Endoscopie en antithrombotica : een update.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Endoscopie en antithrombotica : een update."

Transcriptie

1 Endoscopie en antithrombotica : een update. 1. Inleiding Het gebruik van anticoagulantia en plaatjesremmers neemt snel toe. Enerzijds breiden de indicaties uit. We vermelden patiënten met longembolen, diepe veneuze trombose, coronair- en perifeer vaatlijden (zowel in primaire en secundaire preventie), mechanische hartkleppen en hypercoagulabiliteit door trombofilie of tumoren. Anderzijds is er de vergrijzing van de bevolking, waardoor de prevalentie van bovenstaande aandoeningen toeneemt. Endoscopie bij dergelijke patiënten is telkens opnieuw een afwegen van het bloedingsrisico tegenover het risico op trombo-embolie bij het stoppen van de anticoagulantia. In de literatuur vindt men hier niet zoveel evidentie over. Hoe dan ook, indien mogelijk moeten electieve endoscopische procedures worden uitgesteld bij patiënten die tijdelijk anticoagulatie-therapie vereisen (vb. bij diep-veneuze thrombose). Hierna volgt een overzicht van de richtlijnen voor zoals uitgegeven door de American Society of Gastrointestinal Endoscopy (ASGE), aangevuld met de visie van experten (1-7). We onderscheiden hierbij zowel de aanpak bij acute gastro-intestinale (GI) bloedingen als bij electieve procedures. 2. Acute gastro-intestinale bloeding bij een patiënt op antithrombotica Bij deze patiënten wordt al dan niet een endoscopisch onderzoek (diagnostisch/therapeutisch) uitgevoerd. Beslissing tot stoppen of verminderen van de graad van anticoagulatie hangt af van de individuele patiënt, waarbij risico op thrombo-embolen versus risico op verlengde bloeding tegenover elkaar moeten worden afgewogen (Fig. 1). Bij bloedingen met hemodynamische weerslag moet men in de eerste plaats een correctie van de stolling nastreven. Bij hoge GI bloedingen zonder hemodynamische weerslag hoeft de stolling niet volledig worden hersteld. 1

2 Bij gebruik van vitamine K antagonisten kunnen supratherapeutische INR (>3.5) gecorrigeerd worden met infusie van PPSB (= concentraat van vitamine K afhankelijke stollingsfactoren) of fresh frozen plasma. Correctie tot een INR van 1.5 tot 2.5 laat endoscopische diagnose en therapie toe. Toediening van vitamine K leidt slechts na 12 tot 24 uur tot voldoende aanmaak van stollingsfactoren en is dus vaak onvoldoende als enige aanpak bij behandeling van een acute gastro-intestinale bloeding. Ook het optimale tijdstip voor herstarten van anticoagulatie moet individueel worden afgewogen. Bij patiënten met een hoog risico op thrombo-embolische events kan anticoagulatie worden herstart met intraveneuze heparine 2-6 h na uitvoeren van de endoscopische procedure, tot na herstarten van de vitamine K antagonisten de therapeutische INR bereikt wordt. Bij gebruik van acetylsalicylzuur en non-aspirin anti-aggregantia (clopidogrel, ticlopidine) is de inhibitie van de thrombocytenfunctie onomkeerbaar. Ingeval een acute gastrointestinale bloeding optreedt moeten deze geneesmiddelen worden gestopt. Indien snelle correctie van de stolling noodzakelijk is moet plaatjestransfusie worden overwogen. Glycoproteine IIb/IIIa inhibitoren moeten onmiddellijk worden gestopt indien een gastrointestinale bloeding optreedt. Majeure bloedingen kunnen worden tegengegaan door plaatjestransfusie of desmopressine toediening. Bij gebruik van laag moleculair gewichtsheparines (LMWH) is, gezien hun korte halfwaardetijd, het anticoagulerend effect beperkt tot een periode van 8u na de laatste dosis. Wanneer echter snelle correctie van de stolling noodzakelijk is kan deze worden gecorrigeerd met het antidoot protamine sulfaat. Er dient opgemerkt te worden dat protamine sulfaat slechts 60% van de anti-xa activiteit van LMWH neutraliseert. De klinische relevantie van deze onvolledige neutralisatie is onduidelijk. 2

3 Afwegen risico verlengde bloeding versus risico thrombo-embolische complicaties Vitamine K antagonisten Glycoproteine IIb/IIIa inhibitor Acetylsalicylzuur Clopidogrel Ticlopidine LMWH * INR > 4 Correctie met PPSB of Fresh frozen plasma * Correctie tot INR laat endoscopische diagnose en behandeling toe * Stop bij acute GI bloeding * Ingeval majeure bloedingen : Plaatjestransfusie of desmopressine toediening * Stop bij acute GI bloeding * Ingeval snelle correctie van stolling nodig : Plaatjestransfusie * Ingeval snelle correctie van stolling nodig : Protamine sulfaat Fig. 1 : Acute gastro-intestinale bloeding bij een patiënt op antithrombotica 3

4 3. Electieve endoscopie bij een patiënt op antithrombotica Ook hier is de aanpak (fig. 2) afhankelijk van het risico op significante bloeding tengevolge van de verrichte endoscopische procedure versus het risico op trombo-embolie bij het stoppen van de antithrombotica Risico-inschatting bloedings-en thromboserisico Bloedingsrisico We onderscheiden endoscopische procedures met laag en hoog bloedingsrisico: α. Laagrisicoprocedures - minder dan 1 % kans op bloeding - zijn alle diagnostische endoscopieën, zowel gastro- en coloscopie met of zonder bioptname, endoscopische retrograde cholangiopancreaticografie (ERCP) zonder papillotomie, ERCP met biliaire stent zonder papillotomie en echo-endoscopie zonder punctie (tabel 1). β. Hoogrisicoprocedures - tussen 1 en 6 % kans op bloeding - zijn poliepectomie, ERCP met papillotomie, mucosale ablatie, plaatsing van percutane endoscopisch geplaatste gastrostomie (PEG) sonde, dilataties, therapie van slokdarmvarices en echo-endoscopie met punctie (tabel 1). Laag risico Gastroscopie met/zonder biopten Coloscopie met/zonder biopten ERCP zonder papillotomie Biliaire prothese zonder papillotomie Enteroscopie Echo-endoscopie zonder punctie Hoog risico Poliepectomie Papillotomie Dilataties Mucosale ablatie Plaatsen PEG sonde Behandeling slokdarmvarices Echo-endoscopie met punctie Tabel 1: Procedure-gerelateerd bloedingsrisico 4

5 Thromboserisico Enkel het risico op een thrombo-embolische complicatie door stoppen van vitamine K antagonisten werd besproken in de literatuur. Na normalisatie van de INR bemerkt men: α. Hoog risico op trombo-embolische complicaties bij voorkamerfibrillatie (VKF) in associatie met kleplijden, bij diepe veneuze thrombose minder dan 6 maand geleden, bij sommige mechanische hartkleppen (geïsoleerde mitralisklep of gecombineerde aorta- en mitralisklep) en bij elke hartklep met voorgeschiedenis van thrombosen (tabel 2). β. Laag risico op trombo-embolische complicaties bij diepe veneuze trombose meer dan zes maand geleden, VKF zonder geassocieerd kleplijden, geïsoleerde mechanische aortaklep of bioprothesen (tabel 2). Laag risico Hoog risico VKF zonder kleplijden VKF met kleplijden > 6 maand na diepe veneuze thrombose < 6 maand na diepe veneuze thrombose Geïsoleerde mechanische aorta klep Geïsoleerde mechanische Mitralis klep Bioprothesen Mechanische Mitralis en Aorta klep Mechanische klep met trombose Thrombofilie Tabel 2 : Risico op trombo-embolische complicaties na normalisatie INR 5

6 3.2. Aanpak Anti-aggregantia Acetylsalicylzuur in standaard dosis ( mg/dag) toegediend, moeten volgens de literatuur noch bij laag-noch bij hoogrisicoprocedures worden gestopt. Voor ticlopidine (Ticlid ) en clopidogrel (Plavix ) zijn de aanbevelingen gebaseerd op farmacologische en klinische effecten van deze moleculen door gebrek aan op evidentie gebaseerde literatuur. Bij laagrisicoprocedures moet het doseringsregime niet worden aangepast/gestopt. Bij hoogrisicoprocedures raadt men toch aan deze producten 7 tot 10 dagen vóór de ingreep te stoppen. Men moet er zich wel van bewust zijn dat : o door het stoppen van bv. clopidogrel, men in de eerste maanden na inbrengen van een stent, het risico van dichtslibben van de coronaire stent verhoogt (voor bare metal stents is er in de eerste zes weken na plaatsen een risico van 8 % op stentocclusie, waarvan de helft met dodelijke afloop; voor drug-eluting stents is de risicovolle periode volgens recente gegevens verlengd tot 12 maanden na plaatsing. Indien mogelijk moet een hoogrisicoprocedure verdaagd worden tot 3 maand na plaatsen van een bare-metal stent en tot 1 jaar na het plaatsen van een drug eluting stent. Indien onmogelijk, dan stopt men enkel clopidogrel of ticlopidine 1 week vóór de procedure en wordt acetylsalicylzuur verder gegeven. Het is wenselijk dat men met de cardioloog het pre-operatieve beleid individueel bespreekt (bvb. bij een recent geplaatste drug eluting stent in een coronaire hoofdstam zal men de clopidogrel niet stoppen zonder opname op een bewakingseenheid). Bij heropstarten, zo spoedig mogelijk na de procedure, moet opnieuw een eenmalige ladingsdosis 4 x 75 mg clopidogrel gegeven worden. 6

7 o bij het stoppen van bv. clopidogrel, ingeval patiënt met een stent, men dit geenszins mag vervangen door antistollingstherapie met LMWH. Dit veroorzaakt immers een verhoogde thromboseneiging in de stent door plaatjesactivatie. Patiënten die dipyridamol innemen in standaarddosis, eventueel in combinatie met aspirine, kunnen endoscopie ondergaan zonder onderbreken van de behandeling. De medicatieveiligheid ingeval hoogrisicoprocedures werd tot nu toe niet besproken in de literatuur Heparines Wat betreft laagrisicoprocedures dient de therapie met laag moleculair gewichtsheparines (LMWH) niet onderbroken te worden. In het geval van het uitvoeren van hoogrisicoprocedures dienen LMWH tenminste 8 h vóór de ingreep worden gestopt (langwerkende LMWH 24 h vóór ingreep). De beslissing om de therapie te herstarten moet indivueel worden afgewogen Vitamine K antagonisten In België wordt gebruik gemaakt van fenprocoumon (Marcoumar ), warfarine (Marevan ) en acenocoumarol (Sintrom ) met respectievelijke halfwaardetijden van 140 tot 160 uur, 20 tot 60 uur en 8 uur. Gezien de lange halfwaardetijden kan normalisatie van de INR na stoppen ten vroegste optreden na respectievelijk minimum 7 à 10 dagen, 4 dagen en 2 dagen. Daarnaast hangt de normalisatie ook af van de snelheid van hersynthese van de stollingsfactoren. voor procedures met laag bloedingsrisico dient de therapie met vitamine K antagonisten niet te worden onderbroken op voorwaarde dat de INR niet hoger is dan 3.5 (i.e. supratherapeutisch). Voor procedures met hoog bloedingsrisico is de te volgen strategie afhankelijk van het risico op trombo-embolische complicaties. o Bij laag risico op trombose worden de vitamine K antagonisten enkele dagen vóór de endoscopie gestopt, afhankelijk van het gebruikte preparaat (cfr. supra). Vóór de 7

8 endoscopie gebeurt best nog een INR controle: die moet lager zijn dan 1,4. Meestal kan de avond zelf opnieuw gestart worden met toediening van de vitamine K antagonist. Hierop zijn twee uitzonderingen: na een papillotomie en poliepectomie wacht men best 7 dagen. o Bij hoog risico op trombose worden vitamine K antagonisten enkele dagen vóór de endoscopie gestopt (cfr. supra) en wordt onmiddellijk gestart met heparine-therapie. Dit kan met heparine intraveneus bij gehospitaliseerde patiënten, of met subcutane laag moleculair gewichtsheparines (LMWH) in de ambulante praktijk ; allebei te starten aan therapeutische dosis. Bij IV heparine wordt de toediening 6 uur vóór de endoscopie gestopt. Bij LMWH (Fraxiparine, Clexane ) wordt geen injectie meer toegediend minstens 8 uur vóór de endoscopie (Let op : houd rekening met langere stoptijden voor LMWH met langere werkingsduur zoals bvb. Fraxodi ). Het herstarten van de vitamine K antagonisten gebeurt de avond zelf. LMWH worden in principe 4-6 h nadien herstart ; heparine IV therapie na 2-6 h. Heparinetherapie en vitamine K antagonisten worden beiden aangehouden tot INR waarde therapeutische waarde bereikt heeft. Op dit moment kan de heparinetherapie worden gestopt. Bij poliepectomie en papillotomie wacht men liever 7 dagen alvorens de vitamine K antagonisten te herstarten, en behandelt men enkel met LMWH. 8

9 Evalueer bloedingsrisico bij procedure Laag Bloedingsrisico (< 1 %) Hoog Bloedingsrisico (> 1 %) Antithrombotica hoeft niet onderbroken te worden Dipyridamole (ev. in combinatie met acetylsalicylzuur) Acetylsalicylzuur Vit K antagonisten Ticlopidine Clopidogrel LMWH Geen aanbevelingen bij hoogrisico procedures Therapie hoeft niet onderbroken te worden Evalueer thromboserisico van onderliggende pathologie Stop therapie 7 tot 10 dagen voor procedure (cave bij stents) Stop therapie met LMWH 8 h voor procedure ; langwerkende LMWH 24 h voor procedure Laag thromboserisico Hoog thromboserisico * Stop vit K antagonist tot normalisatie INR vóór start procedure : Warfarine : 3-5 dagen Fenprocoumon : 7-10 dagen Acenocoumarol : 2 dagen * Herstart vit K antagonist: zelfde dag na procedure * Stop vit K antagonist vóór start procedure : Warfarine : 3-5 dagen Fenprocoumon : 7-10 dagen Acenocoumarol : 2 dagen * Start gelijktijdig heparine IV of LMWH SC in therapeutische dosis * Stop heparine IV 6 h vóór procedure; LMWH laatste dosis 8 h vóór procedure * Herstart heparine 2-6 h na procedure; LMWH 4-6 h na procedure * Herstart vit K antagonist: zelfde dag na procedure * Stop heparine of LMWH tot INR therapeutische waarde bereikt heeft Fig. 2 : Electieve endoscopie bij een patiënt op antithrombotica 9

10 3.3. Trombocytopenie Voor hoogrisicoprocedures zijn minstens plaatjes per µl vereist; voor laagrisicoprocedures minstens per µl. 10

11 4. Referenties 1. Eisen, GM, Baron, TH, Dominitz, JA, et al. Guideline on the management of anticoagulation and antiplatelet therapy for endoscopic procedures. Gastrointest Endosc 2002; 55: Zuckerman, MJ, Hirota, WK, Adler DG, et al. ASGE guideline : the management of lowmolecular weight heparin and nonaspirin antiplatelet agents for endoscopic procedures. Gastrointest Endosc 2005 ;7;11(9): Makar G., Ginsberg G. Therapy insight : approaching endoscopy in anticoagulated patients. Nat Clin Pract Gastroenterol Hepatol ;3(1): Choudari, CP, Rajgopal, C, Palmer, KR. Acute gastrointestinal haemorrhage in anticoagulated patients: diagnosis and respons to endoscopic treatment. Gut 1994; 35: Stein, PD, Alpert, JS, Copeland, J, et al. Antithrombotic therapy in patients with mechanical and biological prosthetic heart valves. Chest 1992; 102:445S. 6. Hittelet, A, Deviere, J. Management of anticoagulants before and after endoscopy. Can J Gastroenterol 2003; 17(5): Rubin, AT, Murdoch M, Nelson DB. Acute GI bleeding of supratherapeutic international normalized ratio in patients taking warfarin: endoscopic diagnosis, clinical management, and outcomes. Gastrointest Endosc 2003;58: Prevention of premature discontinuation of dual antiplatelet therapy in patients with coronary artery stents : a science advisory from the American Heart Association, American College of Cardiology, Society for Cardiovascular Angiography and Interventions, American College of Surgeons, and American Dental Association, with representation from the American College of Physicians. J Am Coll Cardiol ;49(6):

Endoscopie en anticoagulantia: een update.

Endoscopie en anticoagulantia: een update. Endoscopie en anticoagulantia: een update. Dr. Koen Van Dycke, Prof. Dr. Isabelle Colle, Prof. Dr. Martine De Vos. Dienst Gastro-enterologie UZ Gent. De Pintelaan 185 9000 Gent Abstract: Door de toenemende

Nadere informatie

Perioperatief beleid. van patiënten behandeld met bloedverdunners

Perioperatief beleid. van patiënten behandeld met bloedverdunners Perioperatief beleid van patiënten behandeld met bloedverdunners Perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers Aspirine en/of ADP receptor inhibitor (Plavix of clopidogrel, Efient of

Nadere informatie

Dr. Bart Oris h.-hartziekenhuis Lier

Dr. Bart Oris h.-hartziekenhuis Lier De klassieke voorstelling van de stollingscascade met een intrinsieke en extrinsieke arm strookt niet met de in vivo stolling Essentieel bij een normale stolling is de aanwezigheid van de fosfolipidenmembraan

Nadere informatie

ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: INDICATIES EN PRAKTISCHE PROBLEMEN

ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: INDICATIES EN PRAKTISCHE PROBLEMEN ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: INDICATIES EN PRAKTISCHE PROBLEMEN Het doel van dit themanummer is een synthese te geven van de beschikbare informatie over antitrombotische behandeling in de eerste lijn,

Nadere informatie

Problematiek 17/01/2011. Dr. Patrick Schoeters PREVENTIEF ANTISTOLLINGSBELEID BIJ ENDOSCOPISCHE PROCEDURES

Problematiek 17/01/2011. Dr. Patrick Schoeters PREVENTIEF ANTISTOLLINGSBELEID BIJ ENDOSCOPISCHE PROCEDURES Preventief antistollingsbeleid bij endoscopische procedures : een bloedstollend verhaal PREVENTIEF BIJ ENDOSCOPISCHE PROCEDURES Dr. Patrick Schoeters Problematiek Thrombusvorming cruciaal in cardiovasculaire

Nadere informatie

artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel

artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel i artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel 2 Inhoud 1 Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase...

Nadere informatie

Aanbevelingen perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers en anticoagulantia

Aanbevelingen perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers en anticoagulantia Aanbevelingen perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers en anticoagulantia dr. Tom Vydt, cardioloog AZ Sint-Maarten GR0034AV versie 04-2014 ALGEMEEN YK Perioperatief beleid van patiënten

Nadere informatie

Perioperatief beleid voor patiënten behandeld met vitamine K antagonisten

Perioperatief beleid voor patiënten behandeld met vitamine K antagonisten Perioperatief beleid voor patiënten behandeld met vitamine K antagonisten Algemene principes: De voorgeschreven werkwijze is afhankelijk van 3 factoren: 1. Het bloedingsrisico gepaard met de ingreep. Dit

Nadere informatie

ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: ENKELE RECENTE PUBLICATIES

ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: ENKELE RECENTE PUBLICATIES ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: ENKELE RECENTE PUBLICATIES De indicaties en praktische problemen van de antitrombotica waren reeds tweemaal het onderwerp van een themanummer van de Folia [Folia februari

Nadere informatie

Richtlijn NGMDL. Endoscopische ingrepen bij patiënten met antistolling en plaatjesaggregatieremming

Richtlijn NGMDL. Endoscopische ingrepen bij patiënten met antistolling en plaatjesaggregatieremming Richtlijn NGMDL Endoscopische ingrepen bij patiënten met antistolling en plaatjesaggregatieremming Commissie Kwaliteit van het Nederlands Genootschap van Maag-Darm-Leverartsen vastgesteld door ledenvergadering

Nadere informatie

AANPAK VAN BLOEDINGEN ONDER NIEUWE ANTICOAGULANTIA

AANPAK VAN BLOEDINGEN ONDER NIEUWE ANTICOAGULANTIA AANPAK VAN BLOEDINGEN ONDER NIEUWE ANTICOAGULANTIA Dr. Anna Vantilborgh Hematologie - UZ Gent 13 september 2013 ALGEMENE PRINCIPES IN BEHANDELING VAN BLOEDINGEN AANPAK VAN BLOEDINGEN ONDER ORALE DIRECTE

Nadere informatie

Urgente aanpak van bloedingen. Kathelijne Peerlinck Bloedings- en Vaatziekten UZ Gasthuisberg Leuven

Urgente aanpak van bloedingen. Kathelijne Peerlinck Bloedings- en Vaatziekten UZ Gasthuisberg Leuven Urgente aanpak van bloedingen Kathelijne Peerlinck Bloedings- en Vaatziekten UZ Gasthuisberg Leuven Casus: J-B H, 84 jaar Gezwollen blauwe tong en slikproblemen Ochtend van spoedopname : Consult huisarts

Nadere informatie

Voorkom bloedingen. de achtergrond van antistollingsmiddelen, interacties en risicofactoren. Eindhoven, 19 juni 2014

Voorkom bloedingen. de achtergrond van antistollingsmiddelen, interacties en risicofactoren. Eindhoven, 19 juni 2014 Voorkom bloedingen de achtergrond van antistollingsmiddelen, interacties en risicofactoren Eindhoven, 19 juni 2014 dr. M.R. Nijziel, internist-hematoloog Indeling stollingssysteem oude antistollingsmiddelen

Nadere informatie

Preventie. bij zwangere vrouwen. van veneuze trombo-embolie. Thrombosis Guidelines Group. Update 2009

Preventie. bij zwangere vrouwen. van veneuze trombo-embolie. Thrombosis Guidelines Group. Update 2009 Preventie van veneuze trombo-embolie bij zwangere vrouwen Aanbevelingen van de Thrombosis Guidelines Group of the Belgian Society on Thrombosis and Haemostasis and the Belgian Working Group on Angiology

Nadere informatie

Perioperatief antistollingsbeleid UMCG. Samenvatting

Perioperatief antistollingsbeleid UMCG. Samenvatting 1 2 Perioperatief antistollingsbeleid UMCG Samenvatting Patiënten ingesteld op antistollingsmiddelen hebben bij continuatie van de antistolling een verhoogde kans op bloedverlies en bij het staken van

Nadere informatie

Wat is nieuw in Antistollingswereld?

Wat is nieuw in Antistollingswereld? Wat is nieuw in Antistollingswereld? Peter Verhamme Bloedings- en vaatziekten UZ Leuven NOACs/DOACs - Antistolling bij VKF: Waarom we NOACs verkiezen! - Peri-operatief beleid 1 Nieuwe orale anticoagulantia

Nadere informatie

SAMENVATTING RICHTLIJN NEURAXISBLOKKADE EN ANTISTOLLING

SAMENVATTING RICHTLIJN NEURAXISBLOKKADE EN ANTISTOLLING SAMENVATTING RICHTLIJN NEURAXISBLOKKADE EN ANTISTOLLING Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie 1 INLEIDING Een neuraxiaal hematoom na neuraxisblokkade is een zeldzame, maar ernstige complicatie. Onder

Nadere informatie

Nascholing Antistolling

Nascholing Antistolling Nascholing Antistolling Peri-operatief Antistollingsbeleid Nivo 2 3 Een initiatief van de Stuurgroepketen Antistollingsbehandeling versie 2, februari 2012 probleem antistolling peri-operatief Igv doorgaan

Nadere informatie

Gebruik plaatjesremmers voorafgaand aan geplande ingreep / procedure. Kleine ingreep / procedure? 1

Gebruik plaatjesremmers voorafgaand aan geplande ingreep / procedure. Kleine ingreep / procedure? 1 1 Gebruik plaatjesremmers voorafgaand aan geplande ingreep / procedure Kleine ingreep / procedure? 1 Ingreep waarbij geringe bloeding grote complicaties kan geven (bv craniële chirurgie)? 2 Recent coronaire

Nadere informatie

Chemotherapie en stolling

Chemotherapie en stolling Chemotherapie en stolling Therapie, preventie en risicofactoren Karen Geboes UZ Gent 4 december 2015 Avastin en longembolen: hoe behandelen en Avastin al dan niet verder? Chemotherapie en stolling: Therapie,

Nadere informatie

Antistolling bij cardiologische interventies

Antistolling bij cardiologische interventies Antistolling bij cardiologische interventies WES symposium 11 maart 2010 Alina Constantinescu, cardioloog in opleiding, Erasmus MC Coronaire arteriele trombus Factoren: Atherosclerotische plaque Endotheel

Nadere informatie

Boekje over de nieuwe orale anticoagulantia. Wat u moet weten voor het veilig gebruik ervan

Boekje over de nieuwe orale anticoagulantia. Wat u moet weten voor het veilig gebruik ervan Boekje over de nieuwe orale anticoagulantia Wat u moet weten voor het veilig gebruik ervan GEGEVENS PATIËNT Naam Adres Tel HUISARTS Naam Adres Tel SPECIALIST Naam Ziekenhuis Tel ANTISTOLLINGSMEDICATIE

Nadere informatie

Patiënteninformatie ERCP

Patiënteninformatie ERCP Patiënteninformatie ERCP Inhoud Inleiding... 3 Doel en omschrijving van het onderzoek... 3 Voorbereiding op het onderzoek... 3 Verloop van het onderzoek... 4 Na het onderzoek... 5 Verwikkelingen... 5 Was-

Nadere informatie

Preventie en behandeling trombo-embolische aandoeningen. FTO 15-10-13 Paul van Buuren

Preventie en behandeling trombo-embolische aandoeningen. FTO 15-10-13 Paul van Buuren Preventie en behandeling trombo-embolische aandoeningen FTO 15-10-13 Paul van Buuren Inhoud Trombo-embolische preventie bij ouderen Preventie bij atriumfibrilleren en behandeling longembolie Formularium

Nadere informatie

Nascholing Antistolling

Nascholing Antistolling Nascholing Antistolling Algemene module nivo 1 en 2 Een initiatief van de Stuurgroepketen Antistollingsbehandeling Dr. R. Fijnheer, versie 1, november 2011 doel antistollings therapie behandelen van arteriële

Nadere informatie

Mini symposium. VHL 18 juni 2013 An Stroobants

Mini symposium. VHL 18 juni 2013 An Stroobants Mini symposium VHL 18 juni 2013 An Stroobants Programma Introductie: An Stroobants Evaluatie van screeningstests Rol van PT en in screening op NOAC gebruik: Harry de Wit Evaluatie van specifieke tests

Nadere informatie

Nascholing Antistolling

Nascholing Antistolling Nascholing Antistolling Algemene module nivo 3 Een initiatief van de Stuurgroepketen Antistollingsbehandeling Dr. R. Fijnheer, versie 4, juli 2012 de stollingsbalans trombose te veel stolling antistolling

Nadere informatie

anticoagulatie en antiaggregatie praktische gids

anticoagulatie en antiaggregatie praktische gids anticoagulatie en antiaggregatie praktische gids Voorwoord Vanuit het HABO (HuisArtsen Brugge en Omstreken) werd de nood aan een beter communicatiemiddel voor het gebruik van antico naar voor gebracht.

Nadere informatie

Dr. D. Verleyen Cardioloog AZ Sint-Lucas

Dr. D. Verleyen Cardioloog AZ Sint-Lucas Dr. D. Verleyen Cardioloog AZ Sint-Lucas bloedverdunners bloedverdunners Overzicht Plaatjesremmers Aspirine P2Y12 ADP antagonist (ticlid, plavix, brilique, efient ) Anticoagulantia VKA (marcoumar, marevan,

Nadere informatie

Bereikbaarheid en Protocollen Trombosedienst Emmen (Versie huisartsen)

Bereikbaarheid en Protocollen Trombosedienst Emmen (Versie huisartsen) Bereikbaarheid en Protocollen Trombosedienst Emmen (Versie huisartsen) Protocollen en Bereikbaarheid Trombosedienst Emmen Drs. J.G.J. Pouwels, Medisch Leider Trombosedienst INHOUDSOPGAVE 1. Bereikbaarheid

Nadere informatie

Nederlanse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting

Nederlanse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 197 198 Samenvatting In het proefschrift worden diverse klinische aspecten van primaire PCI (Primaire Coronaire Interventie) voor de behandeling van een hartinfarct onderzocht.

Nadere informatie

NOACs in de dagelijkse praktijk. Menno Huisman Afdeling Trombose en Hemostase LUMC Leiden m.v.huisman@lumc.nl

NOACs in de dagelijkse praktijk. Menno Huisman Afdeling Trombose en Hemostase LUMC Leiden m.v.huisman@lumc.nl NOACs in de dagelijkse praktijk Menno Huisman Afdeling Trombose en Hemostase LUMC Leiden m.v.huisman@lumc.nl Belangen Voordrachten tijdens wetenschappelijke verenigingen ondersteund door farma; honoraria

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE KENMERKEN VAN HET PRODUCT

SAMENVATTING VAN DE KENMERKEN VAN HET PRODUCT DEEL IB1 SAMENVATTING VAN DE KENMERKEN VAN HET PRODUCT 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Clexane Clexane Patroon Clexane 300 mg/3 ml Clexane 150 mg/ml 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Clexane,

Nadere informatie

Anticoagulatie in veneuze thromboembolie: Dr Mathias Leys Pneumologie AZ Groeninge - Kortrijk

Anticoagulatie in veneuze thromboembolie: Dr Mathias Leys Pneumologie AZ Groeninge - Kortrijk Anticoagulatie in veneuze thromboembolie: nieuwe concepten Dr Mathias Leys Pneumologie AZ Groeninge - Kortrijk Na een diepe veneuze thrombose (DVT) of longembolen (LE) zijn recidieven frequent, vooral

Nadere informatie

geneesmiddelenbrief Eerder is ximelagatran, een trombineinhibitor, snel uit de handel genomen omwille van hepatotoxiciteit.

geneesmiddelenbrief Eerder is ximelagatran, een trombineinhibitor, snel uit de handel genomen omwille van hepatotoxiciteit. Uitgave van vzw Farmaka jaargang 20 september 2013 geneesmiddelenbrief FORMUL R INFO Afgiftekantoor Gent X P 408505 verschijnt 4 x per jaar [februari, mei, september, november] nr 3 Moeten we ons voorschrijfgedrag

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Appendix I Nederlandse Samenvatting - 139 - Popular Summary in Dutch NEDERLANDSE SAMENVATTING Bij langdurige antistollingsbehandeling wordt gebruik gemaakt van vitamine K antagonisten. Vitamine K is een

Nadere informatie

INFO VOOR DE PATIENT OVER DE COLOSCOPIE

INFO VOOR DE PATIENT OVER DE COLOSCOPIE INFO VOOR DE PATIENT OVER DE COLOSCOPIE Uw dokter heeft u een coloscopie voorgeschreven. Teneinde goed geïnformeerd te zijn over het onderzoek, de indicaties, de darmvoorbereiding, enz hebben wij voor

Nadere informatie

Stelping en NSAID's ; stolling en antistolling

Stelping en NSAID's ; stolling en antistolling Stelping en NSAID's ; stolling en antistolling Het hemostaseproces bestaat uit 5 stappen. - Vasoconstrictie/retractie van vaten - Adhesie van bloedplaatjes aan de collagene vezels van de vaatwand bij laesies

Nadere informatie

Preoperatief traject GZA Ziekenhuizen. Checklist voor de huisarts.

Preoperatief traject GZA Ziekenhuizen. Checklist voor de huisarts. Preoperatief traject GZA Ziekenhuizen. Checklist voor de huisarts. Laat dit formulier invullen door uw huisarts en breng het mee naar de raadpleging anesthesie of bij uw opname. Beste dokter Gelieve deze

Nadere informatie

TAR s: Combinaties, Do s & Don ts

TAR s: Combinaties, Do s & Don ts TAR s: Combinaties, Do s & Don ts Congressponsoren AstraZeneca Bayer BoehringerIngelheim Pfizer/BMS Rolf Veldkamp, cardioloog Ravee Rambharose, kaderhuisarts HVZ Aris Prins, apotheker Indeling Trombocytenaggregatie

Nadere informatie

Klepchirurgie en chirurgie van de thoracale aorta

Klepchirurgie en chirurgie van de thoracale aorta Klepchirurgie en chirurgie van de thoracale aorta Hartklepchirurgie behelst voornamelijk de aorta- en mitralisklep. Chirurgie van de tricuspidklep is minder frequent, en chirurgie van de pulmonalisklep

Nadere informatie

Dienst/afdeling: MST- Breed Datum: 29-03-11

Dienst/afdeling: MST- Breed Datum: 29-03-11 Versie: Medisch Spectrum Twente 1.0 Status: Vastgesteld Soort Document: Code: Protocol PC-001587 Onderwerp/titel: Perioperatief beleid met betrekking tot tromboseprofylaxe en antistolling Dienst/afdeling:

Nadere informatie

Apotheek Haagse Ziekenhuizen. SPC Voorraadproducten. Heparine 500 IE = 1 ml, 50 ml (ZI-16053885)

Apotheek Haagse Ziekenhuizen. SPC Voorraadproducten. Heparine 500 IE = 1 ml, 50 ml (ZI-16053885) 1. Naam van het geneesmiddel Heparine 500 IE = 1 ml, 50 ml 2. Kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling Elke flacon van 50 ml bevat 25000 IE heparine (als natriumzout). Voor een volledige lijst van hulpstoffen,

Nadere informatie

Antistollingsbehandeling

Antistollingsbehandeling Infobrochure Antistollingsbehandeling mensen zorgen voor mensen 2 Inleiding Deze brochure werd opgemaakt voor patiënten die om de ene of de andere medische reden antistollingsmiddelen of bloedverdunners

Nadere informatie

Patiënten met een onregelmatige follow-up onder anticoagulantia therapie: hoe kan de huisarts de opvolging verbeteren?

Patiënten met een onregelmatige follow-up onder anticoagulantia therapie: hoe kan de huisarts de opvolging verbeteren? Patiënten met een onregelmatige follow-up onder anticoagulantia therapie: hoe kan de huisarts de opvolging verbeteren? E. Lenders, D. Avonts E. Lenders, huisarts in opleiding te Berchem, te Boechout D.

Nadere informatie

Antistolling & vitamine K, hoe zit dat?

Antistolling & vitamine K, hoe zit dat? Even tijd voor uw gezondheid! Antistolling & vitamine K, hoe zit dat? Vitamine-K-wijzer voor mensen die acenocoumarol of fenprocoumon gebruiken Boerenkool Snijbiet Rapen Broccoli Spruitjes Botersla Peterselie

Nadere informatie

TRANSMURAAL PROTOCOL DIEPE VENEUZE TROMBOSE

TRANSMURAAL PROTOCOL DIEPE VENEUZE TROMBOSE TRANSMURAAL PROTOCOL Inleiding De incidentie van diepe veneuze trombose () is ongeveer 2 per 1.000 patiënten per jaar. Voor longembolie gelden vergelijkbare getallen. De huisarts wordt dan ook niet vaak

Nadere informatie

Trombosedienst Leiden en omstreken

Trombosedienst Leiden en omstreken Trombosedienst Leiden en omstreken Saskia van Foeken Verpleegkundige Trombosedienst Leiden Doelstelling Met deze voorlichting willen we bereiken: Dat de cliënt een zo optimaal mogelijke antistollingsbehandeling

Nadere informatie

ERCP. Sint Augustinusziekenhuis, Wilrijk Tel 03/ 443.36.57. Sint Jozefziekenhuis, Mortsel Tel 03/ 444.12.07

ERCP. Sint Augustinusziekenhuis, Wilrijk Tel 03/ 443.36.57. Sint Jozefziekenhuis, Mortsel Tel 03/ 444.12.07 ERCP Artsen: Dr. P. Borgers Dr. Th. Botelberge Dr. I. Buytaert Dr. I. Dero Dr. B. De Schepper Dr. I. Maurissen Dr. D. Sprengers Dr. F. Van de Mierop Praktijken: Sint Augustinusziekenhuis, Wilrijk Tel 03/

Nadere informatie

Checklist 1 e aflevering Pradaxa

Checklist 1 e aflevering Pradaxa Checklist 1 e aflevering Pradaxa 1. Juiste product 5. Bevorderen therapietrouw 2. Indicaties en dosering 6. Controleer interacties 3. Werkingsmechanisme 4. Leg belang therapietrouw uit 7. Geef patiëntenmateriaal

Nadere informatie

Eerstelijns Samenwerkingsafspraak Specialist ouderengeneeskunde en Trombosedienst Deventer Winterswijk Doetinchem, locatie Winterswijk

Eerstelijns Samenwerkingsafspraak Specialist ouderengeneeskunde en Trombosedienst Deventer Winterswijk Doetinchem, locatie Winterswijk Eerstelijns Samenwerkingsafspraak Specialist ouderengeneeskunde en Trombosedienst Deventer Winterswijk Doetinchem, locatie Winterswijk Inhoud: 1 Inleiding 2 Algemene gegevens Trombosedienst 2.1 Gegevens

Nadere informatie

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors Gender differences in heart disease Dr Danny Schoors Women are meant to be loved, not to be understood Oscar Wilde (1854-1900) 2 05/01/16 Inleiding Cardiovasculaire ziekte 7 tot 10 jaar later dan bij mannen

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: Aanvraag Trombosedienst

Hoofdstuk 4: Aanvraag Trombosedienst 4 Aanvraag trombosedienst 4.1 Identificatie trombosedienst Vraag naam en geboortedatum en controleer dit op het doserings- of (her)aanmeldingsformulier. Plak op de afgenomen buis van een trombosedienstpatiënt

Nadere informatie

Module 1.3.1. Samenvatting van de Productkenmerken Pagina 1 van 13

Module 1.3.1. Samenvatting van de Productkenmerken Pagina 1 van 13 Module 1.3.1. Samenvatting van de Productkenmerken Pagina 1 van 13 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Clexane 100 mg/ml, oplossing voor injectie Clexane Patroon 100 mg/ml, oplossing voor injectie Clexane 300

Nadere informatie

Checklist 1 e aflevering Eliquis

Checklist 1 e aflevering Eliquis Checklist 1 e aflevering Eliquis 1. Juiste product 5. Bevorderen therapietrouw 2. Indicaties en dosering 6. Controleer interacties 3. Werkingsmechanisme 4. Leg belang therapietrouw uit 7. Geef patiëntenmateriaal

Nadere informatie

Anticoagulatie en anti-aggregatie bij acute coronaire syndromen: nieuwkomers en vaste waarden 1

Anticoagulatie en anti-aggregatie bij acute coronaire syndromen: nieuwkomers en vaste waarden 1 2 Tijdschr. voor Geneeskunde, 68, nr. 1, 2012 doi: 10.2143/TVG.68.01.2001102 PENTALFA: DE BEHANDELING VAN ACUTE CORONAIRE SYNDROMEN 1 Anticoagulatie en anti-aggregatie bij acute coronaire syndromen: nieuwkomers

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Gastroscopie

Patiënteninformatie. Gastroscopie Patiënteninformatie Gastroscopie Inhoud Inleiding... 3 Doel van het onderzoek... 3 Voorbereiding op het onderzoek... 3 Verloop van het onderzoek... 4 Na het onderzoek... 5 Mogelijke verwikkelingen... 5

Nadere informatie

Atriumfibrilleren, je zou er hartkloppingen van krijgen!

Atriumfibrilleren, je zou er hartkloppingen van krijgen! Atriumfibrilleren, je zou er hartkloppingen van krijgen! ATRIUMFIBRILLEREN EN ANTISTOLLING RECENTE ONTWIKKELINGEN WETENSCHAPPELIJKE BIJEENKOMST 2012 Drs. S Rutten- de Jong, cardioloog Elkerliek ziekenhuis

Nadere informatie

Uitgebreide informatie over antistollingsbehandeling

Uitgebreide informatie over antistollingsbehandeling Uitgebreide informatie over antistollingsbehandeling Bloedsomloop In het menselijk lichaam stroomt het bloed door een uitgebreid stelsel van bloedvaten, de bloedsomloop. Het hart pompt het bloed rond.

Nadere informatie

XARELTO (RIVAROXABAN) 2,5 MG - 15 MG - 20 MG FILMOMHULDE TABLETTEN INFORMATIE VOOR DE VOORSCHRIJVER

XARELTO (RIVAROXABAN) 2,5 MG - 15 MG - 20 MG FILMOMHULDE TABLETTEN INFORMATIE VOOR DE VOORSCHRIJVER De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel Xarelto 2,5 mg; 15 mg en 20 mg. Het verplicht plan voor risicobeperking in België

Nadere informatie

NOAC s. Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog

NOAC s. Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog NOAC s Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog Antistollingsmedicatie Toegepast ter preventie en behandeling van arteriële en

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 198 Het eerste deel van dit proefschrift beschrijft de effectiviteit van clopidogrel en tirofiban in patiënten met een acuut hart infarct verwezen voor een spoed dotter behandeling. In hoofdstuk 1 werd

Nadere informatie

Antistolling in het pijncentrum

Antistolling in het pijncentrum Antistolling in het pijncentrum Dr. Veerle Dirckx mariaziekenhuis.be Mensen zorgen voor mensen Overzicht Ter opfrissing de stollingscascade Wat is er allemaal op de markt? Wat werkt waarop in? Hoelang

Nadere informatie

Laboratorium-monitoring van antistollingsmedicatie VAKB symposium - 7 juni 2005

Laboratorium-monitoring van antistollingsmedicatie VAKB symposium - 7 juni 2005 Laboratorium-monitoring van antistollingsmedicatie VAKB symposium - 7 juni 2005 Els Bailleul O.L.V.Ziekenhuis Aalst Inleiding Rationale voor monitoring van medicatie: aanpassen dosering i.f.v. efficiëntie

Nadere informatie

(SANOFI BELGIUM) Clexane 150 mg oplossing voor injectie. Algemeen

(SANOFI BELGIUM) Clexane 150 mg oplossing voor injectie. Algemeen Farmaceutisch bedrijf (SANOFI BELGIUM) 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Clexane 20 mg oplossing voor injectie Clexane 40 mg oplossing voor injectie Clexane 60 mg oplossing voor injectie Clexane 80 mg oplossing

Nadere informatie

Indicatie antistolling. NOAC/DOAC Is de praktijk net zo verwarrend als de naam.? Indicaties VKA in NL Wat gebruikten we. Het stollingsmechanisme

Indicatie antistolling. NOAC/DOAC Is de praktijk net zo verwarrend als de naam.? Indicaties VKA in NL Wat gebruikten we. Het stollingsmechanisme Indicatie antistolling NOAC/DOAC Is de praktijk net zo verwarrend als de naam.? Behandeling DVT/ longembolie Atriumfibrilleren Mechanische hartklep Arterieel vaatlijden Hartfalen met kamerdilatatie ( alleen

Nadere informatie

Nieuwe perspectieven bij stenttrombose en antitrombotica

Nieuwe perspectieven bij stenttrombose en antitrombotica Verslag van het Second Belgian Congress on Acute Cardiac Care. Deel 2 Nieuwe perspectieven bij stenttrombose en antitrombotica Sofie Gevaert Op 11 juni organiseerde BIWAC haar tweede congres dat bijgewoond

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Echo-endoscopie

Patiënteninformatie. Echo-endoscopie Patiënteninformatie Echo-endoscopie Inhoud Inleiding... 3 Doel van het onderzoek... 3 Voorbereiding en verloop van het onderzoek... 3 Echo-endoscopie van het bovenste maag-darmstelsel... 4 Echo-endoscopie

Nadere informatie

Enteroscopie enkel-ballonscopie via de MOND

Enteroscopie enkel-ballonscopie via de MOND Enteroscopie enkel-ballonscopie via de MOND Informatie voor de poliklinische patiënt Voorbereidingen thuis met MoviPrep MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis Datum onderzoek:. Tijd:... www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave

Nadere informatie

Chapter 8. Samenvatting en conclusie

Chapter 8. Samenvatting en conclusie Chapter 8 Samenvatting en conclusie 110 Doel van het promotieonderzoek was (1) evaluatie van het resultaat van vroege abciximab toediening vóór primaire percutane coronaire interventie (PPCI) in patiënten

Nadere informatie

Checklist 1 e aflevering Xarelto

Checklist 1 e aflevering Xarelto Checklist 1 e aflevering Xarelto 1. Juiste product 5. Bevorderen therapietrouw 2. Indicaties en dosering 6. Controleer interacties 3. Werkingsmechanisme 4. Leg belang therapietrouw uit 7. Geef patiëntenmateriaal

Nadere informatie

LESA pag. 1/12. Kennisdocument Antistolling (horend bij LESA Antistolling) Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak

LESA pag. 1/12. Kennisdocument Antistolling (horend bij LESA Antistolling) Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak pag. 1/12 Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Kennisdocument Antistolling (horend bij LESA Antistolling) Inleiding Antistollingsmiddelen, ook wel antithrombotica genoemd, zijn geneesmiddelen

Nadere informatie

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG > Retouradres Postbus 320, 1110 AH Diemen Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG 0530.2015107627 Zorginstituut Nederland Pakket Eekholt 4 1112 XH Diemen Postbus

Nadere informatie

ENDOSCOPIE ERCP. Kijkonderzoek van uw galwegen en/of alvleesklier ONDERZOEK

ENDOSCOPIE ERCP. Kijkonderzoek van uw galwegen en/of alvleesklier ONDERZOEK ENDOSCOPIE ERCP Kijkonderzoek van uw galwegen en/of alvleesklier ONDERZOEK U wordt op dag om uur verwacht op de poli/afdeling. Als u verhinderd bent, wilt u dit dan tijdig melden en een nieuwe afspraak

Nadere informatie

Risico minimalisatie materiaal betreffende Eliquis (apixaban) Gids voor de voorschrijver

Risico minimalisatie materiaal betreffende Eliquis (apixaban) Gids voor de voorschrijver Risico minimalisatie materiaal betreffende Eliquis (apixaban) Gids voor de voorschrijver Dit materiaal dient u te gebruiken bij patiënten die Eliquis voorgeschreven krijgen. Zoals bij andere antistollingsmiddelen

Nadere informatie

ERCP. Ziekenhuis Gelderse Vallei

ERCP. Ziekenhuis Gelderse Vallei ERCP Ziekenhuis Gelderse Vallei Wat is een ERCP? De afkorting ERCP staat voor Endoscopische Retrograde Cholangio- en Pancreaticografie. In deze folder vindt u informatie over dit onderzoek. Een ERCP wordt

Nadere informatie

Thrombo-embolie. Wouter Jacobs, longarts. John van Putten, longarts

Thrombo-embolie. Wouter Jacobs, longarts. John van Putten, longarts Thrombo-embolie Wouter Jacobs, longarts John van Putten, longarts Patiënt 1 53 jarige man Voorgeschiedenis 1968 appendectomie Dec 2011 pijnlijke rechter voet waarvoor strassburger sok Anamnese 3 weken

Nadere informatie

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Arixtra 1,5 mg/0,3 ml, oplossing voor injectie. 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elke voorgevulde spuit (0,3

Nadere informatie

Monitoring antiplatelet therapy in patients undergoing percutaneous coronary intervention. Nicoline J Breet

Monitoring antiplatelet therapy in patients undergoing percutaneous coronary intervention. Nicoline J Breet Monitoring antiplatelet therapy in patients undergoing percutaneous coronary intervention Nicoline J Breet Pijn op de borst Man, 62 jaar oud Geen cardiovasculaire ziekten Risicofactoren hart- en vaatziekten

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Fraxiparine 0,3, oplossing voor injectie, 2.850 IE anti Xa/0,3 ml Fraxiparine 0,4, oplossing voor injectie, 3.800 IE anti Xa/0,4 ml Fraxiparine

Nadere informatie

Infobrochure. Coloscopie. Consultatie gastro-enterologie T 011 826 110. mensen zorgen voor mensen

Infobrochure. Coloscopie. Consultatie gastro-enterologie T 011 826 110. mensen zorgen voor mensen Infobrochure Coloscopie Consultatie gastro-enterologie T 011 826 110 mensen zorgen voor mensen Wat is een coloscopie? Een coloscopie of colonoscopie is een onderzoek waarbij met een buigzaam kijkinstrument

Nadere informatie

ACUUT CORONAIR SYNDROOM. 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis

ACUUT CORONAIR SYNDROOM. 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis ACUUT CORONAIR SYNDROOM 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis Doelen Behandeling van ACS - Medicamenteus - Invasief Complicaties Prognose 2 Behandeling:

Nadere informatie

van veneuze trombose en longembolie

van veneuze trombose en longembolie & Preventie BEHANDELING van veneuze trombose en longembolie Informatie-brochure voor de patiënt Een dienst aangeboden door TAIN 2006 CARDIO 17 INHOUD 1 Inleiding 3 Veneuze trombo-embolie 4 Praktische aspecten

Nadere informatie

Samenvatting en Discussie

Samenvatting en Discussie 101 102 Pregnancy-related thrombosis and fetal loss in women with thrombophilia Samenvatting Zwangerschap en puerperium zijn onafhankelijke risicofactoren voor veneuze trombose. Veneuze trombose is een

Nadere informatie

Bloedige ingrepen bij patiënten met antitrombotica: nieuwe inzichten

Bloedige ingrepen bij patiënten met antitrombotica: nieuwe inzichten D.E. van Diermen, J. Hoogstraten, I. van der Waal Bloedige ingrepen bij patiënten met antitrombotica: nieuwe inzichten Wat moet een behandelaar doen als een patiënt een invasieve tandheelkundige ingreep

Nadere informatie

Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Kennisdocument Antistolling (horend bij LESA Antistolling)

Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Kennisdocument Antistolling (horend bij LESA Antistolling) Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Kennisdocument Antistolling (horend bij Antistolling) Inleiding Antistollingsmiddelen, ook wel antithrombotica genoemd, zijn geneesmiddelen die de stolling

Nadere informatie

PPSB Solvent Detergent Poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Dubbel geïnactiveerd gelyofiliseerd humaan prothrombinecomplex

PPSB Solvent Detergent Poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Dubbel geïnactiveerd gelyofiliseerd humaan prothrombinecomplex BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER PPSB Solvent Detergent Poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Dubbel geïnactiveerd gelyofiliseerd humaan prothrombinecomplex Lees de hele bijsluiter

Nadere informatie

Folia. Pharmacotherapeutica. Tandartsen-> editie. www.bcfi.be. Wanneer een medicamenteuze behandeling stoppen vóór een heelkundige ingreep?

Folia. Pharmacotherapeutica. Tandartsen-> editie. www.bcfi.be. Wanneer een medicamenteuze behandeling stoppen vóór een heelkundige ingreep? Juni 2011 Volume 4 Nummer 1 Folia Pharmacotherapeutica Tandartsen-> editie Wanneer een medicamenteuze behandeling stoppen vóór een heelkundige ingreep? > > blz. 1 Goed om te weten: link naar de Samenvatting

Nadere informatie

Klinische relevantie en validatieprocedure. Behandeling van non-valvulair atriumfibrilleren met orale anticoagulantia

Klinische relevantie en validatieprocedure. Behandeling van non-valvulair atriumfibrilleren met orale anticoagulantia Klinische relevantie en validatieprocedure Behandeling van non-valvulair atriumfibrilleren met orale anticoagulantia Klinische relevantie en validatieprocedure Behandeling van non-valvulair atriumfibrilleren

Nadere informatie

Stollingsstoornissen. Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering februari 2015 G50-1

Stollingsstoornissen. Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering februari 2015 G50-1 1. Inleiding Bij personen met een aangeboren of verworven stoornis in de bloedstelping kunnen door intramusculaire injecties spierbloedingen ontstaan. Om deze reden werd lange tijd aangeraden om bij hen

Nadere informatie

Heelkunde en antitrombotische medicatie Enkele gevalstudies. Dr. K. von Kemp

Heelkunde en antitrombotische medicatie Enkele gevalstudies. Dr. K. von Kemp Heelkunde en antitrombotische medicatie Enkele gevalstudies Dr. K. von Kemp Casus 1: het eenvoudige geval. 2 Man, 76 jaar, met chronische VKF op hypertensief hartlijden. Ventriculaire respons bevredigend

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN, ETIKETTERING EN BIJSLUITER

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN, ETIKETTERING EN BIJSLUITER SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN, ETIKETTERING EN BIJSLUITER _ 1 SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 2 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Fraxodi 0,6, oplossing voor injectie, 11.400 IE anti Xa/0,6 ml Fraxodi

Nadere informatie

Richtlijn Neuraxisblokkade en Antistolling Inclusief: perifere zenuw en interventionele pijntechnieken

Richtlijn Neuraxisblokkade en Antistolling Inclusief: perifere zenuw en interventionele pijntechnieken Richtlijn Neuraxisblokkade en Antistolling Inclusief: perifere zenuw en interventionele pijntechnieken INITIATIEF Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie (NVA) IN SAMENWERKING MET Nederlandse Internisten

Nadere informatie

INWENDIGE GENEESKUNDE Art. 20 pag. 1. 4203 472010 472021 Volledige heelkundige behandeling van papillomen of condylomen K 20

INWENDIGE GENEESKUNDE Art. 20 pag. 1. 4203 472010 472021 Volledige heelkundige behandeling van papillomen of condylomen K 20 INWENDIGE GENEESKUNDE Art. 20 pag. 1 c) De verstrekkingen die tot het specialisme gastro-enterologie (FH) behoren: 4203 472010 472021 Volledige heelkundige behandeling van papillomen of condylomen K 20

Nadere informatie

NOAC s: New Oral Anticoagulants

NOAC s: New Oral Anticoagulants NOAC Safety protocol NOAC s: New Oral Anticoagulants Willem Bax, Internist-nefroloog-vasculair geneeskundige Namens Werkgroep NOAC s Werkgroep safety protocol NOAC s Matthijs Westerman, Internist Hematoloog

Nadere informatie

Richtlijn Antistolling met laagmoleculairgewicht heparines (LMWH) bij nierinsufficiëntie

Richtlijn Antistolling met laagmoleculairgewicht heparines (LMWH) bij nierinsufficiëntie Richtlijn Antistolling met laagmoleculairgewicht heparines (LMWH) bij nierinsufficiëntie mei 2012 Verantwoordelijk voor de richtlijn: Kwaliteitscommissie NfN Contact: ATM Jorna, secretaris kwaliteitscommissie,

Nadere informatie

BF: Eerstelijns Samenwerkingsafspraak (LESA) Tandartsen en Trombosedienst SKB Winterswijk

BF: Eerstelijns Samenwerkingsafspraak (LESA) Tandartsen en Trombosedienst SKB Winterswijk Inhoud: 1. Inleiding 2. Algemene gegevens Trombosedienst 2.1 Gegevens Trombosedienst 2.2 Medisch leider Trombosedienst 2.3 Voor welke vragen neemt u contact op met wie? 2.4 Lijst van afkortingen 3. Behandeling

Nadere informatie

NEURAXIS-BLOKKADE & ANTI-STOLLING. Ankie Koopman-van Gemert

NEURAXIS-BLOKKADE & ANTI-STOLLING. Ankie Koopman-van Gemert NEURAXIS-BLOKKADE & ANTI-STOLLING Ankie Koopman-van Gemert TE BESPREKEN ONDERWERPEN Doel Afbakening en uitgangspunten Bloedingsrisico s Type ingrepen naar bloedingsrisico Anticoagulantia en stop- cq startadviezen

Nadere informatie

GEÏNFORMEERDE TOESTEMMING prostaatbiopsie

GEÏNFORMEERDE TOESTEMMING prostaatbiopsie 1/5 GEÏNFORMEERDE TOESTEMMING prostaatbiopsie Geachte patiënt, Deze informatiebrochure werd geschreven door de Belgische Associatie van Urologie (BAU) en dankzij het Verbond der Belgische Beroepsvereniging

Nadere informatie

Te doen: -Tandvleesbloedingen. -Neusbloedingen

Te doen: -Tandvleesbloedingen. -Neusbloedingen Patiëntenfolder 1. Inleiding Dit boekje is bedoeld voor patiënten die antistollingsmiddelen (zogenaamde bloedverdunners ) zoals Sintrom, Marevan of Marcoumar nemen. Het tracht een aantal veel voorkomende

Nadere informatie