen van deze kaart

Nadere informatie

KlasseLunch. Over gezond eten 1. Werkbladen KlasseLunch 2008:

KlasseLunch. Over gezond eten 1. Werkbladen KlasseLunch 2008: Werkbladen 2008: Over gezond eten 1 WAAROM IS GEZOND ETEN BELANGRIJK? Je bent nu in de groei. Je lichaam is nog lang niet klaar. Goed en gezond eten is daarom erg belangrijk. Want alleen dan krijg je voldoende

Nadere informatie

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Verander je keuzes, verander je leven Deze presentatie heeft als doel om u betere beslissingen te laten nemen m.b.t. voeding om zo uw gezondheid te verbeteren. Belangrijke

Nadere informatie

Bachelor s Award 2014

Bachelor s Award 2014 Bachelor s Award 2014 Betreft: Opdracht en beoordelingscriteria Bachelor s Award 2014 Beste studenten, Welkom bij de speciale jubileumeditie van de Voedingscentrum Bachelor s Award. Slepen jullie straks

Nadere informatie

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête DigitasLBi presenteert nieuwe enquête over wereldwijd winkelgedrag en onthult enkele belangrijke trends voor Belgische markt Brussel, 24 april, 2014 M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag

Nadere informatie

HB Group Van den Broekeweg 16 7602 PH Almelo - Holland Tel. +31 - (0)546 865066 Fax +31 - (0)546 860666 Email info@hb-almelo.nl Web www.hb-almelo.

HB Group Van den Broekeweg 16 7602 PH Almelo - Holland Tel. +31 - (0)546 865066 Fax +31 - (0)546 860666 Email info@hb-almelo.nl Web www.hb-almelo. HB Group Van den Broekeweg 16 7602 PH Almelo - Holland Tel. +31 - (0)546 865066 Fax +31 - (0)546 860666 Email info@hb-almelo.nl Web www.hb-almelo.nl Simply Better Droogsystemen Een motto dat staat voor

Nadere informatie

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Waarom eet je eigenlijk? Je krijgt er energie van! Energie heb je nodig alle processen in je lichaam b.v. voor lopen, computeren Maar ook

Nadere informatie

Velt vzw Vereniging voor Ecologische Leef- en Teeltwijze

Velt vzw Vereniging voor Ecologische Leef- en Teeltwijze Velt vzw Vereniging voor Ecologische Leef- en Teeltwijze Ecologische voeding en landbouw, moestuin, siertuin, milieubelei d,. Thierry Maréchal Milieu, Voeding en Gezondheid Biologische / Ecologische landbouw

Nadere informatie

Hero Benelux. Natuurlijk maatschappelijk verantwoord!

Hero Benelux. Natuurlijk maatschappelijk verantwoord! Hero Benelux. Natuurlijk maatschappelijk verantwoord! Milieubewuste inkoop Hero Benelux breidt haar inspanningen voor een duurzame inkoop van grondstoffen verder uit. We letten daarbij niet alleen op kwaliteit.

Nadere informatie

Liever investeren in energiebesparing dan in zonnepanelen

Liever investeren in energiebesparing dan in zonnepanelen De Trias Bavarica van directievoorzitter Jan-Renier Swinkels: Liever investeren in energiebesparing dan in zonnepanelen 10 oktober 2013 Geen Trias Energetica maar de Trias Bavarica. Oftewel: liever zoveel

Nadere informatie

Het lezen van de etiketten

Het lezen van de etiketten Terug naar vorige hoofdstuk Terug naar inhoudsopgave Verder naar volgende hoofdstuk Het lezen de etiketten De inhoud dit hoofdstuk: Vergelijkende voedsel analyses Wat er in de wet staat - en wat niet Mineralen

Nadere informatie

ARE HEALTH CLAIMS UNDERSTOOD?

ARE HEALTH CLAIMS UNDERSTOOD? ARE HEALTH CLAIMS UNDERSTOOD? door Sheila Francl Zoetermeer 2009 Afstudeeropdracht Faculteit Natuurwetenschappen, Open Universiteit Nederland SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) Gezondheidsbewuste consumenten

Nadere informatie

RIKILT Institute of Food Safety

RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety In het kort Referentie instituut Metingen & Advies Onderzoek RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety is onderdeel van de internationale kennisorganisatie

Nadere informatie

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten?

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? Alles wat je eet en drinkt noemen we voedingsmiddelen. Voorbeelden hiervan zijn: brood, boter, groenten en vlees. In voedingsmiddelen zitten voedingsstoffen:

Nadere informatie

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus Bij gebruik van GLP-1-analoog Aangezien u lijdt aan Diabetes mellitus, type 2 (oftewel ouderdomsdiabetes) én overgewicht hebt, heeft de arts u een behandeling met zogenaamd

Nadere informatie

Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap

Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap 2 Bij de Glucose Tolerantie Test was uw bloedsuiker (ook wel bloedglucose genoemd) te hoog. Daarom ontvangt u deze informatie. Wat is glucose?

Nadere informatie

TRANSPORT & LOGISTICS 2013. Post show report TRANSPORT & LOGISTICS 2013. www.easyfairs.com/transport-nl

TRANSPORT & LOGISTICS 2013. Post show report TRANSPORT & LOGISTICS 2013. www.easyfairs.com/transport-nl Post show report TRANSPORT & LOGISTICS 2013 Bezoekers per bedrijfsactiviteit Producerende bedrijven en verladers uit o.a. (petro)chemie, voeding, metaal, retail en kunststoffen Transport en expeditie 5%

Nadere informatie

Europa 14 juni 1993: hygiënerichtlijn 93/94/EEG. België 7 februari 1997: KB inzake de algemene voedingsmiddelenhygiëne

Europa 14 juni 1993: hygiënerichtlijn 93/94/EEG. België 7 februari 1997: KB inzake de algemene voedingsmiddelenhygiëne WAAROM? Voor VEILIGHEID van de consument Jaarlijks 1.5 miljoen vergiftigingen in Nederland 1993 Duitsland: > 1000 mensen ziek na eten van chips (salmonella) 1996 15- jarige jongen sterft door botulisme

Nadere informatie

Handhaving voedingclaims 2010. Datum: oktober 2010

Handhaving voedingclaims 2010. Datum: oktober 2010 Handhaving voedingclaims 2010 Datum: oktober 2010 Samenvatting In de tweede helft van 2010 heeft de nvwa een handhavingsactie uitgevoerd op het gebruik van voedingsclaims. Voor voedingsclaims gelden de

Nadere informatie

ECHT ETEN JONATHAN KARPATHIOS

ECHT ETEN JONATHAN KARPATHIOS ECHT ETEN JONATHAN KARPATHIOS kok boer vader ondernemer IK BEN VADER, KOK, BOER EN ONDERNEMER. Het verhaal dat ik vandaag ga vertellen: Ik ben, kok, boer en ondernemer. JEUGD KEUZES, KEUZES, KEUZES. ACHTERGROND:

Nadere informatie

natuurlijke oorsprong

natuurlijke oorsprong PALMOLIE Palmolie is de meest gebruikte plantaardige olie in de wereld en een belangrijke bron van vetten in onze voeding. Palmolie is een ingrediënt in margarines, koekjes en ijs, maar ook in non-food

Nadere informatie

de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm

de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm Onze veehouders zorgen voor prachtige en heerlijke producten. Van melk en kipfilet tot eieren en subliem varkensvlees van eigen bodem. Vele mensen

Nadere informatie

TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development. Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011

TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development. Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011 TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011 TNO Partners TNO is een onafhankelijk kennis instituut met meer dan 80 jaar ervaring in technologie

Nadere informatie

LES 1: WAT IS VAP? / Appelflappen maken

LES 1: WAT IS VAP? / Appelflappen maken Naam: Klas: VERWERKING van AGRARISCHE PRODUCTEN LES 1: WAT IS VAP? / Appelflappen maken INLEIDING Wat betekenen de letters V A P? Wat doe je bij het vak VAP? Welke hulpmiddelen gebruik je bij dit vak,

Nadere informatie

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Wat zijn voedingsstoffen Voedingsstoffen zijn stoffen die je nodig hebt om te lopen, te denken enz. Er zijn 6 soorten voedingsstoffen. 1. eiwitten (vlees, peulvruchten.

Nadere informatie

Van Papier naar Papierloos met iventionles,

Van Papier naar Papierloos met iventionles, Van Papier naar Papierloos met iventionles, ProcessStations Tracking and Tracing van materialen in het Processing Centre van NIZO food research Annemarie Braber Friday, March 28, 2014 NIZO food research

Nadere informatie

Acrylamideworkshop, 20-21 oktober 2003

Acrylamideworkshop, 20-21 oktober 2003 Nota van de expertenvergadering industriële contaminanten in voedingsmiddelen Acrylamideworkshop, 20-21 oktober 2003 Achtergrondinformatie over manieren om de gehaltes aan acrylamide gevormd in voedingsmiddelen

Nadere informatie

Z O U T : TOP? ZOUT : STOP!

Z O U T : TOP? ZOUT : STOP! ZOUT : STOP! ZOUT : TOP? Zout, wat is dat nu eigenlijk? In feite is het zout dat we in onze voeding gebruiken natriumchloride of NaCl. Het element dat in deze formule voor problemen zorgt, is het natrium.

Nadere informatie

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam:

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam: Rotie maakt onderdeel uit van de Simadan Groep. De Simadan Groep is een wereldwijd uniek industrieel ecosysteem waarin bij het verwerken van organische reststromen en frituurvet geen bruikbare energie

Nadere informatie

witsenburg natural products b.v. kokosolie

witsenburg natural products b.v. kokosolie witsenburg natural products b.v. kokosolie Geschikt voor gebruik op hoge temperaturen - Geen transvetzuren Geurloos en Extra Virgin - Biologisch gecertificeerd KOKOSOLIE In tegenstelling tot wat vaak wordt

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Mineraal- en bronwater in Nederland. Natuurzuiver, gezond en verantwoord

Mineraal- en bronwater in Nederland. Natuurzuiver, gezond en verantwoord Mineraal- en bronwater in Nederland Natuurzuiver, gezond en verantwoord Mineraal- en bronwaters zijn Uniek: Van constante kwaliteit en samenstelling Afkomstig uit wettelijk beschermde en zuivere bronnen

Nadere informatie

Richtlijnen Assortimentskeuze De 1 e Fase op weg naar de gezonde kantine

Richtlijnen Assortimentskeuze De 1 e Fase op weg naar de gezonde kantine Richtlijnen Assortimentskeuze De 1 e Fase op weg naar de gezonde kantine Voorlopig achtergrond document tbv Criteria Brons voor de sportkantine februari 2014 Achtergrond Er zijn veel locaties die voedingsmiddelen

Nadere informatie

Stijgende behoefte naar Nederlandse babyvoeding. Eelko ter Schure October 1 st 2013

Stijgende behoefte naar Nederlandse babyvoeding. Eelko ter Schure October 1 st 2013 Stijgende behoefte naar Nederlandse babyvoeding Eelko ter Schure October 1 st 2013 Een analyse van de toekomst Wie zijn wij Elke dag voorziet FrieslandCampina circa 1 miljard mensen wereldwijd van voeding

Nadere informatie

Belangrijkste wijzigingen De nieuwe etiketteringsvoorschriften kennen een aantal grote nieuwe wijzigingen:

Belangrijkste wijzigingen De nieuwe etiketteringsvoorschriften kennen een aantal grote nieuwe wijzigingen: FNLI FACTSHEET De regels voor etikettering in de levensmiddelenindustrie April 2015 Nieuwe wetgeving over informatie op het etiket Vanaf 13 december 2014 zijn de nieuwe Europese etiketteringsvoorschriften

Nadere informatie

Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs

Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie Nelo Emerencia, Speerpuntmanager Onderwijs & Innovatie Utrecht, 9 februari 2012 DAS Docentenconferentie

Nadere informatie

Gezonde Voeding Tips

Gezonde Voeding Tips Gezonde Voeding Tips Waarom is een gezond dieet zo belangrijk? A) Voorkom risico s op aandoeningen Weet je dat de meeste aandoeningen kunnen worden voorkomen? Voorbeelden hiervan zijn:» Hartaandoeningen»

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen door het MKB

Buitenlandse investeringen door het MKB M00408 Buitenlandse investeringen door het MKB Toenemende investeringen in lagelonenlanden of op kousenvoeten naar buurlanden? Jolanda Hessels Maarten Overweel Zoetermeer, 13 oktober 004 Buitenlandse investeringen

Nadere informatie

Wij zijn de eerste en momenteel de enige bakkerij van Nederland die werkt volgens ISO26000 Duurzaamheid

Wij zijn de eerste en momenteel de enige bakkerij van Nederland die werkt volgens ISO26000 Duurzaamheid Wij zijn de eerste en momenteel de enige bakkerij van Nederland die werkt volgens ISO26000 Duurzaamheid Wat gebeurt er in Broodland? Wat is 100% volkoren? Desembrood gemaakt met desempoeder. Speltbrood

Nadere informatie

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid Duurzaamheid is één van de belangrijke aandachtspunten van het bedrijfsleven. Deze brochure is een initiatief van EMPAC, de organisatie van de

Nadere informatie

OVER VLEES, VEILIGHEID EN VERTROUWEN trends en ontwikkelingen. 1 De aanpak

OVER VLEES, VEILIGHEID EN VERTROUWEN trends en ontwikkelingen. 1 De aanpak OVER VLEES, VEILIGHEID EN VERTROUWEN trends en ontwikkelingen 1 De aanpak In bestaande literatuur is gericht gezocht naar trends en ontwikkelingen in Nederland en Europa op de onderwerpen vlees, voedselveiligheid

Nadere informatie

Masters in Taste & Functionality

Masters in Taste & Functionality Rotterdam, 29 April 2015 Historie Snick EuroIngredients Founding by Philippe Snick Brugge Relocation to Nijverheidsstraat Brugge Relocation to industrial area in Beernem Acquisition TEFCO ( 1979) by Acomo

Nadere informatie

KOETSIER EXECUTIVE SEARCH

KOETSIER EXECUTIVE SEARCH FUNCTIEPROFIEL STEGEMAN Oktober 2014 CAMPOFRIO FOOD GROUP ALGEMENE INFORMATIE De basis van het moderne en innovatieve bedrijf Stegeman werd in 1858 gelegd door Johannes Stegeman in Deventer. Zijn slagerij

Nadere informatie

Verpakking en Etikettering: Het perfecte huwelijk. Elly Spies AOAC-LL symposium, 21 November 2013

Verpakking en Etikettering: Het perfecte huwelijk. Elly Spies AOAC-LL symposium, 21 November 2013 Verpakking en Etikettering: Het perfecte huwelijk Elly Spies AOAC-LL symposium, 21 November 2013 FrieslandCampina brands Consumer products Professional market Ingredients 2 Wereldwijd Europe Netherlands

Nadere informatie

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE 1 e GRAAD 1 LESUUR FICHES VOOR DE LEERLINGEN FICHE 1 - A WORTELEN Biowortelen van een bioboer die kiest voor natuur en milieu. Bio kiest voor natuur en milieu! De biowortelboer(in)

Nadere informatie

de andijvie A is een soort groente met grote groene bladeren.

de andijvie A is een soort groente met grote groene bladeren. Woordenlijst bij hoofdstuk 6 de aardappel Wat eten we vanavond, rijst of a? alcoholvrij zonder alcohol Graag een a bier. Ik moet nog auto rijden. de andijvie A is een soort groente met grote groene bladeren.

Nadere informatie

Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*?

Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*? Samenvatting van de bevindingen van de Nationale DenkTank 2012 boer Consument Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*? verwerker *De voorstellen van de denktank voor

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting 9

Samenvatting. Samenvatting 9 Samenvatting Voedingsmiddenenbedrijven hebben verschillende manieren om consumenten erop te attenderen dat bepaalde producten goed zouden zijn voor de gezondheid. Sinds enkele jaren worden daar in Nederland

Nadere informatie

Claims op levensmiddelen

Claims op levensmiddelen Claims op levensmiddelen Geen misleiding, wel innovatie Studiemiddag NVLR, 5 juli 2007 Ria Westendorp Ministerie van VWS Inhoud Waarom een claimsverordening Reikwijdte van de verordening Belangrijkste

Nadere informatie

De wereld van. Optimel

De wereld van. Optimel De wereld van Volop variatie heeft een breed assortiment aan zuivelproducten. De drink, yoghurt en kwark zijn in verschillende fruitsmaken verkrijgbaar. De vla is verkrijgbaar in de smaakvarianten chocolade,

Nadere informatie

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

Rapport samengesteld door: Jolanda van Essen. Tom Vansteenkiste. Januari 2016. Tervurenlaan 168 bus 2. 1150 Brussel

Rapport samengesteld door: Jolanda van Essen. Tom Vansteenkiste. Januari 2016. Tervurenlaan 168 bus 2. 1150 Brussel De Belgische Voedingsindustrie 2016 Rapport samengesteld door: Jolanda van Essen Tom Vansteenkiste Januari 2016 Nederlandse Kamer van Koophandel voor België en Luxemburg Tervurenlaan 168 bus 2 1150 Brussel

Nadere informatie

Introductie 27/11/2015. Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020. Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients.

Introductie 27/11/2015. Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020. Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients. 27/11/2015 Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020 Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients 26 November 2015 1 Introductie Tom Wiegmans Internationale Agrarische handel gestudeerd

Nadere informatie

Meet the global leader with the personal touch

Meet the global leader with the personal touch Meet the global leader with the personal touch Wereldwijd toonaangevend op het gebied van werving & selectie Sinds Michael Page in 1976 in Londen werd opgericht, heeft zij zich ontwikkeld tot een toonaangevende

Nadere informatie

Gezonde voeding. Inhoudsopgave. Waarom gezonde voeding? Inhoudsopgave. Waarom gezonde voeding? Waarom gezonde voeding?

Gezonde voeding. Inhoudsopgave. Waarom gezonde voeding? Inhoudsopgave. Waarom gezonde voeding? Waarom gezonde voeding? Gezonde voeding Inhoudsopgave Trends en kansen Charon Zondervan & Maurits Burgering 6 november 2014 Waarom Wat Hoe Inhoudsopgave Waarom zou je moeten werken aan gezonde voedselproducten? Hoe kan ik dit

Nadere informatie

Opzouten met Acrylamide. NVWA, onderzoek voeding en contaminanten

Opzouten met Acrylamide. NVWA, onderzoek voeding en contaminanten Opzouten met Acrylamide NVWA, onderzoek voeding en contaminanten Inleiding; NVWA, Project zoutreductie in levensmiddelen op de Nederlandse markt. Project reductie acrylamide in levensmiddelen. 3 Bekend

Nadere informatie

Presentatie netwerkbijeenkomst Nebafa 2013

Presentatie netwerkbijeenkomst Nebafa 2013 Presentatie netwerkbijeenkomst Nebafa 2013 Korte profielschets Familiebedrijf sinds 1846, 180 aandeelhouders Verkoop van merkenpositie aan Dr Oekter in 2000 Actief in vermarkting van flour based technology

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 april 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 april 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

De biobestedingen groeien tegen de algemene voedingstrend in

De biobestedingen groeien tegen de algemene voedingstrend in De biobestedingen groeien tegen de algemene voedingstrend in De biobestedingen groeiden in 2014 verder door terwijl de totale voedingsbestedingen voor het eerst sinds jaren daalden. Ruim negen op de tien

Nadere informatie

vruchtbare bodem the soil initiative

vruchtbare bodem the soil initiative vruchtbare bodem the soil initiative Frank Brinkman - Bakker Barendrecht Werken aan bodemkwaliteit is essentieel voor de smaak en vooral de houdbaarheid van onze mango s uit Mali Maria Oliveira - Van Oers

Nadere informatie

Veranderingen in de petrochemische industrie VS-Lezing. Theo Olijve 27 maart 2014

Veranderingen in de petrochemische industrie VS-Lezing. Theo Olijve 27 maart 2014 Veranderingen in de petrochemische industrie VS-Lezing Theo Olijve 27 maart 2014 Wake-up call! De Europese chemie staat voor een enorme uitdaging De chemie is een motor van de economie; die positie mogen

Nadere informatie

Het waarom? De uitvinder/oprichter. Symposium Gezonde Voeding 6-11-14. Het beste voor mijn zoon!

Het waarom? De uitvinder/oprichter. Symposium Gezonde Voeding 6-11-14. Het beste voor mijn zoon! De uitvinder/oprichter Studeerde Levensmiddelentechnologie en bedrijfskunde aan de Landbouw Universiteit Wageningen. 10 jaar pionier in innovatieve gezonde voeding. 28 Jaar ervaring in de internationale

Nadere informatie

Introductie BUILDING QUALITY TODAY FOR TOMORROW'S BEST!

Introductie BUILDING QUALITY TODAY FOR TOMORROW'S BEST! Introductie BUILDING QUALITY TODAY FOR TOMORROW'S BEST! Over Précon Food Management + = Eerlijkheid, openheid, zorgvuldigheid Persoonlijke aanpak Praktisch maatwerk Kwalitatief hoogwaardige dienstverlening

Nadere informatie

Voedingsrichtlijnen zwangerschap

Voedingsrichtlijnen zwangerschap Voedingsrichtlijnen zwangerschap Hoera! Je bent zwanger. Een nieuwe tijd breekt aan. Wat gaat deze zwangerschap brengen? Hoe zorg je dat je baby goed groeit? Hoe blijf je zelf fit tijdens je zwangerschap?

Nadere informatie

LES 14 Leerjaar 3: HACCP en Pitaburgers

LES 14 Leerjaar 3: HACCP en Pitaburgers [1] VERWERKING van AGRARISCHE PRODUCTEN LES 14 Leerjaar 3: HACCP en Pitaburgers INLEIDING In de praktijklessen van VAP leer je dat het erg belangrijk is om hygiënisch te werken. HACCP is een voedselveiligheidssysteem

Nadere informatie

Micro-organismen. Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen. Wat wordt er van je verwacht? Wat zijn micro-organismen?

Micro-organismen. Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen. Wat wordt er van je verwacht? Wat zijn micro-organismen? Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen Deze kaart gaat over micro-organismen. Microorganismen zitten in voedsel. Als je voedsel bereidt is het belangrijk om te weten wat micro-organismen

Nadere informatie

Bestrijdingsmiddelen en voeding Factsheet

Bestrijdingsmiddelen en voeding Factsheet Voedingscentrum De erkende autoriteit op het gebied van gezond, veilig en duurzaam eten Bestrijdingsmiddelen en voeding Factsheet Bestrijdingsmiddelen zijn stoffen die telers in de land- en tuinbouw gebruiken

Nadere informatie

Palletways Express distributie van palletzendingen

Palletways Express distributie van palletzendingen Palletways Express distributie van palletzendingen Het netwerk van Palletways Europe strekt zich uit over de Benelux, Noord-Frankrijk en West-Duitsland. Londen BELGIË NEDERLAND Hamburg Nijmegen DUITSLAND

Nadere informatie