Diversiteit en eigenschappen van Legionella-bacteriën

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Diversiteit en eigenschappen van Legionella-bacteriën"

Transcriptie

1 Diversiteit en eigenschappen van Legionella-bacteriën Dick van der Kooij ISSO Congres, Nijkerk, 27 november 2014 Inhoud Inleiding Ontdekking van Legionella Incidentie van Legionnaires Disease (LD)/veteranenziekte Besmettingsbronnen Soorten, serogroepen en genotypen Invloed temperatuur Samenvatting/conclusies 2 1

2 Joseph E. McDade (CDC, Atlanta) ontdekt Legionella in december 1976 In 2014: > 59 soorten L. pneumophila L. longbeachae L. micdadei L. anisa, etc. 3 DvdK Locatie 8 e Internationale Legionellacongres in Melbourne, oktober

3 Incidentie van LD in Europa in 2012 (ECDC)* Land aantal/miljoen Slovenië 39,9 Denemarken 22,8 Frankrijk 19,9 Nederland 18,2 Duitsland 7,7 United Kingdom (Engeland) 6,4 Bulgarije, Roemenië 0,1 Totaal (Europa) 11,5 (5852 zieken) *ECDC European Centre for Disease Control 5 Meldingen van legionellapneumonie (Legionnaires Disease) in Nederland 2006/2010 warme natte zomer 1999: uitbraak Bovenkarspel 6 3

4 Herkomst van Legionellapneumonie in Europa in 2012 (ECDC)* Herkomst Denemarken NL BRD EU Community Ziekenhuis Reis Overig < 1 <1 <1 3 +, inclusief zorginstellingen *ECDC European Centre for Disease Control 7 Veroorzakers van LD in Europa in 2012 (ECDC)* Legionella soort n aandeel (%) L. pneumophila L. bozemanii 3 <1 L. longbeachea 2 < 1 L. micdadei 1 <1 L. anisa 1 <1 L. dumoffi 1 <1 Andere soort 2 <1 Onbekende soort 2 <1 Totaal *ECDC European Centre for Disease Control 8 4

5 Diagnose, detectie en typering -1- Diagnose LD in Europa 2012 Urine-antigeen test (UAg) 79 % Kweekmethode 10 % PCR 6 % Opmerkingen In Denemarken ca. 20% van LD door L. pneumophila sg 3 (niet waargenomen met UAg) UAg-test detecteert geen MAb 3/1-negatieve infecties, Frankrijk: toepassing van LP SG1 specifieke PCR, Duitsland Typering m.b.v. monoclonale antilichamen (MAb) en Sequence Typing (ST) 9 Enkele voorbeelden van uitbraken gerelateerd aan koeltorens Amsterdam, juli 2006 (30; 2 ) Ulm, januari 2010 (65; 4 ) Quebec, augustus 2012 Edinburgh, juni 2012 Warstein, september 2013 (165 zieken) Jülich, augustus/september 2014; > 60? Sabadeli/Ripollet (bij Barcelona), september 2014 > 40 zieken Alcoy, Spanje, october/november 2014 Vila Franca de Xira, Portugal, november 2014; (311, 7 ) Uitbraken meestal in (na)zomer Veel aandacht in de media Aanleiding voor invoering/verbetering regelgeving?? 10 5

6 Het geslacht Legionella Meer dan 59 beschreven soorten L. pneumophila; L. longbeachae, L. micdadei, L. anisa, L. gormanii, L. bozemanii, L. dumoffi, etc. en nog veel meer nog niet beschreven (nog niet kweekbare) soorten Legionella pneumophila 15 polyclonale serogroepen (SGs) > 23 monoclonale serogroepen (Mabs) Veel meer sequentietypen (STs); eind september 2014 zijn in totaal 1901 STs geregistreerd (meestal SG1) Whole Genome Sequencing (WGS): nog meer diversiteit 11 Ontwikkelingen m.b.t. typering en detectie Tim Harrison, PHE Colindale, Londen UK) (Melbourne, 2013) 1578 sequentietypen (ST) van L. pneumophila in (EWGLI) collectie van 7900 isolaten uit 55 landen (stand oktober 2013) 6 ST s verantwoordelijk voor 41% van de LD-gevallen in ca. 50 landen (LP sg 1: ST1, ST23, ST37, ST42, ST47 en ST62); vrijwel niet waargenomen in milieumonsters. In UK: 25% LD door ST47; specifieke qpcr ontwikkeld WGS duidt op diversiteit binnen ST s (met name ST1, ST37 en ST62). ST47 is nagenoeg homogeen WGS wordt goedkoper; toepassing bij diagnose en bronopsporing; Onderzoek naar aanwezigheid van virulente STs in het milieu met selectieve qpcr 12 6

7 Legionella groeit in vrijlevende protozoa ( gastheer ) in biofilms Kuiper et al Appl. Environ. Microbiol 70 (11): Invloed van temperatuur op groei en inactivatie van L. pneumophila PYNFH= + protozoa A: based on States et al B: Schultze-Rőbbecke et al. 1987; Dennis et al. 1984; van der Kooij et al. 14 7

8 Legionella in drinkwater in Nederland* Onderzoek Drinkwatermonsters van 97 productiebedrijven (16 oppervlaktewater en 81 grondwater) Watertemperatuur <15º C Resultaten Legionella niet gekweekt met BCYE-Agar (< 100 KVE/L) L. pneumophila niet gevonden met PCR (< 500 cellen/l) Legionella spp. waargenomen met PCR in alle monsters (1,1x10 3 7,8x10 5 cellen/l); 202 Legionella-typen; 35% geïdentificeerd, b.v. L. worsleisensis, LLAP-types etc.; 65% nieuw 15 *Wullings and van der Kooij (2006), Appl. Environ Microbiol. 72: L. pneumophila incidenteel waargenomen (met Q-PCR) in oppervlaktewater in NL Lokaal waargenomen in relatie met behandeld afvalwater Grote verschillen in aantallen van LP in behandeld afvalwater temperatuur (<20 ºC) blijkbaar te laag voor groei van LP 16 8

9 Invloed van temperatuur op groei van L. pneumophila en L. anisa op BCYE-agar L. pneumophila L. anisa 17 Samenvatting/conclusies -1- LD is een groot, wereldwijd, probleem gerelateerd aan watersystemen en -installaties Legionella pneumophila is verreweg de voornaamste veroorzaker van LD Moleculaire methoden van groot belang voor detectie en typering van Legionella en voor bronopsporing Hoge diversiteit binnen de soort L. pneumophila (STs, WGS) Enkele STs verantwoordelijk voor meer dan 40% van LD meldingen; worden vrijwel niet in milieumonsters aangetroffen L. pneumophila groeit goed bij temperaturen > 40 C Temperatuur beïnvloedt/bepaalt de aard van de dominante Legionella soort(en) en STs 18 9

10 Samenvatting/conclusies -2- Groeicondities van Legionella kunnen met eenvoudige testsystemen worden opgehelderd L. pneumophila kan groeien bij zeer lage biofilmconcentraties Nader onderzoek in koeltorens - biofilmconcentraties, temperatuur en L. pneumophila typen - effect waterbehandeling 19 Verantwoording Onderzoek naar eigenschappen en gedrag van Legionella is uitgevoerd in BTO-verband en in opdracht van Min. VROM (thans Min. IM) 20 10

11 (IWA 2014) 21 11

Eisen aan microbiologisch veilig drinkwater 2. Gertjan Medema Cursus Drinkwatermicrobiologie

Eisen aan microbiologisch veilig drinkwater 2. Gertjan Medema Cursus Drinkwatermicrobiologie Eisen aan microbiologisch veilig drinkwater 2 Gertjan Medema Cursus Drinkwatermicrobiologie Microbiologisch onberispelijk drinkwater? EU Drinking Water Directive en Waterleidingbesluit NL Algemene eis:

Nadere informatie

Welkom in de wereld van de Legionella kweek

Welkom in de wereld van de Legionella kweek Welkom in de wereld van de Legionella kweek Simon in t Veld Teammanager Microbiologie Vitens Laboratorium Inhoud Historie Invloed toepassing diverse technieken Legionella in praktijk Ontwikkelingen ISO

Nadere informatie

Resultaten en nieuwe inzichten van bronopsporing:

Resultaten en nieuwe inzichten van bronopsporing: Resultaten en nieuwe inzichten van bronopsporing: Bronopsporings Eenheid Legionella-pneumonie (BEL) 12 mei 2014 Sjoerd M. Euser, PhD Stichting Streeklaboratorium voor de Volksgezondheid Kennemerland Haarlem

Nadere informatie

BIOFILMVORMING EN GROEI LEGIONELLA- BACTERIËN IN LEIDINGWATER- INSTALLATIES

BIOFILMVORMING EN GROEI LEGIONELLA- BACTERIËN IN LEIDINGWATER- INSTALLATIES communicatie platform legionella BIOFILMVORMING EN GROEI LEGIONELLA- BACTERIËN IN LEIDINGWATER- INSTALLATIES Bestrijding van legionellabacteriën in waterinstallaties neemt een centrale plaats in bij de

Nadere informatie

Een legionella-infectie als vakantiesouvenir

Een legionella-infectie als vakantiesouvenir Een legionella-infectie als vakantiesouvenir TALD: Travel Associated Legionnaires Disease reisgerelateerde legionella 1 Symposium Legionella en klare taal 12 mei 2014 Programma 1. Even opfrissen 2. Van

Nadere informatie

Microbiologische methoden (E. coli) Gertjan Medema, Leo Heijnen

Microbiologische methoden (E. coli) Gertjan Medema, Leo Heijnen Microbiologische methoden (E. coli) Gertjan Medema, Leo Heijnen Ideale methode Specifiek (geen vals -) Reproduceerbaar Simpel Selectief (geen vals +) 100% recovery Snel Gevoelig Levend/Infectieus Goedkoop

Nadere informatie

De epidemiologie van Legionellose

De epidemiologie van Legionellose De epidemiologie van Legionellose Het nut van Osiris voor surveillance en onderzoek Petra Brandsema Centrum Epidemiologie en Surveillance, CIB, RIVM. De epidemiologie van Legionellose 12 mei 2014 2 Aantal

Nadere informatie

Legionellapreventie: betere naleving Waterleidingwet nodig

Legionellapreventie: betere naleving Waterleidingwet nodig Legionellapreventie: betere naleving Waterleidingwet nodig Versteegh, A. ; Brandsema, P. ; Aa, M. van der ; Dik, H. H2O : tijdschrift voor watervoorziening en afvalwaterbehandeling 40(2007)17 p 10-12 Dekker

Nadere informatie

Legionella uitbraak in Amsterdam speurtocht naar de koeltoren

Legionella uitbraak in Amsterdam speurtocht naar de koeltoren Legionella uitbraak in Amsterdam speurtocht naar de koeltoren Ed IJzerman, arts-microbioloog Streeklaboratorium voor de Volksgezondheid Haarlem Namens GGD Amsterdam, CIb en LCI van het RIVM en BEL-team

Nadere informatie

Samenvatting. Veteranenziekte

Samenvatting. Veteranenziekte Samenvatting Na de epidemie van legionellapneumonie die in 1999 uitbrak onder bezoekers van de West-Friese Flora in Bovenkarspel, heeft de minister van VWS advies gevraagd aan de Gezondheidsraad. De minister

Nadere informatie

Legionella pneumophila in natte gebouwgebonden koeltorens. Analytisch onderzoek in een selectie van koelwatersystemen in Nederland

Legionella pneumophila in natte gebouwgebonden koeltorens. Analytisch onderzoek in een selectie van koelwatersystemen in Nederland Legionella pneumophila in natte gebouwgebonden koeltorens Analytisch onderzoek in een selectie van koelwatersystemen in Nederland KWR 09.077 Januari 2010 Legionella pneumophila in natte gebouwgebonden

Nadere informatie

Voor meldingen kunt u het formulier downloaden, invullen en opsturen naar de inspectie in uw regio.

Voor meldingen kunt u het formulier downloaden, invullen en opsturen naar de inspectie in uw regio. Legionella is een bacterie die de veteranenziekte kan veroorzaken. De ziekteverschijnselen kunnen variëren van een fikse verkoudheid tot een flinke griep met longontsteking. Infectie vindt plaats door

Nadere informatie

Detectiemethoden voor legionella in water

Detectiemethoden voor legionella in water Detectiemethoden voor legionella in water Rapport 703719063/2010 J.A.C. Schalk A.M. de Roda Husman Dit is een uitgave van: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Postbus 1 3720 BA Bilthoven www.rivm.nl

Nadere informatie

LEGIONELLA IN POTGROND EN TUINAARDE. Fact sheet. : Veilig wonen en leven. ND06K100 Legionella in potgrond pagina 1 van 4

LEGIONELLA IN POTGROND EN TUINAARDE. Fact sheet. : Veilig wonen en leven. ND06K100 Legionella in potgrond pagina 1 van 4 LEGIONELLA IN POTGROND EN TUINAARDE Fact sheet (Deel)projectnummer Thema : ND 06K100 : Veilig wonen en leven ND06K100 Legionella in potgrond pagina 1 van 4 1. INLEIDING De GGD Kennemerland heeft de VWA

Nadere informatie

RIVM rapport 703719020/2007 Evaluatie legionellapreventie Waterleidingwet

RIVM rapport 703719020/2007 Evaluatie legionellapreventie Waterleidingwet RIVM rapport 703719020/2007 Evaluatie legionellapreventie Waterleidingwet J.F.M. Versteegh, P.S. Brandsema, N.G.F.M. van der Aa, H.H.J. Dik, G.M. de Groot Contact: Ans Versteegh Centrum Inspectieonderzoek,

Nadere informatie

Legionella pneumophila (veteranenziekte)

Legionella pneumophila (veteranenziekte) Legionella pneumophila (veteranenziekte) Inleiding De legionella-uitbraak in 1999 op de bloemententoonstelling in Bovenkarspel was voor de overheid aanleiding om maatregelen te nemen om een nieuwe uitbraak

Nadere informatie

Legionella in water Ontwikkeling van een amoebe-kweek-pcr methode voor detectie van legionella

Legionella in water Ontwikkeling van een amoebe-kweek-pcr methode voor detectie van legionella RIVM Rapport 703719039/2010 Legionella in water Ontwikkeling van een amoebe-kweek-pcr methode voor detectie van legionella J.A.C. Schalk W.J. Lodder S.A. Rutjes F.M. Schets A.M. de Roda Husman Contact:

Nadere informatie

LEGIONELLA IN KOELWATER, PREVENTIE EN DETECTIEMETHODEN. Erik Smet

LEGIONELLA IN KOELWATER, PREVENTIE EN DETECTIEMETHODEN. Erik Smet LEGIONELLA IN KOELWATER, PREVENTIE EN DETECTIEMETHODEN Cursus proceswater KVIV Genootschap Milieutechnologie Berchem 18 november 2008 Erik Smet TREVI nv Dulle-Grietlaan 17/1 B-9050 Gentbrugge Tel. +32

Nadere informatie

G.04 Legionella beheersplan.

G.04 Legionella beheersplan. G.04 Legionella beheersplan. Protocol als bedoeld in artikel 9 lid 2 van het Huishoudelijk Reglement van de Tielse Watersportvereniging De Waal. Risicoanalyse & beheersplan legionella In de Drinkwater

Nadere informatie

Legionellapreven,e bij scholen, kantoren en andere niet- prioritaire loca,es niet nodig interpreta,e zorgplicht Drinkwaterwet

Legionellapreven,e bij scholen, kantoren en andere niet- prioritaire loca,es niet nodig interpreta,e zorgplicht Drinkwaterwet Legionellapreven,e bij scholen, kantoren en andere niet- prioritaire loca,es niet nodig interpreta,e zorgplicht Drinkwaterwet Alvin Bartels, Marjolijn Schalk, Petra Brandsema, Helma Ruijs (RIVM- Centrum

Nadere informatie

Legionella: veilig tegen welke prijs?

Legionella: veilig tegen welke prijs? Technische Universiteit Delft Faculteit der Civiele Techniek en Geowetenschappen Afdeling Watermanagement Sectie Gezondheidstechniek Leerstoel Drinkwater Legionella: veilig tegen welke prijs? Een verkennende

Nadere informatie

RIVM rapport 330000004/2004. Gezondheidsaspecten van Legionella in water. F.M. Schets en A.M. de Roda Husman

RIVM rapport 330000004/2004. Gezondheidsaspecten van Legionella in water. F.M. Schets en A.M. de Roda Husman RIVM rapport 330000004/2004 Gezondheidsaspecten van Legionella in water F.M. Schets en A.M. de Roda Husman Dit onderzoek werd verricht in opdracht en ten laste van Directoraat Generaal Milieubeheer, Directie

Nadere informatie

Snelle en betrouwbare analyse van de microbiologische zwemwaterkwaliteit met qpcr

Snelle en betrouwbare analyse van de microbiologische zwemwaterkwaliteit met qpcr Snelle en betrouwbare analyse van de microbiologische zwemwaterkwaliteit met qpcr Bart Wullings, Leo Heijnen en Edwin Kardinaal KWR Watercycle Research Institute, Nieuwegein Inhoud Microbiologische zwemwaterkwaliteit

Nadere informatie

Het gevaar verbonden aan de aanwezigheid van Legionella in water

Het gevaar verbonden aan de aanwezigheid van Legionella in water Het gevaar verbonden aan de aanwezigheid van Legionella in water Studiedag Bart Bleys - Dinne Karla 25.10.06 Master title - 10/03/2015 - Page 1 Het gevaar verbonden aan de aanwezigheid van Legionella in

Nadere informatie

Risicoanalyse en beheersplan klimaatinstallaties volgens ISSO-55.3

Risicoanalyse en beheersplan klimaatinstallaties volgens ISSO-55.3 Inhoud Risicoanalyse en beheersplan klimaatinstallaties volgens ISSO-55.3 Oscar Nuijten Projectcoördinator, ISSO Wat is ISSO? Wetgeving legionellapreventie proceswater ISSO 55.3 Risicoanalyse en beheersmaatregelen

Nadere informatie

Workshop Zonnewarmte Regelgeving. Gerard van Amerongen vaconsult

Workshop Zonnewarmte Regelgeving. Gerard van Amerongen vaconsult Workshop Zonnewarmte Regelgeving Gerard van Amerongen vaconsult Inhoudsopgave Regelgeving Kwaliteitseisen Specificaties Vragen 30 minuten is kort! o Focus op toepassen o Vaak alleen aanhalen en enkele

Nadere informatie

Arbeidsmarkt allochtonen

Arbeidsmarkt allochtonen Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Arbeidsmarkt allochtonen Samenvatting 1.176 werkzoekende allochtone Kempenaren (2012) vaak man meestal

Nadere informatie

Legionella metingen in oppervlaktewater

Legionella metingen in oppervlaktewater Ministerie van Verkeer en Waterstaat jklmnopq Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling/RIZA Legionella metingen in oppervlaktewater Verslag van een oriënterend onderzoek Werkdocument

Nadere informatie

Anastomose van de darm

Anastomose van de darm 11/11/13 Ontwikkeling van sneldiagnos0ek m.b.v indicator- organismen voor het aantonen van anastomose lekkage na darmopera0es Claudia Orelio, PhD Lectoraat Innova9eve Moleculaire Diagnos9ek Hogeschool

Nadere informatie

Veilig water, uw en onze zorg

Veilig water, uw en onze zorg Veilig water, uw en onze zorg Risicobeheersing en consumentveiligheid, niet alleen een kwestie van vertrouwen Waarde van WLN: Hygiene en veiligheid 5-6- 2014 16-6-2014 veilig water 1 Veilig drinkwater

Nadere informatie

Natte koeltorens en legionella

Natte koeltorens en legionella Natte koeltorens en legionella Is het nu goed geregeld met toezicht en handhaving? DCMR Milieudienst Rijnmond - Yvonne Jansen 4 december 2014 DCMR Milieudienst Rijnmond De gezamenlijke omgevingsdienst

Nadere informatie

Ministeriële regeling. Legionellapreventie

Ministeriële regeling. Legionellapreventie Ministeriële regeling Legionellapreventie Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu van 27 juni 2011, nr. BJZ2011046957, houdende nadere regels met betrekking tot enige onderwerpen

Nadere informatie

Legionella Bronnen, blootstelling,beheersen. SPAOGS Klinische Avond 26 april 2012 Ir V.A. Correia CIH RAH

Legionella Bronnen, blootstelling,beheersen. SPAOGS Klinische Avond 26 april 2012 Ir V.A. Correia CIH RAH Legionella Bronnen, blootstelling,beheersen SPAOGS Klinische Avond 26 april 2012 Ir V.A. Correia CIH RAH Uit WHO document 2007 Although Legionella is a well recognized problem in developed nations, data

Nadere informatie

Presentatie. Afsterven steenfruitbomen. Klantendag Stonefruitconsult. Echteld Donderdag 7 maart. Met medewerking van Marcel Wenneker van PPO

Presentatie. Afsterven steenfruitbomen. Klantendag Stonefruitconsult. Echteld Donderdag 7 maart. Met medewerking van Marcel Wenneker van PPO oetermeer Presentatie Afsterven steenfruitbomen Klantendag Stonefruitconsult Echteld Donderdag 7 maart Met medewerking van Marcel Wenneker van PPO Boomuitval Grotere verliezen aan bomen binnen steenfruit

Nadere informatie

SAMENVATTING NEW APPROACHES FOR THE LABORATORY DIAGNOSIS OF LEGIONNAIRES DISEASE. Bram Marcel Will Diederen

SAMENVATTING NEW APPROACHES FOR THE LABORATORY DIAGNOSIS OF LEGIONNAIRES DISEASE. Bram Marcel Will Diederen SAMENVATTING NEW APPROACHES FOR THE LABORATORY DIAGNOSIS OF LEGIONNAIRES DISEASE Bram Marcel Will Diederen Het doel van een diagnostische test in de klinische microbiologie is het tijdig aantonen van een

Nadere informatie

Samenvatting: In de zomer van 2006 vond in Amsterdam een grootschalige

Samenvatting: In de zomer van 2006 vond in Amsterdam een grootschalige artikelen Koeltorens als bron van Legionella pneumophila-infecties in Nederland M.A.B. van der Sande 1 Samenvatting: In de zomer van 2006 vond in Amsterdam een grootschalige Legionella pneumophila-besmetting

Nadere informatie

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN?

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? 2/09/2008-22/10/2008 Er zijn 329 antwoorden op 329 die voldoen aan uw criteria DEELNAME Land DE - Duitsland 55 (16.7%) PL - Polen 41 (12.5%) DK - Denemarken 20

Nadere informatie

Legionella, uw zorg?!

Legionella, uw zorg?! Legionella, uw zorg?! Toezicht en handhaving op legionellapreventie Hans de Vries Projectleider Legionella Inhoud van de presentatie - Afbakening van het onderwerp - Wettelijke plicht eigenaar/exploitant

Nadere informatie

Een nieuwe methode voor screening van koelwater en proceswater op Legionella pneumophila

Een nieuwe methode voor screening van koelwater en proceswater op Legionella pneumophila Een nieuwe methode voor screening van koelwater en proceswater op Legionella pneumophila KWR 09.004 (Ned;P) Mei 2009 Een nieuwe methode voor screening van koelwater en proceswater op Legionella pneumophila

Nadere informatie

Betalingsachterstand bij handelstransacties

Betalingsachterstand bij handelstransacties Betalingsachterstand bij handelstransacties 13/05/2008-20/06/2008 408 antwoorden 0. Uw gegevens Land DE - Duitsland 48 (11,8%) PL - Polen 44 (10,8%) NL - Nederland 33 (8,1%) UK - Verenigd Koninkrijk 29

Nadere informatie

Collectieve logiesverstrekkende bedrijven 2 GEWESTEN 2012 2.1 BRUSSEL HOOFDSTEDELIJK GEWEST Kerncijfers

Collectieve logiesverstrekkende bedrijven 2 GEWESTEN 2012 2.1 BRUSSEL HOOFDSTEDELIJK GEWEST Kerncijfers 2 GEWESTEN 212 Kerncijfers 212 - + 212 Aankomsten % Bezettingsgr aad Aandeel in de (%) BRUSSEL HOOFDSTEDELIJK GEWEST 1, 3.165.92 5.978.378 6.715,1% 1,89 46,2% 8,6% 54,4% 4.815.717 3.25.599 1. Logisvormen

Nadere informatie

De risico s van het vak Enkele ervaringen over risicomanagement uit de pensioensector

De risico s van het vak Enkele ervaringen over risicomanagement uit de pensioensector De risico s van het vak Enkele ervaringen over risicomanagement uit de pensioensector Ir. André ten Damme RC MCM, CFO APG VRC Congres Amsterdam, 17 maart 2011 2 Agenda 1. Het Nederlandse pensioenstelsel

Nadere informatie

Vara - Kassa 3 Resultaten Aflevering 13 Zomervakantie 1 31 Juli 2007

Vara - Kassa 3 Resultaten Aflevering 13 Zomervakantie 1 31 Juli 2007 Vara - Kassa 3 Resultaten Aflevering 13 Zomer 1 31 Juli 2007 1 onderzoeksgegevens mogen alleen gebruikt worden onder vermelding van YoungVotes en de VARA Factsheet Jongeren en Aan 592 jongeren in de leeftijd

Nadere informatie

Kwantitatieve PCR van potentieel toxische cyanobacteriën in oppervlaktewateren

Kwantitatieve PCR van potentieel toxische cyanobacteriën in oppervlaktewateren Kwantitatieve PCR van potentieel toxische cyanobacteriën in oppervlaktewateren Edwin Kardinaal, Danielle van der Linde, Lonneke Hensen & Bart Wullings KWR Watercycle Research Institute, Nieuwegein Inhoud

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

Stand van zaken, Producten in contact met drinkwater

Stand van zaken, Producten in contact met drinkwater Stand van zaken, Producten in contact met drinkwater Regeling materialen en chemicaliën drink- en warm tapwatervoorziening Kiwa certificatiemerken, verleden, heden en toekomst maart 2015 1 Waar gaat het

Nadere informatie

Legionella. Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014

Legionella. Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014 Legionella Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014 Indeling Historie Epidemiologie en pathogenese Klinische presentatie en beloop Microbiologische diagnose Behandeling Maatregelen naar aanleiding van een

Nadere informatie

Moleculaire methoden voor kwantificatie en identificatie van Aeromonas in drinkwater

Moleculaire methoden voor kwantificatie en identificatie van Aeromonas in drinkwater Moleculaire methoden voor kwantificatie en identificatie van Aeromonas in drinkwater Mei 2013 Moleculaire methoden voor kwantificatie en identificatie van Aeromonas in drinkwater Mei 2013 2012 KWR Alle

Nadere informatie

Biologie in het lab van de toekomst

Biologie in het lab van de toekomst Biologie in het lab van de toekomst Frank Schuren TNO Microbiologie Conventionele microbiologie met state of the art genomics technologie en viability assays Conventional Microbiology Genomics technologies

Nadere informatie

Masters Onderwerpen 2013. Mark W. DAVEY mark.davey@biw.kuleuven.be Wannes KEULEMANS Wannes.Keulemans@biw.kuleuven.be

Masters Onderwerpen 2013. Mark W. DAVEY mark.davey@biw.kuleuven.be Wannes KEULEMANS Wannes.Keulemans@biw.kuleuven.be Masters Onderwerpen 2013 Mark W. DAVEY mark.davey@biw.kuleuven.be Wannes KEULEMANS Wannes.Keulemans@biw.kuleuven.be website http://www.biw.kuleuven.be/biosyst/plantenbiotechniek/fruitgenetics/lfbb/education

Nadere informatie

Legionellapreventie in koeltorens en luchtbevochtigers. m.b.v. ISSO 55.3. Oscar Nuijten Edu4Install. Namens, ISSO. Gastheer: Lomans Groep

Legionellapreventie in koeltorens en luchtbevochtigers. m.b.v. ISSO 55.3. Oscar Nuijten Edu4Install. Namens, ISSO. Gastheer: Lomans Groep Legionellapreventie in koeltorens en luchtbevochtigers m.b.v. ISSO 55.3 Oscar Nuijten Edu4Install Namens, ISSO Gastheer: Lomans Groep Wat doet ISSO? Inhoud Wetgeving legionella proceswater + koeltorenkaart

Nadere informatie

Legionella: overzicht 2000-2008. Legionella pneumophila. Legionella pneumophila

Legionella: overzicht 2000-2008. Legionella pneumophila. Legionella pneumophila Legionella: overzicht 2000-2008 Rudy Calders Verantw. Labo microbiologie, zwembadhygiëne, grootkeukenhygiëne PIH Antwerpen 140 120 122 100 80 60 59 58 40 43 43 41 50 32 27 29 20 7 6 14 0 '96 '97 '98 '99

Nadere informatie

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie?

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? MEMO/11/406 Brussel, 16 juni 2011 Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? Vakantie verwacht het onverwachte. Gaat u binnenkort op reis in de EU of naar IJsland, Liechtenstein,

Nadere informatie

Handelsmerken 0 - DEELNAME

Handelsmerken 0 - DEELNAME Handelsmerken 29/10/2008-31/12/2008 391 antwoorden 0 - DEELNAME Land DE - Duitsland 72 (18.4%) PL - Polen 48 (12.3%) NL - Nederland 31 (7.9%) UK - Verenigd Koninkrijk 23 (5.9%) DA - Denemarken 22 (5.6%)

Nadere informatie

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting - Feiten en trends 2010-1- Studenten Aantal ingeschreven voltijd studenten in bekostigde HBO- en WO-instellingen in Nederland 2009-2010 2008-2009

Nadere informatie

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10)

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) Summery India was sinds 2000 sterk in opkomst als exporteur van druiven. In 2000 ging het nog om een hoeveelheid van 16.000 ton en in 2008 bereikte

Nadere informatie

Legionella onder controle

Legionella onder controle Uw installatie verdient een vakman Legionella onder controle Volgens Legionellabesluit Vlaamse Regering dd. 22/11/2002 Groothandel Sanitair & Verwarming service prijs kwaliteit stock service brugge - oudenburg

Nadere informatie

CASE Thermografie toegepast bij brononderzoek legionella

CASE Thermografie toegepast bij brononderzoek legionella CASE Thermografie toegepast bij brononderzoek legionella 2010002, CalamiteitenSupport gebouw X Document.doc, Versie 1.0 Opdrachtgever Xigna BV Postbus 960 7550 AZ Hengelo Ov Auteur Inspecteur Inhoudsopgaaf

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 10828 29 juni 2011 Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu van 27 juni 2011, nr. BJZ2011046957,

Nadere informatie

Werkinstructies Thermische Desinfectie n.a.v. normoverschrijdingen Legionella

Werkinstructies Thermische Desinfectie n.a.v. normoverschrijdingen Legionella Werkinstructies Thermische Desinfectie n.a.v. normoverschrijdingen Legionella Bureau de Wit December 2013 Bureau de Wit 2013 1 Inhoudsopgave 1 Werkinstructies thermische desinfectie... 3 1.1 Plan van aanpak...

Nadere informatie

Wat wilt u uitstralen??

Wat wilt u uitstralen?? ISSO/LOPL Symposium Implementatie Wetgeving rondom Legionella preventie Wat wilt u uitstralen?? Duurzaamheid Maatschappelijk betrokken zijn Legionella preventie Koeltorens hoe organiseer ik dat Paul JM

Nadere informatie

Figuren en Tabellen. Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport. behorend bij. Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35

Figuren en Tabellen. Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport. behorend bij. Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35 Figuren en Tabellen behorend bij Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35 december 2012 Figuren en Tabellen behorend bij Tuberculose in Nederland

Nadere informatie

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij:

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 9. ENERGIE 1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 31973 D 0045: Besluit 73/45/Euratom van de Raad van 8 maart

Nadere informatie

Valkuilen bij diagnostiek hepatitis ABC

Valkuilen bij diagnostiek hepatitis ABC Valkuilen bij diagnostiek hepatitis ABC Streeklab GGD Amsterdam, 30 okt 2009 Hans L. Zaaijer, arts-microbioloog AMC - Klinische Virologie / Sanquin - Bloedoverdraagbare Infecties leverontsteking chemisch/toxisch

Nadere informatie

Stages via IFMSA. Algemene introductie IFMSA Ontwikkelingsstages Klinische stages Onderzoeksstages Vragen

Stages via IFMSA. Algemene introductie IFMSA Ontwikkelingsstages Klinische stages Onderzoeksstages Vragen Op stage met IFMSA Stages via IFMSA Algemene introductie IFMSA Ontwikkelingsstages Klinische stages Onderzoeksstages Vragen Introductie IFMSA International Federation of Medical Student s Associations

Nadere informatie

Inleiding In het doorstroomonderwijs kijken we op een andere manier naar de stof die in het blok wordt aangeboden. We bestuderen andere dimensies.

Inleiding In het doorstroomonderwijs kijken we op een andere manier naar de stof die in het blok wordt aangeboden. We bestuderen andere dimensies. Aan het doorstroomonderwijs dit blok werken als docent mee Prof Roy Remmen, Dr Marleen Pals, Dr Koen Deschrijver, Prof Pierre Van Damme, Dr Kristien Dirven, Prof Herman Goossens, Prof Bob Colebunders,

Nadere informatie

Legionellose A48.1 Veteranenziekte, Pontiac fever

Legionellose A48.1 Veteranenziekte, Pontiac fever Legionellose A48.1 Veteranenziekte, Pontiac fever 1. Algemeen In 1976 overleden 34 veteranen aan een ernstige longontsteking nadat zij de jaarlijkse conventie van het Amerikaanse Legioen in Philadelphia

Nadere informatie

Stand van zaken en vooruitzichten. 1 Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Stand van zaken en vooruitzichten. 1 Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen BLAUWTONG Stand van zaken en vooruitzichten Jozef Hooyberghs FAVV DG Controlebeleid Gent, 21 november 2007 1 Federaal Agentschap voor de Inhoud Situatie in België Situatie in Europa Maatregelen in België

Nadere informatie

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen.

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. Verhoging tabaksaccijnzen : meer inkomsten en minder rokers PERSBERICHT Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. In België werden er in 2009 11.617 miljoen sigaretten

Nadere informatie

Keuzes en consequenties bij legionellapreventie en koeltorens. Robert van der Lande

Keuzes en consequenties bij legionellapreventie en koeltorens. Robert van der Lande Keuzes en consequenties bij legionellapreventie en koeltorens Robert van der Lande Eigenschappen Legionellabacterie Wat Komt natuurlijk voor in water 34 soorten waarvan 20 ziekteverwekkend zijn Groei Stagnerend

Nadere informatie

Faculteit der Rechtsgeleerdheid

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Faculteit der Rechtsgeleerdheid First results of a study into social policies for divorced families in the United States Mandatory parenting plans, mediation and parental divorce education Het ouderschapsplan

Nadere informatie

Legionellose Veteranenziekte, Pontiac fever A48.1

Legionellose Veteranenziekte, Pontiac fever A48.1 Legionellose Veteranenziekte, Pontiac fever A48.1 1. Algemeen In 1976 overleden 34 veteranen aan een ernstige longontsteking nadat zij de jaarlijkse conventie van het Amerikaanse Legioen in Philadelphia

Nadere informatie

Beheer en Onderhoud Legionella. Richard Peet

Beheer en Onderhoud Legionella. Richard Peet Beheer en Onderhoud Legionella Richard Peet 1 Programma Relatie tussen Legionella en Beheer en onderhoud Inspectierichtlijn en ILen T Wateropleidingen 2 Legionella Aangetoond 1976, bijeenkomst Legionairs

Nadere informatie

Onderzoek gunstige prijsligging.

Onderzoek gunstige prijsligging. Onderzoek gunstige prijsligging. BMW 3 Serie Model 320D. 22 Eu-Lidstaten. Jordy Reijers Marketing/Onderzoek P van. Prijs 1 Inhoud Opgave Onderzoek informatie over Eu landen Welke landen hanteren de euro?

Nadere informatie

Roaming-prijzen: naar huis bellen wordt opnieuw goedkoper - maar internationaal sms en (nog) niet

Roaming-prijzen: naar huis bellen wordt opnieuw goedkoper - maar internationaal sms en (nog) niet IP/08/1276 Brussel, 28 augustus 2008 Roaming-prijzen: naar huis bellen wordt opnieuw goedkoper - maar internationaal sms en (nog) niet Op 30 augustus wordt bellen op reis in de EU goedkoper. Het prijsplafond

Nadere informatie

Ebola een harde wake-up call

Ebola een harde wake-up call VHF national reference laboratory VHF WHO collaborating centre Ebola een harde wake-up call Paraatheid van internationale laboratoria Chantal Reusken Viroscience ErasmusMC Paraatheid van internationale

Nadere informatie

Symposium GKZ & Hygieia - Import, o.d.z. Better safe than sorry. Dierziektebestrijding bij het invoeren van (volgens de GWWD ) besmette dieren

Symposium GKZ & Hygieia - Import, o.d.z. Better safe than sorry. Dierziektebestrijding bij het invoeren van (volgens de GWWD ) besmette dieren Symposium GKZ & Hygieia - Import, o.d.z. Better safe than sorry Dierziektebestrijding bij het invoeren van (volgens de GWWD ) besmette dieren Mauro De Rosa Inleiding Doel presentatie Dierziektebestrijding

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2014/0298 (E) 14563/14 ACP 166 FIN 764 PTOM 51 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de

Nadere informatie

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 1 Inleiding

Nadere informatie

Waterkwaliteit: Microbiologie

Waterkwaliteit: Microbiologie Waterkwaliteit: Microbiologie Prof. ir. Hans van Dijk September 28, 2009 1 Afdeling Vermelding Watermanagement onderdeel organisatie Sectie Gezondheidstechniek College 1b. Microbiologie Hoofdstuk Waterkwaliteit

Nadere informatie

De ontdekking van organismen in extreme milieus op Aarde heeft onze kijk op het leven

De ontdekking van organismen in extreme milieus op Aarde heeft onze kijk op het leven Samenvatting Op weg naar de moleculaire detectie van leven op Mars De ontdekking van organismen in extreme milieus op Aarde heeft onze kijk op het leven drastisch veranderd en de verwachtingen voor het

Nadere informatie

Legionellabestrijding in koeltorens Marktonderzoek naar chemicaliënvrije desinfectie Pieter Mensink Projectleider/adviseur bij DWA Eigenaar InstAct installatiemanagement Inhoud Chemicaliënvrij? Legionellabeheer,

Nadere informatie

Hoe groot, is groot genoeg?

Hoe groot, is groot genoeg? Hoe groot, is groot genoeg? Bas Denters (Bestuurskunde, Universiteit Twente) Kennisnetwerk Lokaal 13 Den Haag 17 april 2015 Schaalvergroting door de tijd Grotere gemeenten Minder gemeenten Schaal gemeenten

Nadere informatie

*280200201* Opgaaf Startende onderneming. Belastingdienst. Waarom dit formulier?

*280200201* Opgaaf Startende onderneming. Belastingdienst. Waarom dit formulier? Belastingdienst Opgaaf Startende onderneming Waarom dit formulier? Dit formulier is alleen bedoeld voor ondernemingen die niet verplicht zijn zich in te schrijven in het Handelsregister van de Kamer van

Nadere informatie

BOL P. Legionellose. Ned Tijdschr Tandheelkd 2001; 108: 000-000.

BOL P. Legionellose. Ned Tijdschr Tandheelkd 2001; 108: 000-000. Algemeen medische informatie Algemeen medische informatie Ned Tijdschr Tandheelkd 108 (2001) maart Legionellose Legionellose (legionairsziekte of veteranenziekte) is een ernstige infectieziekte, die vooral

Nadere informatie

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 België in de Europese informatiemaatschappij Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 Bezit en gebruik van ICT en Internet 1 Luxemburg 2 Litouwen 3

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Op weg naar een scrapie ongevoelige geitenhouderij 24 februari 2015

Op weg naar een scrapie ongevoelige geitenhouderij 24 februari 2015 Op weg naar een scrapie ongevoelige geitenhouderij 24 februari 2015 Agenda 1.Opening 2.Verslag bijeenkomst 24 april 2014 3.Introductie en stand van zaken van het project. Jan_Langeveld 4.Resultaten scrapietyperingen

Nadere informatie

De toelating van biociden voor drinkwaterdesinfectie. Lonne Gerritsen. College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden

De toelating van biociden voor drinkwaterdesinfectie. Lonne Gerritsen. College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden De toelating van biociden voor drinkwaterdesinfectie Lonne Gerritsen College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden Inhoud Wat doet het Ctgb Wat zijn biociden Waar kom je biociden

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz)

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Lees ter voorbereiding de volgende teksten en bekijk de vragen en antwoorden van de quiz. De juiste antwoorden zijn vetgedrukt. Wat wil en doet

Nadere informatie

Onvrijwillige zorg in de thuissituatie

Onvrijwillige zorg in de thuissituatie Onvrijwillige zorg in de thuissituatie Jan Hamers 1 Voorbeelden lopende projecten 24-uurs verpleeghuiszorg voor mensen met dementie op de zorgboerderij Nurses on the move Bewegen gerelateerd aan dagelijkse

Nadere informatie

Legionella preventie op het werk.

Legionella preventie op het werk. Legionella preventie op het werk. Nathalie Hoef Medisch milieudeskundige Vlaams Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid Afdeling Toezicht Volksgezondheid West-Vlaanderen

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.6.2011 COM(2011) 352 definitief VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S Tweede

Nadere informatie

Moleculaire diagnostiek

Moleculaire diagnostiek Moleculaire diagnostiek van infectieziekten Arjan de Jong 8 december 2015 Moleculaire diagnostiek Diagnostiek op basis van moleculair biologische (DNA/RNA) technieken Moleculaire diagnostiek van infecties

Nadere informatie

Development of simplified molecular tools for the diagnosis of kinetoplast diseases

Development of simplified molecular tools for the diagnosis of kinetoplast diseases Development of simplified molecular tools for the diagnosis of kinetoplast diseases Thesis by: Claire M. Mugasa Promotores: Prof. Dr. P.A. Kager & Prof. Dr. George W. Lubega Copromotor: Dr. Henk D.F.H.

Nadere informatie

Bezoekcijfers. Totaal aantal bezoeken 2013. Van Gogh Museum 1.448.997 De Mesdag Collectie 8.815 Bibliotheek en Documentatie 415

Bezoekcijfers. Totaal aantal bezoeken 2013. Van Gogh Museum 1.448.997 De Mesdag Collectie 8.815 Bibliotheek en Documentatie 415 1 Bezoekcijfers Totaal aantal bezoeken 2013 Van Gogh Museum 1.448.997 De Mesdag Collectie 8.815 Bibliotheek en Documentatie 415 De bezoekcijfers van De Mesdag Collectie zijn op een andere wijze geregistreerd

Nadere informatie

Waarom gedragen mensen zich soms milieuvriendelijk en soms niet? Dr. John Gelissen Praatje World School

Waarom gedragen mensen zich soms milieuvriendelijk en soms niet? Dr. John Gelissen Praatje World School Waarom gedragen mensen zich soms milieuvriendelijk en soms niet? Dr. John Gelissen Praatje World School Waar ik het over ga hebben... Vinden mensen het milieu belangrijk...??? Zijn ze er bezorgd om???

Nadere informatie

Internet weekbundel EU 50 MB 4,13 7 dagen geldig. 50 minuten 6,20 7 dagen geldig. Internet weekbundel EU 50 MB 4 7 dagen geldig

Internet weekbundel EU 50 MB 4,13 7 dagen geldig. 50 minuten 6,20 7 dagen geldig. Internet weekbundel EU 50 MB 4 7 dagen geldig Nieuwe roamingbundels voor voordelig bellen en internetten in de EU Om ook in de EU voordelig gebruik te kunnen maken van de mobiele telefoon, biedt Telfort Zakelijk vanaf 1 september 2013 twee interessante

Nadere informatie