SSST, HIER SLAAPT EEN NACHTRAAF RADIOPRESENTATRICE FREDERIKA DEL NERO VOLGT HAAR BIORITME SPECIAL 7 OP 10 WORDT GEPEST OPGEPAST: PEUTERS IN ACTIE!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SSST, HIER SLAAPT EEN NACHTRAAF RADIOPRESENTATRICE FREDERIKA DEL NERO VOLGT HAAR BIORITME SPECIAL 7 OP 10 WORDT GEPEST OPGEPAST: PEUTERS IN ACTIE!"

Transcriptie

1 DOE MEE! HET MAGAZINE DAT DEUGD DOET NAJAAR SPECIAL 7 OP 10 WORDT GEPEST OPGEPAST: PEUTERS IN ACTIE! v + ENQUÊTE HEB JIJ NOG VRIJE TIJD? EEN UITGAVE VAN CM MECHELEN-TURNHOUT EDITIE 9 SSST, HIER SLAAPT EEN NACHTRAAF RADIOPRESENTATRICE FREDERIKA DEL NERO VOLGT HAAR BIORITME

2 Oogzorgpartner CM - regio Mechelen - Turnhout Voor elke snoet de juiste bril! Profiteer van onze fantastische acties! Kortingen Volksoptiek Terugbetalingen CM Back to School! - 40 op brilglazen op multifocale glazen - 40 op brilmontuur 50 terug op glazen, montuur of lenzen. 40 terug op glazen, montuur of lenzen. Niet cumuleerbaar met andere acties. Enkel op optische glazen (geen zonnebrillen). 1 bon per aankoop. Bij aankoop glazen + montuur kunnen de 2 bonnen gebruikt worden. Enkel voor leden CM. Voor CM leden regio Kempen, tot 18jaar. Voor CM leden regio Kempen, vanaf 19jaar. Turnhout Patersstraat Turnhout tel.: 014/ ma-vr 9-13u en 13u30-17u30 za 9u-13u Westerlo Sint-Lambertusstraat 33D 2260 Westerlo tel.: 014/ di-vr 9-13u en 13u30-17u30 za 9u-13u Geel Stationsstraat Geel tel.: 014/ di-vr 9-13u en 13u30-17u30 za 9u-13u Mol Corbiestraat Mol tel.: 014/ di-vr 9-13u en 13u30-17u30 za 9u-13u Kwaliteit voor het leven. Goed in haar vel... Kijk snel op pagina 63!

3 EDITO PESTMAAT- SCHAPPIJ Inhoud We hielden onlangs een enquête rond pestgedrag. Ik schrok wel wat toen ik las dat 7 op de 10 mensen al eens gepest werd in het leven. Dat is veel en je kunt je natuurlijk afvragen hoe ruim je het begrip pesten moet opvatten. De kans is overigens groot dat ik vroeger op school ook wel eens iemand plaagde om de kleur van zijn haar of zijn lichaamsgewicht. Eerlijk gezegd weet ik het niet meer. Pesten zou ik het toen in elk geval zeker niet genoemd hebben. Maar als je achteraf ontdekt dat kinderen (en volwassenen trouwens ook) heel veel behoefte aan bevestiging hebben, dan besef je dat het zogenaamde plagen wel eens de hel voor de ander geweest kan zijn. Het heeft natuurlijk veel met groepsgedrag te maken. Wie buiten de groep valt, heeft pech. En als ik deze gedachte even doortrek dan merk ik met stijgende verbazing op dat er steeds meer mensen niet meer deelnemen aan onze welvaartsmaatschappij. Wegens te arm, te ziek, te oud, te buitenlands Zullen we dat in het vervolg ook pesten noemen? 04,19,42 GESPOT Cijfers & weetjes 07 BIORITMES Van ochtendmens tot nachtraaf 10 RESULTATEN PESTENQUÊTE Pesten is een pest 18 MIJN GEDACHT Annelies Verbeke 20 TUUT TUUT Daar is taxi mama 24 ZEG EENS AAA Ik heb de milt 26 SAY CHEESE Feest in de straat 30 DARMKANKER- SCREENING Poepsimpel? 36 VRAAG AAN DE STRAAT Op de schoolbanken 37 HALLO! CM-medewerker in de kijker 38 PEUTERS IN ACTIE Samen bewegen en samen spelen 44 GEZOND KOKEN OF GEZOND AFHALEN Reporter doet de test 49 STELLING De pedagogische tik moet verboden worden 50 CM DEALS Korting voor CM-leden & çava?-lezers! 52 MEDICATIEGEBRUIK Een bittere pil 57 CM-AGENDA Plan je activiteiten! + Enquête blz. 17 HEB JIJ NOG VRIJE TIJD? JIM JANSEN BLADMANAGER Benieuwd naar de making of van onze covershoot met Frederika Del Nero? Ga dan snel naar Verantwoordelijke uitgever Tonnie Steeman, Korte Begijnenstraat 22, 2300 Turnhout Bladmanagement Jim Jansen Redactie Peter Lambert, Jeroen Bruggeman, Katelijne Duerinck, Paul Van Roy, Annelies Vervoort, Dirk Ceulemans, Het Salon Concept, fotografie en vormgeving Het Salon Advertenties Publicarto , Contact CM regio Mechelen- Turnhout, Korte Begijnenstraat 22, 2300 Turnhout, , çava? is een uitgave van CM regio Mechelen-Turnhout en verschijnt in een oplage van ex. huis aan huis in de arrondissementen Mechelen en Turnhout. De CM-diensten en -voordelen die in çava? vermeld worden zijn informatief. Bij twijfel of betwisting gelden enkel de statuten en de huishoudelijke reglementen. CM Mechelen-Turnhout is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de çava?-advertenties.

4 4 GESPOT WIN TICKETS 60 TENTOONSTELLING KARTONNEN WAPENS: HET KAARTSPEL TIJDENS WOI Als we denken aan een oorlog, dan denken we aan veldslagen en overwinningen. In werkelijkheid is het minder spectaculair. Oorlogen bestaan uit lange periodes van wachten. De dagen duren eindeloos. Om de tijd te doden spelen soldaten spelletjes. WETENSCHAP ZOMER MAAKT ONS MINDER PRODUCTIEF Zo was tijdens de Eerste Wereldoorlog het kaartspel enorm populair. En net daarom werden ze ook ingezet voor andere doeleinden: om militaire vaardigheden aan te leren of als propaganda. Het kaartspel is dus minder onschuldig dan het lijkt. De tijdelijke tentoonstelling Kartonnen Wapens bekijkt de oorlog vanuit een compleet nieuwe invalshoek en brengt je aan de hand van speelkaarten tot in de loopgraven. Kartonnen Wapens is nog tot 31 december 2014 te bezoeken in het Nationaal Museum van de Speelkaart in Turnhout. Meer info vind je op Wil je deze tentoonstelling bezoeken? Goed nieuws! çava? heeft 5 duovrijkaarten klaarliggen. Waag je kans en stuur je naam en adres naar De zomer zorgt ervoor dat we minder productief zijn. Een van de belangrijkste redenen is het gebrek aan motivatie in de zomer. Als het is slecht weer is, wil niemand naar buiten gaan. Maar als het goed weer is en de vogeltjes fluiten, zal je sneller verlangen naar vrije tijd. Die gedachte zorgt ervoor dat mensen zich minder goed kunnen concentreren. In 2008 werd een onderzoek gepubliceerd met cijfers van The American Time Use Survey, waarin stond dat mannen op een regenachtige dag gemiddeld dertig minuten langer op het werk waren dan op zonnige dagen. In 2012 voerden onderzoekers van Harvard University en University of North Carolina een onderzoek bij Japanse bankmedewerkers. Daaruit bleek dat de medewerkers productiever waren bij slecht weer. Toen het beter weer werd, daalde ook de productiviteit. CIJFER Dokter Donald Unger heeft meer dan zestig jaar de kootjes in zijn linkerhand gekraakt en die in zijn rechterhand niet. Hij kreeg geen artritis of andere klachten in zijn handen. Dat experiment leverde hem in 2009 de IG Nobelprijs voor de Geneeskunde op. De IG Nobelprijs wordt uitgereikt voor experimenten die mensen eerst doen lachen en erna aanzetten tot nadenken. GO WITH THE SNOW! De zomer is niet eens gedaan, en toch denken we al aan sneeuwpret. Kazou, de CM-jeugddienst, opent namelijk de inschrijvingen voor het winterseizoen. Ben je tussen 11 en 18 jaar? Er zit in het winterprogramma zeker een vakantie die jou en je leeftijdsgenoten kan aanspreken. Skiën, snowboarden, zwemmen, rodelen (met één d!), partyen Pols al eens bij je vrienden en spreek af. Op kazou.be vind je welke vakanties er zijn voor de verschillende leeftijdsgroepen, en vanaf 10 september om 14 uur kan je daar ook inschrijven. Go with the snow!

5 Ah, shaddap you face... West-Vl fm Oost-Vl 103.5fm Vl-Brabant 98.1fm Antwerpen 102.9fm Limburg fm

6 6 XXX FREDERIKA: Als je doet wat je graag doet, kan je lichaam veel aan.

7 BIORITMES 7 VAN OCHTENDMENS... Postbode zijn, lijkt haar verschrikkelijk en zonder koffie komt ze de voormiddag niet door. Laat radiopresentatrice Frederika del Nero maar doorwerken tot vier uur s nachts. Bioritmes: wat zijn ze en wat doen ze met ons? TOT NACHTRAAF TEKST: Lien Lammar FOTOGRAFIE: Filip Naudts De ene bruist 's morgens van de energie, de andere komt pas s avonds op dreef. Radiopresentatrice Frederika del Nero (28) behoort duidelijk tot de tweede categorie. Voor het programma Nightcall op Studio Brussel kroop ze maandenlang tussen middernacht en twee achter de microfoon. Onmenselijke uren, zou je denken, maar niet voor Frederika. Ik ben een nachtraaf, absoluut, zegt ze. In de ochtend functioneer ik gewoon niet. Tenzij er liters koffie aan te pas komen. (lacht) Als kind was ik s avonds al veel actiever dan s morgens. Mensen verwarren dat soms met een ochtendhumeur, maar zo mag je het niet bekijken. Ik heb gewoon een lange aanloop nodig voor ik aan de dag kan beginnen. Dat ik theater gestudeerd heb, is niet zo toevallig. Acteurs zijn echte avondmensen. Overdag repeteer je, s avonds ga je nog naar voorstellingen kijken. Een ritme dat me bijzonder goed ligt. Adrenaline aub Toen ze me vroegen om Nightcall te presenteren, heb ik geen seconde getwijfeld. Ik dacht dat mijn bioritme de eerste weken misschien wat in de war zou zijn, maar dat viel heel goed mee. De adrenaline die ik krijg als ik achter de microfoon kruip, zit daar zeker voor iets tussen. Ik babbel graag en kan mijn creativiteit kwijt in de radiostudio. Als je doet wat je graag doet, kan je lichaam veel aan. Ik weet niet of ik dit ook zou kunnen opbrengen voor een kantoorjob. Als ik in een creatieve flow zit, kan ik eindeloos doorgaan. Soms moet ik mezelf echt verplichten om in bed te kruipen. Na Nightcall kon ik nooit meteen gaan slapen. Ook al was ik pas om vier uur thuis, ik moest eerst nog even ontspannen. Ik las nog een hoofdstuk in een boek, keek nog een aflevering van een serie... Voor vijf uur lag ik niet in mijn bed. Dat is laat, maar ik stond dan ook niet op voor twaalf uur s middags.

8 8 BIORITMES Opstaan om 7.30u: de hel Nu Nightcall door de zomerprogrammatie op Studio Brussel stil ligt, heeft Frederika haar ritme weer moeten omgooien. Ik ben bezig met repetities voor een toneelstuk. Om tien uur s morgens moet ik in Brugge zijn, dus dat wil zeggen dat ik om half acht in Brussel moet vertrekken. De hel. (lacht) Voor andere mensen zijn dit misschien fantastische uren, maar ik vind het verschrikkelijk. Ik heb er echt moeite mee om direct actief te zijn. Ik heb véél koffie nodig om de ochtend door te komen. Pas na de middag begin ik écht wakker te worden. Ik probeer wel om vroeger te gaan slapen, maar om tien of elf uur al in je bed kruipen klinkt een beetje absurd in mijn oren. Mijn lichaam heeft gewoon geen zin om dan al te gaan slapen. Ik doe mijn best om voor één uur in bed te liggen, maar meestal is het toch weer later. Dat beklaag ik me dan s morgens natuurlijk. Het klinkt misschien raar, maar eigenlijk heb ik best veel slaap nodig. Slechte bioritmes bestaan niet. Ons bioritme is de klok in onze hersenen die ons slaap-waakritme regelt, zegt professor Elke de Valck, slaapdeskundige en docent biologische psychologie aan de VUB. Het bepaalt wanneer we goed wakker zijn en wanneer we willen slapen. Eén cyclus duurt normaal 24 uur, maar die kan ook korter of langer zijn. Bij ochtendmensen bijvoorbeeld is die cyclus korter. Zij zijn s morgens sneller actief en hebben minder problemen om vroeg op te staan. Bij avondmensen zie je net het omgekeerde: hun klok tikt trager, dus kunnen ze gemakkelijker langer opblijven. In de genen? Je bioritme is voor een stuk aangeboren en voor een stuk bepaald door je omgeving en ontwikkeling. Dat tieners liever laat gaan slapen en laat opstaan, is heel normaal. Dat maakt deel uit van hun ontwikkelingsproces. Hoe ouder we worden, hoe meer ons bioritme weer in de omgekeerde richting begint te verschuiven. Daarnaast zorgen genetische kenmerken er voor dat slechts 10 % van de mensen een uitgesproken ochtendtype is: zij zijn heel gevoelig aan slaaptekort en zullen er snel last van hebben als ze later zijn gaan slapen. Nog eens 10 % is dan weer een uitgesproken avondtype. De overige 80 % heeft geen uitgesproken voorkeur. De meeste mensen hebben er dus niet echt problemen mee om eens wat vroeger op te staan of later te gaan slapen dan ze gewoon zijn. De vuistregel is: het is doenbaar om twee uur af te wijken OEI, WIST JE DAT grote rampen en verkeersongelukken vaak 's nachts gebeuren, en dat ons bioritme daar voor iets tussen zit? Na middernacht produceert ons lichaam volop melatonine, een hormoon dat je slaperig maakt. De hoeveelheid stresshormonen in ons bloed is dan weer op zijn laagste punt, waardoor we minder alert zijn en niet goed helder kunnen nadenken. Kijk maar naar de kernramp in Tsjernobyl: die gebeurde in 1986 om half twee 's nachts nadat uitgeputte werknemers een veiligheidstest uitvoerden.... een 17-jarige student uit Californië in 1965 maar liefst elf dagen niet geslapen heeft? Het World Guinnes Book of Records houdt geen nieuwe pogingen meer bij, uit angst voor de schadelijke gevolgen ervan.... ontbijten helpt om je 's morgens sneller wakker te voelen? Als het even kan, eet je ontbijt dan voor het raam of bij een heldere lamp: licht stopt de productie van melatonine en maakt je beter wakker. Meteen ook de reden waarom je s avonds beter niet te lang meer achter je computerscherm zit. als je je bioritme negeert, je lichaam zich de volgende nacht herstelt door dieper te slapen? Als je dus vaker onregelmatig slaapt, raakt je lichaam in de knoop. je bioritme heel gevoelig is voor veranderingen? Zelfs de omschakeling naar de zomertijd kan problemen geven. Zo gebeuren er de eerste dagen na de ingang van de zomertijd meer verkeersongelukken.

9 9 Elke de Valck: DAT TIENERS LIEVER LAAT GAAN SLAPEN EN LAAT OPSTAAN, IS HEEL NORMAAL. DAT MAAKT DEEL UIT VAN HUN ONTWIKKELINGSPROCES. HOE OUDER WE WORDEN, HOE MEER ONS BIORITME WEER IN DE OMGEKEERDE RICHTING BEGINT TE VERSCHUIVEN. van je voorkeursritme. Stel dat je in jouw ideale patroon elke dag om acht uur opstaat, zal het ook lukken om vanaf zes uur actief te zijn. Maar heb je een uitgesproken voorkeur om pas om elf uur op te staan en moet je om zes uur uit je bed, dan wordt het moeilijk. Volg je bioritme Of je nu graag vroeg opstaat of liever laat in je bed kruipt, het aantal uren slaap dat je nodig hebt om je s morgens fris te voelen is heel persoonlijk. Dat we allemaal acht uur zouden moeten slapen, klopt absoluut niet. Sommige mensen hebben wel degelijk genoeg aan zes uur slaap, daar is niks mis mee. Je hebt ook echte langslapers die meer dan negen uur slaap nodig hebben, maar de meeste mensen slapen gemiddeld tussen de zes en negen uur per nacht. Hét perfecte bioritme? Dat bestaat niet. Wat voor jou een goed ritme is, is dat misschien niet voor iemand anders. Een ochtendmens zijn, is niet beter of slechter dan een avondmens zijn. Wat je wel best doet, is je levensstijl zo goed mogelijk afstemmen op je bioritme. Stel dat je een vroege vogel bent maar altijd late shifts moet draaien, dan kan dat na een tijd zijn tol eisen. Maar als je rekening houdt met wat goed is voor je lichaam, doe je je gezondheid weinig kwaad. Vayamundo in Oostende: De Kinkhoorn & Ravelingen Een zee van tijd voor leuke momenten Geniet met de hele familie van een weekendje aan zee: ontdek ons reuzeleuke speeldorp en onze keitoffe kidsclub! FAMILIEWEEKEND aan de kust arrangement vanaf 111 half pension 3 dagen/2 nachten INBEGREPEN 3 dagen/2 nachten Logement met lakens inbegrepen Half pension of vol pension Onbeperkte toegang tot het speeldorp, het zwembad en het fitnesscentrum Meer weten over onze arrangementen en mogelijkheden? Contacteer Vayamundo De Kinkhoorn & Ravelingen Zeedijk Oostende T F Bekijk dit arrangement op

10 10 RESULTAAT ENQUÊTE

11 11 PESTEN IS EEN PEST TEKST: Anneleen De Leyn FOTOGRAFIE: Edelweiss Iedereen kent het fenomeen pesten, of het nu als stille getuige is, als slachtoffer of als pestkop. De çava?-enquête* ging dit keer over pesten en 70 % van de deelnemers beweert ooit al eens gepest te zijn. In 7 op de 10 gevallen was dat op school. Maar ook de werkplek blijkt voor een derde van de deelnemers een mogelijke pestplek te zijn. Sommigen pesten zelfs de klok rond in de vorm van cyberpesten. De resultaten checkten we bij 3 experten. *1.897 mensen vulden de online çava?-enquête over pesten in, waarvan 76 % vrouwen en 24 % mannen. 80 % is tussen 25 en 65 jaar. De grote helft (57 %) heeft kinderen.

12 12 RESULTATEN ENQUÊTE 86 % 86 % van de Vlamingen heeft zelf nog nooit gepest. JONGENS PESTEN VAKER, MEISJES EERDER ONDERHUIDS. OOK PESTEN MANNEN MEER DAN VROUWEN. 94 % We worden vooral (94 %) gepest onder de 16 jaar. De grootste pest-piek ligt tussen de 10 en 14 jaar. Gie Deboutte: We spreken van pesten als het de bedoeling is om iemand te kwetsen of pijn te doen. Het blijft ook niet bij één keer maar herhaalt zich. Pestkoppen willen een belangrijke positie innemen in de groep. Een pester gebruikt iemand die zwakker is of zich zwakker opstelt om zo zelf meer te betekenen in de groep. Je krijgt dus altijd een machtsonevenwicht tussen de pester en z n kliek, en de gepeste. Niet (alleen) voor watjes Uit de enquête blijkt dat pesten op school vooral gebeurt in de vorm van verbaal pesten zoals schelden, dreigen, vernederen of spotten (47,5 %). Daarna wordt het meest gepest door uit te sluiten of te negeren (31 %). Jongeren pesten vooral om uiterlijke kenmerken, daarna om persoonlijkheidskenmerken je bent dom/slim of je hebt ADHD. Deboutte: Toch vind ik dat je heel erg moet opletten door te zeggen dat pesten meestal gebeurt door iemands uiterlijk. Onder slachtoffers zie je inderdaad de zogezegde watjes : jongeren die stiller, minder weerbaar of minder sociaal vaardig zijn. Maar er zijn evengoed slachtoffers die gewoon niet zo goed in de groep passen doordat ze wat excentriek zijn. Ze springen eruit door al op relatief vroege leeftijd zichzelf te zijn. Denk maar aan voorbeelden als Erika Van Tielen, Bent Van Looy of Bruno Vanden Broecke. Slachtoffer verdedigen of niet? Twee derde van de slachtoffers kruipt in z n schelp wanneer ze gepest worden, één derde slaagt erin om het pestgedrag te negeren of om op te komen voor zichzelf. Logisch, want voor dat laatste moet je al heel sterk in je schoenen staan. De meerderheid houdt zich er buiten wanneer ze pestgedrag zien. Deboutte: Uit schrik om ook gepest te worden of uit schrik dat de pester agressief zou reageren. Toch vindt de helft dat niet reageren even erg is als zelf pesten. Door niet te reageren steun en versterk je eigenlijk het pestgedrag. Wat gaat er om in de (pest)kop? Wat bezielt een kind of jongere om een leeftijdsgenoot constant het leven zuur te maken? Deboutte: De kans is groot dat wie pest, een probleem heeft met z n eigen kwetsbaarheid. Veel pestkoppen kunnen niet omgaan met schuld of schaamte. Een simpel voorbeeld: een kind komt thuis en heeft z n broek gescheurd. Als moeder hier altijd erg boos en streng op reageert, leert het kind af om zich kwetsbaar op te stellen en zal het

13 VOLGENDE EXPERTS KOMEN AAN BOD GIE DEBOUTTE onderzoeker pesten Universiteit Antwerpen HEIDI VANDEBOSCH onderzoeker cyberpesten Universiteit Antwerpen PETER DECAVELE preventieadviseur psychosociale aspecten IDEWE leren liegen of manipuleren. Het kind verhardt geleidelijk aan. Daarom blijken heel wat pestkoppen zich minder te kunnen inleven in de emoties van een ander. Van minder goed functioneren tot trauma Wie gepest wordt, zal meestal minder goed functioneren op school. Dat merk je bijvoorbeeld aan te laat komen, punten die zakken of agressief reageren. Ook problemen zoals stotteren of faalangst zullen verergeren. Maar er kunnen ook psychosomatische klachten opduiken zoals buik- of hoofdpijn, depressies en angsten. Vooral slachtoffers die hun negatieve ervaringen niet kwijt kunnen, die er niet over kunnen of durven praten, kampen hiermee. Ze raken de spanning niet kwijt en die stapelt zich op in hun lichaam. Gaat pesten vanzelf over? 85 % vindt van niet. Het is maar wanneer de hele groepsdynamiek van het pesten in elkaar zakt, dat het tij kan keren. Van het moment dat er 13 een of meerdere omstaanders het pestgedrag duidelijk gaan afkeuren, ontstaat er twijfel en zien we dat veel pestkoppen inbinden. Het keerpunt kan ook komen vanuit de hoek van het slachtoffer. Wanneer een slachtoffer nadrukkelijk steun krijgt van iemand, neemt het pesten af. Dat kan van een vriend of vriendin zijn maar er moet zeker ook steun van een volwassene komen. Gevraagd: krachtig antipestbeleid Pestproblemen kan je maar oplossen als de hele (school) omgeving erbij betrokken is, anders lukt het niet. KiVa, een wetenschappelijk onderbouwd antipestprogramma uit Finland, heeft al z n nut bewezen. Het wil in de eerste plaats leerkrachten heel goed informeren zodat ze alerter zijn en dus ook eerder tussenkomen. Ook wil het kinderen aanleren om zelf (goed) te reageren op pestincidenten: Dit vind ik niet OK, ik wil dat je daarmee stopt. Leerkrachten krijgen ook training op het voeren van interventiegesprekken. GETUIGENIS BIANCA (43) Gelukkig is m n zelfvertrouwen helemaal hersteld maar toch kan dat onzekere gevoel nog eens opduiken als ik mij ergens bij wil aansluiten op een feestje of op café bijvoorbeeld. Toen ik 12 was ging ik op internaat. Ik kwam van iets verder in de regio, en dat hoorde je aan m n accent. M n leeftijdsgenootjes vonden mij hierdoor al een beetje vreemd. Die eerste weken van het schooljaar had ik een verkoudheid. Mijn moeder had wel 20 zakdoeken in mijn kast gelegd maar die waren binnen de kortste tijd allemaal vuil. Ik had er niet beter op gevonden om ze met water en zeep uit te wassen in mijn lavabo. Rad van tong als ik was, had ik dat verteld aan een paar meisjes. Daarna liep het fout voor zeker 2,5 jaar. Plots was ik niemands vriendin meer, mocht ik bij geen enkel kliekje meer staan en mocht ik niet meer meespelen. Ze kwamen me vragen of ik ook mijn onderbroeken uitwaste, en of ik al mijn was in de lavabo deed. Ik ben in die periode heel onzeker geworden. In het derde jaar werd ik plots wel opgenomen in een kliekje. En vanaf dan ging het weer goed met mij. Gelukkig is m n zelfvertrouwen helemaal hersteld, maar toch kan dat onzekere gevoel nog opduiken als ik mij ergens bij wil aansluiten op een feestje of op café bijvoorbeeld.

14 14 RESULTATEN ENQUÊTE GETUIGENIS LISA (29) Wat ze precies allemaal naar m n hoofd slingerden, weet ik niet meer, dat heb ik wellicht verdrongen. Ik weet vooral nog dat ik altijd schrik had dat het erger zou worden of zou escaleren. Ik werd gepest in de eerste jaren van het middelbaar. Er zat altijd een groepje jongeren van op school achteraan op de bus. Die pestten mij elke morgen en elke avond van en naar school. Ik stapte nog maar op en hoorde al: Lisa is daar, Lisaatje is daar. Ik probeerde altijd zo veel mogelijk vooraan op de bus te blijven, ver van het groepje en dicht bij de chauffeur. Maar dat lukte natuurlijk niet altijd. Toen ik moest doorschuiven, werd het roepen en uitlachen almaar erger. Wat ze precies allemaal naar m n hoofd slingerden, weet ik niet meer, dat heb ik wellicht verdrongen. Ik weet vooral nog dat ik altijd schrik had dat het erger zou worden of dat het zou escaleren. Eens de bus wegreed, hield het pesten op. Meestal bleef het bij verbaal geweld, soms begon er iemand met propjes of stukken appel te gooien. Eén keer kreeg ik kauwgom in m n haar. Het keerpunt was pas toen ik in het 3e jaar zat. Ik leerde een meisje kennen naast me op de bus. Ze was spontaan en ook veel mondiger dan mij. Toen ze doorhad dat ik gepest werd, nam ze het voor me op. Ik ben haar ontzettend dankbaar. Het is nog altijd een goede vriendin van me. Of het alleen aan haar te danken was dat het pesten afnam? Het was een combinatie van m n vriendin, de vele steun van een paar leerkrachten en het altijd luisterende oor van m n ouders. En het feit dat Lisa op een bepaald moment wist dat ze aan het aspergersyndroom leed: Van zodra ik dat wist, kon ik mezelf beter aanvaarden en kreeg ik meer zelfvertrouwen. Ouders Lisa Mama Lisa: Wij vonden het natuurlijk vreselijk te horen dat ons kind zo gepest werd. Papa Lisa: Ik had het zien aankomen van in de lagere school. We wisten dat Lisa een mogelijk doelwit was omdat ze stil en teruggetrokken was als kind. Ze had dyslexie waardoor ze veel extra zorg nodig had op school. Wij hebben hier al altijd een winkel en dus zat Lisa lang in een vrij beschermde omgeving: iedereen uit de buurt kende ons. Maar op weg naar de middelbare school liep het fout. Het ontaardde meteen in pesterijen. Bij momenten werd ik echt kwaad. Ik had soms zin om mee op die bus te springen en die gasten eens vast te nemen. Toch doe je dat niet want je weet dat dat geen oplossing is. Mama: Soms probeerden we tips te geven, bijvoorbeeld dat ze altijd moest proberen bij iemand te staan of met iemand te praten. Want wie alleen staat, is een makkelijke prooi. Maar veel meer kan je niet doen als ouder. Deboutte: Hoe deskundiger je hierin bent, hoe beter het werkt. Bij ons in Vlaanderen komt er wel meer en meer aandacht voor pesten, maar van een echt doorgedreven beleid zoals in de Scandinavische landen of in Nederland is zeker nog geen sprake. Ook in de lerarenopleidingen komt de aanpak hierrond nog maar mondjesmaat of niet aan bod. Ik apprecieer de inspanningen die elke school of organisatie doet, maar iedereen werkt bij ons vanuit zijn of haar intuïtie, elk op z n eigen manier. Soms kan dat zelfs tot een averechts effect leiden. Beeld je maar eens in hoe geviseerd je je als slachtoffer moet voelen tijdens de Week tegen Pesten. Ik pleit er dus voor om ook bij ons een krachtig antipestbeleid in te voeren. Pesten in space: cyberpesten Een uitloper van klassiek pesten is cyberpesten. Voorbeelden zijn iemand beledigen, bedreigen of uitlachen via internet of sms, iemand een virus

15 15 bezorgen, met spam belasten of massaal defrienden. Het kan ook subtieler door bijvoorbeeld een fake profiel aan te maken en roddels te verspreiden in iemands naam, een haatpagina te creëren of gênante filmpjes of foto s te posten. Heidi Vandebosch: Dit is een vorm van pesten van de laatste 10 jaar. Het gebeurt vooral bij 12- tot 14-jarigen want zij zijn constant online met elkaar. Toch zien we dat het aantal gevallen van cyberpesten niet toeneemt. Dat komt wellicht doordat scholen, de overheid en de media hier veel rond sensibiliseren. Cyberpesten gebeurt nu wel op een iets vroegere leeftijd dan in het begin. Schade veel groter Uit onze enquête blijkt bijna 6 % ooit gepest te zijn via internet, en bijna 10 % via gsm. Cyberpesten komt nog relatief weinig voor als je t vergelijkt met klassiek pesten, maar de impact of de schade die je ervan kan oplopen is veel groter. Vandebosch: Je kan iemand 24 u op 24 u online pesten. Klassiek pesten houdt op na school of toch eens je thuis bent. Het publiek dat een online pester kan bereiken, is ook veel groter. Bovendien blijft iets wat op internet komt lang of voor altijd staan. Beeld je maar eens in wat voor een impact een denigrerend filmpje kan hebben, zeker als dat nog eens een eigen leven gaat leiden op internet. Het gevoel van machteloosheid is bij online pesten veel groter dan bij klassiek pesten. Open communicatie Cyberpesten kan je maar voorkomen of tegengaan door op veel verschillende fronten in te zetten, in de eerste plaats thuis. Vandebosch: Ouders houden best een oogje in het zeil als zoon- of dochterlief op internet zit. Niet letterlijk meelezen over de schouder natuurlijk de kans op succes lijkt me dan niet erg groot maar alert zijn voor signalen. Het is belangrijk dat ouders betrokken zijn en interesse tonen in de leefwereld van hun kind, en dat ze open communiceren met elkaar. Ook kan je jongere kinderen best begeleiden bij hun eerste stappen op Facebook. Daarnaast is het 88 % gaat niet akkoord met de stelling dat het pesten of gepest worden is. 36 % van de gepesten heeft ooit aan zelfdoding gedacht, waarvan 7,4 % effectief een poging heeft ondernomen.

16 16 RESULTATEN ENQUÊTE ook maar best dat er geen vind ik niet leuk-knoppen bestaan en dat je meestal niet anoniem kan reageren. Het zou online pesten alleen maar in de hand kunnen werken. Pesten als je groot bent : op het werk Ruim een derde van wie onze enquête heeft ingevuld, zegt dat ze gepest worden of werden op het werk, niet te onderschatten dus. Ook op de werkvloer uit zich dat voor 80 % vooral in verbaal pesten, uitsluiten of negeren. Groep IDEWE biedt preventie en steun aan werkgevers en werknemers voor een veilige werkomgeving. De laatste jaren krijgen ze meer meldingen rond pestgedrag op het werk, voor 2013 waren dat er bijna 500. Peter Decavele van IDEWE relativeert: Vaak gaat het hier meer om onopgeloste, verziekte of uit de hand gelopen conflicten in plaats van om echt pestgedrag. Echt zware pesterijen zullen de meeste bedrijven wel aanpakken. Het zijn de verziekte relaties tussen mensen die het meest voorkomen en het meest hardnekkig zijn. We krijgen wellicht ook steeds meer meldingen omdat het fenomeen meer bespreekbaar wordt. TOP 3 VERTROUWENSPERSOON Partner 23 % Vrienden 18 % Ouders 13 % Hulplijnen krijgen maar weinig vertrouwen (1,8 %). Een derde tot een vierde van de slachtoffers praat er met niemand over. Onderzoek naar psychosociale risico s Decavele: IDEWE gaat op zoek naar de psychosociale risico s op het werk, de mate van welzijn bij de werknemers. Hoge werkdruk, jobonzekerheid en conflicten demotiveren en vreten energie. Mensen krijgen dan stress of een burn-out, of er ontstaan pesterijen. Omgekeerd, werknemers die veel autonomie en inspraak krijgen, die zich kunnen ontplooien en die elkaar steunen, raken gemotiveerd en krijgen energie van hun werk. Dan krijg je een organisatie waar mensen graag werken, betrokken zijn en er willen blijven. Wij vinden het belangrijk om de focus te leggen op wat goed gaat, op het positieve binnen een organisatie. Dat proberen we te versterken. Soort organisatie is bepalend Pestgedrag op het werk hangt niet zozeer af van conflicten tussen individuen maar wel van het soort organisatie en het soort leiderschap. Decavele: Is de leidinggevende autoritair of democratisch? Wil hij of zij constructief meewerken aan een open bedrijfscultuur waar open communicatie is en waar conflicten worden uitgepraat? Is alles voor iedereen duidelijk of zijn er verborgen agenda s? Allemaal zaken die bepalen of pesten een kans krijgt of niet. Ik heb niets gezien. 72 % van de mensen die onze enquête invulden, vindt dat ze op hun werk niet streng genoeg optreden tegen pestgedrag. Decavele: Bij een conflict reageert een leidinggevende vaak met Ik heb niets gezien, ik weet niet wie ik moet geloven, en komt niet tussen. Wij leren leidinggevenden aan om stelling te nemen tegen mogelijk gedrag: Als het waar is dat persoon x dat gedaan heeft, dan tolereren wij dat soort gedrag niet in ons bedrijf. Met zo n aanpak zou in de helft van de gevallen het ongewenst gedrag ophouden. VOND JE DIT INTERESSANT? DOE DAN MEE AAN DE NIEUWE ENQUÊTE EN LEES HET RESULTAAT IN DE VOLGENDE ÇAVA! LEER OPKOMEN VOOR JEZELF Op 1 oktober start CM in Kasterlee met een assertiviteitscursus voor jongeren uit het middelbaar onderwijs. Geen klassieke praatgroep, maar aan de hand van technieken uit het theater leer je zelfverzekerder overkomen en op te komen voor jezelf. Dat gebeurt met werkvormen zoals stemgebruik, fantasie, improvisatie, samenspel, beweging, houding De cursus beslaat 10 sessies tussen 1 oktober 2014 en 28 januari Vooraf is er een kort kennismakingsgesprek met de cursusbegeleidster, samen met je ouders. Meer informatie in de CM-agenda achteraan in dit nummer.

17 DOE MEE! OPROEP ENQUÊTE EN MAAK KANS OP EEN GASTRONOMISCH DINER HEB JIJ NOG VRIJE TIJD? Het leven wordt steeds drukker, onze dagen steeds korter en de agenda steeds meer gevuld. We worden telkens weer geconfronteerd met dat ene woord: stress. Je zou haast vergeten dat je ook nog tijd moet maken om weer even tot jezelf te komen. Hebben we te weinig vrije tijd? Of willen we teveel doen? Ben jij na een lange werkdag helemaal uitgeteld of sta je te springen om nog wat extra energie te verbranden in de sportclub? Vul snel onze vragenlijst in en misschien word je wel beloond met een Bongobon Gastronomisch dineren t.w.v. 89,90. Deelnemen kan tot 26 september 2014 op

18 18 MIJN GEDACHT EMMA Annelies Verbeke, schrijfster Of ik het in de çava? eens over pesten wilde hebben? Ja, waarom niet, het blijft een relevant thema, met al die jonge levens die via sociale media ravijnen in worden gedreven, de filmpjes over door grijnzende collega's gemartelde werknemers, het woord 'negers' op de gevel van een niet-blank gezin. En zou ik dan eventueel over mijn eigen ervaringen daaromtrent kunnen vertellen, mochten die er zijn? Hmm. Niemand staat ervoor te springen de demonen uit zijn kindertijd voor een groep onbekenden te gooien, voor een potentiële roedel leeuwen. Maar goed, het oud zeer is inmiddels geplaatst en overstegen, en wie weet verschaffen mijn zinnen een enkeling iets als troost. Ik herinner me mijn lagere schooltijd als een periode waarin ik door klasgenoten ofwel op handen werd gedragen, ofwel gepest. Al was het tegelijk ook allemaal vrij gewoon, en heb ik veel gelachen. Goede cijfers zorgden er wel eens voor dat ik werd aangepakt, maar in de eerste plaats was mijn huid de reden. Die heeft twee kleuren, dat is uitzonderlijk. Het pesten ging in mijn geval nooit verder dan woorden. Die werden weliswaar vaak uitgesproken van veel te kortbij, maar fysiek contact kwam er nooit aan te pas. Het moet vreselijk zijn als dat wel het geval is. Ik zou mijn ervaringen dus zeker niet als extreem, of heel talrijk typeren. Het kan veel erger, helaas. Maar zeker kunnen woorden kwetsen, en verdomd lang bijblijven. In de eerste jaren van de middelbare school gebeurde het ook een tijdje. Ik maakte er een einde aan in een vol AAN HET WOORD ANNELIES VERBEKE JE KENT HAAR VAN... HAAR DEBUUTROMAN SLAAP! WAARMEE ZE VERSCHILLENDE PRIJZEN WON, TIROLER INFERNO: EEN GRAPPIGE NOVELLE OVER WAT ER GEBEURT ALS VEERTIG MENSEN SAMEN OPGESLOTEN ZITTEN IN EEN SKILIFT klaslokaal, in afwachting van de komst van de leraar. Het was een ingeving van het moment. Ik richtte me tot de zwakste van de aanvallende groep en zei: Jij gaat mij pesten? Jij? Jij die hier geen enkele vriend hebt gaat mij pesten? Denk je dat ze iets om je geven? Jij hebt niemand. Als je vrienden had zou er nu toch iemand iets zeggen? Het bleef muisstil. De jongen brak. Dat was geen mooi tafereel. Enkele weken later veranderde hij van school. Ik ben me altijd blijven afvragen of ik daar iets mee te maken had. Sommigen noemden mijn optreden een succes. Niemand heeft me daarna nog getreiterd. Maar ik kon wel kotsen van mezelf, en ik wist wat ik nooit meer wilde zijn: een tot dader verworden slachtoffer. Een ordinair roofdier. Wie gedurende een periode tot dergelijke nachtmerrie gedwongen wordt, kan daar namelijk ook iets uit leren. Dat het pijn doet aangevallen of uitgesloten te worden. Dat dat voor andere mensen ook zo is. Dat deze pijn ons verbindt. Met dat inzicht kunnen we beginnen, het is de basis voor plezier. In februari was ik in Jakarta. In een schooltje zag ik een standbeeld van een kleine Obama met een vlinder op zijn vinger. Als kind woonde hij in de buurt met zijn Indonesische stiefvader, als president keerde hij ernaar terug, een vriendschappelijke missie. Een medewerkster van de Belgische ambassade vertelde me over haar gesprek met iemand die bij de president in de klas had gezeten. Obama werd hevig gepest om hoe hij eruit zag, om de kleur van zijn huid. If only we had known, had de gewezen klasgenoot gezegd. Fotografie Koen Broos

19 GESPOT 19 QUOTE Pesten heeft mij het podium op gejaagd om te tonen dat ik wél iets waard ben. AFVAL WATER IN EEN EETBAAR ZAKJE Plastiek is vandaag een van de grootste problemen in onze afvalberg. Alle manieren om er minder van in de natuur te laten terecht komen, zijn dus meer dan welkom. Bijvoorbeeld ter vervanging van PET-flesjes voor water. Eigenlijk kan je beter sowieso geen flessenwater kopen. Kraantjeswater in België is perfect drinkbaar en veel goedkoper. Om water mee te nemen zonder flesjes is er nu Ooho, een product ontwikkeld door Londense studenten. Het water wordt opgeslagen in een eetbaar zakje. Nadat je hebt gedronken (en een beetje hebt gegeten) blijft er geen afval over. Tom De Cock, MNM-presentator, in Dag Allemaal LIEFDE VLINDERS IN DE BUIK? Ken je dat tintelend gevoel in je buik wanneer de persoon op wie je verliefd bent recht naar je kijkt? Die vlinders in je buik zijn een gevolg van stress. Wanneer mensen onverwacht in een situatie terechtkomen die stress veroorzaakt, krijgen ze een vecht of vlucht -neiging. De adrenaline die dan vrijkomt zorgt ervoor dat je hart sneller gaat slaan en dat je bloeddruk stijgt, waardoor je aandachtiger bent en je lichaam klaar is om te reageren. Aangezien al het bloed op dat moment naar je longen en spieren stroomt, krijgen andere organen zoals de maag minder bloed. Dus of je nu voor je geliefde staat of voor een leeuw in de savanne, je zal in beide situaties de vlinders voelen in je buik. NIEUWE OPENINGSUREN CM-KANTOREN CM-leden komen tegenwoordig eerder voor meer complexe vragen en advies naar de kantoren. Voor de dagdagelijkse ziekenfondszaken zijn er goede alternatieven voor het CM-kantoor: de CM-brievenbussen voor bvb. het binnenbrengen van doktersbriefjes, de CM-website voor het bestellen van folders, gele klevers, de Europese ziekteverzekeringskaart, of met een eenvoudige vraag bellen naar of mailen naar Om beter te kunnen inspelen op de veranderende vraag wordt het accent van de werking vanaf 1 september verlegd: minder vrije inloopmomenten (de klassieke openingsuren), en meer gelegenheid om op afspraak te komen. Daardoor moet je niet wachten op je beurt, krijg je rustig de tijd om je vragen te stellen, en kan de CM-consulent zich beter voorbereiden op jouw specifieke vragen. De nieuwe openingsuren vind je op Kies regio Mechelen-Turnhout als je regionaal ziekenfonds en kijk bij CM in je buurt

20

SSST, HIER SLAAPT EEN NACHTRAAF RADIOPRESENTATRICE FREDERIKA DEL NERO VOLGT HAAR BIORITME SPECIAL 7 OP 10 WORDT GEPEST OPGEPAST: PEUTERS IN ACTIE!

SSST, HIER SLAAPT EEN NACHTRAAF RADIOPRESENTATRICE FREDERIKA DEL NERO VOLGT HAAR BIORITME SPECIAL 7 OP 10 WORDT GEPEST OPGEPAST: PEUTERS IN ACTIE! DOE MEE! HET MAGAZINE DAT DEUGD DOET NAJAAR 2014 WWW.FACEBOOK.COM/MAGAZINECAVA SPECIAL 7 OP 10 WORDT GEPEST OPGEPAST: PEUTERS IN ACTIE! v + ENQUÊTE HEB JIJ NOG VRIJE TIJD? EEN UITGAVE VAN CM MIDDEN-VLAANDEREN

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

1 Ben of word jij weleens gepest?

1 Ben of word jij weleens gepest? Onderzoeksresultaten TipHorstaandeMaas.nl Pesten Pesten is van alle generaties. Het kan bijna overal plaatsvinden en is daarom dichterbij dan mensen soms denken 8 1 Ben of word jij weleens gepest? 7 6

Nadere informatie

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL Stationsstraat 81 3370 Boutersem 016/73 34 29 www.godenotelaar.be email: directie.nobro@gmail.com bs.boutersem@gmail.com HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL 1. Het standpunt van de school: Pesten is geen

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

BURN- OUT RISICO CHECK

BURN- OUT RISICO CHECK BURN- OUT RISICO CHECK Vul onderstaande vragenlijst in door ja of nee aan te kruisen. VRAAG JA NEE 1 Nemen jij en je gezin s ochtends rustig de tijd om op te staan en goed te ontbijten? 2 Zie je vaak tegen

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS WWW.PESTWEB.NL DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS Kinderen en jongeren willen je hulp, als je maar (niet)... Wat kinderen zeggen over pesten Kinderen gaan over het algemeen het liefst met hun probleem naar hun

Nadere informatie

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol.

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol. PESTPROTOCOL Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen kinderen en volwassenen,

Nadere informatie

Pestprotocol BS de Kersenboom

Pestprotocol BS de Kersenboom Pestprotocol BS de Kersenboom Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

Take a look at my life week 5&6

Take a look at my life week 5&6 Take a look at my life week 5&6 Maandag 27 januari 2014 Zou vandaag gaan werken, maar heb op het laatste moment afgezegd omdat het nogal glad was op de weg. Dus ik durfde het niet aan om op de fiets naar

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl PESTPROTOCOL DE BOOG Pestprotocol De Boog Dit pestprotocol heeft als doel voor De Boog: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels

Nadere informatie

Anti-pestbeleid OBS De Schakel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Anti-pestbeleid OBS De Schakel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Anti-pestbeleid OBS De Schakel Dit ANTI-PESTBELEID heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE SCHELP

PESTPROTOCOL DE SCHELP PESTPROTOCOL DE SCHELP Pestprotocol De Schelp Dit pestprotocol heeft als doel voor de De Schelp: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Pestprotocol de Esdoorn

Pestprotocol de Esdoorn Pestprotocol de Esdoorn Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen November 2009 Door regels en

Nadere informatie

Dit PESTPROTOCOL heeft als doel:

Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

13 Jij en pesten. Ervaring

13 Jij en pesten. Ervaring 82 13 Jij en pesten Wat doe ik hier vandaag? P Ik word me ervan bewust hoe erg het is om iemand te pesten en gepest te worden. P Ik leer dat ik met anderen steeds weer respectvol moet omgaan. P Ik ken

Nadere informatie

Vier op de tien slaapt slecht Bijlage

Vier op de tien slaapt slecht Bijlage 1) Grafieken en tabellen Vier op de tien slaapt slecht Bijlage Grafiek 1: Stellingen over slaap (totale groep 3.297 personen) Kijk naar jezelf (op een gemiddelde dag) en duid aan in welke mate je het eens

Nadere informatie

pesten Waarover gaat het?

pesten Waarover gaat het? Als je iemands GSM afpakt, dan kan dat plagen zijn, maar ook pesten. Als je aan elkaar gewaagd bent, kan je het als plagen beschouwen. Het is dan een spelletje. Niet altijd leuk, maar nooit echt bedreigend.

Nadere informatie

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 Inhoudsopgave Colofon 3 Dag tegen het pesten 4 Highlights 4 Pesten gebeurt in mijn klas het meest met 5 Welke uitspraak

Nadere informatie

Beleid basisschool Bösdael

Beleid basisschool Bösdael Pestprotocol Bösdael Onze principes: In de missie en visie van de school hebben we aangegeven dat we het van groot belang vinden dat alle mensen binnen onze school zich veilig en geborgen voelen. We hebben

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

OMSCHRIJVING ANALYSE EN AANPAK VAN PESTEN EN CYBERPESTEN IN KLAS- EN SCHOOLCONTEXT. Horen, zien en spreken. Samen op pad tegen pesten 10/13/2015

OMSCHRIJVING ANALYSE EN AANPAK VAN PESTEN EN CYBERPESTEN IN KLAS- EN SCHOOLCONTEXT. Horen, zien en spreken. Samen op pad tegen pesten 10/13/2015 Horen, zien en spreken. Samen op pad tegen pesten ANALYSE EN AANPAK VAN PESTEN EN CYBERPESTEN IN KLAS- EN SCHOOLCONTEXT Maurits.wysmans@ucll.be OMSCHRIJVING Pesten is een herhaaldelijk en langdurig blootstaan

Nadere informatie

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen;

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen; Pesten op school Veel gestelde vragen Wat doe je als je kind gepest wordt? Maak voldoende tijd voor een gesprek; laat je kind vertellen wat er zich afspeelt en hoe het zich voelt; Neem het verhaal van

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol?

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? De norm is om elke dag minimaal een half uur te bewegen. Veel mensen weten dat sporten gezond is en nemen zichzelf steeds weer voor om het op te pakken. Maar

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Gevoelens... 4 Hoofdstuk 2 Ontmoeten... 6 Hoofdstuk 3 Verliefd... 8 Hoofdstuk 4 Date... 10 Hoofdstuk 5 Verkering... 12 Hoofdstuk 6 Intimiteit... 14 Hoofdstuk 7 Seks...

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen Op 1 januari worden volop goede voornemens gemaakt. We willen stoppen met roken, afvallen, meer bewegen, gezonder leven en ga zo maar door. Afvallen is

Nadere informatie

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Waarom is kinderopvang goed voor mijn kindje. Foto Je bent zwanger. Het is goed om dan al na te denken over kinderopvang van je kindje.. Foto In de kinderopvang zorgt

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van:

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van: NASCHOOLSE DAGBEHANDELING Figaro Welkom! Binnenkort kom je kennismaken op Figaro. In dit boekje leggen we je alvast wat dingen uit. Het boekje is gemaakt voor kinderen die hier voor de eerste keer komen,

Nadere informatie

Take a look at my life week 26

Take a look at my life week 26 Take a look at my life week 26 Zo weer een week voorbij, wat vliegen ze ineens om. Voorheen gingen mijn dagen nooit zo snel maar nu met een kleine in huis kom ik gewoon tijd te kort. Daan is inmiddels

Nadere informatie

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5.

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Het kinderprotocol Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Slot 1. Het kinderprotocol: Op de Flamingoschool vinden we het erg

Nadere informatie

Slaapwel baby. Hoeveel slaapt een baby?

Slaapwel baby. Hoeveel slaapt een baby? Slaapwel Slaapwel baby Net zoals volwassenen slapen ook niet alle kinderen even gemakkelijk of regelmatig. In deze brochure vind je meer informatie over goede slaapgewoontes en krijg je tips voor een gezonde

Nadere informatie

Samenvatting Mensen ABC

Samenvatting Mensen ABC Samenvatting Mensen ABC Week 1ABC: Wie zijn wij? Info: Wie zijn wij mensen Mensen zijn verschillend. Iedereen is anders, niemand is hetzelfde. Dat noem je uniek. Een mens heeft een skelet van botten. Daarom

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

300 AANDEEL 2011/020304-10/022

300 AANDEEL 2011/020304-10/022 startbedrag 300 AANDEEL 2011/020304-10/021 300 Je merkt dat er twee ribbels zijn die naar de Chiro moeten komen van hun ouders. Zij houden hun jas de hele dag aan en vragen voortdurend of het nog geen

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014

Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014 Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014 Het pestprotocol vormt de verklaring van de vertegenwoordiging van de school en de ouders waarin is vastgelegd dat we pestgedrag op school

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

Ave Regina. Ave Regina

Ave Regina. Ave Regina Ave Regina Ave Regina Dit ben ik Kom jij voor het eerst op internaat in Ave Regina? Dit boekje vertelt jou het verhaal van David, Maarten en Roos, die ook op internaat kwamen. Misschien kan je het zelf

Nadere informatie

Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten.

Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten. Kan het anders? (Uit: Kompas) Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten. Behandelende onderwerpen het recht veilig in vrijheid te leven het recht op respect

Nadere informatie

Project voor een verdraagzame school

Project voor een verdraagzame school Project voor een verdraagzame school Engagement van Toverveld: Wij tolereren pesten NIET!! 1. Wat is pesten? Je hebt plagen en pesten. Kinderen die elkaar plagen kunnen elkaar aan. Na een tijdje maken

Nadere informatie

Gelukskoffercoaching. Ik kan in drie woorden vertellen wat ik geleerd heb: I love me. Wael, 11 jaar. Gelukkig zijn kun je leren!

Gelukskoffercoaching. Ik kan in drie woorden vertellen wat ik geleerd heb: I love me. Wael, 11 jaar. Gelukkig zijn kun je leren! Gelukkig zijn kun je leren! Gelukskoffercoaching Missie GELUKKIG ZIJN KUN JE LEREN Gelukskoffercoaching wil kinderen op jonge leeftijd positief ondersteunen in hun individuele emotionele ontwikkeling.

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out Online Psychologische Hulp 2 Therapieland 3 Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Overspanning & Burn-out van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Achtergrond informatie:

Achtergrond informatie: Pestprotocol Inleiding Voor u ligt het pestprotocol van de Koningin Wilhelminaschool. Met behulp van dit protocol willen wij het pestgedrag binnen de school voorkomen en indien nodig aanpakken. In onze

Nadere informatie

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Pestprotocol Floris Radewijnszschool. Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en

Nadere informatie

Protocol Digitaal pesten

Protocol Digitaal pesten Protocol Digitaal pesten 2 1 Inleiding 1.1 Doelstelling 3 1.2 Beleid 3 1.3 Voorwaarden beleid 3 2. Achtergrondinformatie 2.1 Wat is digitaal pesten? 3 2.2 Waarom is digitaal pesten zo erg? 3 2.3 Signalen,

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

Inslaapproblemen bij kinderen met AD(H)D

Inslaapproblemen bij kinderen met AD(H)D Inslaapproblemen bij kinderen met AD(H)D Ongeveer 30% van de kinderen met AD(H)D heeft chronische inslaapproblemen. Dit zien we ook vaak bij onder andere kinderen met een ontwikkelingsachterstand, autisme,

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Compaen pakt aan.

<prikkelaar toevoegen> Compaen pakt aan. Compaen pakt aan. Ik weet hoe ik jou kan bereiken Versterk je leerkracht: Hoe bereik ik de kinderen in mijn klas? 19 maart 2014 Jelte van der Kooi trainer/ adviseur schoolbegeleider

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel.

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Goed in je vel zitten Vandaag: 1) Wat is geestelijk gezond? 2) Fit in je Hoofd en 10 positieve stappen 3) Slot en doel 1) Wat is geestelijk gezond? Wie zich mentaal goed

Nadere informatie

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen?

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? In deze folder vind je een antwoord, en lees je ook bij wie je terecht kan als je over mishandeling of verwaarlozing

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Pestprotocol Prakticon

Pestprotocol Prakticon Pestprotocol Prakticon Pesten op school Hoe ga je er mee om? Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem dat wij onder ogen zien en op onze school serieus aan willen pakken.

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

LESMAP VINKENSLAG. opdracht: help de vogels op de speelplaats en maak voor hen een voederplaats.

LESMAP VINKENSLAG. opdracht: help de vogels op de speelplaats en maak voor hen een voederplaats. LESMAP VINKENSLAG Welkom op de voorstelling 'Vinkenslag'. Op de volgende bladzijden vind je, en en over de voorstelling om rechtstreeks in de klas te gebruiken. Paragrafen voorzien van een groen bolletje

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Niemand hoeft verlegen te zijn

Niemand hoeft verlegen te zijn Centrum Basiseducatie Brusselleer Oefenmap lezen en schrijven p. 1 Verlegen mensen Niemand hoeft verlegen te zijn Kleine kinderen zijn vaak verlegen. Dat vindt iedereen normaal. Maar ook 1 op 5 volwassenen

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Nog niet gedaan, ga dit dan echt doen het gaat je echt verder helpen.

Nog niet gedaan, ga dit dan echt doen het gaat je echt verder helpen. In de vorige les ben je gaan onderzoeken wat je droom is en ik hoop dat je het besluit hebt genomen om elke dag te dromen en dat je een moodboard hebt gemaakt. Nog niet gedaan, ga dit dan echt doen het

Nadere informatie

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014 @ KureghemNet is een project van MAKS vzw Computerles Programmaboekje sep dec 2014 2 Iedereen mee met de PC Heb je nog nooit een computer gebruikt en wil je de basis leren? Zoek je werk of wil je beter

Nadere informatie

Succes met invullen en het toepassen van mijn tips. Als extra BONUS vind je op pagina 8 7 tips voor jouzelf om dagelijks te ontspannen en op te laden.

Succes met invullen en het toepassen van mijn tips. Als extra BONUS vind je op pagina 8 7 tips voor jouzelf om dagelijks te ontspannen en op te laden. Dankjewel voor het aanvragen van de gratis Burn- out risico check! Deze check is voor jou als je: je al als werkende vrouw al langere tijd met vermoeidheidsklachten rondloopt en je bang bent dat je burn-

Nadere informatie

Onderzoek Wel eens gepest?

Onderzoek Wel eens gepest? Onderzoek Wel eens gepest? 5 februari 2013 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 31 januari tot 05 februari 2013, deden 817 jongeren mee uit het 1V Jongerenpanel die aangeven op de

Nadere informatie

Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren. Bouwen aan zelfvertrouwen. Jeugd

Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren. Bouwen aan zelfvertrouwen. Jeugd Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren Bouwen aan zelfvertrouwen Jeugd 1. Weerbaarheidstrainingen voor kinderen Heeft uw kind moeite met voor zichzelf op te komen? Of is uw kind wellicht te weerbaar?

Nadere informatie

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2 Bladzijde negen, Bladzijde tien, Krijg ik het wel ooit te zien? Ander hoofdstuk, Nieuw begin.. Maar niets, Weer dicht, Het heeft geen zin. Dan probeer ik achterin dat dikke boek. Dat ik daar niet vaker

Nadere informatie

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Mijn leven veranderde zo n drie jaar geleden. Juist de dag voor mijn mama s verjaardag kreeg ze van mijn vader een kogel door het hoofd. Wonder boven wonder overleefde

Nadere informatie

Voel je veilig of: je-mag-niet-pesten-protocol. CHR. BASISSCHOOL De Kraanvogel

Voel je veilig of: je-mag-niet-pesten-protocol. CHR. BASISSCHOOL De Kraanvogel Voel je veilig of: je-mag-niet-pesten-protocol CHR. BASISSCHOOL De Kraanvogel Inleiding Pesten is een wezenlijk en groot probleem. Pestgedrag is schadelijk tot zeer schadelijk voor kinderen, zowel voor

Nadere informatie

GIDS. voor een. rustige nacht

GIDS. voor een. rustige nacht GIDS voor een rustige nacht Lekker geslapen? Lekker slapen en uitgerust wakker worden. Voor veel mensen is het een verre droom. Naar schatting één op de vijf mensen in ons land kampt geregeld met slaapproblemen.

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf.

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf. Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Lateraal Sclerose heeft. Het is een lang woord en het wordt vaak afgekort tot ALS. Niet veel

Nadere informatie

1 Voorwoord. Beste ouders. Beste leerlingen

1 Voorwoord. Beste ouders. Beste leerlingen 1 Voorwoord Beste ouders Beste leerlingen Dit is het antipestplan van WICO campus Sint-Jozef. Het draaiboek pesten is geschreven voor de leerlingen, ouders en medewerkers van de school. Het geeft het beleid

Nadere informatie

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten.

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten. Ik wil EmoKnallen. Sjoelen en uiten van emoties en gevoelens met jongeren en volwassenen. Benodigdheden: een sjoelbak en sjoelschijven. Te spelen op school, in jongeren en opvangcentra, in het gezin, bij

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie