AFM-leidraad pensioenadvisering pag. 16. Pensioenadviseurs in het MKB winnen te weinig informatie in. Bovendien verstrekken

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "AFM-leidraad pensioenadvisering pag. 16. Pensioenadviseurs in het MKB winnen te weinig informatie in. Bovendien verstrekken"

Transcriptie

1 ccountancynieuws 2-wekelijks onafhankelijk vakblad voor accountants 9 april 2010 / nr 7 Publieke sector wil accountant met politiek gevoel pag.12 AFM-leidraad pensioenadvisering pag. 16 Deponeer jaarrekening bij insolventie en liquidatie! pag. 19 Controle goedkoper De prijsindex accountantscontrole daalde vorig jaar 0,4%. De totale prijsindex accountancy steeg 2,1%. De jaar-op-jaar prijsindex kwam in 2009 uit op 111,1 ( 2006 = 100). Financiële administratie steeg 3,9%, (fiscale) advisering liet een stijging zien van 1%. Overige dienstverlening groeide het hardst met 7,6%. An Zet uw klant op voorsprong, voordat uw concurrent het doet. Keiharde conclusie AFM over pensioenadvies in het MKB: Ruim driekwart pensioenadviezen is onder de maat Pensioenadviseurs in het MKB winnen te weinig informatie in. Bovendien verstrekken zij bij de wél ingewonnen informatie niet-bijpassende adviezen en laten zij na om de verstrekte adviezen structureel en met de nodige zorg te documenteren. Daarmee is in ruim driekwart van de onderzochte gevallen de kwaliteit van het pensioenadvies onder de maat. Tot die scherpe conclusie komt de AFM in haar rapport Kwaliteit Advies Tweedepijler Pensioen. Van de onderzochte financieel dienstverleners scoort 31% zeer slecht, 44% slecht, 19% matig en maar 6% redelijk in hun pensioenadvisering aan werkgevers. De belangrijkste oorzaken: pensioenadviseurs winnen onvoldoende informatie in over de financiële positie, risicobereidheid, doelstellingen en kennis en ervaring van de werkgever; het advies aan de werkgever sluit onvoldoende aan bij de informatie die wel is ingewonnen; de ingewonnen informatie over de werkgever en de informatie over de afgesloten pensioenverzekering worden niet structureel vastgelegd. Daardoor kan niet worden aangetoond dat het gegeven pensioenadvies bij de situatie van de werkgever past; Lees verder bovenaan pagina 2 Rapportageportaal banken een dagje eerder klaar Een heldere kijk op ùw (online) salarisverwerking efficiënte salarisverwerking voor kleine en grote kantoren efficiënt mutaties doorgeven via onze webportal eenvoudig toegang tot en beheer van uw eigen HR documenten en -administratie Tel. (0318) Internet Op 31 maart jongstleden zijn de eerste SBR-berichten ontvangen op het rapportageportaal (Bancaire Infrastructurele Voorzieningen of BIV) van de banken. Het portaal is daarbij eerder operationeel dan verwacht. In december gaven de deelnemende banken ABN-AM- RO, ING en Rabo nog aan dat het portaal Masterclass 20 april 2010 Mediaplaza Utrecht Thema: Transparantie in de loop van april operationeel zou zijn. Het rapportageportaal is ontwikkeld door Topicus FINAN en is gebouwd conform dezelfde specificaties als het Overheids Transactieportaal. In de afgelopen periode is door drie banken nauw samengewerkt met onder andere CreAim, GIBO, NOAB en Reeleezee. Onduidelijk is nog wel, welke van deze marktpartijen de eer heeft van het aanleveren van het eerste SBR-bericht bij de banken. Doelstelling van de banken is dat, conform de roadmap, in % van alle ondernemers hun financiële gegevens elektronisch bij de banken aanlevert. Het is de bedoeling dat ook andere banken dan de genoemde drie straks gebruik kunnen gaan maken van de nieuwe infrastructuur. An 0120_voorpagina_advertentie_klein_118x42.indd :31 Kijk voor dagelijks nieuws op

2 An nieuws Inhoud Accountancynieuws 9 april 2010 interview Publieke sector wil kritische accountant met politiek gevoel Frans Heitling Het maakt wat uit of je als accountant rapporteert aan een ondernemingsleiding of aan een politiek orgaan, zoals een gemeenteraad. Arie Elsenaar van Deloitte over audit van lokale overheden. 12 pensioenen AFM Leidraad pensioenadvisering eist actieve rol adviseur Jack Borremans en Roel Nass De AFM legt de pensioenadviseur stevige verplichtingen op in het kader van zijn adviesrol. Zo moet het adviesdosssier compleet en reproduceerbaar zijn. Dit werkt wel kostprijsverhogend. 16 ondernemingsrecht Deponeer jaarrekening bij liquidatie en insolventie Ellen Timmer Het niet nakomen van deponeringsverplichtingen bij liquidatie en insolventie is een stevig aansprakelijkheidsrisico voor de bestuurders. 19 opinie Controle op controle? Dick van Onzenoort Wanneer een accountant gebruikmaakt van de werkzaamheden en verklaringen van een collega-accountant zal er regelmatig een review plaatsvinden op het werk van die andere accountant. Dat zou eigenlijk niet nodig moeten zijn. 22 Belastingen VAR-verklaring voor buitenlandse ondernemer? Andor Valkenburg Naar de letter van de wet kan geen VAR aan een buitenlandse ZZP er worden verstrekt. Volgens jurisprudentie wel. 24 Column Joost Groeneveld 15, Column Jan Joling 21, subsidies 26, tuchtrecht 27, vakinfo 28, agenda 30 Vervolg voorpagina: Ruim driekwart pensioenadviezen is onder de maat slechte advisering levert werknemers in het MKB pensioenregelingen op die niet voldoen aan de gewekte verwachtingen. Een aantal pensioenadviseurs levert zelfs een dusdanige wanprestatie, dat de AFM mogelijk formele maatregelen op zal l eggen. De AFM raadt financieel dienstverleners met klem aan de leidraad pensioenadvisering na te leven. Op pagina 16 t/m 18 van deze editie van Accountancynieuws wijzen Jack Borremans en Roel Nass op de belangrijkste aandachtspunten. De meest essentiële boodschap daarbij: de leidraad pensioenadvisering eist een zeer actieve rol van de adviseur in het adviesproces. De AFM heeft bij 16 pen sioenadviseurs aan de hand van 42 adviesdossiers de kwaliteit van de pensioen adviezen beoordeeld. Per adviesdossier nemen gemiddeld 34 werknemers deel aan het pensioenproduct. Het onderzoek heeft zich geconcentreerd op de advisering van rechtstreeks verzekerde pen sioenregelingen die via adviseurs worden afgesloten bij verzekeraars. Deze adviezen vallen onder de adviesregels uit de Wft. Er is geen onderzoek gedaan naar de pensioenfondsen, omdat die deze producten niet hebben. An Nieuwe controlestandaarden (NV COS) vastgesteld Er zijn nieuwe controlestandaarden (NV COS) vastgesteld door de besturen van NIVRA en NOvAA. Deze controlestandaarden zijn afgeleid van de Clarity ISAs en zijn van toepassing op boekjaren die afsluiten na 15 december 2010 (boekjaren 2010). De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de vertaalde ISA Clarity Standaarden 200 tot en met 810 zoals die op 18 december 2009 op de website zijn opgenomen betreffen onder meer: de term auditor is nu vertaald als accountant. Internal auditor is vertaald als interne auditor om aan te sluiten bij het bredere begrip, zoals dat in de Clarity Standaarden bedoeld is; er wordt verwezen naar de Standaarden en niet naar de ISA s; de ingangsdatum van de Standaarden is aangepast. de vertaling van de term unmodified opinion blijft goedkeurend oordeel in verband met aansluiting met BW2; verwijzingen naar ISQC1 zijn veranderd in verwijzingen naar de Nederlandse wet- en regelgeving op het gebied van kwaliteitsbeheersing; de opname van A-alinea s om aan te sluiten bij de Nederlandse wet- en regelgeving; tekstuele aanpassingen als gevolg van het afstemmingstraject met Brussel. An BV Veendam moet GIBO Groep schadevergoeding betalen BV Veendam moet GIBO Groep een schadevergoeding van betalen. Dat heeft de rechter in Groningen op 26 maart jl. bekendgemaakt. De voetbalclub die uitkomt in de Jupiler League stelde GIBO Groep aansprakelijk voor de aftrek van drie punten die de club door de KNVB reeds werd opgelegd. In februari 2008 werden er drie punten afgenomen van BV Veendam, nadat de club een foutieve jaarrekening inleverde bij de bond. De Groningers gaven de schuld van die sanctie aan het accountantskantoor, dat ook met naam en toenaam in de media verscheen. GIBO Groep claimde daarna aan schadevergoeding. De rechter achtte die eis echter te veel van het goede. Als gevolg daarvan werd het bedrag verlaagd naar An 2 Accountancynieuws 9 april 2010 nr 7 9 april 2010 nr 7 Accountancynieuws

3 nieuws An Ook uitvraag jaarloongegevens over 2009 mogelijk Bij de aanvang van de operatie Walvis is een tijdelijk vangnet gecreëerd om bij ministeriële regeling de invoeringsproblematiek van jaarloongegevens uit de polisadministratie het hoofd te bieden. Deze vangnetbepaling is tijdelijk verlengd om alsnog de jaarloongegevens over 2009 bij een aantal werkgevers uit te vragen. Dit heeft het ministerie van Financiën bekendgemaakt. De gegevens uit de polisadministratie worden onder meer gebruikt bij de Belastingdienst voor de definitieve vaststelling van toeslagen, de aanslag of teruggaaf inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet en de aanslag inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen. Ondanks dat er al veel maatregelen zijn getroffen om de bruikbaarheid van de gegevens uit de aangifte in de loop van het jaar te verbeteren, kunnen nog niet alle onbruikbare loonaangiftegegevens op deze wijze worden hersteld. Daarom blijft uitvraag ook over 2009 nodig. Het aantal inhoudingsplichtigen dat bij de jaarloonuitvraag is betrokken, laat evenwel voor de periode een Belastingverdrag NL - Hongkong M inister De Jager van Financiën en professor Chan Ka Keung, Secretary for Financial Services and the Treasury van Hongkong, tekenden eind vorige maand in Hongkong een belastingverdrag tussen Nederland en Hongkong. Het verdrag voorkomt dubbele belasting op inkomen en vermogenswinsten en geeft zekerheid over de fiscale behandeling van inkomsten zoals ondernemingswinsten, dividenden, arbeidsinkomen en pensioenen. Daarnaast is het verdrag bedoeld om belastingontwijking te voorkomen en voorziet het in de uitwisseling van inlichtingen op belastinggebied conform de OESO-standaarden. Het verdrag moet in beide landen nog door de parlementen worden goedgekeurd. An sterk dalende tendens zien. De bij de jaarloonuitvraag betrokken inhoudingsplichtigen waren in 2006: , in 2007: en in 2008: De verwachting voor 2009 is dat er ongeveer inhoudingsplichtigen worden uitgevraagd. n inhoudingsplichtige hoeft jaarloongegevens alleen op verzoek van de inspecteur aan te leveren. Deze zal De digitale agenda Op 18 maart jongstleden presenteerde onze eurocommissaris Neelie Smit Kroes haar Digitale Agenda. In het kort komen haar plannen neer op faciliteren. Op zich is dat een rol die bij de overheid past. Haar speech werd deels gevuld met vergezichten over ICTtoepassingen die ons leven aangenamer kunnen maken en die misschien wel essentieel zijn voor kostenbeheersing in de gezondheidszorg. De maartaflevering van het Amerikaanse Wired een maandblad over technologie en trends blikt terug op de internetbubble die 10 jaar geleden ontplofte. In Nederland is Nina Brinks daarvan het grote voorbeeld. In Amerika zijn er meer: Bernie Ebbers, oprichter van WorldCom, zit nu een gevangenisstraf uit van 24 jaar. Shawn Fenning vond als student Napster uit filesharing - en zette daarmee de hele muziekbranche op zijn kop. Sabeer Bhata, uitvinder van hotmail. Hij verkocht op zijn 29e verjaardag zijn bedrijf aan Microsoft voor $ 400 miljoen. Andere getallen zijn m.i. belangrijker, namelijk de kosten van internet. Bandbreedte, geheugenruimte, hosting, enz. kosten nu een fractie van wat het toen kostte. Online boekhouden, qua concept niet zo moeilijk, kon niet uit vanwege trage en onbetrouwbare verbindingen. Nu kan dat wel. Op het hoogtepunt van de internetbubble was het bijna onfatsoenlijk om te alleen in uitzonderingsgevallen gebruik maken van de mogelijkheid tot uitvraag. Daarbij is de intentie het aantal uitvragen tot een minimum te beperken. De opgave moet langs elektronische weg worden gedaan. De uitnodiging tot het verstrekken van gegevens is eind maart door de Belastingdienst verstuurd aan de betrokken inhoudingsplichtigen. An commentaar vragen naar het businessmodel van een internetonderneming. Hun levensvatbaarheid werd uitgedrukt in termen als burn rate, oftewel hoelang duurt het totdat het geld op is? Nu wordt die discussie volop in talloze markten gevoerd. In uw markt wordt het einde voorspeld van uren x tarief en ontstaan er nieuwe abonnementsgebonden diensten, mengvormen, enz. Kenmerk daarvan is dat online dienstverlening en online werken hieraan ten grondslag liggen. Neelie Smit Kroes wil heel Europa aan het internet, breedband, hoge upload- en downloadsnelheden. Grote hoeveelheden content moeten razendsnel, real time over het net gestuurd kunnen worden. En we moeten in HD beeld en geluid via internet kunnen praten met onze familie overzee. Tja Uiteindelijk zal iedereen een vertaalslag willen maken naar zijn eigen situatie. Wat wil ik ermee als consument? Wat kun je ermee als dienstverlener? Welke kansen biedt het uw klanten? Leuke vraag: zou u 10 jaar geleden het nut hebben gezien van sites als Hyves, LinkedIn, Facebook? Of YouTube, twitter? Er bestaan dus nu dingen die 10 jaar geleden niet bestonden. An Accountancynieuws 9 april 2010 nr 7 3

4 An nieuws Accountancylabel MKBduurzaam streeft naar landelijke dekking MKBduurzaam is op zoek naar regionale accountantsorganisaties die het label MKBduurzaam mee willen helpen uitbouwen. In 2008 startte Zwart Mul Groep Accountants en Adviseurs, gevestigd in Baarn, Maarssen en Houten, met deze nieuwe vorm van dienstverlening: duurzaamheidsadvisering voor het MKB. Voor deze dienstverlening werd het label MKBduurzaam in het leven geroepen. Het label werkt volgens de wereldwijd erkende standaard op duurzaamheidsgebied van het Global Reporting Initiative en wordt gebruikt door grote bedrijven om maatschappelijk verslag uit te brengen. Het fundament van MKBduurzaam ligt in de provincie Utrecht, maar er wordt nu gezocht naar landelijke dekking van het concept. Belangstellenden De eerste partners voor MKBduurzaam hebben zich inmiddels gemeld. Dit zijn Jongejan & Partners Accountants-Fiscalisten-Adviseurs (zeven kantoren in Noord-Holland) en Konings-Meeuwissen Accountants en Belastingadviseurs (acht vestigingen in de omgeving Nijmegen). Beide ondernemingen gaan volgens het MKBduurzaam-concept hun regio nale klanten adviseren. An E&Y speelt in op verhoogde vraag naar forensisch accountants De crisis maakt bedrijven argwanender naar eigen medewerkers, zodat de forensisch accountant meer wordt gevraagd dan ooit. Volgens Dagblad de Pers werft Ernst & Young daarom volop nieuwe accountants. De krant sprak met Remco de Groot van de afdeling forensische accountancy bij Ernst & Young, die aangeeft dat de aanwezigheid van de drie voornaamste oorzaken voor fraude zijn Verhuizing Alfa Accountants en Adviseurs Barneveld Alfa Accountants en Adviseurs Barneveld verhuisde eind vorige maand naar een nieuwe locatie aan de Stationsweg 62. De ligging vlakbij de aansluiting naar de A1 maakt het kantoor gemakkelijker te bereiken voor haar eigen medewerkers en voor cliënten. Het pand aan de stationsweg 62 (3771 VH Barneveld) is efficiënt ingedeeld, zodat er weer volop ruimte is voor de medewerkers. Telefoonnummers, faxnummers, postbusadres en de adressen blijven ongewijzigd. Op donderdag 20 mei 2010 afdeling waarschijnlijk meer zal gaan belasten. De Groot: In een crisis wordt de druk op werknemers opgevoerd. Om niet ontslagen te worden, de aandeelhouders tevreden te houden of de persoonlijke bonus veilig te stellen is het risico groter dat er met resultaten en kosten wordt geknoeid. Zie ook de column van Jan Joling, Integriteit, fraude en crisis op pag. 21 in deze editie van Accountancynieuws. An van uur leiden de 39 medewerkers cliënten en belangstellenden rond op hun nieuwe werkplek. An V.l.n.r: W. Bink, J. Rijken, (beiden Zwart Mul Groep), J. Jongejan, N. Blokker en A. Jongejan (Jongejan & Partners) KPMG: Nederland goedkoopste vestigingsland Europ a Nederland is de goedkoopste vestigingsplaats in Europa voor buitenlandse ondernemingen. Dat concluderen onderzoekers van KPMG op basis van internationaal onderzoek. De bedrijfskosten van de onderzochte landen, waaronder Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Japan en Mexico, zijn vergeleken met die van de Verenigde Staten. Het kostenvoordeel van Nederland ten opzichte van de VS bedraagt 3,5 procent. Vergeleken met Groot-Brittannië, het op een na goedkoopste land, is het voordeel 1,7 procent. Japan en Duitsland blijven de duurste van de onderzochte landen, blijkt uit het tweejaarlijkse onderzoek van KPMG. Het kostennadeel van deze landen bedraagt respectievelijk 7,6 en 2,6 procent. An 4 9 april 2010 nr 7 Accountancynieuws

5 nieuws An Belastingadvieskantoor Sidler sluit zich aan bij Countus Belastingadvieskantoor Sidler te Amersfoort heeft zich per 1 april 2010 aangesloten bij Countus accountants + adviseurs. De nieuwe organisatie gaat verder onder de naam Countus Sidler accountants + adviseurs. Het team wordt versterkt met vestigingsdirecteur Ruud Wijnands RA. Het biedt de adviseurs van Belastingadvieskantoor Sidler de mogelijkheid Countus in te schakelen als ze er zelf niet uitkomen. Countus hecht veel waarde aan regionale aanwezigheid van kantoren, waarbij iedere vestiging een grote mate van zelfstandigheid behoudt. Countus Amersfoort is gevestigd op Spacelab 9 te Amersfoort, tel. [033] Countus heeft circa 650 medewerkers, verdeeld over 21 vestigingen, met een hoofdkantoor in Zwolle. An Kees Meijer (Directie Countus), Norbert Sidler, Ruud Wijnands, Peter van de Streek (Directie Countus). Accon avm en Grant Thornton willen stevig op overnamepad Accon avm begint een overnamespel dat de bedrijfstak grondig kan opschudden, zo schreef Het Financieele Dagblad op 1 april jl. De ambitie van Peter Feijtel, bestuursvoorzitter van Accon avm, zou loodrecht afkoersen op verdubbeling van het huidige aantal werknemers naar Een bericht dat wordt bevestigd op de website OverFusies.nl. Er zouden gesprekken lopen met het Limburgse accountantskantoor ZR, omvang 230 medewerkers. Op 22 februari jl. introduceerde accon avm het nieuwe dienstverleningsconcept Ellen4biz. Daar- Vallei Accountants in Woudenberg Sinds 25 maart jl. herbergt Woudenberg een nieuw accountantskantoor onder de naam Vallei Accountants. Aan de Parallelweg 2 in Woudenberg, op het grensgebied van de Gelderse Vallei en de Utrechtse Heuvelrug, opereert het net gestarte kantoor onder leiding van een registeraccountant en een belastingadviseur. Vallei Accountants werd onlangs geregistreerd bij de Autoriteit Financiële Markten en mag wettelijke controle-opdrachten verrichten. An Accountancynieuws 9 april 2010 nr 7 mee kunnen ondernemers eenvoudig online hun administratie doen en hebben zij toegang tot een kennisbank en netwerkcommunity. Indien de missie slaagt om uit te groeien tot een kantoor met werknemers, dan wordt accon avm daarmee het vierde kantoor van Nederland. Fusie met de van oudsher agrarische kantoren, zoals Flynth, ABAB en Alfa zou de doelstelling in een keer realiseren. Een andere weg is het overnemen van een tiental kleinere - top kantoren. Accon avm behaalde in 2008 een omzet van 114 miljoen en telde 738 fte s. Grant Thornton wil naar man Eerder werd bekend dat ook Grant Thornton vergelijkbare plannen heeft. Het kantoor wil verdubbelen van 500 naar medewerkers. Bestuursvoorzitter Gerard Mulder van Grant Thornton meldde begin februari dat zijn accountantsorganisatie een betere positie op de accountantsmarkt voor beursfondsen nastreeft, gezien de huidige ondervertegenwoordiging aldaar. Twee jagers Sommige accountantskantoren zouden zowel door Accon avm als door Grant Thornton benaderd zijn. Accon avm wil binnen een maand uitsluitsel geven over een eventuele overname van ZR. An Kwalificatiebeschikking Amerikaanse pensioenfondsen geschrapt Amerikaanse pensioenfondsen kunnen vanaf 1 april 2010 geen kwalificatiebeschikking meer aanvragen bij de Belastingdienst om vermindering van dividendbelasting te verkrijgen onder het belastingverdrag NL-VS. R eeds afgegeven kwalificatiebeschikkingen blijven nog drie jaar geldig. Daarna is in alle gevallen een Amerikaans formulier 6166 nodig, volgens het ministerie van Financiën. Amerikaanse pensioenfondsen kunnen onder het belastingverdrag tussen Nederland en de VS vermindering van de Nederlandse dividendbelasting krijgen. De procedure hiervoor is beschreven in de uitvoeringsvoorschriften (gepubliceerd in de Staatscourant van 2 november 2007, nr. 213) in combinatie met de regeling gepubliceerd bij mededeling van 6 augustus 2007 (Stcrt. 2007, 154). Bij het verzoek tot vermindering van de Nederlandse dividendbelasting aan de bron moesten Amerikaanse pensioenfondsen tot nu toe óf een geldig door de IRS afgegeven certificaat 6166 óf een door de Nederlandse Belastingdienst afgegeven kwalificatiebeschikking overleggen. De laatste is met ingang van 1 april jl. geschrapt. An 5

6 An nieuws Beconuitstel aangiften IB en VpB 2009 aanvragen vóór 1 mei Vóór 1 mei 2010 moeten belastingadviseurs uitstel indienen voor de aangiften inkomstenbelasting 2009 en vennootschapsbelasting Uitstel kan alleen aangevraagd worden via daarvoor beschikbaar gestelde formulieren op Belastingdienst.nl of elektronisch via de professionele software. Belastingvrij over de grens Op 19 maart jl. wees de Hoge Raad arrest in een belastingzaak die 5 jaar geleden door mr. T.J. Keizer van accon avm belastingadviseurs werd voorgelegd aan de rechtbank Leeuwarden. Het ging om een melkveehouder die zijn Nederlandse boerderij verkocht en een Duitse boerderij terugkocht. En toen begon het getouwtrek over staking, dus afrekening van stille reserves of verplaatsing en dus doorschuiven van de stille reserves. De vele hectares grond en quotum in Duitsland vormden voor de fiscus de basis voor afrekening er is sprake van een ander bedrijf. Keizer hield voet bij stuk over verplaatsing. Rechtbank Leeuwarden oordeelde dat de uitbreiding blijk gaf van goed ondernemerschap en dat dit geen staking van het bedrijf met zich meebracht. Identiteit De Belastingdienst ging in hoger beroep bij het Gerechtshof Leeuwarden. Dat stelde de Belastingdienst in het gelijk en oordeelde dat sprake was van staking. Uiteindelijk moest de Hoge Raad de knoop dus doorhakken: verplaatsing. Immers, zolang de identiteit gelijk blijft, is er sprake van een verplaatsing van het bedrijf. Overigens vormde de zaak aanleiding voor de Europese Commissie om Nederland de verplichting op te leggen haar wetgeving zo aan te passen dat bij emigratie niet afgerekend dient te worden. An Het is dit jaar voor het eerst ook mogelijk om elektronisch uitstel aan te vragen voor cliënten met een gebroken boekjaar. Fraudeonderzoek Het Centrum Wiskunde & Informatica (CWI) in Amsterdam gaat in samenwerking met PricewaterhouseCoopers, de Belastingdienst en ComputationalAuditing.com onderzoek doen naar auditingdiensten die de financiële en administratieve processen in bedrijven real-time kunnen monitoren. Volgens een recent kwartaalbericht van de Bank of International Settlements (BIS) bedraagt de omvang van de weinig transparante derivatenmarkt miljard US$. In de EU bedraagt de geschatte fraude met BTW tussen de 200 en 250 miljard per jaar. Met de resultaten uit het onderzoek naar transparante administratieve processen kunnen obscure en illegale praktijken in een vroeg stadium aan het licht worden gebracht. Accountants kunnen zo de kwaliteit en stabiliteit van het financiële systeem beter waarborgen, de betrouwbaarheid van services zichtbaar maken en daarnaast kosten besparen. Elektronisch uitstel gebroken boekjaar Uitstel voor cliënten met een kort boekjaar kan alleen maar via het hiervoor bestemde formulier worden aangevraagd. Een elektronisch verzoek om uitstel kan pas vanaf 11 april 2010 worden ingediend. De Belastingdienst zal in voorkomende gevallen een foutverslag sturen met daarop de geweigerde uitstelverzoeken. In juni 2010 zullen dan de inleverschema s worden toegezonden. Voor aangiften waarvoor het uitstel is goedgekeurd, geldt dan een uiterste indiendatum van 1 mei An Meta-mode Centraal in het onderzoek staat de ontwikkeling van een meta-mode. Met nieuw te ontwikkelen domeinspecifieke talen worden daarmee verschillende bedrijfsmodellen beschreven, op basis waarvan automatisch auditing-diensten worden gegenereerd. Deze auditingdiensten voeren voortdurend real-time controles uit op de financiële bedrijfsvoering van organisaties. CWI stelt hiervoor de onlangs door haar ontwikkelde metaprogrammeertaal Rascal ter beschikking. Softwareanalysetechnieken, zoals architectuurreconstructie en analyse van versiehistories, worden in het onderzoek gebruikt om data uit financiële rapporten en uit de broncode van IT-systemen af te leiden. Het onderzoek is gebaseerd op een kernconcept uit de Nederlandse accountancytheorie: de super-cycle (waardekringloop), die de verbanden tussen de verschillende bedrijfsprocessen weergeeft en de interactie tussen organisatie en accountant beschrijft. An KroeseWevers herstructureert vestigingen Raalte en Deventer KroeseWevers accountants en belastingadviseurs gaat haar dienstverlening in Salland herstructureren. De sterke groei van de organisatie in deze regio gedurende de afgelopen jaren ligt hieraan ten grondslag. Zo wordt het kantoor Deventer in de nieuwe constellatie ook de back-office voor de Raalter vestiging en verhuizen enige medewerkers van Raalte naar Deventer. Het kantoor verlaat Raalte dus niet, maar centraliseert wel een aantal diensten. An 6 9 april 2010 nr 7 Accountancynieuws

7 Bent ú in control, terwijl alles in beweging is? Manage met Alure! CRM Uren & Declaratie Document Management Planning & Control Workflow Financieel ClientPortal Online Diensten SRA~Alure Template Specifiek ontwikkeld voor accountancy, fiscale dienstverlening en administratiekantoren Dé standaard oplossing in Best of Breed, 50% marktaandeel boven 20 werkplekken Connectoren met vrijwel alle (vaktechnische) applicaties in de branche Hoogwaardige expertise door consultants die uw taal spreken Schaalbaar voor elke organisatie en bedrijfsgrootte van 5 tot werkplekken! Samenwerking met SRA garandeert maximale ondersteuning van wet- en regelgeving Ontwikkeld en geleverd vanuit de bron, Innolan BV T: (074) E: I:

8 An nieuws Overdrachten RA-praktijken Op korte termijn genoeg opvolgers beschikbaar De komende vijf jaar zal circa 7% van de RA-vennoten overgaan tot verkoop van zijn praktijk(deel). Het goede nieuws is dat er op die termijn voldoende jonge en ervaren RA s beschikbaar zullen zijn om hen op te volgen. Dat blijkt uit deskresearch van Arjen Schutte van Full Finance op basis van gegevens van het NIVRA. Uit het bovenste histogram blijkt dat er een mooie spreiding te zien is ten aanzien van de leeftijd van de RA-vennoten. In de leeftijdscategorie jaar zijn de RA-vennoten het sterkst vertegenwoordigd, voor de jongere en oudere leeftijdscategorieën neemt de representatie redelijk geleidelijk af. De groep RA-vennoten boven de 60 jaar maakt ongeveer 7% van de groep uit. Dat zijn er ongeveer 110 van de circa Deze vennoten zullen zich in de nabije toekomst moeten voorbereiden op de verkoop van hun praktijkdeel. De groep die daadwerkelijk te maken krijgt met verkoop zal uiteindelijk groter zijn. Er zijn immers altijd nog andere, al dan niet te voorziene redenen waarom RAvennoten kunnen besluiten voortijdig uit te treden. Toestroom Is er dan sprake van een gerede kans op discontinuïteit van de praktijken? Full Finance verwacht dit niet. Er zijn voldoende jonge en ervaren medewerkers die een vennotenpositie kunnen overnemen van de oudere RA-vennoten. Uit het onderste histogram blijkt niet alleen dat de meeste RA-medewerkers 33 jaar zijn, maar ook dat er sowieso een aardig potentieel aan RA-medewerkers tussen de 30 en 40 jaar is, die zouden kunnen doorschuiven naar de positie van RA-vennoot. Hoeveel RA-medewerkers er daadwerkelijk zullen klaar staan die voldoende capabel zijn en ook de intentie hebben om daadwerkelijk vennoot te worden, is een Leeftijden RA-vennoten Leeftijd Leeftijd Leeftijden RA-medewerkers onbekend, maar uiteraard dynamisch gegeven. Wel is bekend hoeveel procent van de RA-medewerkers van plan is om het openbare accountantsberoep te verlaten: dat is ongeveer 25% (Accountancy Beloningsonderzoek 2009, Reed Business/NI- VRA). Uit diezelfde bron blijkt dat eveneens ongeveer een kwart van de RAstudenten van plan is om binnen nu en vijf jaar buiten de openbare accountancy te gaan werken. Het zou interessant zijn om te weten welk concreet beeld er gaat ontstaan als dit toekomstperspectief over Tweede Kamer verklaart fusieplannen NIVRA en NOvAA niet controversieel De Vaste Kamercommissie van Financiën besprak onlangs de brief die minister De Jager verstuurde over de fusie tussen NIVRA en NOvAA. De Kamer wil het voorstel tot wetgeving afwachten en ziet geen problemen in de fusie. Dat betekent dat de fusie- de hierboven geschetste situatie zou worden heengelegd. De functies zijn door de RA-vennoten zelf opgegeven; doordat niet alle vennoten hun functie als zodanig opgeven, zijn de in dit artikel vermelde gegevens schattingen met een marge van maximaal 10%. An Drs. Arjen Schutte RAB, werkzaam bij Full Finance als adviseur fusies en overnames voor accountantskantoren. Deze analyse vond plaats in samenwerking met het NIVRA. plannen niet controversieel zijn verklaard. Wel verwacht een aantal Kamerleden nog een antwoord van de minister. Dat betreft vragen die nog uit de periode van de WTA-discussie in de Tweede Kamer dateren over titelgebruik en de pbo-status. An 8 9 april 2010 nr 7 Accountancynieuws

9 nieuws An Keurmerk E-factureren half april beschikbaar Het Keurmerk E-factureren komt medio april beschikbaar. De instelling van dit keurmerk moet er toe leiden dat e-factureren op grotere schaal wordt toegepast. Het vertrouwen in e-factureren, dat hiermee hand in hand gaat, moet hierdoor eveneens worden gestimuleerd. Wanneer dit lukt, kunnen ondernemingen forse besparingen op dit gebied tegemoet zien, aldus Friso de Jong, voorzitter Stichting Factuurwijzer en initiatiefnemer van het Keurmerk E-factureren. Het Keurmerk E-factureren is een horizontaal keurmerk. Dat wil zeggen dat het zich richt op alle organisaties die met elektronische facturen te maken hebben of krijgen. Het Keurmerk is daarbij van toepassing op alle elektronische facturen en bijlagen. Ongeacht de vraag of het gaat om in- of verkoopfacturen en ongeacht de aard van verzender of ontvanger. Minimumeisen De keurmerkbeginselen zijn opgesteld op basis van diverse gezaghebbende bronnen. Zij vormen de minimumeisen waaraan een keurmerkvoerder (een organisatie die het keurmerk wil gebruiken) zich vrijwillig wil verbinden, zoals: naleven van wet- en regelgeving, gelijkheid tussen papieren en elektronische facturen, geen gedwongen overstap, voorkomen van customer lock-in, rechtstreeks en permanent toegankelijke bereikbaarheidsgegevens, betrouwbare organisatie en bedrijfscontinuïteit, controleerbaarheid, vertrouwelijkheid en privacy, grensoverschrijdende facturen en geschillenbeslechting. Voordelen keurmerkvoerders Het voeren van het Keurmerk E-factureren levert meer vertrouwen in elektronisch factureren op, wat kan leiden tot daadwerkelijk overschakelen hierop, met hieraan gerelateerde mogelijke besparingen. De voordelen voor organisaties/consumenten die elektronische facturen ontvangen van een keurmerkvoerder zijn: bij vragen en onjuistheden kan gemakkelijk en rechtstreeks contact op worden genomen met de keurmerkvoerder via de hyperlink in het keurmerk; niet - financieel - worden gedwongen om over te stappen op e-factureren; gelijkheid tussen papieren en elektronische facturen; beschikking kunnen blijven houden over verzonden en ontvangen elektronische facturen; ook bij een overstap naar een andere leverancier; er op kunnen vertrouwen dat wordt voldaan aan de wetten en regels rondom fiscale controle en privacy; de keurmerkvoerder kunnen beoordelen. onafhankelijke geschillenbeslechting. Zie ook An Masterclass 20 april 2010 Mediaplaza Utrecht Thema: Transparantie XBRL Vooruitstrevend Denken Accountant 2.0 Social Media in de praktijk Meer informatie of inschrijven? 20 april 2010 Thema: Transparantie Advertentie_180x124mm_accn_halve pagina.indd :31 Accountancynieuws 9 april 2010 nr 7 9 april 2010 nr 7 Accountancynieuws 9

10 An nieuws In het nieuws: Dennis van Heteren AA van JAN Accountants & Belastingsadviseurs Op 25 maart jl. werd de regiowinnaar West van de SRA-Overname Award bekendgemaakt. De eer ging naar Ed Magnée, medeoprichter en directeur van het bedrijf Alares uit Den Haag, en Ad Hendriksen AA en Dennis van Heteren AA van JAN Accountants & Belastingsadviseurs in Zwanenburg. Alares schakelde de hulp van JAN Accountants & Belastingsadviseurs in om de overname van een andere partij beter te kunnen realiseren. Een paar vragen aan Dennis van Heteren AA over dit traject. Kon Alares zich gelijk vinden in jullie overnameadvies? De directie van Alares, een adviesbureau op het snijvlak van innovatie en organisatie, heeft een sterke visie. Afscheid nemen van één van de oorspronkelijke aandeelhouders was een onvermijdelijke stap in het realiseren van deze visie. Wij hebben een aantal scenario s doorgerekend, waaruit ook bleek dat een overname tot de beste aandeelhouderwaarde zou leiden. Het lastige aan deze case was dat de ene aandeelhouder graag wilde kopen en de andere aandeelhouder geen behoefte had om te verkopen. In overleg met ons en de juridische adviseur nam Alares op een aantal kritieke momenten de juiste besluiten, waardoor het proces niet stagneerde. Waarom krijgt Ed Magneé de prijs en krijgen jullie alleen de eer? Onze prijs zit in de waardering voor ons werk. In de eerste plaats is dat de waardering door de klant en daarnaast de waardering door onze beroepsorganisatie. Onze organisatie heeft de advisering op het gebied van koop, verkoop en waarderingen van ondernemingen sinds kort samengevoegd in JAN Overnames & Waarderingen. Een specialisme binnen onze organisatie waarvan wij veel verwachten. Het mogen deel uitmaken van het winnende team en de publiciteit die deze eer geeft, is voor ons de beste referentie om nieuwe opdrachten op dit vlak te kunnen verwerven. Waar bleek voor u als accountant de meeste waardering uit bij het juryrapport? Wij hebben het juryrapport nog niet mogen inzien. Het juryrapport wordt tijdens de finale op 14 april a.s. toegelicht. Tot die tijd blijft het voor ons ook nog een verrassing. An Graydon: Bedrijven deponeren nog steeds slecht, maar het gaat iets beter Alhoewel op dit moment gemiddeld 15% van de ondernemingen nog steeds de jaarstukken over de boekjaren 2005, 2006 en 2007 niet deponeerde bij de Kamer van Koophandel en dit percentage voor de jaarstukken 2008 op 35,6 procent ligt gaat het toch ietsje beter met het tijdig deponeren, zo stelt kredietmanagementbureau Graydon op basis van onderzoek i.s.m. Het Financieele Dagblad. De 35,6 procent niet tijdig deponerende ondernemingen over 2008 staan gelijk aan bedrijven, die daarmee formeel een economisch delict plegen. Toch tonen de resultaten over 2008 Zie voor de complete vacaturetekst: noord-holland Werken bij WEA? Een wijs besluit! Heb je ambities om door te groeien en wil je werken aan je adviesvaardigheden? Dan biedt WEA de volgende functies: een lichte verbetering aan in vergelijking met voorgaande jaren, toen circa 40% van de ondernemingen de jaarcijfers niet op tijd indiende. Deponeringsplichtige ondernemingen moeten, zoals bekend, binnen een wettelijke termijn van 7 maanden hun jaarcijfers deponeren. Alleen vanwege bijzondere omstandigheden kan een onderneming maximaal 6 maanden uitstel krijgen, waarmee de termijn kan worden opgerekt tot 13 maanden na afsluiting van het boekjaar. Gebrekkig inzicht vanwege niet niet of te laat publiceren van de cijfers zet kredietverlening echter al bij voorbaat onder druk. Zie ook pag. 19 van deze AN. An Manager accountancy m/v Medewerker accountancy m/v april 2010 nr 7 Accountancynieuws

11 nieuws An VAS/NIVRA-symposium 2010 op 29 april a.s. Internationalisering en specialisatie van het accountantsonderwijs Internationalisering en specialisatie van het accountantsonderwijs. Hierover gaat het symposium dat de Vereniging van Accountancy Studenten (VAS) en het Koninklijk NIVRA gezamenlijk organiseren op 29 april a.s. Het symposium is een waardige, complementaire opvolger van het vorige symposium in 2008, dat het thema RA van de toekomst had. Het programma en de genodigde sprekers zien er veelbelovend uit. Dagvoorzitter Jules Muis leidt dit symposium, en naast zijn inbreng kunnen belangstellenden rekenen op interessante bijdragen van onder anderen prof. M. (Mark) Alisson CA (Bestuursvoorzitter IAESB, education chair of the IFAC), Philip Wallage namens CEA, en Leen Paape belicht het onderwerp vanuit zijn positie als de dean van Nyenrode School of Accountancy & Controlling. Namens de VAS houdt Tom Ooms een betoog over de Eumedion tevreden over NIVRA-rapport Vóór betere vergelijkbaarheid niet-financiële informatie Het NIVRA-rapport Meer dan euro s alleen kan op goedkeuring rekenen van Eumedion, de belangenorganisatie van institutionele beleggers op het terrein van corporate governance. Eumedion is ook een voorstander van het vergroten van de vergelijkbaarheid en begrijpelijkheid van niet-financiële informatie. Wel ziet Eumedion nog wat haken en ogen als het gaat om relevantie. Die kan volgens de organisatie per branche en zelfs per onderneming sterk verschillen. Enige ruimte voor maatwerk ligt vanuit dit oogpunt voor de hand en is ook in het belang van de behoefte van institutionele beleggers om vooral relevante niet-financiële informatie ter beschikking te krijgen, aldus Eumedion. Accountancynieuws 9 april 2010 nr 7 mogelijkheid tot specialisatiefases in de opleiding en het daarin verweven van een internationale onderwijsstandaard (die vrij verkeer van accountancystudenten en accountants mogelijk maakt). Informatie en aanmelden Het inhoudelijke gedeelte van het symposium begint om 11:00 uur en eindigt om 16:30 uur. Locatie is landgoed Nyenrode, te Breukelen. Doelgroep: een ieder die iets met de accountantsopleiding te maken heeft (universiteiten, docenten, hoogleraren, studenten, werkgevers, e.d.), en overige geïnteresseerden. Het symposium is gratis en kan voor RA s 5 PE-punten opleveren. Zie de website voor aanmelding en extra info. An Lees de uitgebreide inhoud van het symposium in de agenda van Zekerheid Assurance van niet-financiële informatie door de externe accountant zou volgens Eumedion niet verplicht moeten zijn, zeker niet als die assurance wordt verschaft in de vorm van assurancerapport zoals dit thans in de praktijk gebruikelijk is. De daarin gehanteerde twee zekerheidsniveaus wekken volgens Eumedion alleen maar verwarring. Als een onderneming er voor kiest om de accountant assurance te laten verschaffen, wil Eumedion dat de accountant in zijn rapportage meer expliciet inzicht geeft in de verrichte werkzaamheden, de belangrijkste discussiepunten met de onderneming, de kwaliteit van de informatieverschaffing en de mate van consistentie in de verantwoording door de onderneming. An Meest gelezen nieuwsberichten op Inschrijving AA doorgehaald: Weigering toetsing vanwege kosten Accon AVM: Verplaatsing bedrijf naar het buitenland zonder belasting te betalen kan Wessanen draagt Deloitte voor als nieuwe externe accountant BV Veendam moet GIBO Groep schadevergoeding betalen Accon AVM en Grant Thornton op overnamepad Deloitte: Zwartspaarders zijn slecht af in Nederland Graydon: half miljoen jaarstukken nog niet gepubliceerd Accon AVM: werkgevers duurder uit met uniformering loonbegrip Klacht bij Accountantskamer: drie RA s doen aan geschiedvervalsing Studie: accountants moeten communicatieve en commerciële vaardigheden verbeteren Verder in het nieuws Geslaagde aanleveringen eerste SBR-berichten bij deelnemende banken Nieuwe controlestandaarden (NV COS) vastgesteld NIVRA onderzoekt gebruik sociale netwerksites door accountants AFM: Driekwart pensioenadviezen aan MKB onvoldoende CBS: Prijsindex accountantscontrole in 2009 licht omlaag Accountantskantoren huiverig voor inhuren zzp ers Zwartspaarders zijn slecht af in Nederland Deloitte partner van drie golftoernooien Accountants en software engineering onderzoekers pakken samen fraude aan Alfa Kollum officieel geopend Wetsvoorstel: Risicoinventarisatie voor kleine werkgever gemakkelijker Ernst & Young lanceert Africa Business Centre 11

12 An interview Arie Elsenaar RA RE van Deloitte over accountantswerk publieke sector in vergelijking met andere sectoren Publieke sector verlangt kritische accountant, met politiek gevoel Frans Heitling Accountant zijn in de publieke sector is iets anders dan accountant zijn ten behoeve van private ondernemingen. Het maakt wat uit of je als accountant rapporteert aan een politiek-bestuurlijk orgaan of aan het management of de aandeelhouders van een onderneming. De grote overeenkomst is dat je voor beide een kritische blik en instelling nodig hebt. Arie Elsenaar is partner bij Deloitte en houdt zich bij uitstek bezig met lokaal bestuur. Zoals voor ondernemingen Boek 2 Titel 9 van het Burgerlijk Wetboek, de RJ-richtlijnen of IFRS-standaarden van toepassing zijn, zo geldt voor het lokale bestuur het Besluit Begroting en Verantwoording Gemeenten en Provincies en het Besluit Accountantscontrole Provincies en Gemeenten. Dit is in veel opzichten een ander verantwoordingskader dan wat geldt voor private organisaties. Dat maakt het accountantswerk anders. De voorschriften en de stakeholders zijn anders. Volgens Elsenaar betekent dat niet dat je per se een ander soort accountant nodig hebt. De basishouding: een accountant heeft een kritische blik en opstelling, geldt in alle segmenten. Een accountant die werkt ten behoeve van de publieke sector moet echter wel weten dat hij rapporteert aan een politiek orgaan en dat is wel wat anders. Taak gemeenteraad Uiteindelijk is het aan een gemeenteraad om wat te doen met de informatie die een accountant levert. Sinds het begin van deze eeuw is er veel veranderd op het gebied van de regelgeving. Met de komst van het dualisme in 2002 burgemeester en wethouders voeren het lokale beleid uit en de gemeenteraad heeft een kaderstellende en controlerende taak en het Besluit Begroting en Verantwoording van gemeenten en provincies in 2004 zijn er april 2010 nr 7 Accountancynieuws

13 interview An wel kwaliteitsslagen gemaakt, constateert Elsenaar. De bedrijfsvoering en de financiële verantwoordingen van de gemeenten zijn daadwerkelijk naar een hoger plan getild. Daarmee is nog niet alles opgelost. Of een college binnen haar begroting is gebleven, is relatief eenvoudig vast te stellen. Het laatste stukje, het meten van de effecten van beleid, is nog steeds lastig. Dat mag nog wel een slag dieper, stelt hij. De programmabegroting wordt vaak ten onrechte gezien als het enige kaderstellende beleidsstuk waarin dit tot uitdrukking moet komen. Echter, ook de onderliggende beleidsnota s zijn als kaderstellend instrument waardevol, omdat daarin over meerdere jaren kaders worden gesteld en waarover verantwoording wordt afgelegd. Effecten van eigen reïntegratieinspanningen, werkzoekenden naar de arbeidsmarkt brengen, zijn doorgaans moeilijk te meten. Want is het bereikte effect of het uitblijven daarvan nu het resultaat van je eigen beleid of zijn er ook nog andere factoren? Maar ook de vraag: zijn er andere autonome effecten? Loopt de werkgelegenheid landelijk terug als gevolg van de recessie? Het voeren van eigen beleid door de gemeenteraad kent ook zijn beperkingen. 80% van de uitgaven bestaat uit de uitvoering van medebewindstaken (uitkeringen verstrekken, vergunningen verlenen, paspoortenuitgifte, etc.), ofwel taken die een gemeente moet uitvoeren. De eigen financiële beleidsruimte van een gemeente daarentegen bedraagt slechts 20%. Er worden nu omvangrijke landelijke bezuinigingen aangekondigd die ook de gemeenten zullen treffen. Daarnaast moeten gemeenten bezuinigen door de teruglopende opbrengsten van het grondbedrijf, de lagere opbrengst van de bouwleges en de hogere bijstandsuitkeringen. Elsenaar is vaak verbaasd om te zien waar gemeenten dan op gaan sturen: Zij geven bijvoorbeeld aan de inhuur van derden veel te duur te vinden. Terwijl ik vind dat je juist veel meer gebruik zou moeten maken van de inhuur van derden. Dat is vaak veel goedkoper. Gemeentes die veel inhuur hebben, hebben een knop om aan te draaien. Die kunnen zeggen Ik bouw het af. Een groot ambtelijk apparaat afbouwen gaat niet zo maar. Accountancynieuws 9 april 2010 nr 7 Elsenaar schat in dat de komende raadsperiode een beleidsarme periode wordt. Bezuinigen is het devies. Verschil publieke en private sector In principe is er geen verschil, constateert Elsenaar. Een uitspraak die hij even later overigens wel weer nuanceert. Accountants richten zich op het maatschappelijk verkeer dat besluiten neemt op basis van de jaarrekening die er ligt. Dat is hetzelfde. De manier waarop we dat doen en de voorschriften die er aan ten grondslag liggen zijn anders. De accountantscontrole bij een gemeente richt zich enerzijds op het vaststellen dat de jaar rekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, net als in het bedrijfsleven. Bij gemeenten komt daar vervolgens een oordeel bij over de financiële rechtmatigheid. Met andere woorden: zijn de baten en lasten en balansmutaties rechtmatig tot stand gekomen? Binnen één verklaring geven wij dus twee verschillende oordelen, dat kent het bedrijfsleven niet. Het één is een toestand, het ander een beweging. Wat als een van de twee oordelen negatief zou zijn? Is dan het geheel niet goed? Elsenaar constateert dat dat mogelijk is en in de beginperiode ook vaker voorkwam. Nu komt dat nog in beperkte mate voor. Hij wijst in dit kader ook op een pilot van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Bij een paar pilotgemeenten gaven de colleges van B en W een zogenaamd in control statement af in de jaarrekening, waarin zij verantwoording afleggen of de gemeente op rechtmatigheidsgebied in control is. Dit in control statement is dan weer onderdeel van de accountantscontrole. De accountant onderzoekt of het in control statement in overeenstemming is met zijn bevindingen, maar betrekt dit in zijn oordeel over het getrouwe beeld. Een apart rechtmatigheidsoordeel wordt dan niet meer gegeven. Zo n in control statement heeft overigens ook wel weer beperkingen. B en W kunnen daarin aangeven dat zij niet in control zijn. Dat is op zo n moment wel een getrouw beeld van de werkelijkheid. Zelfs als de rechtmatigheid dan toch niet in orde is, kunnen accountants wel een goedkeurende verklaring afgeven. Dat is dan ook de reden dat het ministerie van Binnenlandse Zaken tot nu toe terughoudend is om deze werkwijze toe te staan. Attitude accountant Een accountant die werkzaam is in de publieke sector hoeft geen andere houding te hebben dan een accountant in de private sector. Hij hoeft niet op een andere manier kritisch te zijn. Ook dat is een oordeel dat Elsenaar even later nuanceert. Je moet je er wel bewust van zijn dat je aan een politiek orgaan rapporteert. In een raadsvergadering mogen zich geen discussies meer voordoen over feiten, die moeten kloppen. Anders is dat funest. Dat heb je door hoor en wederhoor vastgesteld. Adviezen die je geeft, moeten gaan in de richting waarin de organisatie zich ontwikkelt, tenzij je dat natuurlijk geen goede ontwikkeling vindt. Elsenaar laat niet alleen accountants in zijn controleteams meelopen, maar ook organisatiedeskundigen en real estate experts. Die laatste zijn op dit moment erg belangrijk, omdat door de terugloop in de bouw de resultaten van veel grondbedrijven van gemeenten onder druk staan en er mogelijk extra afgeschreven moet worden op onderhanden werk. Het gesprek komt daarmee weer bijna automatisch op de rode draad: de regelgeving rond de verslaggeving in de publieke sector verschilt fundamenteel van de verslaggevingsregels voor de private sector. Geen BW2, geen RJ regels, geen IFRS. En opnieuw komt hij met een voorbeeld. Wanneer bij een gemeente de pensioenverplichtingen jaarlijks van gelijke omvang zijn, mogen die niet als een verplichte voorziening in een jaarrekening worden opgenomen. Zo lang ze maar wel structureel in de begroting zijn opgenomen. In het bedrijfsleven is dat ondenkbaar, pensioenverplichtingen moeten in de jaarrekening verwerkt worden. Een ander voorbeeld is het hanteren van afschrijvingstermijnen. Daarin hebben gemeenten relatief veel vrijheid, omdat bij gemeenten onderscheid wordt gemaakt in investeringen met economisch nut en investeringen met maatschappelijk nut. Gemeenten moeten investeringen met een economisch nut via bedrijfseconomische grondslagen afschrijven, investeringen 13

14 An interview met maatschappelijk nut mogen worden afgeschreven, het liefst in één keer. In het bedrijfsleven is dat ondenkbaar. Financiële positie Bij het beoordelen van de financiële positie van gemeenten zijn veel componenten van belang. Elsenaar: Je moet niet alleen kijken naar de algemene reserves. Belangrijk is het om te weten welke mogelijkheden je als gemeentelijke organisatie hebt om tegenvallers op te vangen. Dat betekent dat je de risico s moet kennen, maar ook de mogelijkheden om deze tegenvallers op te vangen wanneer die zich voordoen. Zijn je heffingen kostendekkend? Is er ruimte om de tarieven van de Onroerende Zaak Belasting te verhogen? Zijn er niet-bedrijfsgebonden materiële activa te gelde te maken, hangt er bijvoorbeeld ergens een Mondriaan aan de muur, die voor 1 euro in de boeken staat? Geschiedenis Zoals voor veel kantoren geldt, is ook Deloitte het resultaat van talloze fusies. In de publieke sector werd de VB-groep, die weer zijn oorsprong vond in de VNG, eind jaren negentig door Deloitte overgenomen. Deloitte is blijven investeren in de publieke sectortak van het kantoor. Nieuwe kansen dienden zich aan in de bredere dienstverlening die door de fusie ontstond, maar ook extra kansen in de markten als gezondheidszorg, woningcorporaties en onderwijsinstellingen. Deloitte bracht de voordelen van een veel grotere organisatie, zoals toen al geautomatiseerde controledossiers en een groot vaktechnisch bureau. Die ontwikkelingen gaan verder. De nieuwste loot is online ondersteuning van de interne controlefunctie binnen gemeenten. Software waarmee cliënten hun eigen interne controle kunnen doen. Web based, dus geen zorgen over implementatie en back-ups. Wanneer gemeenten dat willen, kunnen we meekijken. Het systeem is altijd aangepast aan de laatste stand van zaken in de regelgeving. Dit systeem voor interne controle sluit naadloos aan op de systemen die Deloitte gebruikt voor haar interim- en jaarrekeningcontroles. Het mes snijdt daarmee aan twee kanten. Audit public sector is een specialisme binnen Deloitte. Daarbij geldt dat partners vaak niet meer dan 2 specialismen hebben. Maar wel dat zij binnen hun specialisme altijd meerdere klanten hebben. Voor deelgebieden zijn er binnen de eigen organisatie weer aparte specialisten, bijvoorbeeld voor de omgevingsvergunning (WABO) en de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning). An april 2010 nr 7 Accountancynieuws

15 column An Joost Groeneveld Aandeelhouderwaarde in de schil A andeelhouderwaarde is dat deel van de ondernemingswaarde dat voor de verschaffers van het eigen vermogen beschikbaar is. In het algemeen wordt de ondernemingswaarde bepaald door de te verwachten vrije geldstromen te waarderen aan de hand van de geëigende vermogenskostenvoet. Daarbij niet te vergeten de waarde van het taxshield en de niet bedrijfsgebonden activa (excess cash). De kostenvoet is hoger naarmate de risicoopslag in de vermogenskostenvoet hoger oploopt. Op zijn beurt is de hoogte van de risico opslag afhankelijk van het risicoprofiel rond de verwachte geldstromen. Aandeelhouderwaarde is zodoende de resultante van verwachte operationele geldstromen, verwachte investeringsbedragen, belastingheffing, financiering, kostenverhoudingen op de financiële markten, risico opslagen en terzijde van de bedrijfsvoering plus/min mogelijke spaarpotjes of overschotten. Het streven naar aandeelhouderwaarde impliceert beoordeling van risico en beheersing van geldstromen. Daarom is het zo vreemd dat deze gerichtheid de financiële prestaties van bedrijven zou verslechteren. En toch is dát de uitkomst van het promotieonderzoek door Pieter Jan Bezemer, zoals dat met betrekking tot de door hem onderzochte top 100 beursgenoteerde ondernemingen in het desbetreffende persbericht werd gemeld. Bezemers verklaring is de volgende (de Volkskrant, 17 maart 2010): Focus op aandeelhouderswaarde leidt tot winst op de korte termijn, maar er is minder oog voor innovatie en de winstgevendheid op lange termijn. Neem bijvoorbeeld de beloningsplannen die vooral kijken naar de prestaties op de korte termijn. De focus op aandeelhouderwaarde leidt volgens Bezemer dus tot winst op korte termijn. En is winst niet bij uitstek de maatstaf voor financiële prestaties? Die zouden juist verslechteren. Dus een inconsistentie? Nee, Bezemer zal bedoelen dat de winst op korte termijn ten laste gaat van de winst op lange termijn. Maar ligt dat aan de focus op aandeelhouderwaarde? Ik denk van niet. Aandeelhouderwaarde heeft niets met winst te maken. Winst kan van alles zijn, maar het is geen geld. Winst is in feite een egalisator: een strijkijzer dat de plooien van de geldstromen over de jaren gladstrijkt. Met afschrijvingen, voorzieningen, amortisatie van gerealiseerde winst, voorzichtigheid, afboekingen en bijboekingen, Lifo s en Fifo s. Toegegeven: een knap staaltje Accountancynieuws 9 april 2010 nr 7 accounting. Maar wel iets heel anders dan waarde. En hoe zit het met die termijnen? Van belang voor aandeelhouderwaarde is dat alle verwachte vrije geldstromen eeuwigdurend worden meegerekend. Het is dan moeilijk voor te stellen dat de focus alleen de korte termijn zou betreffen. Met betrekking tot innovatie moet worden opgemerkt dat behalve voor ondernemingen die als cashcows kunnen worden getypeerd innovatie en de investering daarin bij uitstek de middelen zijn om de toekomstige geldstromen te onderhouden en te laten groeien. Wel is innovatie naar haar aard riskant. Maar zonder innovatie eindigt de onderneming bij de horizon van de levenscyclus van het bestaande product. In de bedrijfseconomie zijn in de loop der decennia allerlei ondernemingsdoelstellingen b edacht. Klassiek daarin is het streven naar maximale winst. Even klassiek daarbij is de voorwaarde dat dit streven niet de winst op lange termijn in gevaar mag brengen. Immers, de opvolgende doelstelling was altijd continuïteit. Van Th. Limperg kennen we zelfs de wet van de continuïteit. Met betrekking tot winst bestond ook in dit kader te zien de onopgeloste problematiek van de (niet )uitkeerbare winst (H.C. van Straaten, 1957). Binnen het Limperg Instituut heeft in 1984 een commissie gerapporteerd over een operationeel winstbegrip (in wezen toegevoegde waarde). Schijnwinst was een erkend begrip. Dan is er ook het verschil tussen enerzijds winst en anderzijds vermogensmutaties terzijde van de winst. En zijn er gebeurtenissen na balansdatum. Voor al die problemen hebben winstbegrippen nooit een oplossing gebracht. En al zeker niet om de lange termijn voorrang te geven boven de korte termijn. Daarvoor is een economische benadering van waarde nodig. Bijvoorbeeld aandeelhouderwaarde. Bezemer identificeert aandeelhouderwaarde met het Angelsaksische spel... meer gebruik van optieregelingen, inkoopprogramma s van eigen aandelen en technieken voor het creëren van economische waarde (EVA). Zonder identificatie zou aandeelhouderwaarde worden onderscheiden van bepaald gebruik daarvan. Misschien is dat hier en daar wel misbruik. Zoals een aardappelschilmesje bij misbruik een dodelijk steekwapen kan zijn. Recept Bezemer: voortaan eten we alles in de schil. An Joost Groeneveld RA RV, directeur Wingman Business Valuators B.V, Breda 15

16 An pensioenen Hoe (on)bereikbaar is pensioenadvies voor de MKB-ondernemer (deel III) Leidraad pensioenadvisering eist actieve rol adviseur in adviesproces Jack Borremans en Roel Nass De leidraad pensioenadvisering van de AFM streeft naar een zeer compleet en reproduceerbaar adviesdossier. In hoeverre kleine MKB-ondernemingen bereid of in staat zijn om dit te betalen en daarmee dus toegang blijven houden tot goed advies is op dit moment de vraag. Zeker nu de eisen met betrekking tot transparante beloning van de pensioenadviseur leiden tot volledig inzicht voor de ondernemer in de advieskosten. De adviseur zal op zijn beurt een zeer actieve rol in het adviesproces moeten innemen. Mede naar aanleiding van het AFM-bericht van 1 april jl. dat driekwart van de pen sioenadviezen aan het MKB onder de maat is. De AFM heeft met de leidraad pen sioenadvisering de logische volgorde van een zorgvuldig pensioenadvies gevolgd. Goed advies begint immers met een analyse van de wensen en doelstellingen ten aanzien van de pensioenovereenkomst. De pensioenovereenkomst is de arbeidsvoorwaardelijke afspraak tussen werkgever en werknemer(s) en zal uiteindelijk kunnen leiden tot een pensioenverzekeringsproduct, in casu de uitvoeringsovereenkomst. Zodra de uitvoeringsovereenkomst tot stand komt, ontstaat er ook een contractuele relatie tussen de pensioenuitvoerder en de deelnemer. Deze wordt vastgelegd in het pensioenreglement. Deze valt merkwaardig genoeg buiten de reikwijdte van de leidraad pensioenadvisering. Wij menen dat de afspraken die worden vastgelegd in het pensioenreglement tot stand komen in het kader van de uitvoeringsovereenkomst en onderdeel behoren te zijn van het adviestraject. Opbouw leidraad De leidraad bestaat uit tien afleveringen, waarin onderscheid gemaakt is in: het adviseren rondom de inhoud van de pensioenovereenkomst (afl. 2 t/m 5); de uitvoeringsovereenkomst (afl. 7); wijzigingen in pensioen- en uitvoeringsovereenkomst (aflevering 8); en advies aan werknemer (aflevering 9). Aflevering 1 is de inleiding, aflevering 6 en aflevering 10 zijn samenvattingen. Het gaat te ver om alle afleveringen uitgebreid te bespreken, dus beperken wij ons tot een aantal opvallende zaken die in sommige gevallen onherroepelijk ook de accountant in het wettelijk adviestraject gaan betrekken. Aflevering 2 CAO of BPF van toepassing? In aflevering 2 staat de AFM uitgebreid stil bij het feit dat de adviseur zich bij zijn inventarisatie moet vergewissen van het feit of er sprake is van een CAO of Bedrijfstakpensioenfonds (BPF) dat van toepassing is op het bedrijf. Het is opvallend dat de AFM het aanwezig zijn van een ondernemingspensioenfonds of beroepspensioenregeling niet noemt. Het antwoord van de ondernemer op de vraag of er een CAO of BPF in zijn branche aanwezig is, is in dezen niet voldoende; de adviseur moet eigen onderzoek doen. Want het zou kunnen dat de ondernemer niet weet of er sprake is van een CAO of BPF. Nu zijn er in Nederland slechts enkele tientallen BPF en, maar het zal niet altijd eenvoudig zijn om aan de hand van de omschrijving van de activiteiten van een werkgever te kunnen duiden of een BPF van toepassing is op (een deel van) die activiteiten. Dat is kennelijk de ondernemer en het BPF ook niet gelukt, anders zou de aansluiting allang een feit zijn. Het aantal CAO s in Nederland is enorm en vergt van een pensioenadviseur expertise die zijn vakgebied overstijgt. Wij kunnen ons voor- Deel 3 In dit derde en tevens laatste deel van deze drieluik in Accountancynieuws over pensioenadvies aan MKB-ondernemers staat een aantal opvallende elementen in de leidraad pensioenadvisering centraal. De AFM publiceerde de leidraad pensioenadvisering in de afgelopen maanden in 10 verschillende delen, waarbij vergunninghoudende adviseurs richtlijnen worden geboden hoe een passend pensioenadvies kan worden ingevuld. stellen dat de pensioenadviseur contact opneemt met de accountant om hierover van gedachten te wisselen. De accountant is in de regel goed geïnformeerd over het bedrijf en heeft zich wellicht al eerder over dit vraagstuk gebogen. Volgt uit het onderzoek dat er sprake is van een verplicht gesteld BPF, dan zijn er maar beperkte mogelijkheden om dispensatie te verkrijgen. Is sprake van een niet-verplichtgesteld BPF, dan zal aansluiting bij dit BPF in het pensioenadvies moeten worden betrokken. Aflevering 3 Wensen pensioenregeling van onderneming In aflevering 3 staan de wensen en doelstellingen van de onderneming met betrekking tot de pensioenregeling centraal. Het gaat dan om de voorzieningen in de pensioenregeling, zoals de karakteristieken van het ouderdoms-, partneren wezenpensioen, de aanvullende en vrijwillige dekkingen en de mate van zekerheid ten aanzien van de uitkomsten van de dekkingen. De zekerheid heeft betrekking op risico s zoals het beleggingsrisico, het renterisico en het langlevenrisico. Het carrière-risico wordt niet genoemd, maar lijkt ons ook van belang. 16 Accountancynieuws 9 april 2010 nr 7 9 april 2010 nr 7 Accountancynieuws

17 pensioenen An Welke risico s voor rekening komen van de werkgever en welke risico s voor rekening komen van de werknemer, moet onderdeel zijn van het advies. De werkgever zal echt moeten begrijpen wat het advies inhoudt. Belangrijk is ook dat de werkgever duidelijk wordt gemaakt dat zijn wensen en doelstellingen strijdig kunnen zijn met het beschikbare budget voor de pensioenregeling. Dat kan worden aangetoond door pensioenlasten te kwantificeren en te prognosticeren in de tijd. Goudgerande pensioenregelingen die niets kosten bestaan nog steeds niet! Het advies moet ook aandacht besteden aan de informatieverplichtingen jegens werknemers, advies- en instemmingsrechten van de ondernemingsraad en de pension fund governance regels uit de Pensioenwet. Zeker maar niet uitsluitend als er sprake is van een wijziging van een pensioenregeling. De wensen ten aanzien van de pensioenregeling moeten ook worden beoordeeld op de consequenties in het kader van de op de onderneming van toepassing zijnde (inter)nationale boekhoudregels. Die consequenties kunnen zitten in het karakter van de te adviseren pensioenovereenkomst maar ook in de te adviseren uitvoeringsovereenkomst. Bij twijfel over de gevolgen voor de verwerking van de pensioenregeling in de jaarrekening, moet volgens ons de mening van de accountant ook bij het advies worden betrokken. Aflevering 4 Betaalbaarheid van de pensioenregeling Aflevering 4 gaat over de betaalbaarheid van de pensioenregeling. De pensioenadviseur moet onderzoek doen in hoeverre de werkgever in staat is om de huidige en toekomstige pensioenlasten te kunnen betalen. Ook hier volstaat een bevestiging van de ondernemer niet. Volgens de leidraad kan de adviseur zijn onderzoek doen aan de hand van de jaarstukken van de onderneming (inclusief eventuele accountantsverklaringen), het ondernemingsplan of een liquiditeits- en solvabiliteitsoverzicht. Hoe dan ook, een onderzoek naar de financiële draagkracht vraagt om bedrijfsanalytische deskundigheid van een pensioenadviseur. In hoeverre een ondernemer bereid is om Accountancynieuws 9 april 2010 nr 7 aan zo n arbeidsintensieve en dus dure exercitie mee te werken, vragen wij ons af. Het verwondert ons overigens dat niet zonder meer kan worden uitgegaan van het oordeel van de ondernemer zelf. De AFM vindt kennelijk dat een ondernemer bij de introductie van een (nieuwe) pensioenregeling dezelfde bescherming nodig heeft als een particulier die een hypotheek aangaat bij het kopen van een huis. Volgens ons zijn het wezenlijk verschillende beslissingen. Bij de aankoop van een huis is het gevaar van overkreditering aanwezig, omdat emotionele aspecten een belangrijke rol spelen; kopers gaan een te hoge hypotheek aan om hun droomhuis te kopen. Bij een pensioenregeling, is onze ervaring, spelen hoofdzakelijk rationele aspecten een rol. Er komt immers pas een pensioenovereenkomst tot stand door aanbod aan en aanvaarding door de werknemer. In veel gevallen is de betaalbaarheid geen doorslaggevend issue. CAO, BPF of concurrentie kunnen zomaar dwingen tot een bepaalde regeling. Daarbij moet ook nog worden opgemerkt dat pensioenlasten gemiddeld 13% van de loonsom zijn. Het treft dus een deel van de kosten van het arbeidsvoorwaardenpakket. En het aannamebeleid van de onderneming is de volledige verantwoordelijkheid van de onderneming zelf. De AFM vindt het van belang om in het advies zoveel mogelijk inzicht te geven in de consequenties van het in- en uitstroombeleid en de samenstelling van het personeelsbestand (leeftijd, geslacht) op de ontwikkeling van de pensioenlasten. Verzekeringstarieven zijn immers leeftijds- en geslachtsafhankelijk Maar het gaat wel erg ver om een uitspraak te moeten doen over de betaalbaarheid van de regeling in de toekomst. De prognose van de pensioenlasten is daarbij immers maar een aspect, een betrouwbare winstprognose van de onderneming lijkt ons een veel grotere uitdaging. Zelfs het Centraal Plan Bureau vertilde zich in 2008 aan dergelijke voorspellingen. Opmerkelijk Het is opmerkelijk dat de AFM meent dat een adviseur een proactieve houding aanneemt na de invoering van een pensioenregeling die vanwege het beperkte budget van de werkgever soberder is dan hij op grond van zijn wensen zou hebben gewild. De adviseur moet de ontwikkelingen van het bedrijf blijven volgen en de onderneming adviseren om de pensioenregeling te verbeteren als de financiële positie dat toelaat. De onderneming zal deze proactieve houding uiteindelijk moeten betalen. Eveneens opmerkelijk is het dat de AFM alleen oog heeft voor verbeteringen. Een dergelijke proactieve houding is immers minstens zo noodzakelijk als de financiële positie van de onderneming de betaalbaarheid van de pensioenregeling in gevaar brengt. In zo n situatie, is onze praktijk, verschuilen pensioenverzekeraars zich nog wel eens achter de bestaande uitvoeringsovereenkomst en weigeren zij mee te werken aan een aanpassing. Overigens, volgens artikel 25 van de Pensioenwet moet een uitvoeringsovereenkomst bepalingen bevatten die aangeven welke procedures gelden bij het wijzigen van een pensioenreglement in verband met sluiting of wijziging van een pensioenovereenkomst. Dat is dus hét moment om flexibiliteit te bedingen ten aanzien van wijzigingen gedurende de contractsperiode. Aflevering 5 Conflicten met weten regelgeving melden In aflevering 5 staat dat een adviseur zich bij zijn advies moet vergewissen in hoeverre de wensen en doelstellingen van de onderneming strijdig zijn met wet- en regelgeving. Daar waar sprake is van onduidelijkheid, zal daar expliciet melding van moeten worden gemaakt. Ook hierin ziet de AFM een proactieve rol voor de adviseur. Een pensioenadviseur met onvoldoende kennis kan wat de AFM betreft beter geen advies uitbrengen. Aflevering 7 Inhoud uitvoeringsovereenkomst Vanaf aflevering 7 gaat het, zoals gezegd, over de inhoud van de uitvoeringsovereenkomst tussen werkgever en pensioenverzekeraar. De AFM propageert voor de hand liggende zaken als het opstellen van eenduidige specificaties bij het aanvragen van offertes. Opvallend is dat de AFM stuurt op het opvragen van ten minste 3 offertes. Dat gaat verder dan de 17

18 An pensioenen wetgever heeft bepaald. Een adviseur moet zich natuurlijk voldoende informeren over het productaanbod, maar dat betekent niet per definitie dat er meerdere offertes uit moeten worden gebracht. De provisiehoogte mag uiteraard geen reden zijn om een bepaald product aan te bevelen. Ook bij de wijziging van een bestaande regeling gelden in beginsel de voorwaarden van het wettelijk adviestraject en moet opnieuw gekeken worden in hoeverre de bestaande regeling nog past binnen het klantprofiel van de werkgever. Een heikel punt in de praktijk is de advisering aan de werknemer. Dit wordt in aflevering 9 uitgewerkt. Een adviseur die een werkgever adviseert over een pensioenregeling wordt vaak gevraagd om deze toe te lichten aan de werknemers. De adviseur is immers ter zake kundig. Zolang er sprake is van het geven van een toelichting, is er niets aan de hand, de Wft is niet van toepassing. Maar zodra het geven van een toelichting neerkomt op het adviseren van werknemers bij keuzes die in de pensioenregeling worden geboden, is er wel degelijk sprake van een advies. In dat geval moet ten behoeve van het advies aan de werknemer het wettelijk adviestraject worden gevolgd. Er moet een klantprofiel van de werknemer worden opgesteld. Een adviseur doet er goed aan de afweging te maken of hij twee partijen, de werkgever en de werknemer, met wellicht tegenstrijdige belangen, kan adviseren. Het is zinvol om hierover met de werkgever goede afspraken te maken. In de praktijk geven veel adviseurs advies aan werknemers over de invulling van de beleggingen in een beschikbare premieregeling. Een adviesverplichting die volgens de Pensioenwet uitdrukkelijk bij de uitvoerder van de regeling, de verzekeraar of het pensioenfonds, ligt. Artikel 4:23 van de Wft is hierbij ook van toepassing verklaard op de uitvoerder. Adviseurs moeten ons inziens deze verantwoordelijkheid niet overnemen van de uitvoerder; de rolverdeling is duidelijk. Afsluitende opmerkingen Adviezen moeten reproduceerbaar zijn, zodat de adviseur bij vragen altijd kan terugvallen op het advies en de AFM kan Aandachtspunten 1. Accountants of belastingadviseurs die zelf ook betrokken zijn bij pensioenadvies moeten de reikwijdte van het vrijstellingsbesluit in de gaten houden. Het moet gaan om incidentele advisering die marginaal is ten opzichte van de hoofdberoepsactiviteit. 2. Wees bewust van het feit dat van u gevraagd wordt om een actieve rol te spelen in het adviesproces. U bent immers de meest betrokken professional bij de onderneming en heeft via de leidraad een rol toebedeeld gekregen. 3. Onderschat de implicaties van Richtlijn niet. De recente wijziging van de Richtlijn vraagt meer directe betrokkenheid bij de pensioenregeling(en) van uw controleklanten. De abstracte complexiteit van de oude Richtlijn is vervangen door een jaarlijks terugkerende, arbeidsintensieve analyse van verplichtingen die aan de orde kunnen zijn en een uitgebreide verslagleggingsverplichting in de toelichting. Ook voor ondernemingen die zijn aangesloten bij een bedrijfstakpensioenfonds of een beschikbare premieregeling hebben. 4. Meer dan ooit mag de ondernemer van zijn pensioenadviseur een goed pensioenadvies verwachten. Tegelijkertijd moet de ondernemer zich realiseren dat een goed pensioenadvies een zorgvuldig traject vergt en dus geld kost. controleren in hoeverre het wettelijk adviestraject volledig is doorlopen. Het proof me principe is hiermee ook van toepassing op de pensioenadviesmarkt en dossiervorming wordt zodoende nog belangrijker. De AFM adviseert om goed te toetsen in hoeverre de onderneming het advies begrijpt en, indien de ondernemer afwijkt van het advies, dit goed vast te leggen. Dat kan door de werkgever een verklaring te laten tekenen dat hij afwijkt van het advies. De nazorg wordt gezien als een onderdeel van het wettelijk adviestraject. Volgens de leidraad is nazorg overigens pas aan de orde als de adviseur hierover met de onderneming afspraken heeft gemaakt. De eerder geschetste proactiviteit is dan onderdeel van de nazorgafspraken, evenals de wijze waarop de adviseur hiervoor wordt beloond. Is er sprake van een beloning in de vorm van provisie, dan moet de bemiddelaar inzicht geven in de hoogte daarvan. De hoogte van de provisie moet passend zijn in relatie tot de werkzaamheden. Voor de toetsing in hoeverre de provisie passend is, heeft de AFM de leidraad passende provisie financiële dienstverleners ontwikkeld. De AFM is overigens van mening dat in een ideale wereld de financiële dienstverlener geen provisie ontvangt, maar direct wordt beloond door de cliënt. Dit om beloninggedreven kleuring van het advies te voorkomen. Complete en reproduceerbare adviesdossiers Advisering over verzekerde collectieve pensioenregelingen vindt plaats in een complexe en dynamische omgeving. Macro economische onzekerheden, elkaar opvolgende wijzigingen in (fiscale) weten regelgeving, transparantie in advisering en beloning en het feit dat pensioen als zeer complex wordt ervaren, vragen om een zorgvuldig advies. Tegelijkertijd moeten werkgevers ook (gaan) beseffen dat pensioenadvies tijd en dus geld kost. De leidraad streeft naar een zeer compleet en reproduceerbaar adviesdossier. Dat zal leiden tot aanzienlijke kostenverhogingen. In hoeverre kleine MKB ondernemingen bereid zijn of in staat zijn om dit te betalen en op die wijze dus toegang blijven houden tot goed advies, is de vraag. Zeker nu de eisen met betrekking tot transparante beloning van de pensioenadviseur er toe leiden dat de ondernemer volledig inzicht krijgt in de kosten van het advies. Ons hebben overigens signalen bereikt dat de AFM komt met een aanvullende aflevering waarin men versoepelingen voor kleine ondernemingen voorstelt om op die wijze tegemoet te komen aan de dreigende onbetaalbaarheid van pensioenadvies. Wij, en u inmiddels wellicht ook, wachten in spanning af. An Drs. J. Borremans en R. Nass, actuaris AG zijn partner bij LNBB actuarissen + penisoenconsultants te Soest en Dordrecht april 2010 nr 7 Accountancynieuws

19 ondernemingsrecht An Deponeer jaarrekening bij liquidatie en insolventie Ellen Timmer De verplichting voor een besloten vennootschap (BV) 1 om een jaarrekening op te maken en te deponeren bij het handelsregister eindigt niet bij ontbinding van de besloten vennootschap. Aan het niet-naleven van deze verplichtingen kleven gevaren. Om die reden doen statutair directeuren er verstandig aan bij faillissement zo spoedig mogelijk af te treden, om onnodige risico s te voorkomen. Iedereen weet dat het bestuur van een BV jaarlijks binnen de wettelijke termijnen een jaarrekening moet opmaken en dat de algemene vergadering van de BV eveneens binnen een bepaalde termijn die jaarrekening moet vaststellen. In Titel 5 van Boek 2 Burgerlijk Wetboek (BW), dat over de BV gaat, zijn onder meer de bepalingen opgenomen inzake de termijnen voor het opmaken en vaststellen van de jaarrekening. 2 Titel 9 van Boek 2 BW regelt de inrichting van die jaarrekening en afdeling 10 van deze titel bevat de verplichting tot deponeren bij het handelsregister. Daarbij zijn de omvang van de financiële gegevens die bij het handels register gedeponeerd moeten worden (hierna de publicatiestukken ) en de overige deponeringsverplichtingen afhankelijk van een aantal financiële kenmerken. 3 Meestal wordt in die context gesproken over de kleine, de middelgrote en de grote onderneming. Wat nu als de BV ontbonden is? Ook een BV in liquidatie moet zich houden aan de verplichtingen die zijn opgenomen in Titel 5 en Titel 9 van boek 2 BW. Dat komt omdat nergens in Boek 2 BW is vermeld dat de verplichtingen van Titel 9 niet gelden tijdens liquidatie of faillissement. De gedachte dat het in faillissement /liquidatie vervallen van de verplichtingen op grond van Titel 9 in overeenstemming met de geest van de wet is, is onjuist. Boek 2 BW geeft namelijk op een aantal plaatsen expliciet aan of verplichtingen tijdens faillissement wel of niet gelden. Faillissement beëindigt jaarrekeningverplichtingen niet Artikel 23a lid 5 4 geeft aan dat de artikelen 23a, 23b en 23c in faillissement niet gelden. Dit betekent onder meer dat de faillissementscurator niet dezelfde bevoegdheden, plichten en aansprakelijkheid heeft als een statutair directeur. 5 De genoemde artikelen regelen voorts de verplichting van de vereffenaar om de schulden van de vennootschap te voldoen, rekening en verantwoording af te leggen en een plan van verdeling op te stellen. Dat zijn juist de onderwerpen die in de Faillissementswet heel anders geregeld zijn, met onder andere de bijzondere positie van de separatist (hypotheek- en pandhouder), de preferente schuldeisers (onder andere de fiscus) en de gewone schuldeisers. 6 Een faillissementscurator moet zich derhalve houden aan Boek 2 BW, tenzij is vermeld dat bepaalde regelingen niet in faillissement gelden. Daarbij kan worden aangetekend dat de verplichting tot het deponeren van de publicatiestukken op de rechtspersoon 7 rust. Aangenomen wordt dat als de gefailleerde BV nog steeds bestuurders heeft, deze nog steeds verplicht zijn tot het opmaken en deponeren van publicatiestukken, zeker voor zover het jaren betreft voorafgaand aan de faillissementsdatum. 8 Echter, de curator heeft nog steeds een rol, zoals blijkt uit een uitspraak van 2007 van de Ondernemingskamer. Hierin werd de faillissementscurator veroordeeld tot aanpassing van een jaarrekening uit een jaar daterend van vóór de faillissementsdatum. 9 Ook is het zo dat het uitspreken van faillissement van een vennootschap niet betekent dat die vennootschap ontbonden is. Een failliete vennootschap wordt pas ontbonden door: opheffing van het faillissement wegens de toestand van de boedel; of als in de verificatievergadering geen akkoord wordt aangeboden dan wel indien het aangeboden akkoord verworpen of de homologatie definitief geweigerd is. Ook dit pleit er voor dat de voorschriften van Boek 2 BW voor de failliete vennootschap gewoon zijn blijven gelden. Sommigen verdedigen dat geheel Titel 9 met ingang van faillissementsdatum niet meer van toepassing is, ondanks het feit dat bepalingen dienaangaande ontbreken. Mijn idee is dat Titel 9 alleen niet meer geldt voor zover bepalingen in die Titel strijdig zijn met het faillissementsrecht. Ook voor een failliete onderneming is er alle aanleiding om publicatiestukken te deponeren, zeker als er nog steeds ondernemingsactiviteiten zijn. Wel is voorstelbaar dat de curator vorderingen van schuldeisers kan afweren met beroep op gebrek aan belang. Jaarrekeningverplichtingen ontbonden BV Een BV kan worden ontbonden, onder meer door een besluit van de algemene vergadering van de BV. Vervolgens vindt (tenzij er op het ontbindingstijdstip geen activa zijn) een vereffening (liquidatie) plaats door de vereffenaar 10, die dezelfde bevoegdheden, plichten en aansprakelijkheden heeft als de directeur. 11 In de vereffeningsfase moeten de verplichtingen van Titel 5 en Titel 9 van Boek 2 BW gewoon worden nageleefd. Daar komen dan nog wat extra verplichtingen bij op grond van Titel 1, dat de regels inzake vereffening bevat. Nu op de vereffenaar de plichten en aansprakelijkheden die voor directeuren gelden onverkort van toepassing zijn, betekent het niet tijdig deponeren van de jaarstukken voor de vereffenaar een levensgroot risico. Einde verplichtingen Zowel bij faillissement als bij de hiervoor beschreven vrijwillige ontbinding Accountancynieuws 9 april 2010 nr 7 9 april 2010 nr 7 Accountancynieuws 19

20 An ondernemingsrecht eindigen de verplichtingen op grond van Titel 5 en 9 pas op het tijdstip dat de BV eindigt. Dat is het tijdstip dat de BV niet meer over activa beschikt. 12 Vanwege het feit dat de verplichtingen blijven bestaan, wordt soms ontheffing gevraagd bij de minister van Economische Zaken. 13 Juist in insolventiesituaties is de kans op honorering van zo n verzoek aanwezig (vgl. Fokker-faillissement en Ceteco-faillissement). In de praktijk worden de jaarrekeningverplichtingen (onder andere het deponeren van publicatiestukken) tijdens faillissement en vereffening vaak niet nageleefd. Hoewel dit strijdig is met de wet, hoeft dit niet altijd consequenties te hebben. Immers, om beroep te doen op wettelijke bepalingen, moet degene die dat beroep doet, ook een belang hebben. En dat is er vaak niet. Dat neemt echter niet weg dat aan het niet-naleven van de jaarrekeningverplichtingen wel degelijk risico s zijn verbonden. Deze zijn met name aanwezig in de situatie dat de BV in liquidatie of in faillissement langere tijd blijft bestaan en ook activiteiten heeft. Risico voor vereffenaar bij vrijwillige ontbinding De statutair directeur van een failliete BV moet ook rekening houden met jaarrekeningverplichtingen, zeker voor de jaren van vóór faillissementsdatum. Het is voor statutair directeuren in ieder geval aan te bevelen bij faillissement zo spoedig mogelijk af te treden, om onnodige risico s te voorkomen. Aangezien er maar weinig rechtspraak is, is de positie van de faillissementscurator ook niet zonder risico, in het licht van het feit dat de BV verplicht is tot deponering. Dat zou kunnen betekenen dat de jaarrekening niet op de klassieke manier tot stand hoeft te komen (opmaken en ondertekenen door de directie), maar dat de curator wel zorg moet dragen voor een jaarrekening die conform Titel 9 is ingericht en die bij het handelsregister wordt gedeponeerd. De conclusie is daarmee dat voorzichtigheid geboden is ten aanzien van naleving van de verplichtingen van Boek 2 BW bij insolventie en liquidatie. An 1. Veel van wat hier vermeld wordt zal ook gelden voor de NV. Dit artikel is echter gebaseerd op de BV-bepalingen in Boek 2 BW. 2. Zie met name artikel Beschreven in artikel 2:396 BW en verder. 4. Tenzij anders vermeld komen de artikelen uit Boek 2 BW. 5. Artikel 23a lid 5 bepaalt dat lid 1 van dat artikel niet in faillissement toegepast wordt. 6. Die veelal als concurrente schuldeisers worden aangeduid. 7. Artikel 394 lid Aldus rechtbankuitspraken JOR 2002/54 en JOR 2005/ / De statuten bepalen vaak dat dit de directie is. Soms bepalen de statuten dat de algemene vergadering de vereffenaar aanwijst. 11. Artikel 23a lid De tekst van artikel 23 lid 9 spreekt over baten. 13. Artikel 210 juncto 394 lid 5. Ellen Timmer, advocaat bij Pellicaan Advocaten (www.pellicaan.nl). Ontdek het gemak van Yuki boekhouden! Winnaar van de MKB Best Choice Award 2009! Scannen, mailen, klaar. Gratis proberen? Ga naar yuki.nl april 2010 nr 7 Accountancynieuws

21 column An Jan Joling Integriteit, fraude en crisis D e laatste tijd is er een aantal publicaties geweest door accountantskantoren en forensische onderzoeksbureaus, waarin werd gesteld dat er sprake zou zijn van een groeiende vraag naar forensische accountancy, dit vanwege de toename van fraude als gevolg van de crisis. Het lijkt mij een bijzondere constatering. In de eerste plaats waren juist de grote fraudezaken in het verleden aan de orde in tijden dat het economisch voorspoedig ging. De boekhoudschandalen vonden zelfs allemaal plaats in tijden van hoogconjunctuur. Ik kan me uit die tijd niet herinneren dat er een relatie werd gelegd tussen die hoogconjunctuur en het optreden van fraude, in welke vorm dan ook. In de tweede plaats ken ik geen betrouwbare statistieken en daarop gebaseerde wetenschappelijk verantwoorde analyses die een verband tussen het aantal (gebleken) fraudegevallen en laagconjunctuur (om eens een ander woord dan crisis te gebruiken). Uit de publicaties blijkt niet over welke soort fraude we het hebben: gewone verduistering, oftewel het verkrijgen van onrechtmatig voordeel, of om misleiding in de financiële verslaggeving (het oppoetsen van de resultaten). Wellicht zou je wel kunnen zeggen dat de zogenoemde fraudedriehoek in crisistijd wat anders ligt. De factoren druk, gelegenheid en rationalisatie kunnen dan anders uitpakken. Ik denk daarbij dat hier alleen de factor druk een variabele is, de gelegenheid en de rationalisatie zijn mijns inziens crisis en conjunctuuronafhankelijk. Wellicht kan de druk op managers in crisistijden worden opgevoerd vanwege ontslagdreiging en dat soort zaken, maar ik meen dat juist bonussen dankzij mooie omzet en winstcijfers een grotere aanleiding geven voor frauduleus gedrag in de vorm van het opfleuren van cijfers. COS 240 noemt aanzienlijke daling van de vraag en een toenemend aantal faillissementen in de bedrijfstak of in de totale economie overigens weer als prikkel bij de voorbeelden van frauderisicofactoren, dus zo gek is de gedachte niet dat bij slecht weer de kans op fraude toeneemt. Los van de fraudedriehoek lijkt het me aannemelijk dat er in crisistijden kritisch(er) wordt gekeken naar de resultaten en naar gaten in de begroting. Maar de toenemende algemene interesse voor fraudepreventie en integriteit in de bedrijfsvoering is ook een factor van betekenis. Bovenal is de kans dat een onderneming te maken krijgt met fraude en Accountancynieuws 9 april 2010 nr 7 integriteitsproblemen naar mijn mening vooral afhankelijk van de opstelling van de leiding. De toon aan de top, zoals dat zo mooi heet. Zichtbaar gedrag van het management en het bestuur van de organisatie om het integriteitsbewustzijn te vergroten is daarbij belangrijk. De Amerikaanse hoogleraar Jennings heeft ooit een aardige analyse gemaakt van de zeven voortekenen van ethische ineenstorting. Hij geeft daarmee aan wanneer er een grote(re) kans bestaat dat een onderneming fraude of integriteitsproblemen krijgt. Deze voortekenen hebben vrijwel alle te maken met de opstelling van de leiding van de organisatie. Hij noemt bijvoorbeeld druk van bovenaf om kost wat kost streefcijfers te halen, vriendjespolitiek en een zwakke raad van bestuur (CEO s die zich laten omringen met jonge ambitieuze jaknikkers en hielenlikkers). De bedrijfscultuur speelt bij dit alles een belangrijke rol. Jennings noemt in dat verband ook een interessant aspect dat in de hedendaagse discussie over normen en waarden (en vooral het afleggen van verantwoording) in de katholieke kerk niet zal misstaan: goed gaat gepaard met kwaad: de leiding ziet en verkoopt zichzelf als toonbeelden van goed burgerschap; het uiterlijk verhult echter een minder fraaie werkelijkheid. Koedijk besteedt in zijn zeer lezenswaardige verhaal in Security Management van maart 2010 aandacht aan het belang van voorbeeldig leiderschap. Het gaat volgens hem om zichtbaar gedrag van leiders, geen loze woorden. Bij de boekhoudschandalen ging het om onethisch gedrag (of zelfs wangedrag, gedreven door hebzucht, net zoals vaak bij gewone fraude). Dit leidde vooral tot strengere regels en meer toezicht. Vooral na Enron is er veel gedaan aan betere rapportagesystemen, compliance en een scherper toezicht op de controleurs. Die maatregelen hebben de kredietcrisis en de immer voortdurende discussie over de bonussen niet kunnen voorkomen. Als we de berichten moeten geloven, is het systeem in crisistijden dus nog altijd niet zodanig ingericht dat het frauderisico daarbij geen rol speelt. Koedijk concludeert dan ook dat de bestrijding van fraude en integriteitsschendingen niet alleen om (meer) regels vraagt, maar om een verandering van de cultuur in organisaties. En om een immer kritische accountant. An Jan Joling is partner bij Nauta Dutilh. 21

22 An opinie Verbeter het vertrouwen in accountants, begin bij jezelf Dick van Onzenoort Op dit moment staat de accountantswereld weer eens op zijn kop. Accountant vreest voor zijn overbodigheid, zo was op 29 maart jl. te lezen in het interview in het FD met de mondiale bestuursvoorzitter van PwC, Dennis M. Nally. Toch vreemd om zoiets uit de mond van accountants zelf te horen. De accountancy verkeert (weer eens of nog steeds) in een vertrouwenscrisis. Misschien moet de oplossing wel van binnenuit het beroep komen. Want als we gebruik maken van verklaringen en/of werkzaamheden van een collega-accountant, dan moeten we toch durven c.q. kunnen vertrouwen op het werk dat hij aflevert? Stel, het volgende doet zich voor: u neemt in 2010 een (wettelijke) controle-opdracht over van een andere accountant. De jaarrekening 2009 wordt afgewikkeld en voorzien van een accountantsverklaring door de vorige accountant. De wisseling van accountant kan zich om uiteenlopende redenen hebben voorgedaan. Er was sprake van een reguliere accountantswisseling, u kwam elkaar tegen tijdens het netwerken en mocht vervolgens offreren of de cliënt was niet meer zo tevreden over de communicatieve of vaktechnische kwaliteiten van de vorige accountant. De reden van wisseling zal tijdens het proces van cliënt- en opdrachtacceptatie bekend zijn geworden. Dit proces wordt in het kader van dit artikel buiten beschouwing gelaten. Kortheidshalve verwijs ik naar hetgeen hierover in de VGC, hoofdstuk B1-210, is beschreven. Op grond van NV COS 710 moet de accountant vaststellen of de in de jaarrekening ter vergelijking opgenomen informatie voldoet aan de van toepassing zijnde grondslagen voor financiële verslaggeving. In concreto betekent dit: nagaan of dezelfde verslaggevingsgrondslagen zijn gehanteerd voor de vergelijkende cijfers als voor de cijfers voor het huidige boekjaar; en beoordelen of de vergelijkende cijfers overeenkomen met hetgeen vorig boekjaar is gepresenteerd. Bij een doorlopende opdracht zal dit niet zo moeilijk zijn. Maar deze regel geldt uiteraard ook voor de opvolgende accountant. Ook hij dient toereikende controle-informatie verkrijgen en dus controlewerkzaamheden uit voeren om vast te stellen of de vergelijkende cijfers voldoen aan de voorschriften. Kan de bedoelde controle-informatie altijd worden verkregen door het kennis nemen van de jaarrekening van vorig jaar, die voorzien is van een accountantsverklaring? In principe zou dit het geval moeten zijn. De verklaring is bedoeld voor derden, voor het maatschappelijk Uitgaand van een accountantsverklaring zonder voorbehoud, zou de opvolgend accountant moeten kunnen varen op het werk van zijn voorganger. verkeer, en zou niet alleen het vertrouwen moeten bieden dat de cijfers een betrouwbaar beeld geven maar ook dat er voldoende controle-informatie is verkregen voor dat oordeel. Ook de opvolgend accountant kan als onderdeel van het bredere maatschappelijk verkeer worden beschouwd. Uitgaande van een accountantsverklaring zonder voorbehoud, zou de opvolgend accountant dus moeten kunnen varen op het werk van zijn voorganger. Toegang tot controledossier vorige accountant De WTA (artikel 20, lid 3) maakt het mogelijk om inzage te krijgen in het (wettelijke) controledossier van de vorige accountant: Een accountantsorganisatie verleent aan de andere accountantsorganisatie waaraan haar voormalige controlecliënt een opvolgende opdracht tot het verrichten van een wettelijke controle heeft verleend, desgevraagd toegang tot alle relevante informatie met betrekking tot die controlecliënt. Dus: als de opvolgend accountant er om vraagt, is de opgevolgde accountant gehouden hier aan mee te werken. Voor deze inzage geldt dus een ontheffing van de geheimhoudingsplicht, waarbij het (uiteraard) moet gaan om informatie over de controlecliënt die niet bij die controlecliënt zelf beschikbaar is. En, let wel, het moet nog steeds gaan om informatie die van belang is voor het beoordelen van de vergelijkende cijfers / de beginbalans. In dat licht moet mijns inziens ook naar het woordje relevante informatie in dit WTA-artikel worden gekeken. Ook NV COS 510, paragraaf 6, geeft aan dat een opvolgend accountant door beoordeling van het dossier van de voorgaande accountant toereikende controle-informatie over de beginbalans kan verkrijgen. Dit komt nagenoeg overeen met wat in de WTA voor wettelijke controles is geregeld. In NV COS 510 is daarbij ook aangegeven dat ook de vakbekwaamheid en onafhankelijkheid van de voorgaande accountant zullen worden beoordeeld. Inzage vorige dossier is geen vaste regel In de praktijk maken accountants regelmatig gebruik van de mogelijkheid tot inzage. Het NIVRA bracht recentelijk zelfs een Praktijkhandreiking 1 uit over dit onderwerp. Echter, er moet voor worden gewaakt dat deze dossierinzage eerder 22 Accountancynieuws 9 april 2010 nr 7 9 april 2010 nr 7 Accountancynieuws

23 opinie An regel dan uitzondering wordt. De WTA en de NV COS zijn duidelijk: er is geen sprake van een verplichting, er wordt een mogelijkheid geboden. Een mogelijkheid waarvan gebruik kan worden gemaakt als de situatie daarom vraagt. Bijvoorbeeld als niet geheel duidelijk is wat de precieze achtergronden zijn van een anders dan goedkeurende verklaring. Of als uit het proces van cliënt- en opdrachtacceptatie is gebleken dat de accountantswisseling vanwege een vaktechnisch dispuut heeft plaatsgevonden. Maar, nogmaals, de hoofdregel zou dus moeten zijn dat ook (vooral?) een accountant voldoende vertrouwen heeft in de accountantsverklaring van zijn collega, zodat het verkrijgen van (aanvullende) controle-informatie door middel van dossierinzage niet nodig is. Temeer daar, in geval van wettelijke controles, de voorgaande accountant ook onder de WTA-vergunningplicht en bijbehorend AFM-toezicht zal vallen en er dus voldoende waarborgen voor de kwaliteit van de opgevolgde accountant aanwezig zouden moeten zijn. Accountancynieuws 9 april 2010 nr 7 De groepsaccountant Een vergelijkbare situatie lijkt zich voor te doen bij het optreden als groepsaccountant (NV COS 600, maar ook BTA artikel 15a). De groepsaccountant is verantwoordelijk voor de accountantsverklaring bij het totale financieel overzicht, waarin ook de financiële gegevens van de diverse groepsonderdelen zijn verwerkt. Duidelijk is dat de accountant voldoende betrokken moet zijn om als groepsaccountant te kunnen optreden. Niet alleen bij het onderdeel dat hij zelf controleert, maar ook bij groepsonderdelen die andere accountants controleren. Dat betekent dus (samengevat weergegeven) kennis van de groep en groepsonderdelen, risicoanalyse op groepsniveau, instructie vooraf, toezicht en (kritische) analyse van de door de andere accountant uitgevoerde werkzaamheden en gerapporteerde bevindingen. Dit laatste kan plaatsvinden door middel van bijvoorbeeld audit questionnaires, besprekingen en/of (dossier)reviews ter plaatse. Ik denk dat iedereen het er over eens is dat dit een model/werkwijze is op basis waarvan de groepsaccountant met een goed gevoel zijn grote eindverantwoordelijkheid kan dragen. En toch schort er iets aan. Want ook hier rondt de andere accountant zijn werkzaamheden af met een accountantsverklaring. En ook hier bevestigt die accountant daarmee dus niet alleen dat de gecontroleerde cijfers aan de eisen voldoen, maar ook dat hij zijn controle conform de (vooraf ) overeengekomen controlestandaarden heeft uitgevoerd. Neem daarbij dat de betreffende accountant lid is van een beroepsorganisatie die is aangesloten bij IFAC, er toezicht (à la AFM) plaatsvindt en de accountant (of zijn kantoor) is verbonden aan een bekend internationaal netwerk (misschien wel hetzelfde als dat waarvan Er wordt toch op basis van internationale standaarden gecontroleerd? Doen ze dat in land X dan slechter dan in land Y? Dat zijn toch ook accountants? de groepsaccountant lid is), dan zou je toch mogen aannemen dat hier voldoende maatregelen aanwezig zijn die de kwaliteit waarborgen. Controle op controle? Echter, zowel de NV COS (ISA) 600 als het BTA gaan er vanuit dat de groepsaccountant onderzoek doet naar de controlewerkzaamheden die door een andere accountant zijn uitgevoerd. Met andere woorden: waar het maatschappelijk verkeer kan en mag (lees: moet) vertrouwen op de accountantsverklaring van de betreffende lokale accountant, doet de groepsaccountant dat eigenlijk niet en voert hij bijvoorbeeld een review uit om zich ervan te vergewissen dat het controlewerk op deugdelijke wijze heeft plaatsgevonden. Dat laatste kan zelfs binnen het eigen (internationale) netwerk aan de orde zijn. Begrijpt u mij niet verkeerd, ik vind de eisen van NV COS 600 redelijk. En gezien de grote verantwoordelijkheid die met het afgeven van een accountantsverklaring bij het totale (geconsolideerde) financieel overzicht samenhangt, moet de groepsaccountant zich er van vergewissen dat ook de werkzaamheden die de door hem ingeschakelde (andere) accountants verrichten, op adequate wijze worden uitgevoerd. Maar toch. Deze controle op controle blijkt in de praktijk regelmatig lastig uit te leggen aan cliënten. Want er wordt toch op basis van internationale standaarden gecontroleerd? En doen ze dat in land X dan slechter dan in land Y? Dat zijn toch ook accountants? Deze naar mijn mening terecht kritische cliënten vormen ook een belangrijk onderdeel van het maatschappelijk verkeer! Vertrouwen als basis Accountants maken regelmatig gebruik van de werkzaamheden en verklaringen van collega-accountants. Er zal regelmatig een review plaatsvinden op het werk van die andere accountant. Dit ondanks het gegeven dat deze zijn werkzaamheden heeft afgesloten met een accountantsverklaring, waarin zijn verantwoordelijkheid en de uitgevoerde controlewerkzaamheden zijn beschreven. Wellicht moet het accountantsberoep afspreken dáár onderling meer op te steunen en te vertrouwen. Wel kritisch, maar met vertrouwen als basis. Net zoals we dat graag van het maatschappelijk verkeer zien. Herstel het vertrouwen, begin bij jezelf. An 1. NIVRA Praktijkhandreiking 1108 Toegang tot relevante informatie voor de opvolgende accountant in het kader van een controle, verschenen 10 februari D.W.S. (Dick) van Onzenoort RA is verbonden aan het Bureau Vaktechniek van BDO Accountants & Adviseurs en Associate Lector aan Fontys Hogeschool voor Financieel Management te Eindhoven. Het artikel is geschreven op persoonlijke titel. 23

24 An belastingen VAR-verklaring voor buitenlandse ondernemer? Andor Valkenburg Kunnen buitenlandse ondernemers ook een VAR-verklaring krijgen? Naar de letter van de Wet kan er geen VAR aan een buitenlandse ZZP er (dit is een buitenlander die geen belastbaar inkomen in Nederland geniet) worden gegeven. De wet kent immers de mogelijkheid van een VAR voor de belastingplichtige. De Rechtbank Breda heeft echter op 22 juli 2009 bepaald dat uit de wetsgeschiedenis blijkt dat de wetgever de mogelijkheid voor een VAR-aanvraag ook voor buitenlanders voor ogen stond. De VAR is vooral bedoeld om opdrachtgevers duidelijkheid te geven over de arbeidsrelatie met de ZZP er, en dat speelt ook als een in het buitenland wonende ZZP er werkzaamheden verricht voor een in Nederland gevestigde opdrachtgever. Casus In het kort betrof de procedure een in België wonende particuliere ziekenverzorgster van wie alle klanten in Nederland woonden. De ziekenverzorgster had in het huis van haar schoonmoeder in Nederland een kamer gehuurd, en van daaruit bezocht zij haar klanten. In die werkkamer verrichte zij ook haar administratieve werkzaamheden. De ziekenverzorgster vroeg voor 2009 een VAR-winst uit onderneming aan, maar de inspecteur weigerde die af te geven. De inspecteur erkende dat de ziekenverzorgster haar werkzaamheden bedrijfsmatig verrichtte en een onderneming dreef, maar haar winst uit onderneming kon niet in Nederland worden belast. Die winst werd niet behaald vanuit een vaste inrichting in Nederland; de werkkamer in de woning van haar schoonmoeder kwalificeerde niet als vaste inrichting in de zin van het belastingverdrag Nederland - België. De ziekenverzorgster was het niet eens met het feit dat ze geen VAR kreeg. Toch afgifte VAR De rechtbank verklaarde het beroep van in casu de ziekenverzorgster gegrond en Let wel, de VAR doet geen uitspraak over de vraag waar de inkomsten van de ZZP er zijn belast. droeg de inspecteur op om alsnog een VAR voor 2009 af te geven. De rechtbank merkte daarbij nadrukkelijk op dat de inspecteur door het afgeven van een VAR geen uitspraak doet over de positie van de aanvrager voor wat betreft de heffing van inkomstenbelasting. In de berechte situatie deed de inspecteur door afgifte van de VAR dan ook geen uitspraak over de vraag of de inkomsten van belanghebbende in Nederland of in casu in België aan de belastingheffing zijn onderworpen. Door in de VAR een voorbehoud op dat punt op te nemen, kan de inspecteur voorkomen dat hij vertrouwen opwekt over die inkomstentoerekening. Voor zover ik heb kunnen nagaan, heeft de Belastingdienst geen beroep tegen deze uitspraak aangetekend. Gevolg uitspraak Als gevolg van deze uitspraak kunnen ook buitenlanders een VAR aanvragen in Heerlen. Hiervoor kan dezelfde VAR-aanvraag worden gebruikt als voor Nederlanders. Het is raadzaam om in een dergelijk verzoek te verwijzen naar voormelde uitspraak (Rechtbank Breda, 22 juli 2009, AWB 09/673. Tevens geldt de VAR in dit geval per opdracht. De verklaring dient per opdracht te worden aangevraagd, samen met een kopie van de opdracht of overeenkomst. De verwerkingstijd van de Belastingdienst in Heerlen bedraagt 8 tot 10 weken na binnenkomst van de aanvraag. Let wel, de VAR doet geen uitspraak over de vraag waar de inkomsten van de ZZP er zijn belast. FKI-verklaring Buitenlandse ondernemers konden al duidelijkheid verkrijgen over hoe hun inkomsten gekwalificeerd moeten worden. De belastingdienst geeft dan geen VARverklaring af, maar een pseudo VAR-verklaring, de zogenaamde FKI-verklaring (waarbij FKI staat voor Fiscale Kwalificatie Inkomen). Deze FKI-verklaring wordt gekwalificeerd als een VAR voor niet-inwoners van Nederland en heeft dezelfde gevolgen als een VAR-verklaring. De aanvraag voor een FKI-verklaring kan geschieden bij de Belastingdienst en wel bij de competente inspecteur voor de regio waarin de buitenlandse opdrachtnemer werkzaam is. Ook de FKI-verklaring doet geen uitspraak over de vraag waar de inkomsten van de ZZP er zijn belast. Na de uitspraak van de Rechtbank Breda doemt de vraag op of deze FKI ook voor buitenlanders niet vervangen gaat worden door de VAR, die op grond van deze uitspraak ook voor buitenlanders mogelijk is. An Drs A.T. Valkenburg, PKF Wallast Amsterdam april 2010 nr 7 Accountancynieuws

25 Nationale ICT-Enquête 2010 Wordt u de winnaar van een reis naar New York? Maakt ICT Nederland beter? Doe mee aan de Nationale ICT-Enquête 2010 Ga direct naar Maak kans op mooie prijzen... een weekend voor 2 personen naar New York een Sony Reader (ebook) 40 kaarten voor de AFAS Tennis Classics 40 kaarten voor een optreden van Tineke Schouten of Brigitte Kaandorp - Een initiatief van in samenwerking met

26 An subsidies Extra compensatie scholingskosten werknemers Jan-Hendrik Schretlen Voor 2010 stelt de overheid extra financiële ondersteuning beschikbaar voor bedrijven die hun werknemers willen scholen. Deze bijdrage in de scholingskosten kan op twee manier worden verkregen: via de scholingsbonus vanuit het UWV of middels een uitbreiding van de Wet vermindering afdracht loonbelasting en premie voor de volksverzekeringen (WVA) onderwijs. De scholingsbonus is bedoeld om met werkloosheid bedreigde werknemers of werknemers die net werkloos zijn, met behulp van scholing makkelijker door te laten vloeien naar een andere werkgever. De WVA-onderwijs is uitgebreid met zowel een tijdelijke maatregel voor verhoging van het opleidingsniveau van de werknemer als een verruiming van de afdrachtvermindering voor scholing tot startkwalificatieniveau. Scholingsbonus UWV De regeling richt zich op werkgevers die werknemers in dienst willen nemen die met werkloosheid worden bedreigd of maximaal vier weken werkloos zijn, en hen een scholingstraject willen aanbieden om in de nieuwe functie te kunnen functioneren. Er kan alleen een scholingsbonus worden aangevraagd voor een opleiding die wordt verzorgd door een extern scholingsinstituut dat opleidt voor een landelijk erkend diploma (CREBO of CROHO) of voor een Subsidie Nieuwsfeiten branchecertificaat. Daarnaast komen alleen werknemers in aanmerking die na december 2008 in dienst zijn getreden. Een scholingsbonus moet worden aangevraagd voordat de betreffende opleiding start. Uitbreiding WVA-onderwijs De extra afdrachtvermindering voor het verhogen van het opleidingsniveau is bedoeld voor werknemers die in 2010 met een opleiding starten die relevant is voor hun huidige of toekomstige functie. Essentieel is dat de opleiding is gericht op het op een hoger opleidingsniveau brengen van de werknemer. De werkgever is verplicht om minimaal 50% van de opleidingskosten te dragen. Daarnaast mag vanaf 2010 de WVA-onderwijs voor startkwalificatie ook worden toegepast bij werknemers die als werkloze in dienst treden bij het ene leerwerkbedrijf en overstappen naar een ander leerwerkbedrijf, en bij werknemers die hebben deelgenomen aan een reïntegratietraject van een gemeente. Nieuw subsidieprogramma voor industriële warmtebenutting. Het ministerie van Economische Zaken heeft voor ,5 miljoen beschikbaar gesteld voor een beter gebruik van restwarmte en duurzame warmte in de industrie. Met de regeling Industriële warmtebenutting wil de overheid een impuls geven aan de verduurzaming van het warmtegebruik in Nederland. Op basis van de regeling is subsidie beschikbaar voor zowel haalbaarheidsonderzoeken als investeringsprojecten. Het onderdeel haalbaarheidsonderzoeken is bedoeld voor milieustudies waardoor inzicht wordt verschaft in de technische, economische en organisatorische haalbaarheid van het zo nuttig mogelijk gebruiken van warmte van een industriële onderneming. Investeringsprojecten dienen zich te richten op het nuttig gebruiken van restwarmte van derden in het eigen productieproces of op het leveren van restwarmte aan een bestaand warmtenet, zoals een stadsverwarmingsnet. Voor de eerste tender is een budget van 2,5 miljoen beschikbaar voor haalbaarheidsonderzoeken en 8 miljoen voor investeringsprojecten. Aanvragen kunnen worden ingediend tot en met respectievelijk 29 oktober 2010 en 19 augustus Agenda Regeling Deadline SBIR Gezondheid ouderen (55 plussers) 14 apr 10 Innovatieprogramma Logistiek en Supply Chain 19 apr 10 ORIO eerste tender apr 10 Internationaal Innoveren 25 jun 10 Industriële warmtebenutting: Investeringsprojecten 19 aug 10 Industriële warmtebenutting: haalbaarheidsonderzoeken 29 okt 10 Subsidiebedrag De hoogte van de scholingsbonus hangt af van de bijdrage die kan worden verkregen van een O&O- of sectorfonds. Indien een O&O- of sectorfonds aanwezig is dat ten minste 50% van de scholingskosten vergoedt of als erg geen O&O- of sectorfonds aanwezig is, dan wordt 50% van de scholingskosten vergoed tot maximaal Is de bijdrage van het O&O-of sectorfonds minder dan 50%, dan bedraagt de vergoeding 35% tot maximaal De scholingsbonus kan in geheel 2010 worden aangevraagd. De afdrachtvermindering voor verhoging van het opleidingsniveau bedraagt 500 per werknemer voor maximaal 1 jaar. Deze tijdelijke maatregel geldt alléén voor Het maximumbedrag aan afdrachtvermindering per werknemer voor startkwalificatie voormalig werklozen bedraagt An Drs. J.H.R.H.M. Schretlen, partner PricewaterhouseCoopers Advisory, Subsidie Innovatie & Beleid april 2010 nr 7 Accountancynieuws

27 tuchtrecht An AK: NOvAA moet klacht over valse brief fiscus overnemen De klacht over betrokkenheid van een AA-accountant bij een vervalste brief moet worden voortgezet door de NOvAA. Dat heeft de Accountantskamer bepaald. De klacht was door de indiener ervan ingetrokken na een regeling met de betreffende AA, maar het algemeen belang is zwaarwegend genoeg om een nader onderzoek in te stellen, zo oordeelde de Accountantskamer. In de gewraakte brief waarschuwde de Belastingdienst een echtpaar voor de financiële sores waarin de holding van de familie verkeerde. Het bleek een fictieve brief: opgesteld door de fiscalist en de accountant die samen de belangen van de firma en de De Accountantskamer vindt dat T. van Dijken RA uit Heteren het beroep van accountant in diskrediet heeft gebracht door fouten te maken en daarvoor geen enkele schuldbewustheid te tonen. Hij negeerde in verregaande mate verzoeken van zijn cliënten met betrekking tot de tijdige uitvoering van familie behartigden. De adviseurs waren benaderd door de kinderen van het echtpaar, die zich zorgen maakten, omdat hun moeder vanwege een gokverslaving gelden aan de holding onttrok. Het echtpaar heeft diverse klachten ingediend, die zijn ingetrokken na een financiële regeling met de accountant. De vermeende valsheid in geschrifte is voor de Accountantskamer echter te ernstig om terzijde te schuiven. De goede bedoelingen van de accountant doen daar niet aan af. Wanneer de zaak wordt voortgezet, is nog niet bekend. An [Zitting Accountantskamer, 30 maart 2010] Beroep in diskrediet gebracht werkzaamheden en heeft daarbij weinig rekening gehouden met hun belangen. Van Dijken kreeg hiervoor een berisping opgelegd. De door de Accountantskamer gehonoreerde klachten van vier BV s betroffen onder meer het te laat doen van de aangifte van de vennootschapsbelasting en het te laat indienen De Accountantskamer heeft de klacht van een advocaat tegen een AA-accountant over de rekening afgewezen. De AA zou werk in rekening hebben gebracht waarvoor geen opdracht is gegeven, mogelijk niets eens is verricht en waarvan het uurtarief niet afgesproken was. De advocaat benaderde de accountant omdat hij moeilijkheden had met de Belastingdienst. De accountant zou met spoed de jaarrekeningen van 2004 tot en met 2006 opmaken. Hij stuurde zijn nieuwe klant een opdrachtbevestiging en een volmacht. De volmacht kwam wel getekend retour, de bevestiging niet. Na een half jaar ontdekte de accountant dat van de jaarrekeningen over Voorts had de RA als opvolgend accountant overleg moeten plegen met de BV s en alle afspraken schriftelijk moeten vastleggen in plaats van op de oude voet verder te gaan. e klacht die namens de BV s tegen de bestuurder van het accountantskantoor waar Van Dijken werkt werd ingediend, is ongegrond verklaard. Als bestuurder richten zijn werkzaamheden zich op de algemene aangelegenheden van de onderneming. Het is niet gebleken dat de AA in persoon werkzaamheden voor de BV s heeft verricht of daarvoor de direct verantwoordelijke accountant is geweest, aldus de Accountantskamer. An [Uitspraak Accountantskamer, 8 maart 2010] Klacht over rekening accountant afgewezen de klant toch weer was teruggekeerd naar zijn oude boekhouder, die de aangifte voor 2004 heeft ingediend. De accountant heeft voor de Accountantskamer voldoende duidelijk kunnen maken dat hij wel degelijk werkzaamheden heeft verricht voor de klager. Ook mocht hij ervan uitgaan dat hij de opdracht daarvoor heeft gekregen, omdat de volmacht immers was geretourneerd. En ten slotte heeft de accountant met het toezenden van de algemene voorwaarden voldoende duidelijkheid verschaft over het berekenen van het honorarium. An [Uitspraak Accountantskamer, 8 maart 2010] ROUSCH zoekt voor diverse accountantskantoren: Gevorderd Assistent Accountants M/V voor zowel de samenstel- als controlepraktijk Kijk op Finance-Legal-IT Amsterdam Arnhem Breda Eindhoven Rotterdam Accountancynieuws 9 april 2010 nr 7 27

28 An vakinformatie/productinformatie IFAC publiceert twee nieuwe handboeken De International Federation of Accountants (IFAC) heeft twee kersverse publicaties afgeleverd. De ene publicatie is het volumineuze, 811 pagina s tellende 2010 Handbook of International Quality Control, Auditing, Review, Other Assurance, and Related Services Pronouncements, het twee- XBRL Handboek voor intermediairs Het XBRL Handboek voor intermediairs, een gezamenlijke uitgave van XBRL voor Accountants en Onderzoeksbureau GBNED, is verschenen. Het bevat informatie over de handboek bevat 155 pagina s en draagt de titel 2010 Handbook of the Code of Ethics for Professional Accountants. De twee handboeken kunnen als PDF gratis gedownload worden. Gedrukte versies kunnen besteld worden via de website van het IFAC, An onder meer het SBR-programma van de overheid en de stand van zaken bij de uitvragende partijen, respectievelijk de Belastingdienst, Kamers van koophandel, het CBS en NIVRA en NOvAA hebben de verklaringengenerator online beschikbaar gesteld voor de leden. In deze nieuwe applicatie zijn alle voorbeeldbrieven en -verklaringen opgenomen uit de HRA 3. Door middel van een invulmenu zijn de voorbeeldteksten eenvoudig samen te stellen, zodat ze na omzetting de banken. Verder wordt er aandacht besteed aan het digitaal certificaat, het autorisatieregister, de rol die XBRLserviceproviders kunnen vervullen, administratieve software die het mogelijk moet maken dat de gewenste rapportages in XBRL aangemaakt kunnen worden en de invloed die XBRL heeft op de kantoorpraktijk. Voor een handig overzicht van veel gebruikte terminologie in de context van XBRL/ SBR, zie het artikel van Jan Jacobs in Accountancynieuws, afl. 6, Het ABC van SBR. An Verklaringengenerator online beschikbaar in kantoorlay-out kunnen worden afgedrukt. De verklaringengenerator is uitgebreider dan de verklaringentool uit 2007 en is ook los verkrijgbaar. Kantoren die de Intranetversie hebben aangeschaft, hebben automatisch de beschikking over de verklaringengenerator. Zie ook An Plant u nog steeds in Excel.? CRM Uren & Declaratie Document Management Planning & Control Workflow Financieel ClientPortal Online Diensten SRA~Alure Template Alure Planning & Control: Grip op alle kantoorprocessen en cliëntopdrachten Volledig automatische (concept) planningen op basis van historie analyse Snel inzage in capaciteitsplanning én knelpuntenanalyse Monitoring t.b.v. management met behulp van business en finance dashboard Voortgangsbewaking per klant, medewerker, afdeling, vestiging Budget en budgetbewaking per project, klant en opdracht Alerting functies in combinatie met Alure Werkstromen U bent volledig in control over uw organisatie! T: (074) E: I: april 2010 nr 7 Accountancynieuws

29 vakinformatie/productinformatie An Handboek Jaarrekening MKB en Checklist 2010 Het handboek Jaarrekening MKB 2010 en de bijbehorende Jaarrekening MKB Checklist 2010 zijn eind maart verschenen onder deskundige redactie van de SRA. Het handboek Jaarrekening MKB 2010 is bedoeld als handleiding voor het samenstellen van de verslaggeving van grote, middelgrote en kleine rechtspersonen. De voorschriften voor grote rechtspersonen werden voor het eerst meegenomen in de editie Het handboek start met de algemene context waarin de jaarverslaggeving plaatsvindt; aandacht dus voor de RJ-richtlijnen, IFRS en nieuw in deze editie 2010 IFRS for SMEs. Uiteraard worden ook de fiscale waarderingsgrondslagen voor kleine rechtspersonen hierbij betrokken en is er een aparte paragraaf over SBR/XBRL-rapportering. In 90 pagina s komen de diverse jaarrekeningposten voorbij, inclusief de presentatie- en waarderingsregels en de daarbij behorende fiscale voorschriften. De redactie van het handboek koos er bewust voor om voor de inrichting van de jaarverslaggeving voor kleine en middelgrote BV s niet de minimumvoorschriften aan te houden, gezien de geringe be- Accountancynieuws 9 april 2010 nr 7 hoefte in de praktijk aan een minimaal ingerichte jaarrekening. In het hoofdstuk Kapitaalbescherming is rekening gehouden met de wetswijziging die eind 2009 werd aangenomen, inzake de flexibilisering van het BV-recht. Een uitgebreid verwijzingensysteem naar wetten en richtlijnen bewijst hier zijn nut. De publicatie is up-to-date tot en met januari De complementaire, bijbehorende Jaarrekening MKB Checklist 2010 is met 128 pagina s een prima naslagwerk naast het boek, maar is ook los te gebruiken. Handig is vooral het beknopte overzicht per jaarrekeningpost, waarbij de opname/verwerking van de post, de waardering, de wettelijke presentatievoorschriften en fiscale regels worden behandeld. Voor de doelgroep groot is een aparte kolom opgenomen en een hoofdstuk met de belangrijkste v erschillen. An Jaarrekening MKB 2010 (ISBN , prijs 42,23, abon. 35,90) en Jaarrekening MKB Checklist 2010, (ISBN , 24,21, abon. 20,59.) Te bestellen via Softwareoplossing Transwise Exact en Transsmart hebben samen een softwareoplossing ontwikkeld onder de naam Transwise. Ondernemers kunnen hiermee hun externe logistieke processen, het vervoer van hun goederen, aansturen vanuit de bestaande Exact Globe-programmatuur. Transwise geeft MKB-ondernemers direct inzicht in kosten en beschikbaarheid van reguliere en overige vervoerders. Binnen Exact Globe wordt een lijst van vervoerders geboden, zodat de ondernemer, op basis van kos- Themaboek MVO Er is een nieuw themaboekje Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) verschenen bij de NL EVD Internationaal. Het ten en levertijd, deze direct kan boeken. Daarmee bespaart deze add-on de ondernemer de tijd die hij anders kwijt is om zelf uit te zoeken welke vervoerder de beste prijs/prestatieverhouding biedt. Naast het ingebouwde track&trace-systeem in Transwise biedt Exact Globe een historisch overzicht van in het verleden gekozen vervoerders en hun prestaties. Zo krijgen ondernemers achteraf via een rapportage inzicht in de resultaten en kunnen zij daar direct naar handelen. An boekje is een praktisch hulpmiddel voor ondernemers die zich in MVO willen verdiepen. Zie ww.internationaalondernemen.nl/boekjes. An Groei verder dit voorjaar! Kijk voor inspirerende voorjaarseducatie op Een samenwerkingsverband met fiscalisten, juristen en accountants 29

VRAGENLIJST MONITORING ACCOUNTANTSKANTOREN. Introductie vragenlijst monitoring accountantskantoren. Vertrouwelijk

VRAGENLIJST MONITORING ACCOUNTANTSKANTOREN. Introductie vragenlijst monitoring accountantskantoren. Vertrouwelijk VRAGENLIJST MONITORING ACCOUNTANTSKANTOREN Introductie vragenlijst monitoring accountantskantoren Vertrouwelijk Deze monitorvragenlijst betreft het jaar: In de loop van 2008 heeft het bestuur van het NIVRA

Nadere informatie

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM E Ernst & Young Accountants LLP Telt +31 88 407 1000 Boompjes 258 Faxt +31 88407 8970 3011 XZ Rotterdam, Netherlands ey.corn Postbus 2295 3000 CG Rotterdam, Netherlands Nederlandse Beroepsorganisatie van

Nadere informatie

Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren

Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt sinds 2006 toezicht op accountantsorganisaties. De niet-oob vergunninghouders voeren uitsluitend

Nadere informatie

HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT

HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT Exact Online CASE STUDY HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT En daarna dat van ondernemers Onze branche staat

Nadere informatie

Deelnameprotocol Transparantiebenchmark 2015

Deelnameprotocol Transparantiebenchmark 2015 Deelnameprotocol Transparantiebenchmark 2015 Maart 2015 De Transparantiebenchmark is een jaarlijks onderzoek van het Ministerie van Economische Zaken naar de inhoud en kwaliteit van externe verslaggeving

Nadere informatie

Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid

Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Het begrip assurance en maatschappelijke ontwikkelingen

Nadere informatie

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 1 Algemeen Op grond van de Kaderverordening Subsidieverstrekking van de gemeente Alkmaar kunnen subsidies worden verstrekt.

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2013 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

Controleprotocol subsidies gemeente Amersfoort

Controleprotocol subsidies gemeente Amersfoort Controleprotocol subsidies gemeente Amersfoort Controleprotocol voor de accountantscontrole bij door de gemeente Amersfoort gesubsidieerde organisaties November 2014 # 4174019 Algemeen Op grond van de

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2014 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

Advies commissie BBV aan ministerie van BZK mei 2013. Van een rechtmatigheidsoordeel naar een rechtmatigheidsverantwoording

Advies commissie BBV aan ministerie van BZK mei 2013. Van een rechtmatigheidsoordeel naar een rechtmatigheidsverantwoording Van een rechtmatigheidsoordeel naar een rechtmatigheidsverantwoording Samenvatting Mede op verzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de commissie BBV een onderzoek

Nadere informatie

Accountancy en integriteit

Accountancy en integriteit Accountancy en integriteit Jaap ten Wolde CIROC 5 oktober 2011 Bouwjaar 1947 Over de inleider KPMG 33 jaar. Openbaar accountant, daarna hoofd forensische accountancy 2005: Oprichter en partner IFO (Instituut

Nadere informatie

uw bedrijf ook in acconditie? www.acconavm.nl Ruimte voor ondernemen. Adequate bedrijfsvoering Gedegen administratieve organisatie

uw bedrijf ook in acconditie? www.acconavm.nl Ruimte voor ondernemen. Adequate bedrijfsvoering Gedegen administratieve organisatie Ruimte voor ondernemen. uw bedrijf ook in acconditie? Adequate bedrijfsvoering Gedegen administratieve organisatie Gezonde financiële huishouding accountancy belastingadvies strategisch advies accountantscontrole

Nadere informatie

De meerwaarde van RSM Niehe Lancée

De meerwaarde van RSM Niehe Lancée De meerwaarde van RSM Niehe Lancée De ambitie om uw organisatie te laten excelleren RSM Niehe Lancée geniet een uitstekende reputatie op het gebied van accountancy en belastingadvies. Opdrachtgevers kunnen

Nadere informatie

Controleverordening DCMR Milieudienst Rijnmond 2014

Controleverordening DCMR Milieudienst Rijnmond 2014 Controleverordening DCMR Milieudienst Rijnmond 2014 DCMR Milieudienst Rijnmond Parallelweg 1 3112 NA Schiedam telefoon: (010) 2468 000 telefax : (010) 2468 283 Web: http://www.dcmr.nl/ 1 van 5 Het algemeen

Nadere informatie

Provinciale Staten VOORBLAD

Provinciale Staten VOORBLAD VOORBLAD Onderwerp Aanwijzen accountant voor de verslagjaren 2013-2016 SIS-nummer Agendering (advies Griffie) PS2013-99 Commissie AFW 6 februari 2013 Provinciale Staten 13 februari 2013 Behandelwijze x

Nadere informatie

Wij hebben kennis genomen van het Ontwerp Wet op het accountantsberoep (Ontwerp) en de Memorie van toelichting (MvT) hierop.

Wij hebben kennis genomen van het Ontwerp Wet op het accountantsberoep (Ontwerp) en de Memorie van toelichting (MvT) hierop. Ministerie van Financiën T.a.v. de Minister van Financiën Mr. drs. J.C. de Jager Postbus 20201 2500 EE Den Haag Breukelen, 4 september 2010 Onderwerp: Ontwerp Wet op het accountantsberoep Geachte heer

Nadere informatie

Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming?

Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming? Vragen hoofdstuk 8: Externe verslaggeving Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming? Externe verslaggeving is, zoals de naam al aangeeft, gericht op het verschaffen van informatie aan partijen

Nadere informatie

Amersfoort Arnhem Ede Hoofddorp Nieuwegein

Amersfoort Arnhem Ede Hoofddorp Nieuwegein Amersfoort Arnhem Ede Hoofddorp Nieuwegein Dit is CROP 1965: CROP opent de deuren van haar eerste kantoor. vijf decennia later zijn we een begrip in zakelijk Nederland en groeit CROP registeraccountants

Nadere informatie

Rechtmatigheid in het onderwijs

Rechtmatigheid in het onderwijs Rechtmatigheid in het onderwijs In navolging van gemeenten en provincies wordt het begrip rechtmatigheid in toenemende mate betrokken bij de accountantscontrole van onderwijsinstellingen. Maar wie is verantwoordelijk

Nadere informatie

Instant Reporting in de praktijk

Instant Reporting in de praktijk De Hogeschool van Amsterdam presenteert het kenniscentrum voor Standard Business Reporting Instant Reporting in de praktijk 21 januari 2010 Conferentie Geachte deelnemer, Wij verzorgen voor u een zeer

Nadere informatie

WFD Dienstenwijzer Versie april 2007. Inleiding. Wie zijn wij? Geachte relatie,

WFD Dienstenwijzer Versie april 2007. Inleiding. Wie zijn wij? Geachte relatie, WFD Dienstenwijzer Versie april 2007 Inleiding Geachte relatie, Met ingang van 1 januari 2006 is binnen de assurantiebranche de Wet Financiële Dienstverlening (Wfd) van kracht. De Wfd eist dat consumenten,

Nadere informatie

Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de. inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Weert 2015

Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de. inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Weert 2015 Zoek regelingen op overheid.nl Gemeente Weert Ziet u een fout in deze regeling? Meld het ons op regelgeving@overheid.nl! Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de

Nadere informatie

Van cijfers naar visie

Van cijfers naar visie Van cijfers naar visie De ontwikkeling van KroeseWevers heden 2008 Aantal werknemers 350 De missie van KroeseWevers Het is de missie van KroeseWevers om onze positie in de top van de accountants- en belastingadviesorganisatie

Nadere informatie

MID 30 oktober 2003 Verordening op basis van artikel 213 Gemeentewet

MID 30 oktober 2003 Verordening op basis van artikel 213 Gemeentewet Verordening op basis van artikel 213 Gemeentewet Heemstede, 21 oktober 2003 Aan de raad, Samenvatting In de Wet dualisering gemeentebestuur is opgenomen dat gemeenteraden drie verordeningen vaststellen

Nadere informatie

Bent u klaar voor de interimcontrole

Bent u klaar voor de interimcontrole Bent u klaar voor de interimcontrole van uw accountant? BMC levert aan opdrachtgevers in de hele publieke sector verschillende diensten en producten die met (verbijzonderde) interne controle te maken hebben.

Nadere informatie

Inhoud EEN NIEUWE FORMULE 3

Inhoud EEN NIEUWE FORMULE 3 Inhoud EEN NIEUWE FORMULE 3 WAT IS BURO LUIKEN? 5 UW VOORDEEL 7 VOOR WIE INTERESSANT? 9 UW INVESTERING 11 DIGITAAL ONDERNEMEN 13 BUSINESSPARTNERS 15 PASSIE, MISSIE, VISIE 17 CONTACT 19 Welkom! Buro Luiken

Nadere informatie

Meer dan kennis alleen. Next

Meer dan kennis alleen. Next Meer dan kennis alleen Next Ambitie Uitdaging Ontwikkeling Shift Ambitie Een ambitieus accountantskantoor heeft meer in huis dan alleen kennis van zaken. Bij Horlings dagen we elkaar voortdurend uit om

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014.

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014. Deloitte Accountants B.V. Park Veidzigt 25 4336 DR Middelburg Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 Fax 088 288 9895 www.deloitte.n1 Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland

Nadere informatie

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM met betrekking tot de Gecombineerde Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders (de"vergadering") van Insinger de Beaufort Umbrella Fund N.V. (de "Vennootschap")

Nadere informatie

Ons kantoor. www.mudifin.nl

Ons kantoor. www.mudifin.nl 0 UW ONDERNEMING Ons kantoor In 2004 hebben wij, Ingrid en Michael Muyres, Mudifin opgericht. Inmiddels is ons kantoor uitgegroeid tot een full service organisatie op financieel en fiscaal gebied. Samen

Nadere informatie

Vraag en Antwoord Common Reporting Standard en uw fiscale woon- of vestigingsplaats

Vraag en Antwoord Common Reporting Standard en uw fiscale woon- of vestigingsplaats Vraag en Antwoord Common Reporting Standard en uw fiscale woon- of vestigingsplaats Wat is de Common Reporting Standard (CRS)? De Nederlandse overheid werkt met veel landen samen om belastingontduiking

Nadere informatie

Naheffing Jaarreken. Vergunningen. De MKB-accountant: een goede adviseur DAAROM EEN ACCOUNTANT

Naheffing Jaarreken. Vergunningen. De MKB-accountant: een goede adviseur DAAROM EEN ACCOUNTANT Naheffing tsvorm Jaarreken Vergunningen De MKB-accountant: een goede adviseur DAAROM EEN ACCOUNTANT maart 2013 DE MKB-ACCOUNTANT: EEN GOEDE ADVISEUR Elke ondernemer heeft behoefte aan een goede adviseur,

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Bootverzekering en wonen op het water

Dienstenwijzer. Bootverzekering en wonen op het water Bootverzekering en wonen op het water Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In dit document geven wij daaraan invulling en maken wij u wegwijs in de dienst verlening van Noord Nederland

Nadere informatie

Carla Kersten. Summary. Specialties. Interim Hoofd Administratie bij Oikocredit Nederland in Utrecht info@kerstenfd.

Carla Kersten. Summary. Specialties. Interim Hoofd Administratie bij Oikocredit Nederland in Utrecht info@kerstenfd. Carla Kersten Interim Hoofd Administratie bij Oikocredit Nederland in Utrecht info@kerstenfd.nl Summary I N T E R I M Ik verleen Financial en Audit interim support. Bij Financial support kunt u denken

Nadere informatie

Leidraad tweedepijler pensioenadvisering

Leidraad tweedepijler pensioenadvisering Leidraad tweedepijler pensioenadvisering Aflevering 5: Passend advies houdt rekening met alle relevante wet- en regelgeving op het gebied van pensioenen Het adviseren van een werkgever over een tweedepijler

Nadere informatie

kengetallen accountancy

kengetallen accountancy kengetallen accountancy Kleine en middelgrote kantoren editie 2012 3 Voorwoord Voor u ligt de 2012-editie Kengetallen Accountancy, een handreiking voor eigenaren en managers van accountants-, belastingadvies-

Nadere informatie

Controle- en rapportageprotocol Tijdelijke stimuleringsregeling SUWI- Bedrijfsverzamelgebouw 2002

Controle- en rapportageprotocol Tijdelijke stimuleringsregeling SUWI- Bedrijfsverzamelgebouw 2002 Controle- en rapportageprotocol Tijdelijke stimuleringsregeling SUWI- Bedrijfsverzamelgebouw 2002 1 ALGEMEEN 1.1 Doel en reikwijdte van het controle- en rapportageprotocol Dit controle- en rapportageprotocol

Nadere informatie

Toonaangevend in accountancy en fiscale adviezen

Toonaangevend in accountancy en fiscale adviezen Blömer accountants en adviseurs Toonaangevend in accountancy en fiscale adviezen Als professional op het gebied van accountancy en fiscale advisering zijn we u graag van dienst. Deskundig en betrokken

Nadere informatie

Netto-omzet 63.789 1.099 Kostprijs van de omzet (61.047) (640) Bruto-omzetresultaat 2.741 458 EBITDA 1.666 22. Bedrijfsresultaat 1.

Netto-omzet 63.789 1.099 Kostprijs van de omzet (61.047) (640) Bruto-omzetresultaat 2.741 458 EBITDA 1.666 22. Bedrijfsresultaat 1. Persbericht Willemstad, Curaçao, 5 mei 2011 AamigoO Group NV maakt voorlopige jaarcijfers 2010 bekend Omzet Source+ NV 128,7 miljoen Brutomarge Source+ NV 5,6 miljoen Source+ slechts halfjaar meegenomen

Nadere informatie

FISCALE TIPS & BLUNDERS. 2016 1e druk Copyright Finovion

FISCALE TIPS & BLUNDERS. 2016 1e druk Copyright Finovion FISCALE TIPS & BLUNDERS 2016 1e druk Copyright Finovion Wij heten u van harte welkom. WELKOM Dit handzame boekje met financiële blunders en fiscale tips ontvangt u van Finovion. Wij zijn een ondernemend

Nadere informatie

Controleverordening gemeente Papendrecht 2015

Controleverordening gemeente Papendrecht 2015 Controleverordening gemeente Papendrecht 2015 Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Papendrecht Inhoudsopgave Controleverordening

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V.

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. Dit Reglement is goedgekeurd door de Raad van Commissarissen van Telegraaf Media Groep N.V. op 17 september 2013. 1. Inleiding De Auditcommissie is een

Nadere informatie

Leidraad tweedepijler pensioenadvisering

Leidraad tweedepijler pensioenadvisering Leidraad tweedepijler pensioenadvisering Aflevering 11: Beoordeling betaalbaarheid pensioenregeling voor werkgever Het adviseren van een werkgever over een tweedepijler pensioenproduct van een verzekeraar

Nadere informatie

De Nederlandse taxonomie wordt uitgebreid met berichtsoorten die nu al wel in BAPI aanwezig zijn, maar nog niet in XBRL.

De Nederlandse taxonomie wordt uitgebreid met berichtsoorten die nu al wel in BAPI aanwezig zijn, maar nog niet in XBRL. IB en VPB aangiftes in 2013 niet meer via BAPI In 2013 fiscale aangiftes IB en VPB aanleveren via Digipoort en niet meer via BAPI Op dit moment is vanuit de overheid besluitvorming onderhanden om Digipoort

Nadere informatie

Exact Online. Uw financiële cockpit op internet

Exact Online. Uw financiële cockpit op internet Exact Online Uw financiële cockpit op internet Eenvoudig online boekhouden Een onderneming staat of valt met haar financiële beleid. Met inzicht in de omzet, winst en cashflow nu en in de toekomst. Een

Nadere informatie

Personenvennootschappen

Personenvennootschappen Personenvennootschappen mei 2006 mr De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel noch de auteur noch kan aansprakelijk worden gesteld voor schade

Nadere informatie

Hierbij ontvangt u een gewaarmerkt exemplaar van de jaarstukken 2014, voorzien van onze onafhankelijke controleverklaring d.d. 11 mei 2015.

Hierbij ontvangt u een gewaarmerkt exemplaar van de jaarstukken 2014, voorzien van onze onafhankelijke controleverklaring d.d. 11 mei 2015. Ernst & Young Accountants LLP Tel: +31 88407 1000 Van der Nootstraat 2 Fax: +31 88 407 33 55 8913 HV Leeuwarden, Netherlands ey.com Building a better Postbus 727 8901 BM Leeuwarden, Netherlands Gemeenteraad

Nadere informatie

Fiscale aangiftesoftware: Verkort of niet verkort de winstaangifte doen?

Fiscale aangiftesoftware: Verkort of niet verkort de winstaangifte doen? Coevorden, juni 2010 Fiscale aangiftesoftware: Verkort of niet verkort de winstaangifte doen? Het aanbod van fiscale aangiftesoftware is in de vorige eeuw alleen maar gedaald. De afgelopen jaren kunnen

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo 0 Inleiding De Gemeentewet(GW), art. 213, schrijft voor dat de gemeenteraad één of meer accountants aanwijst

Nadere informatie

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 1 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controle- en overige standaarden Vastgesteld

Nadere informatie

Building a better working world. Rapport. aan het Bestuur van Stichting Hoge Veluwe Fonds, Hoenderloo

Building a better working world. Rapport. aan het Bestuur van Stichting Hoge Veluwe Fonds, Hoenderloo Building a better working world Rapport aan het Bestuur van inzake de jaarrekening 2014 Building a better working world Inhoudsopgave Rapport 1 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant 2 Bestemming

Nadere informatie

STICHTING BEWAARDER COMMODITY DISCOVERY FUND. (Voorheen Stichting Bewaarder Gold & Discovery Fund) AMERSFOORT JAARREKENING 2012

STICHTING BEWAARDER COMMODITY DISCOVERY FUND. (Voorheen Stichting Bewaarder Gold & Discovery Fund) AMERSFOORT JAARREKENING 2012 (Voorheen Stichting Bewaarder Gold & Discovery Fund) JAARREKENING 2012 INHOUDSOPGAVE Bestuursverslag Balans Winst- en verliesrekening Toelichting behorende tot de jaarrekening Overige gegevens Controleverklaring

Nadere informatie

Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015. Kopie aan:

Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015. Kopie aan: 0^=> \d ju^va.' lot's OLJ&rje^oeUi naarcs 150014156 Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015 Kopie aan: Orteliuslaan 982 3528 BD Utrecht Postbus 3180 3502 GD Utrecht Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088

Nadere informatie

NIEUWE REGELGEVING VOOR ORGANISATIES VAN OPENBAAR BELANG De gevolgen voor uw organisatie op een rij

NIEUWE REGELGEVING VOOR ORGANISATIES VAN OPENBAAR BELANG De gevolgen voor uw organisatie op een rij NIEUWE REGELGEVING VOOR ORGANISATIES VAN OPENBAAR BELANG De gevolgen voor uw organisatie op een rij Omdat mensen tellen. Nieuwe regelgeving voor Organisaties van Openbaar Belang 3 Invoering nieuwe regelgeving

Nadere informatie

Beleidsregels Het verrichten van zelfstandige werkzaamheden op bescheiden schaal gemeente Olst-Wijhe

Beleidsregels Het verrichten van zelfstandige werkzaamheden op bescheiden schaal gemeente Olst-Wijhe Vastgesteld door het college op 25 maart 2014 Publicatie in Huis aan Huis op 9 april 2014 Inwerkingtreding op 10 april 2014 Olst-Wijhe, 17 maart 2014 doc. nr.: 14.013240 Het verrichten van zelfstandige

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

Dit jaar let de Belastingdienst extra op de kosten van de ondernemer en wordt ook het aantal

Dit jaar let de Belastingdienst extra op de kosten van de ondernemer en wordt ook het aantal Nieuw jaar = nieuwe regels Het jaar 2014 is al weer een aantal weken oud. Een nieuw jaar zorgt ook weer voor nieuwe regels. In deze nieuwsflits een aantal belangrijke opmerkingen / wijzigingen voor 2014.

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Het bestuursorgaan bevestigt de ontvangst van een elektronisch ingediende aanvraag.

Het bestuursorgaan bevestigt de ontvangst van een elektronisch ingediende aanvraag. Algemene wet bestuursrecht Titel 4.1. Beschikkingen Afdeling 4.1.1. De aanvraag Artikel 4:1 Tenzij bij wettelijk voorschrift anders is bepaald, wordt de aanvraag tot het geven van een beschikking schriftelijk

Nadere informatie

de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage

de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Nieuwsbrief van d.d. 08-04-2010. 'Weg met provisiesysteem?

Nieuwsbrief van d.d. 08-04-2010. 'Weg met provisiesysteem? Nieuwsbrief van d.d. 08-04-2010 Nummer: 06 2010 'Weg met provisiesysteem? Nu is de tijd rijp om over de gehele linie de systematiek van CAR (Customer Agreed Remuneration) in te voeren. En wel als enig

Nadere informatie

TWEEDE OPENBARE VERSLAG EX ART. 73A FAILLISSEMENTSWET

TWEEDE OPENBARE VERSLAG EX ART. 73A FAILLISSEMENTSWET TWEEDE OPENBARE VERSLAG EX ART. 73A FAILLISSEMENTSWET Naam gefailleerde : City Cargo Amsterdam B.V. Faillissementsnummer : 08.618 F Datum uitspraak : 22 december 2008 Curator : mr J. Lensink Rechter-Commissaris

Nadere informatie

Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten

Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten Controleverordening Randstedelijke Rekenkamer De Randstedelijke Rekenkamer besluit: overwegende dat: op grond van de wet van 2 juli 2003, Stb.

Nadere informatie

"Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant EY Ernst S Young Accountants LLP Prof.Dr.Dorgelolaan 12 5613 AM Eindhoven Postbus 455 5600 AL Eindhoven Tel: +31 88 407 10 00 Fax: +31 88 407 48 00 ey.com 2014-02637 Gemeente Goes Ingekomen d.d. 2 3 MEI

Nadere informatie

1 Voor wie is Vinc Audit interessant?

1 Voor wie is Vinc Audit interessant? Verbijzonderde interne controle Audit, Support & Coaching BMC levert aan opdrachtgevers in de hele publieke sector verschillende diensten en producten die met (verbijzonderde) interne controle te maken

Nadere informatie

Controleprotocol Subsidies Gemeente Zeist 2009

Controleprotocol Subsidies Gemeente Zeist 2009 Copro 9220 Controleprotocol Subsidies Gemeente Zeist 2009 Dit protocol treedt in werking op: 16 december 2009 Dit protocol is niet van toepassing op subsidies verleend voor het jaar 2009 of eerder Dit

Nadere informatie

Ernst & Young Accountants LLP Tel: +31 88 407 10 00 Cross Towers, Antonio Vivaldistraat 150 Fax: +31 88 407 10 05 1083 HP Amsterdam ey.

Ernst & Young Accountants LLP Tel: +31 88 407 10 00 Cross Towers, Antonio Vivaldistraat 150 Fax: +31 88 407 10 05 1083 HP Amsterdam ey. Postbus 7883 1008 AB Amsterdam Ernst & Young Accountants LLP Tel: +31 88 407 10 00 Cross Towers, Antonio Vivaldistraat 150 Fax: +31 88 407 10 05 1083 HP Amsterdam ey.com Het college van burgemeester en

Nadere informatie

138 De Pensioenwereld in 2014

138 De Pensioenwereld in 2014 17 138 De Pensioenwereld in 2014 Beleggingen 139 EU-claims: geen grijs gedraaide plaat Auteurs: Susan Groot Koerkamp en Erwin Nijkeuter In de meeste Europese landen worden of werden buitenlandse pensioenfondsen

Nadere informatie

BEWAARDER RFM WONINGFONDS IV BV JAARVERSLAG 2013

BEWAARDER RFM WONINGFONDS IV BV JAARVERSLAG 2013 BEWAARDER RFM WONINGFONDS IV BV JAARVERSLAG 2013 INHOUDSOPGAVE ALGEMEEN Verslag van de beheerder JAARREKENING Balans Winst- en verliesrekening Kasstroomoverzicht Toelichting algemeen en waarderingsgrondslagen

Nadere informatie

Stichting ProSea Marine Education Drieharingstraat 25 3511 BH Utrecht. Rapport inzake de jaarrekening 2012

Stichting ProSea Marine Education Drieharingstraat 25 3511 BH Utrecht. Rapport inzake de jaarrekening 2012 Drieharingstraat 25 3511 BH Utrecht Rapport inzake de jaarrekening 2012 Inhoudsopgave Pagina Accountantsrapport Samenstellingsverklaring 1 Algemeen 2 Resultaten 2 Financiële positie 3 Jaarrekening Balans

Nadere informatie

Headline Headline. Sach-, Haftpflicht, Kfz etc. ARAG Incasso Verzekering voor ondernemers

Headline Headline. Sach-, Haftpflicht, Kfz etc. ARAG Incasso Verzekering voor ondernemers ARAG Incasso Verzekering voor ondernemers Ondernemers Sach-, ARAG Incasso Haftpflicht, Verzekering Kfz etc. Zes op de tien ondernemers hebben ermee te maken: klanten die veel te laat of niet betalen. En

Nadere informatie

Raadsvoorstel Reg. nr : 0910655 Ag nr. : Datum : 15-12-09

Raadsvoorstel Reg. nr : 0910655 Ag nr. : Datum : 15-12-09 Ag nr. : Onderwerp Tariefaanpassingen en overige wijzigingen van de verordeningen/besluiten betreffende de belastingen en rechten voor het jaar 2010 (aanvulling). Voorstel Door vaststelling van de verordeningen/besluiten,

Nadere informatie

Datum: 17 november 2010. Antoon van Aken Docent Bedrijfseconomie opleiding Accountancy Hogeschool voor Economische Studies Amsterdam

Datum: 17 november 2010. Antoon van Aken Docent Bedrijfseconomie opleiding Accountancy Hogeschool voor Economische Studies Amsterdam Datum: 17 november 2010 Antoon van Aken Docent Bedrijfseconomie opleiding Accountancy Hogeschool voor Economische Studies Amsterdam Programma 1. Het expertisecentrum Instant Reporting 2. Stage+ traject

Nadere informatie

Bespaar. Accountantskosten. op uw. in 7 stappen. Marian Koek. managerincontrol.nl

Bespaar. Accountantskosten. op uw. in 7 stappen. Marian Koek. managerincontrol.nl Bespaar op uw Marian Koek Accountantskosten in 7 stappen managerincontrol.nl Bespaar*op*uw*Accountantskosten*in*7*stappen Inhoud Voorwieisdite+boekbedoeld? 3 Passieen incontrol 4 Vijfredenenomaccountantskostentebesparen

Nadere informatie

MPC PRIVATE EQUITYFONDS

MPC PRIVATE EQUITYFONDS MPC PRIVATE EQUITYFONDS GLOBAL 8 CV GRONINGEN Financieel verslag 2011 MPC Private Equityfond Global 8 CV Groningen JAARVERSLAG Hierbij bieden wij u het jaarverslag 2011 aan van MPC Private Equityfonds

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGS- DOCUMENT

DIENSTVERLENINGS- DOCUMENT DIENSTVERLENINGS- DOCUMENT Op alle diensten die door PSI Pensioenbeheer worden geleverd zijn Algemene Leveringsvoorwaarden van toepassing. Deze voorwaarden zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel

Nadere informatie

Mr. J. Oosterbaan Martinius Algemeen directeur Bureau D & O

Mr. J. Oosterbaan Martinius Algemeen directeur Bureau D & O Mr. J. Oosterbaan Martinius Algemeen directeur Bureau D & O 1 Inhoud Aanleiding voor nieuwe eisen Geconstateerde gebreken Leidraden tweedepijler pensioenproducten Inhoud regeling deskundigheid Examen versus

Nadere informatie

ZELFSTANDIG MAAR NIET ALLEEN Als adviseurs opereren de accountants, juristen en fiscalisten van de Scheers Groep volledig zelfstandig.

ZELFSTANDIG MAAR NIET ALLEEN Als adviseurs opereren de accountants, juristen en fiscalisten van de Scheers Groep volledig zelfstandig. GROOT BOEK REKENEN EN REDENEREN Mensen maken cijfers en letters. De Scheers Groep maakt er getallen en woorden van. Doortimmerd en doordacht. Het samenwerkingsverband van de Scheers Groep bundelt een schat

Nadere informatie

1. AUDITINSTRUCTIE SCORECARD COPRO 8120

1. AUDITINSTRUCTIE SCORECARD COPRO 8120 1. AUDITINSTRUCTIE SCORECARD COPRO 8120 1.1. Inleiding DTe vraagt ter verificatie van de aangeleverde cijfers een assurance-rapport van een externe accountant. Een assurance-rapport dient eenmaal per jaar

Nadere informatie

Checklist - Grensoverschrijdende arbeid

Checklist - Grensoverschrijdende arbeid Checklist - Grensoverschrijdende arbeid Grensoverschrijdende arbeid neemt steeds meer toe en heeft allerlei gevolgen voor de werknemer, zijn de gezinsleden en zijn werkgever(s). Bij het bepalen van de

Nadere informatie

Leidraad tweedepijler pensioenadvisering

Leidraad tweedepijler pensioenadvisering Leidraad tweedepijler pensioenadvisering Aflevering 10: Advisering van de werkgever over een passend pensioenproduct: samenvatting Het adviseren van een werkgever over een tweedepijler pensioenproduct

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 29 658 Wet toezicht accountantsorganisaties Nr. 30 TWEEDE NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen 26 januari 2005 Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Dividendbelasting; Inkomstenbelasting; Vennootschapsbelasting; EU-recht

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Dividendbelasting; Inkomstenbelasting; Vennootschapsbelasting; EU-recht STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 22561 29 april 2016 Dividendbelasting; Inkomstenbelasting; Vennootschapsbelasting; EU-recht 25 april 2016 nr. DGB 2016/1731M

Nadere informatie

Nummer: 1 Datum: 2 januari 2013. Hosting activiteiten en het ontwikkelen en produceren van maatwerk software

Nummer: 1 Datum: 2 januari 2013. Hosting activiteiten en het ontwikkelen en produceren van maatwerk software Bijlage 1 Openbaar faillissementsverslag rechtspersoon (ex artikel 73a Fw) Nummer: 1 Datum: 2 januari 2013 Gegevens gefailleerde: Datum uitspraak: 27 november 2012 Curator: mr. J.P. Davids R-C: De heer

Nadere informatie

Headline Headline. Sach-, Haftpflicht, Kfz etc. ARAG Incasso Verzekering voor ondernemers

Headline Headline. Sach-, Haftpflicht, Kfz etc. ARAG Incasso Verzekering voor ondernemers Headline Headline Sach-, Haftpflicht, Kfz etc. ARAG Incasso Verzekering voor ondernemers Ondernemers ARAG Incasso Verzekering Zes op de tien ondernemers hebben ermee te maken: klanten die veel te laat

Nadere informatie

Convenant Horizontaal Toezicht. tussen. de Belastingdienst en JAN Accountants en Belastingadviseurs B.V.

Convenant Horizontaal Toezicht. tussen. de Belastingdienst en JAN Accountants en Belastingadviseurs B.V. Convenant Horizontaal Toezicht tussen de Belastingdienst en Horizontaal toezichtconvenant ---------------------------------------------------------------------------------------------- Partijen,, gevestigd

Nadere informatie

Artikel 1. Definities

Artikel 1. Definities Pagina 1 van 5 Artikel 1. Definities Onder a van dit artikel wordt aangegeven wat daarin wordt verstaan onder het begrip accountant. Een bevoegd account voor de controle van de gemeentelijke jaarrekening

Nadere informatie

Controleverordening gemeente Wijk bij Duurstede

Controleverordening gemeente Wijk bij Duurstede Controleverordening gemeente Wijk bij Duurstede 2006 Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie: Officiële naam regeling: Citeertitel: Vastgesteld door: Onderwerp: Deze versie is geldig tot(als de vervaldatum

Nadere informatie

Hierbij doen wij u onze controleverklaring d.d... mei 2012 bij de jaarrekening 2011 van uw gemeente toekomen.

Hierbij doen wij u onze controleverklaring d.d... mei 2012 bij de jaarrekening 2011 van uw gemeente toekomen. Deloitte Accountants B.V. Amerikalaan 110 6199 AE Maastricht Airport Postbus 1864 6201 BW Maastricht Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9904 www.deloitte.nl Aan de gemeenteraad van de gemeente Simpelveld

Nadere informatie

Koepelconvenant Horizontaal Toezicht

Koepelconvenant Horizontaal Toezicht Koepelconvenant Horizontaal Toezicht Leusden 14 juli 2011 Convenant tussen de Belastingdienst en KAN Partijen, Kwaliteitscentrum Accountancy Nederland B.V. (hierna KAN) gevestigd te te Zwolle in deze vertegenwoordigd

Nadere informatie

Dienstenwijzer Bloemendal Assurantiën BV

Dienstenwijzer Bloemendal Assurantiën BV Dienstenwijzer Bloemendal Assurantiën BV 2014 DIENSTENWIJZER BLOEMENDAL ASSURANTIËN (DVD) U bent zich momenteel aan het oriënteren op de markt voor financiële dienstverlening. Om inzicht te krijgen in

Nadere informatie