Ingekleurde aanpak huiselijk geweld werpt vruchten af

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ingekleurde aanpak huiselijk geweld werpt vruchten af"

Transcriptie

1 oktober 2003 inclusief scholingsaanbod 2004 zie pagina 3 en 4 Ingekleurde aanpak huiselijk geweld werpt vruchten af Colofon TransAct is expert op het gebied van: aanpak huiselijk en seksueel geweld kwaliteitsverbetering van de zorg, door rekening te houden met sekse en etniciteit Wij geven informatie, advies en agenderen deze thema s bij hulpverleners, zorginstellingen, politie en justitie, opleidingen, media, publiek, politici en overheden. Wij scholen jaarlijks duizenden hulpverleners en andere professionals, ontwikkelen in samenwerking met het veld methodieken en verspreiden concrete handvatten. Jaarlijks brengt TransAct minimaal 4 TransActua s uit. Door middel van deze kranten informeren wij u over ontwikkelingen op het gebied van huiselijk en seksueel geweld en seksespecifieke (en interculturele) zorg. U vindt er informatie over interessante projecten in het land, inspirerende methodieken, discussies, nieuwe onderzoeken en boeken. Ook leest u er over onze activiteiten, ons scholingsaanbod, onze publikaties en medewerkers. De algemene TransActua s worden breed (gratis) verspreid onder instellingen in de GGZ, maatschappelijke opvang en dienstverlening, politie, opleidingen, hulpverleners, preventiewerkers en beleidsmakers. TransActua s die één specifiek thema behandelen, worden verspreid onder relevante doelgroepen. TransAct, oktober 2003 Eindredactie: Anne-Marie de Ruiter Vormgeving: Troost communicatie Druk: Libertas Grafische Communicatie TransAct, Postbus 1413, 3500 BK Utrecht, Tel Internet: De islam keurt in geen enkel opzicht mishandeling van vrouwen goed, aldus een assertiviteitstrainer die islamitische vrouwen leert nee te zeggen. Steeds meer hulpverleners en vrouwenorganisaties zoeken naar manieren om huiselijk geweld tegen allochtone vrouwen effectief te bestrijden. TransAct werkt aan een handboek voor specifieke methodieken. Hier alvast een voorproefje. Marije Wilmink De opvanghuizen zouden uitpuilen van islamitische vrouwen, zo bracht Ayaan Hirsi Ali in het kader van haar kruistocht tegen de uitwassen van de islam meermalen naar voren. De bedoelde of onbedoelde suggestie dat geweld tegen vrouwen een exclusief islamitisch verschijnsel zou zijn, is sindsdien al door velen bekritiseerd. Geweld tegen vrouwen en kinderen is een universeel verschijnsel dat alle bevolkingsgroepen en -lagen treft. De Nederlandse samenleving is een multiculturele samenleving geworden en dus worden hulpverleners geconfronteerd met allochtone vrouwen met geweldservaringen. De afgelopen jaren zijn er ook diverse initiatieven ontwikkeld, speciaal gericht op zwarte en migrantenvrouwen die (potentieel) slachtoffer zijn van huiselijk geweld. Mondig De Rotterdamse assertiviteitstrainer Joyce Adams ontdekte al lang geleden dat de standaard Nederlandse weerbaarheidscursussen niet aansloten bij vrouwen met een niet- Nederlandse achtergrond. Adams: De voorbeelden die gegeven werden, de manieren om assertief te zijn, de Nederlandse mores van directe confrontatie ze bleken het niet aan zichzelf te kunnen refereren. Een paar jaar geleden begon zij vanuit het Rotterdamse emancipatiebureau Scala met een weerbaarheidstraining speciaal voor Antilliaanse en Surinaamse vrouwen. Adams: Als je als Surinaamse hebt geleerd om bepaalde dingen omfloerst te benaderen, hoef je niet opeens alles hard en direct uit te spreken. Ook op een andere manier kun je voor jezelf opkomen. Adams geeft ook assertiviteitscursussen aan de islamitische vrouwen in het opvanghuis Saadet. Adams: Je moet hun belevingswereld als vertrekpunt Bij 50% van de vrouwen die het steunpunt bezochten stopte het geweld nemen. Zo benadruk ik dat de islam in geen enkel opzicht mishandeling van vrouwen goedkeurt en dat de islam hun niet verbiedt een eigen positie in de maatschappij in te nemen. Ook probeer ik hen te laten zien dat ze er belang bij hebben om bij terugkeer in de samenleving hun mond bij zich te hebben. Al is het maar om mee te kunnen draaien in de ouderraad van de school. Het is in Nederland simpelweg moeilijk functioneren als je niet mondig bent. Sommige initiatieven worden niet speciaal voor allochtone vrouwen ontwikkeld, maar blijken wel verrassend goed bij bepaalde groepen migrantenvrouwen aan te slaan. Een voorbeeld zijn de Steunpunten Relationeel Geweld waarmee de Stichting Vrouwenopvang Amsterdam 4 jaar geleden startte. De steunpunten begeleiden vrouwen in gewelddadige relaties, die hun relatie niet willen verbreken maar wel willen werken aan het stoppen van geweld. Dit vertrekpunt handhaving van de relatie is redelijk uniek te noemen. In Amsterdam 1 zijn er momenteel 9 steunpunten, verspreid over verschillende stadsdelen. De meeste steunpunten zijn gevestigd in gezondheidscentra, wat ze extra laagdrempelig maakt. Cecilia Perez, werkzaam bij het steunpunt in Amsterdam-Oost: Met dit initiatief bereiken we een hele nieuwe groep vrouwen, die eerder niet bij de hulpverlening aanklopte. Veel vaker dan in de reguliere vrouwenopvang gaat het om werkende vrouwen met een redelijke tot hoge opleiding. Zo n 65 % is van allochtone afkomst voornamelijk Surinaams, Marokkaans, Turks. Kenmerkend is dat de steunpunten werken vanuit een systeembenadering. Perez: Zo wordt het sociale netwerk van een vrouw (vrienden, familie, buren) aangeboord om een veilige en steunende omgeving voor haar te creëren. Ook wordt gezocht naar mensen die haar man kunnen aanspreken op zijn gedrag. Daarnaast wordt een professioneel netwerk rond de vrouw opgebouwd, bestaande uit bijvoorbeeld wijkagent, huisarts, imam of pastor. Doordat het geweld zodoende bekend wordt in de publieke sfeer, gaat een vrouw zich meestal al sterker voelen. Vrouwen komen daarnaast voor zo n vijf gesprekken naar het steunpunt, soms samen met hun man. In die gesprekken wordt heel concreet gezocht naar de oorzaken van het geweld: wanneer is het begonnen; in welke situaties verergert het; speelt er een vlucht- of migratiegeschiedenis mee? De Amsterdamse methodiek lijkt na vier jaar haar vruchten af te werpen: in 2002 stopte het geweld bij 50% van de vrouwen die het steunpunt bezochten, 20% ging alsnog de opvang in. TransAct startte twee jaar terug het project Mozaïek, samen met het Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie (NIGZ) en Forum Foto: Hollandse Hoogte (Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling). Dit project bevordert de implementatie van dergelijke voor allochtone vrouwen bruikbare methodieken. Centraal in dit project staat de uitwisseling van kennis over succesvolle preventie en opvang van Marokkaanse, Turkse, Surinaamse en Antilliaanse vrouwen die te maken hebben met huiselijk geweld. Een aantal succesvolle initiatieven wordt momenteel in pilots verder uitgetest. In 2004 moet dit alles uitmonden in een handboek vol vervolg zie pagina 6, 1e kolom TransAct in 2003/2004 In hoofdlijnen houden wij ons bezig met: Huiselijk en seksueel geweld -Mensen met een allochtone afkomst -Mensen met een handicap - Kinderen en jongeren -Mannelijke slachtoffers en daders - GGZ, maatschappelijke opvang en dienstverlening (beleid en methodieken) - Overheden (regierol gemeenten, landelijk beleid en internationale samenwerking) Kwaliteit van de zorg, door rekening te houden met sekse en etniciteit - Chronisch zieken -Ziekteverzuim en WAO-problematiek -Verslaving - Risicogedrag jeugd Voor meer informatie:

2 Eerst de mens, dan de zaak Hoe benader je een vrouw die volkomen overstuur melding doet van verkrachting? En wat heeft dat met jezelf te maken? Een kijkje in de keuken van de cursus Slachtofferzorg voor zedenrechercheurs. Tanja Veenstra Een meisje wordt op haar 15e verkracht door een leraar. Ze heeft zeven jaar nodig om tot het besluit te komen alsnog aangifte te doen. Helaas ontmoet ze weinig begrip van de dienstdoende rechercheur. De zaak krijgt geen prioriteit en komt niet rond. Een rechter komt er niet eens aan te pas. Intussen geeft de leraar in kwestie nog steeds les op dezelfde school. Zulke treurige resultaten kunnen voortkomen uit gebrek aan oog voor de beleving van het slachtoffer. Het meisje komt van de regen in de drup. In plaats van herwonnen controle over haar leven, heeft zij er nu een tweede trauma bij, licht Ina van Beek toe. Samen met Lisette van Gurp verzorgt zij al jaren een cursus Slachtofferzorg binnen de opleiding Zedenrecherche. De impact van zo n geschiedenis is enorm, denk alleen maar aan de verstoorde ontwikkeling van het meisje, een heel gezin dat op z n kop staat en daarbovenop nog het geschonden rechtsvertrouwen; het geeft precies aan waarom onze cursus zo belangrijk en noodzakelijk is. Waarschuwingsschot Volstaat een halve dag voor dit complexe onderwerp? Jammer genoeg is dat inderdaad erg kort, verzucht Van Beek. Maar we doen wat we kunnen. Bovendien is er ook in de rest van de opleiding veel aandacht voor het slachtoffer, zij het vanuit andere invalshoeken. Vervolgens vertelt ze steeds gedrevener wat de cursus inhoudt. Het begint met het bekijken van een videoband waarop vrouwen vertellen over hun ervaringen met verkrachting en aanranding. Een ander fragment toont mannen die zich uitspreken over het onderwerp. Dit om de discussie op gang te brengen en zodoende normen, Recente publikaties Seksespecifieke hulpverlening voor maatschappelijk werkers, Nico van Oosten en Ineke van de Vlugt Koers op seksespecifieke zorg: tips voor management, Ineke van de Vlugt Emancipatiemonitor Sociaal Cultureel Planbureau, deelonderzoek geweld tegen vrouwen, Ina van Beek en Marianne Cense Goede zedenrecherche begint met begrip voor het slachtoffer waarden en vooroordelen van de cursisten boven tafel te krijgen. Na een beknopte inleiding in de traumatheorie volgt dan een oefening waarbij cursisten zich een gebeurtenis voor de geest moeten halen waarbij ze zich zelf slachtoffer voelden. De meeste voorbeelden komen van het werk, licht Van Gurp toe. Ze vertelt over een agent die verwikkeld raakte in een schietincident. Hij loste een waarschuwingsschot dat dicht bij zijn collega insloeg. Het feit dat hij de controle over de situatie kwijt was geraakt, vond hij verschrikkelijk, maar veel schokkender vond hij de reacties van zijn collega s na afloop. Zij gaven blijk van wantrouwen en bekritiseerden zijn gedrag ongeremd. Ze zagen niet hoe kwetsend hun houding was en dat hij juist hun steun nodig had. Een andere cursist noemde als voorbeeld dat ze in een winkel werd betast door een passant. Ze dacht van zichzelf dat ze adequaat zou reageren in zo n geval, maar de werkelijkheid wees anders uit: ze stond met haar mond vol tanden en deed niets. Van Gurp: Het duurt wel even voor zo n geschaad zelfbeeld weer hersteld is. Iedere keer dat wij deze oefening doen komt eruit dat een luisterend oor, geduld en begrip essentiële voorwaarden zijn voor dat herstel. En dat contact met lotgenoten erg belangrijk is. Zij kunnen zonder meer begrijpen wat je doormaakt. Robijnen Op basis van hun eigen ervaringen formuleren de cursisten algemene tips voor het omgaan met slachtoffers. De meest voor de hand liggende is dat je een ander kunt geven wat je voor jezelf zou wensen. Op dezelfde manier zijn er valkuilen te formuleren. Van Beek: Juist omdat ze getoetst zijn aan eigen ervaringen, beklijven zulke do s en don ts bij de rechercheurs. Na afloop van de cursus zijn deelnemers beter in staat een rode draad te herkennen in het gedrag van een Door nieuwe ogen: betekenisgeving en hulp na seksueel geweld van sociaal agogisch hulpverleners, Marianne Cense Het erkende lichaam, over lichaamsgerichte therapie voor jongens en mannen die seksueel misbruikt zijn, Peter van de Linden Werkboek seksespecifiek werken (bij gelijknamige video), Nico van Oosten Beroepsrisico van het werken met getraumatiseerde cliënten, pakket met diverse boeken en spel, Wendela Wentzel (red.) 2 slachtoffer en op basis daarvan de juiste benadering te kiezen. Van Beek: Ik leg ook uit dat de relatie tot de dader voor de gevolgen van het misdrijf wezenlijk is. Grofweg kun je stellen: hoe bekender de dader, hoe groter de schade. Een door haar vader misbruikt kind loopt ernstige schade op in haar ontwikkeling omdat zij honderd procent afhankelijk van hem is. Terwijl een volwassen vrouw die verkracht wordt door een onbekende die fase al achter de rug heeft. Ik wil daarmee niets afdoen aan haar leed, maar het is wel van een andere orde. Er zijn meer van die basisregels: hoe langer het seksueel geweld duurt, hoe ingrijpender de gevolgen. En hoe jonger het slachtoffer, hoe groter het trauma. Maar mensen passen nooit in hokjes, benadrukt Van Beek. Daarom gaat zij in de cursus nadrukkelijk ook in op verschillen in reacties van slachtoffers. Daarin speelt naast persoonlijkheid de psychische en emotionele toestand van het moment een grote rol. Van Beek herinnert zich een verhaal van een politieman dat beter dan welke casus ook illustreert hoe belangrijk het is om open te staan voor de persoonlijke manier waarop iemand reageert. Een jonge vrouw deed aangifte: een man had haar gedwongen tot orale bevrediging. Dat was op zichzelf al erg genoeg, maar waar zij nog het meest mee zat, was iets vreemds dat ze had gevoeld aan zijn penis. Ze werd panisch bij de gedachte dat hij misschien wratten of een andere besmettelijke aandoening had. Naast de walging, de schaamte en het gevoel van onmacht had ze die angst er ook nog bij. De politieman besloot er achteraan te gaan. Zijn inspanningen brachten informatie naar voren die niemand had kunnen verzinnen: de man was niet ziek, maar had zijn penis in laten leggen met robijnen. Van Beek: Ik vind het een mooi voorbeeld van wat begrip voor het slachtoffer op kan leveren. De rechercheur snapte hoe belangrijk deze wetenschap voor haar was. Zij was er enorm mee geholpen. Grenzen Dat het niet altijd eenvoudig is zo n inlevende houding te combineren met doelgerichte waarheidsvinding spreekt voor zich. Jouke Knevelman, momenteel coördinator van het crimeteam in Drachten, was voorheen zedenrechercheur en kan dat bevestigen: Je staat voor de opgave om objectiviteit en Foto: Bernice Siewe afstand te combineren met aandacht en gevoel voor de mens tegenover je. In mijn ervaring is dat erg moeilijk. Je bent vaak de eerste opvang van een slachtoffer, dus je moet opletten dat je die persoon de ruimte laat en niet over diens grenzen gaat. Aan de andere kant is het je werk om achter de feiten te komen, je moet je vragen stellen omdat je de dader wilt pakken. Je bevindt je voortdurend in een moeilijk grensgebied. TransAct laat aankomende zedenrechercheurs voor een halve dag afstand nemen van de resultaatgerichtheid die vooropstaat bij recherchewerk. Evaluerend stelt Knevelman: Voor het omgaan met slachtoffers van seksueel geweld kun je geen vaste regeltjes formuleren. Ieder slachtoffer reageert op zijn eigen manier. Maar je leert wat je zoal tegen kunt komen en welke keuzes je allemaal zou kunnen maken. Zeer zinvol: je leert anders tegen de dingen aan te kijken, minder vanuit je eigen positie. Je krijgt meer begrip voor slachtoffers. Ik vind dat iedere rechercheur deze cursus moet volgen.

3 Hoe houd je jonge vrouwen uit de WAO? Hard werken vond ik geen probleem ( ) maar die strategische spelletjes lagen me niet. Jonge hoogopgeleide vrouwen lopen meer risico om in de WAO te belanden. TransAct pleit voor een seksespecifieke, preventieve aanpak. Yvonne Winants: Vrouwen functioneren beter in een sfeer van samenwerking, overleg en onderlinge steun. Annemiek Haalboom Jacqueline Moll (36) werkte als personeelsadviseur. Vijf jaar geleden belandde ze voor het eerst in de WAO. Ik moest me constant bewijzen. Als ik een fout maakte, kreeg ik het meteen op mijn bord. Terwijl het bij een man werd verdoezeld. Het was ook nog eens een nieuwe functie en ik had nog weinig ervaring. Er was me begeleiding toegezegd, maar toen puntje bij paaltje kwam, was daar geen geld voor. Moll krabbelde overeind en ging weer aan de slag bij de INGbank. In december 2001 kwam ze opnieuw in de WAO terecht. Deze keer met een flinke burn out. Hard werken vond ik geen probleem en reorganisaties vond ik ook niet erg. Maar ik was wel gevoelig voor de negatieve sfeer. Bovendien lagen de spelregels bij de bank me niet, die strategische spelletjes. Ik ben niet diplomatiek, maar juist heel direct. Rolmodellen Jonge, hoogopgeleide vrouwen belanden veel vaker in de WAO dan mannen. In juni bleek uit cijfers van het Uitvoeringsinstituut WerknemersVerzekeringen (UWV) dat van elke drie WAO-ers onder de dertig er twee vrouw zijn. De meeste van hen zijn door psychische klachten arbeidsongeschikt geworden. Hoog opgeleide vrouwen zonder kinderen lopen extra risico in de WAO te belanden. Wat is aan de hand met jonge vrouwen op hoge posities? Wat maakt hen ziek? De laatste jaren is het werken op hogere posities sowieso spanningsvoller geworden, zegt Yvonne Winants, arts en projectleider Arbeidgerelateerde Aandoeningen bij TransAct. Vrouwen zijn minder voorbereid op de spelregels: competitie, hard zijn, niet zeuren. Ze kunnen er wel in meegaan, maar eigenlijk ligt het veel vrouwen niet. Mannen kennen die harde sfeer van competitie vanuit hun jongensjaren, zijn erin opgevoed en beleven betaald werk meer als een voetbalwedstrijd. Ook de WaHo - de belangenorganisatie van jonge, hoog opgeleide vrouwen in de WAO - ziet de mannelijke organisatiecultuur in de top van arbeidsorganisaties als een van de belangrijkste oorzaken dat vrouwen afhaken. Aan de top werken vooral mannen; er zijn geen vrouwelijke rolmodellen en vrouwen kunnen onvoldoende gebruik maken van bestaande netwerken ter ondersteuning. Bovendien constateert de WaHo dat leidinggevenden veelbelovende jonge vrouwen met weinig ervaring gemakkelijk in het diepe gooien, zonder hen begeleiding te geven. Hoewel de grote instroom van jonge, hoogopgeleide vrouwen in de WAO al jaren gaande is, gebeurt er weinig aan preventie. De preventieprogramma s die er zijn, richten zich op de aanpak van bijvoorbeeld RSI of tillen, maar niet op doelgroepen als jonge vrouwen. Verder constateert de WaHo dat wanneer vrouwen uitvallen, het probleem meteen een medisch/psychisch etiket krijgt overspannen, burnout en hierdoor blijven zaken die te maken hebben met de mannelijke arbeidscultuur buiten beeld. Het hele thema emancipatie lijkt uit de mode, zegt Yvonne Winants van TransAct. Maar als je ziekteverzuim bij vrouwen wilt voorkomen, moet je toch echt aandacht geven aan seksespecifieke patronen. Zo hebben vrouwen meer psychisch gerelateerde aandoeningen en mannen meer fysieke, zoals rugklachten. Een ander verschil is het gevoel van competentie. Vrouwen worden vaak gezien als minder competent dan mannen en zij voelen zich ook vaker onzeker. Dan is er nog de organisatiecultuur: als je blijft volhouden dat competitie de enige manier is waarmee je het beste uit mensen haalt, zie je over het hoofd dat veel vrouwen niet in zo n klimaat gedijen. Zij functioneren vaak beter in een sfeer van samenwerking, overleg en onderlinge steun. Bovendien, als het gaat om jonge vrouwen van 25, 30 jaar, speelt vaak de vraag of zij kinderen willen, wanneer dan en hoe ze dat moeten combineren met werk. Werkgevers moeten meer letten op die balans tussen werk en privé bij Mannen beleven betaald werk vaak als een voetbalwedstrijd werving en selectie. Ook bij jonge mannen trouwens. Volgens Winants zijn er wel degelijk andere motivatiestrategieën dan alleen competitie, strategieën waarin het gaat om waardering en verantwoordelijkheid geven. Voor TransAct heeft Yvonne Winants, samen met anderen, een module sekse en arbeidsongeschiktheid ontwikkeld. Een nascholingscursus voor bedrijfsartsen waarin aan bod komen: sekseverschillen in ziekte en gezondheid en seksespecifieke communicatie. De cursus is 5 TransAct in het nieuws 2003 In 2003 zijn er onderzoeken afgerond en projecten gestart waar verschillende media aandacht aan hebben besteed. Een paar voorbeelden: Leuren met kind na incest, Algemeen Dagblad Eerwraak eist elk jaar twintig levens, Telegraaf Door lessen weerbaar in eigen huis, Trouw De dader is onze buurman, Trouw Gemeenten pakken huiselijk geweld aan, Volkskrant Probleem huiselijk geweld groter dan criminaliteit, Telegraaf Een tragische omstandigheid- over eerwraak, Trouw gegeven aan bedrijfs- en verzekeringsartsen die in opleiding zijn bij de Netherlands School of Occupational Health. Winants: Ons verhaal over sekseverschillen herkenden de artsen wel, maar het leverde toch weer nieuwe gezichtspunten en handvatten voor de praktijk op. Bijvoorbeeld over het verschil in waardering voor vrouwelijke, verzorgende capaciteiten in de verpleging versus mannelijke, technische vaardigheden. Artsen hebben vanuit hun medische opleiding weinig bagage op dit terrein. Dus de cursus was geen overbodige luxe. Schoolvak Om seksespecifieke preventie van ziekteverzuim op de agenda van werkgevers te zetten, is TransAct nog een ander project gestart. Winants: Samen met personeelsafdelingen van zorginstellingen hebben we de ziekteverzuimcijfers en de uitkomsten van tevredenheidsonderzoek onder werknemers bekeken en geanalyseerd op sekse en cultuur. Dan kan een instelling ook niet de juiste preventieve aanpak ontwikkelen. Op basis van de seksespecifieke analyse adviseren we werkgevers over preventiebeleid. Op de website van de belangenorganisatie WaHo staan verschillende adviezen om ziekteverzuim onder jonge vrouwen te voorkomen. Assertiviteit en grenzen stellen, zou een schoolvak moeten zijn, vanaf groep 7 of 8 tot aan een eerste baan. Jonge vrouwen moeten in hun eerste baan een supervisor binnen het bedrijf krijgen, die aandacht besteedt aan grensbewaking, assertiviteit, zelfinzicht en conflicthantering. Verder moeten opvattingen over verschillen tussen mannen en vrouwen ontwikkeld en uitgedragen worden. Zowel op wetenschappelijk, professioneel als populair niveau. Jacqueline Moll inmiddels weer voor een groot deel arbeidsgeschikt verkaard voegt toe: Kijk meer naar mensen dan naar functies. Kijk naar de persoon, diens kwaliteiten en hoe je die kunt inzetten in plaats van andersom. Foto: Bernice Siewe

4 Postbus BK Utrecht Vinkenburgstraat 2a Utrecht tel / fax A NTWOORDKAART Politie Politie en justitie vormen een onmisbare schakel in een effectieve aanpak van seksueel en huiselijk geweld. Zij staan voor de taak het slachtoffer goed te ondervragen maar ook goed op te vangen, de dader op te sporen, om te gaan met de maatschappelijke onrust die zedenzaken met zich meebrengen en tenslotte natuurlijk de dader op te sporen. Samenwerking tussen politie en andere betrokken professionals en instellingen is nodig om slachtoffers en hun kinderen maar ook de daders goede zorg te kunnen verlenen. In de cursussen van TransAct voor de politie komt een aantal nieuwe ontwikkelingen in de hulpverlening aan de orde. Daarnaast is er aandacht voor hoe de samenwerking tussen politie en hulpverleners vorm kan krijgen. De cursussen worden verzorgd door professionals die veel ervaring hebben in en met de politiewereld. Basismodule Omgaan met seksueel en huiselijk geweld Doelgroep: beginnende zedenrechercheurs en aandachtsfunctionarissen of projectleiders huiselijk geweld Data: 2 dagdelen: donderdag 18 maart 2004 sluitingsdatum inschrijving: maandag 16 februari 2004 Docenten: Kosten: b 390, - Cursusnr: Ina van Beek/ Lisette van Gurp, John Salet, Lydia Jansen In deze module worden zeden- en huiselijk geweld zaken bekeken als maatschappelijk fenomeen. U krijgt door deze cursus inzicht in wat het betekent slachtoffer te worden, wat de gevolgen zijn van seksueel en huiselijk geweld en hoe de verwerking daarvan verloopt. Dit inzicht helpt om een slachtoffer goed op te kunnen vangen en is nodig om goed onderzoek te kunnen doen op grond van een verhaal van een slachtoffer. U oefent in het voeren van een gesprek met een (zeden)slachtoffer. Ook wordt er ingegaan op de rol die de hulpverlening heeft in de zorg voor (zeden)slachtoffers en op de vraag hoe de samenwerking tussen politie en hulpverlening verbeterd kan worden. Ik schrijf mij in voor cursusnummer(s)... Stuur mij per omgaande een schriftelijke bevestiging en alle noodzakelijke gegevens over plaats, tijd e.d. Stuur mij meer informatie over cursusnummer(s)... Naam... m / v Werkzaam bij... Type instelling... Afdeling... Functie... Adres instelling Telefoon werk... Fax werk... Adres privé... Postcode / plaats... Telefoon privé... handtekening Faktuur naar (aankruisen svp) privéadres werkadres Verdiepingsmodule Seksueel misbruik in gezinsrelaties Doelgroep: beginnende en ervaren zedenrechercheurs en aandachtsfunctionarissen of projectleiders huiselijk geweld en andere disciplines Data: 2 dagdelen: dinsdag 6 april 2004 sluitingsdatum inschrijving: maandag 8 maart 2004 Docenten: Rob Bilo, Francien Lamers-Winkelman Kosten: b 380, - Cursusnr: In deze cursus komt de specifieke problematiek van seksuele kindermishandeling binnen het gezin aan de orde. Wat zijn de gevolgen voor het slachtoffer (veelal kind), de pleger van dit geweld en de niet-mishandelende ouder? Ook krijgt u informatie over de zorg die nodig is voor alle betrokkenen en over goede opvang door de politie. Verdiepingsmodule Mannelijke slachtoffers van seksueel geweld Doelgroep: beginnende en ervaren zedenrechercheurs en aandachtsfunctionarissen of projectleiders huiselijk geweld en andere disciplines Data: 2 dagdelen: maandag 19 april 2004 sluitingsdatum inschrijving: maandag 22 maart 2004 Docent: Marten Bos Kosten: b 190, - Cursusnr: De afgelopen jaren is duidelijk geworden dat ook veel jongens slachtoffer van seksueel geweld worden. In deze cursus staan de gevolgen voor mannelijke slachtoffers van seksueel geweld centraal. Vragen jongens en mannen op een andere manier hulp bij het verwerken van hun problemen? Hoe moet de zorg van mannelijke slachtoffers worden geregeld? Deze en andere vragen komen in deze cursus aan de orde. Studiebijeenkomst Zedenzaken en maatschappelijke onrust Doelgroep: beginnende en ervaren zedenrechercheurs en aandachtsfunctionarissen of projectleiders huiselijk geweld en andere disciplines Data: 2 dagdelen: dinsdag 11 mei 2004 sluitingsdatum inschrijving: maandag 12 april 2004 Begeleiding: Lisette van Gurp m.m.v. regionale deskundigen Kosten: b 380, - Cursusnr: Zedenzaken waarbij meerdere slachtoffers betrokken zijn, veroorzaken veel maatschappelijke onrust. Hoe informeert u mensen in de buurt of regio waar de delinquent opereert? Hoe gaat u om met de slachtoffers? En wat als een zedendelinquent terugkeert naar zijn oude woonomgeving nadat hij zijn straf heeft uitgezeten? Als antwoord op deze vragen zijn inmiddels twee scenario s ontwikkeld die tijdens deze bijeenkomst aan bod komen. Tijdens deze dag kunt u ervaringen uitwisselen en met elkaar bespreken wat de beste aanpak is van dergelijke zaken. Scholing en advies in 2002 In 2002 hebben in totaal rond de 7600 beroepskrachten een workshop, training of studiedag gevolgd die door TransAct is georganiseerd. Er was veel belangstelling voor bijvoorbeeld de uitwisselingsmarkt Huiselijk Geweld, de workshopcyclus daderhulpverlening, de netwerkbijeenkomst Mozaïek (methodieken voor mishandelde allochtone vrouwen) en de studiedag Behandeling depressie seksespecifiek bekeken. Daarnaast is onder meer het politiecorps Amsterdam Amstelland op maat getraind en eveneens diverse organisaties in de verstandelijke gehandicaptenzorg. Het aantal dagdelen advisering bedroeg 332. Het ging dan bijvoorbeeld om onderzoek naar het klimaat binnen een doveninstituut waar een ernstig zedendelict had plaatsgevonden of advies over de integratie van vrouwenhulpverlening binnen het reguliere aanbod van een RIAGG. Seksespecifieke zorg Leergang Naar seksespecifieke competentie Doelgroep: mannelijke en vrouwelijke hulpverleners Data: 12 vrijdagen: 12 en 26 maart, 9 en 23 april, 21 mei, 4 juni, 10 en 24 september, 8 oktober, 12 en 26 november en 10 december 2004 sluitingsdatum inschrijving: maandag 2 februari 2004 Docenten: drs. Noor Kanis, drs. Ton van Elst Kosten: b 3420, - Cursusnr: De leergang Naar seksespecifieke competentie behandelt hulpverlening aan de eigen sekse en hulpverlening aan de andere sekse. Na succesvolle afronding van deze opleiding bent u in staat om seksespecifiek te werken. U kent de mogelijkheden en de valkuilen in het werken met de eigen en de andere sekse. U bent vertrouwd met het gebruiken van uw eigen sekse-identiteit in de hulpverlening. U heeft geoefend in het gebruik van een aantal toepasbare seksespecifieke methodieken. U bent op de hoogte van de meest recente theoretische inzichten en u weet wat de actuele discussies zijn. U bent in staat om de samenwerking met collega s van de eigen en de andere sekse beter gestalte te geven. U heeft een visie op beleidsontwikkeling en implementatie van seksespecifieke hulpverlening. Deel één: Hulpverlening aan de eigen sekse Onderwerpen die behandeld worden, zijn: socialisatie, overlevingsstrategieën, moeder-dochterrelatie, vaderzoonrelatie, agressie en geweld, problemen en probleempresentaties, overdracht en tegenoverdracht. Dit deel bestaat uit zes dagen en een tweetal groepssupervisies die vooral in een seksehomogene cursusgroep gevolgd worden. Deel twee: Hulpverlening aan de andere sekse Onderwerpen die behandeld worden, zijn: het kader en de randvoorwaarden van seksespecifieke hulpverlening, valkuilen en mogelijkheden in hulpverlening aan de andere sekse, sekseheterogene (tegen)overdracht, coderingen en labeling, diversiteit. Deze thema s komen voornamelijk aan de orde in een sekseheterogene cursusgroep. De zes dagen en twee groepssupervisies vinden plaats in het najaar van Werkwijze en voorwaarden Aan de hand van literatuurstudie, theoretische presentaties, ervaringsgerichte oefeningen, praktijkopdrachten en reflectieve momenten leert u wat seksespecifiek hulpverlenen betekent. Aan de cursus zijn huiswerkopdrachten verbonden. Naast de cursusdagen bevat de opleiding een aantal bijeenkomsten groepssupervisie. Vanwege de modulaire opbouw is het mogelijk om vrijstelling voor sommige modules aan te vragen. Voor het volgen van de leergang is een HBO denk en werkniveau noodzakelijk. Daarnaast dient men werkzaam te zijn in de gezondheidszorg of maatschappelijke dienstverlening. Certificering Voor het verkrijgen van een certificaat dient u 80% van de tijd aanwezig te zijn. Voor het beroepsregister van maatschappelijk werkers geeft de opleiding 16 registerpunten. Voor andere beroepsregisters wordt accreditatie aangevraagd. Op 2 december 2003 is er een introductiemiddag over deze leergang voor belangstellenden. Aanmelden kan bij Bureau Scholing.

5 Verstandelijk gehandicaptenzorg Medische aspecten van fysiek en seksueel geweld tegen en verwaarlozing van verstandelijk en meervoudig gehandicapten Doelgroep: artsen werkzaam in de zorg voor verstandelijk gehandicapten: artsen AVG / huisartsen / psychiaters Data: 4 dagdelen: donderdag 25 maart en donderdag 1 april 2004 sluitingsdatum inschrijving: maandag 23 februari 2004 Docent: Rob Bilo, arts Kosten: b 450, - Cursusnr: In deze cursus krijgt u informatie over medische diagnostiek van fysiek geweld en verwaarlozing, seksueel misbruik en artificiële aandoeningen. Daarnaast komen medisch juridische aspecten zoals beroepsgeheim, de Wet Persoons Registraties en civiel- en strafrechtelijke aspecten van geweld tegen gehandicapten, aan bod. In de cursus wordt ook casuïstiek besproken. Implementatie van beleid seksualiteit en seksueel misbruik Doelgroep: beleidsmakers en diegenen die betrokken zijn bij de ontwikkeling en implementatie van beleid t.a.v. seksualiteit binnen de verstandelijk gehandicaptenzorg Datum: 2 dagdelen: dinsdag 16 maart 2004 sluitingsdatum inschrijving: maandag 16 februari 2004 Docent: Marijke Lammers Kosten: b 190, - Cursusnr: Wat zijn de risicofactoren in uw organisatie voor seksueel grensoverschrijdend gedrag? Wat zijn bevorderende en belemmerende factoren voor een positieve seksuele ontwikkeling van cliënten? Belangrijke vragen die ten grondslag liggen aan een beleid dat ruimte geeft aan gewenste seksualiteit en preventie van seksuele intimidatie. Tijdens deze dag krijgt u informatie over de wettelijke verplichtingen van instellingen en welke hiervan opgenomen dienen te zijn in een beleidsplan en/of protocol seksuele intimidatie. Ook maakt u een aanzet voor de implementatie. Verdiepingscursus m.b.t. diagnostiek bij mensen met een handicap die slachtoffer of pleger zijn van seksueel misbruik Heeft u als agoog interesse in een verdiepingscursus over de diagnostiek bij mensen met een handicap die slachtoffer of pleger zijn van seksueel misbruik? Dan horen wij dit graag van u. TransAct gaat een dergelijke cursus organiseren als er voldoende interesse voor blijkt te zijn. U kunt uw interesse kenbaar maken bij TransAct, Training en Advies tel: Overig open aanbod Daarnaast zal TransAct in het voorjaar van 2004 de volgende cursussen organiseren bij voldoende interesse: Partner- en relatietherapie Werkstress en gender Opleiding voor vertrouwenspersonen Begeleiden van vrouwengroepen Sekse en verslaving Beroepsrisico s van het werken met getraumatiseerde cliënten Hulpverlening aan gezinssystemen na seksueel geweld Werken met plegers Beïnvloeden van beleid Voor meer informatie over deze cursussen kunt u bellen met TransAct Training en Advies. Tel: Huiselijk en seksueel geweld Leergang Seksueel en huiselijk geweld In deze leergang worden wetenschappelijke inzichten in de gevolgen van seksueel en huiselijk geweld en traumatisering vertaald naar de praktijk. Daarnaast komen methodieken en effecten van behandelingen uitgebreid aan bod. De leergang is in ontwikkeling en bedoeld voor hulpverleners uit de GGZ en de maatschappelijke opvang en dienstverlening. Deze leergang is gepland in september Signaleren en bespreekbaar maken van vermoedens van seksueel misbruik bij kinderen Doelgroep: hulpverleners in de 1e, 2e en 3e lijn Datum: 6 dagdelen: woensdag 24 maart, 7 april, 21 april 2004 sluitingsdatum inschrijving: 16 februari 04 Docent: Anneke van Duin Kosten: b 570, - Cursusnr: Wat doet u met een vermoeden van seksueel misbruik wanneer het kind hierover zwijgt? Hoe grijpt u in en wat is het effect hiervan? Wat weerhoudt u ervan en heeft dit te maken met uw eigen waarden en normen? In deze training krijgt u handvatten om de dynamiek van seksueel misbruik en de thema s die hierbij een rol spelen, te onderkennen. Verder komen de basiselementen van psychodiagnostiek aan de orde. De deelnemers krijgen inzicht in de te nemen stappen bij deze problematiek en leren keuzes te maken voor de eigen werksituatie. Asielzoekers met seksueel geweldservaringen (in samenwerking met Pharos) Doelgroep: verpleegkundigen en artsen van de MOA, GGZ-behandelaars en maatschappelijk werkers Datum: 4 dagdelen: woensdag 19 mei en donderdag 20 mei 2004 sluitingsdatum inschrijving: maandag 19 april 2004 Kosten: b 760, - Docenten: Marianne Cense en Gerdie Eiting (onder voorbehoud) Cursusnr: Asielzoekers hebben vaak seksueel geweld ondergaan in het land van herkomst, tijdens de vlucht of in het asielzoekerscentrum in Nederland. Deze traumatische ervaringen zijn onderdeel van het kluwen van emotionele, sociale en juridische problemen waar asielzoekers mee worstelen. In sommige gevallen vragen de acute gevolgen van seksueel geweld om een actieve rol van de medische opvang van de centra (MOA). GGZ-behandelaars en maatschappelijk werkers zijn verantwoordelijk voor verdere begeleiding en behandeling. In deze cursus leert u de invloed van traumatische ervaringen in te schatten, bespreekbaar te maken op cultuursensitieve wijze en mensen te motiveren. Hulpverlening aan cliënten met seksueel misbruik ervaringen Doelgroep: hulpverleners in de (A)GGZ en de maatschappelijke dienstverlening Datum: 8 dagdelen: vrijdag 28 mei, 11 juni, 18 juni, 25 juni sluitingsdatum inschrijving: maandag 10 mei 2004 Docenten: Ali Plooijer en Ton van Elst Kosten: b 1520, - Cursusnr: Hulpverleners worden geconfronteerd met een breed scala aan psychische problemen van seksueel getraumatiseerde cliënten. Niet altijd is direct duidelijk dat er sprake is van seksueel misbruik. Hoe signaleert u dit bij mannelijke en hoe bij vrouwelijke cliënten? Hoe bespreekt u met hen het onuitsprekelijke? Hoe gaat u om met hun grenzen en die van uzelf? Hoe creëert u veiligheid? Hoe werkt uw eigen sekse door in het contact met zowel vrouwelijke als mannelijke cliënten? Met deze en andere vragen gaat u aan de slag, aan de hand van onder andere casuïstiek en oefeningen. Is er binnen uw instelling behoefte aan een training of een advies over de aanpak van seksueel of huiselijk geweld of over seksespecifieke zorg? Dan kunt u contact met ons opnemen en in overleg met u bekijkt TransAct of we een antwoord op uw vragen kunnen formuleren. TransAct is gespecialiseerd in het verzorgen van trainingen, lezingen, workshops, supervisies, beleidsadvisering en het begeleiden van implementatieprojecten op het gebied van seksespecifieke zorg en de preventie van en hulpverlening na huiselijk en seksueel geweld. Veel managers, beleidsmakers en hulpverleners uit de maatschappelijke dienstverlening, de verstandelijk en lichamelijk gehandicaptenzorg, de jeugdhulpverlening en de geestelijke en somatische gezondheidszorg maken gebruik van onze speciaal op hun wensen toegesneden training en advies. Ook overheden, politie- en justitiefunctionarissen en opleidingsinstellingen behoren tot de doelgroepen van TransAct. Voorbeelden van trainingen Cursussen voor vertrouwenspersonen en klachtencommissies Bespreekbaar maken en signaleren van huiselijk en seksueel geweld Systeemgerichte aanpak van huiselijk geweld Werkstress en gender Beroepsrisico s van het werken met getraumatiseerde cliënten Daderhulpverlening Meidenhulpverlening Bespreekbaar maken van seksualiteit en intimiteit en de preventie van seksueel misbruik Seksuele kindermishandeling Train de trainers op bovenstaande onderwerpen Simulatiespel voor beleidsimplementatie Voorbeelden van advisering Cultuuronderzoek na seksueel misbruik in een instelling Consultatie bij seksueel misbruik Advisering over ketenaanpak seksueel en huiselijk geweld Beleidsadvisering en protocollering aanpak seksueel misbruik Advisering over implementatie van het sekse- en etniciteitperspectief in de gezondheidszorg Advisering aan gemeenten in hun regierol m.b.t. huiselijk geweld Implementatie van beleid en protocollen afdeling Training & Advies Postbus BK Utrecht 4

6 Naam: Marianne Cense Leeftijd: 38 Levensvorm: woongroep Functie bij TransAct: beleidsmedewerker bestrijding seksueel geweld Wat is je achtergrond? Ik studeerde milieukunde aan de Landbouwuniversiteit in Wageningen, omdat ik me opwond over milieuproblematiek. Ik was zo n kind dat elk ziek dier mee naar huis wou nemen. Tijdens de studie ontdekte ik dat milieuproblemen op de keper beschouwd vaag zijn, want wat is dat nou eigenlijk zure regen? Wie heeft er last van en wie moet er wat aan doen? Ik wilde me bezig houden met problemen die tastbaarder zijn. Waarom bestrijding seksueel geweld? In 88 maakte ik vanuit de vakgroep voorlichtingskunde een voorlichtingsplan over seksuele intimidatie aan de universiteit. Dit was in opdracht van de vertrouwenspersonen. Dat werk beviel me, omdat het zo duidelijk was dát er een probleem was, wie er last van had en wat er moest gebeuren. In 93 ben ik bij Medusa gaan werken, een voorloper van TransAct. Dat wil zeggen dat ik op dit moment ruim 10 jaar werk als beleidsmedewerker bestrijding seksueel geweld. Mijn specialismen zijn psychiatrie (veiligheid van cliënten), de sportsector (aanpak seksuele intimidatie in de sport) en projecten gericht op migranten en vluchtelingen (zoals Mozaïek, een driejarig project om te komen tot een handboek met methodieken voor de preventie van seksueel geweld en de opvang van allochtone vrouwen). Heb je persoonlijke raakvlakken met seksueel geweld? In mijn vriendenkring hebben een aantal vrouwen te maken gehad met ernstig seksueel misbruik. Het schokt me hoeveel dat kapot maakt, een leven lang. Zelf ben ik ook wel geconfronteerd met vervelend gedrag. Het zijn ervaringen die iedere vrouw heeft. Je gaat als achttienjarige op vakantie met een vriendin in Joegoslavië en je kunt niet vrij rondlopen. Je moet hiermee leren omgaan, grenzen leren stellen, weerbaar worden. Naast mijn werk als beleidsmedewerker ben ik ook weerbaarheidstrainer. Op die manier ben ik ook directer met mensen bezig. Weerbaarheid is iets wat elke vrouw en elke man aangaat. Wat vind je het leukste in je werk? Het leukste vind ik het doen van onderzoek en het denken en schrijven over de problematiek. Als er een boekje van de drukker afkomt, dat geeft een erg goed gevoel. Prettig vind ik verder dat ik me voortdurend kan blijven ontwikkelen. Dat het werk zo divers is (van trainingen geven, tot het organiseren van congressen, tot het telefonisch advies geven, tot het schrijven van een boek). En dat ik de ruimte heb om op de actualiteit in te spelen. Zo hebben we in 97 berichten in de krant over misbruik in de psychiatrie kunnen oppakken met het project In goede handen over preventiebeleid in de psychiatrie. In 96 kwamen er verhalen in de media over judoka s en seksuele intimidatie. Dat hebben we opgepakt door samen te gaan werken met de sportkoepel NOC*NSF, in het project Seksuele intimidatie in de sport. Berichten over verkrachtingen op asielzoekerscentra hebben we samen met Pharos opgepakt. Het onderzoeksrapport gaat binnenkort naar de Tweede Kamer. Vind je dat het werk genoeg vruchten afwerpt? Ik vind dat de opvang van slachtoffers erg verbeterd is. Dat heeft vooral te maken met de toenemende deskundigheid bij politie en hulpverleners. TransAct heeft zich mede daardoor kunnen ontwikkelen van een organisatie die seksueel geweld op de agenda plaatst naar een organisatie die zich richt op vragen uit het veld, die aanreikt wat nodig is. Ten aanzien van de preventie ben ik sceptischer. Dat is veel taaier. Seksueel geweld heeft te maken met seks en macht, met verhoudingen tussen mannen en vrouwen. Uiteindelijk heeft het te maken met respectvolle omgang met elkaars grenzen en eigenheid. Dat klinkt Marianne Cense: Als het niet rechtsom lukt, proberen we het linksom enorm groot, maar omdat het zo essentieel is, motiveert dit mij erg om door te gaan met dit werk. Heb je een persoonlijk motto in je werk? Volgens mij zijn vooral vasthoudendheid en creativiteit belangrijk in dit werk. Een flexibele houding: als het niet linksom lukt, proberen we het rechtsom, want uiteindelijk kun je mensen alleen de kant op krijgen die ze zelf willen. Wat raakt je het meest? Het menselijk zoeken, de kracht en de kwetsbaarheid. Verder ben ik vaak erg onder de indruk van de vakkundige en integere manier waarop therapeuten en politiemensen met cliënten bezig zijn. Dat zijn vaak zulke goede mensen. Doke Oosterholt Foto: Bernice Siewe vervolg van pagina 1 bruikbare methodieken voor diverse groepen allochtone vrouwen. Importbruid Sommige succesfactoren die tot nu toe in het project naar boven zijn gekomen, zullen niemand verbazen. Zo werkt het natuurlijk goed als mensen worden begeleid door iemand uit dezelfde cultuur. Maar ook bijvoorbeeld de introductie van huiselijk geweld via een omweg werkt goed. Het ATKB, een Turkse vrouwenorganisatie, organiseerde ooit een studieweekend over huiselijk geweld zónder van tevoren naar buiten te brengen dat dit het centrale thema was. In Nederlandse ogen wellicht een vreemde aanpak, maar voor sommige groepen Turkse vrouwen een effectieve manier om tot uitwisseling over geweldservaringen te komen. Opvallend is dat veel allochtone vrouwen geneigd zijn alleen fysieke mishandeling tot geweld te bestempelen. Het Internationaal Vrouwencentrum in Oss, dat discussiebijeenkomsten en praatgroepen over geweld voor Turkse vrouwen organiseert, begint met twee belangrijke boodschappen. Ten eerste: echtgenoten hebben niet Bezuinigingen op landelijke kenniscentra automatisch recht op seks, en als ze hun vrouwen tot seks dwingen, dan heet dat geweld. Ten tweede: als een man voortdurend tegen zijn vrouw zegt: Wat weet jij daar nou van, je bent maar een vrouw, of haar op andere manieren vernedert of kleineert, dan is dat geestelijke mishandeling. Emancipatiewerkster Ayla Rona: Vooral deze laatste invulling van geweld roept bij veel Turkse vrouwen in eerste instantie verbazing op, omdat zij denken dat ze het gewoon moeten accepteren. Maar dat is natuurlijk niet zo. Ook het inzicht dat het slaan van en schelden tegen De bewindslieden van VWS hebben stevig het mes gezet in het subsidiebeleid. Op het moment dat dit geschreven is, had de Tweede Kamer zich nog niet uitgesproken over het nieuwe subsidiebeleid van VWS, dus tot en met de behandeling van de begroting van VWS in december 2003 kan en zal er nog van alles veranderen. Tot op heden (september 2003) is de boodschap aan TransAct: 10 procent subsidievermindering per 1 januari 2004 en participeren in een efficiency-onderzoek dat kan resulteren in een extra subsidievermindering per Wij doen er intussen alles aan om u onze diensten en produkten te blijven bieden, zoals u dat van ons gewend bent. Behalve TransAct heeft nog een groot aantal kenniscentra een soortgelijke subsidiebezuiniging opgelegd gekregen: Trimbos Instituut, NIZW en Verwey-Jonker instituut (10 procent in 2004, 30 procent vanaf 2005); NIVEL, Pharos, Rutgers Nisso Groep, KNMG, NIGZ (10 procent per 2004). Ingrijpender bezuinigingen zijn aangekondigd voor de Schorerstichting (100 procent bezuiniging, afbouw in twee jaar), Stichting ANU, voorheen Federatie Vrouwenzelfhulp (100 procent), Schizofrenie Stichting Nederland (100 procent), Stichting Alcoholpreventie (100 procent) en Stichting Federatie Opvang (100 procent). Ook de Stichting Korrelatie wordt bedreigd met opheffing. Omdat de meeste organisaties niet voetstoots akkoord zullen gaan met de bezuiniging en de Tweede Kamer en/of de rechter inschakelen om de bezuiniging teruggedraaid te krijgen, zal het een hete herfst worden voor VWS en het gesubsidieerde veld. 6 kinderen geweld is en geen opvoedingstechniek, maakt veel indruk. Net als bij autochtonen is huiselijk geweld bij allochtonen een groot taboe. Het taalprobleem, maar ook de cultuurverschillen maken het voor Turkse en Marokkaanse vrouwen moeilijk in de Hollandse hulpverlening. Cock Kerling van de Stichting Kezban: Tegen allochtone vrouwen in de vrouwenopvang wordt vaak gezegd: Ga dan terug naar je moeder. Maar als een vrouw als importbruid naar Nederland is gekomen, zal haar familie haar terugkomst niet toejuichen, en soms zelfs niet accepteren. Sowieso willen families de schande van een verbroken huwelijk niet dragen; daar wordt immers de hele familie op aangekeken. Het is dus contraproductief om te zeggen dat ze steun bij haar familie moet zoeken. Zulke missers moeten door gedegen kennis over culturele contexten bij hulpverleners voorkomen worden. Wij weten uit ervaring dat als een vrouw niet goed opgevangen wordt en weer terugkeert naar haar man, ze dan nooit meer weggaat. Het geweld wordt dan meestal nog heviger dan daarvoor. De Stichting Kezban is opgericht nadat de Turkse Kezban in Rotterdam door haar ex-man die haar langdurig had mishandeld, vermoord werd. De stichting legt momenteel de laatste hand aan twee voorlichtingsfilms over huiselijk geweld, één film in het Turks, over Turkse vrouwen, en een Marokkaanse variant. De film is gemaakt voor vrouwen zelf, om het onderwerp huiselijk geweld bespreekbaar te maken en vrouwen ertoe aan te zetten dit probleem aan te pakken, maar geeft ook hulpverleners inzicht in de context van geweldsproblemen in Turkse en Marokkaanse kringen. Een lovenswaardig initiatief, dat net als de andere beschreven activiteiten navolging verdient. Activiteiten TransAct gericht op huiselijk geweld en allochtonen Project Mozaïek, Preventie en opvang huiselijk en seksueel geweld allochtonen Onderzoek Veiligheid op de vierkante meter, onderzoek naar seksuele intimidatie en huiselijk geweld in asielzoekerscentra, door Pharos en TransAct. Begin oktober aangeboden aan Tweede Kamer en minister Verdonk, die maatregelen wil nemen ter vergroting van de veiligheid Project Inburgering, ontwikkeling en implementatie van lessen over huiselijk geweld in inburgeringscursussen aan oud- en nieuwkomers in Nederland Onderzoek naar eerwraak, in opdracht van de Europese Unie, definitief rapport verschijnt 1 november

seksueel geweld De interculturele aanpak van huiselijk en Wat heeft TransAct u te bieden?

seksueel geweld De interculturele aanpak van huiselijk en Wat heeft TransAct u te bieden? De interculturele aanpak van huiselijk en seksueel geweld Wat heeft TransAct u te bieden? Huiselijk en seksueel geweld komt in alle lagen van de Nederlandse samenleving voor, onder autochtonen en allochtonen.

Nadere informatie

Post-hbo opleiding seksuologie

Post-hbo opleiding seksuologie Post-hbo opleiding seksuologie mensenkennis Plezierige overdracht, de docent spreekt uit ervaring en brengt veiligheid en openheid in de groep door haar respectvolle wijze van benaderen. Top! Post-hbo

Nadere informatie

Opleiding tot cursusleider weerbaarheid van mensen met een handicap

Opleiding tot cursusleider weerbaarheid van mensen met een handicap Opleiding tot cursusleider weerbaarheid van mensen met een handicap Wilt u post en de factuur op uw privé-adres ontvangen? Vul dan ook onderstaande gegevens in: Naam: M / V* Functie Adres Postcode + woonplaats

Nadere informatie

Trainingen, workshops en coaching

Trainingen, workshops en coaching Trainingen, workshops en coaching Aanbod 2015-2016 professionals en gemeenten Beschermen & Versterken Trainingen, workshops en coaching De Jeugd- & Gezinsbeschermers zet zich in voor de bescherming van

Nadere informatie

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 2 Waarom een meldcode? De Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is een stappenplan voor professionals en instellingen bij

Nadere informatie

Postmaster opleiding diagnostiek in de jeugdzorg en jeugdhulpverlening

Postmaster opleiding diagnostiek in de jeugdzorg en jeugdhulpverlening me nse nkennis Postmaster opleiding diagnostiek in de jeugdzorg en jeugdhulpverlening Door te werken met de laatste wetenschappelijke inzichten, vergroot je de kans dat je adviezen juist blijken. Postmaster

Nadere informatie

Opleiding Docent Weerbaarheid

Opleiding Docent Weerbaarheid Over MOVISIE MOVISIE is hét landelijke kennisinstituut en adviesbureau voor toepasbare kennis, adviezen en oplossingen bij de aanpak van sociale vraagstukken op het terrein van welzijn, participatie, sociale

Nadere informatie

Ambulant Arrangement Hulpverlening

Ambulant Arrangement Hulpverlening Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Ambulant Arrangement Hulpverlening Cursus Krachtige Vrouwen/Mannen Over het Ambulant Arrangement Hulpverlening Cursus "Krachtige Vrouwen/Mannen" Voordat

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie

Kenmerken BedrijfsMaatschappelijk Werk:

Kenmerken BedrijfsMaatschappelijk Werk: De bedrijfsmaatschappelijk werker helpt bij het tot stand laten komen van gezondere arbeidsverhoudingen en meer welzijn binnen het bedrijf of de instelling. Op die manier ontstaat bij werknemers een grotere

Nadere informatie

llochtone meiden en vrouwen in-zicht

llochtone meiden en vrouwen in-zicht 2010 PROJECTEN Nieuwsbrief INHOUD Allochtone meiden & vrouwen in-zicht (Vervolg project) Kinderen aan zet (Onderzoek naar de gevolgen voor kinderen van het hebben van een moeder die seksueel misbruikt

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Informatie voor professionals 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut Signaleren en samen aanpakken Wat is huiselijk geweld en wat is kindermishandeling? Verplicht

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen 2 3 INHOUDSOPAVE PAGINA Kennis over psychische problemen bij ouderen nodig?! 4 Praktische

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173 Inhoud Inleiding 7 Deel 1: Theorie 1. Kindermishandeling in het kort 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Aard en omvang 13 1.3 Het ontstaan van mishandeling en verwaarlozing 18 1.4 Gevolgen van kindermishandeling

Nadere informatie

Dierenmishandeling in gezinnen

Dierenmishandeling in gezinnen Dierenmishandeling in gezinnen Prof.dr. Marie-Jose Enders-Slegers, Leerstoel Antrozoologie, Faculteit Psychologie Stichting Cirkel van Geweld, Werkgroep Dierenpleegzorg marie-jose.enders@ou.nl Link - letter

Nadere informatie

wegwijzer eergerelateerd geweld

wegwijzer eergerelateerd geweld wegwijzer eergerelateerd geweld Eer Eer is de waarde van een persoon of zijn familie in een omgeving met een collecttivistische structuur en gedeelde waarden en normen. Eer is iets concreets, het is bezit.

Nadere informatie

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS Dat vind ik een van de mooiste dingen aan de seksuologie: dat de geestelijke en de somatische gezondheidszorg erin samen komen. evaluatie deelnemer mensenkennis Opleiding consulent seksuele gezondheid

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 22 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 22 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

De Seks, de Context en het Spreken. CLAS symposium Vrijdag 23 september 2011 Beatrixzaal, Rubicon jeugdzorg in Horn

De Seks, de Context en het Spreken. CLAS symposium Vrijdag 23 september 2011 Beatrixzaal, Rubicon jeugdzorg in Horn JUBILEUM CLAS 20 JAAR De Seks, de Context en het Spreken CLAS symposium Vrijdag 23 september 2011 Beatrixzaal, Rubicon jeugdzorg in Horn PROGRAMMA De Seks, de Context en het Spreken De CLAS methodiek wordt

Nadere informatie

Mét familie gaat het beter

Mét familie gaat het beter Mét familie gaat het beter GGZ ingeest staat voor een gelijkwaardige samenwerking tussen patiënt, hulpverlener en u. In deze brochure leest u hoe we u als familielid, vriend of andere naaste van de patiënt

Nadere informatie

TEAMNASCHOLING ERVARINGSGERICHTE PSYCHOSOCIALE HULPVERLENING WERKEN MET CLIËNTEN EN HUN RELATIONELE CONTEXT

TEAMNASCHOLING ERVARINGSGERICHTE PSYCHOSOCIALE HULPVERLENING WERKEN MET CLIËNTEN EN HUN RELATIONELE CONTEXT TEAMNASCHOLING ERVARINGSGERICHTE PSYCHOSOCIALE HULPVERLENING WERKEN MET CLIËNTEN EN HUN RELATIONELE CONTEXT HOE ZIET UW PRAKTIJK ERUIT? Veel cliënten zien hun probleem als een individueel probleem en komen

Nadere informatie

Postmaster opleiding veiligheid in gezinnen met risico s

Postmaster opleiding veiligheid in gezinnen met risico s me nse nkennis Postmaster opleiding veiligheid in gezinnen met risico s Veiligheid in gezinnen staat of valt met goede samenwerking in de keten, daarom hebben wij samenwerking tot de kern van deze opleiding

Nadere informatie

Als opvoeden een probleem is

Als opvoeden een probleem is Als opvoeden een probleem is Inhoud 3 > Als opvoeden een probleem is 3 > De Raad voor de Kinderbescherming 5 > Maakt u zich zorgen over een kind? 6 > De rol van de Raad 10 > Maatregelen van Kinderbescherming

Nadere informatie

De Wet meldcode Hoe zit het?

De Wet meldcode Hoe zit het? De Wet meldcode Hoe zit het? Het houdt niet vanzelf op November 2012 Sita Hoogland & Mirella Laan Gebruik deze gelegenheid om dat te zeggen wat je werkelijk wil zeggen, luister goed en heb respect voor

Nadere informatie

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Albert Schweitzer ziekenhuis mei 2009 pavo 0202 Inleiding Als u last heeft van een burn-out door stress op het werk kunt u de therapiegroep werkstresshantering

Nadere informatie

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER.

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. Mats Werkt! DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. WWW.MATSWERKT.NL Mats werkt: Dé cursus voor het begeleiden van mensen met een arbeidsbeperking op de werkvloer.

Nadere informatie

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

PROGRAMMA VRIJWILLIGERSACADEMIE NAJAAR 2014. Cursus Datum + tijd Locatie Aantal plekken Snelcursus

PROGRAMMA VRIJWILLIGERSACADEMIE NAJAAR 2014. Cursus Datum + tijd Locatie Aantal plekken Snelcursus Augustus PROGRAMMA VRIJWILLIGERSACADEMIE NAJAAR 2014 Cursus Datum + tijd Locatie Aantal plekken Snelcursus De Noordster EHBO Maandag 18-08 & 25-08 19.30u-21.30u Dinsdag 19-08 13.00u-14.30u Landsmeerstraat

Nadere informatie

Training Omgaan met Agressie en Geweld

Training Omgaan met Agressie en Geweld Training Omgaan met Agressie en Geweld 2011 Inleiding In veel beroepen worden werknemers geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag, waaronder agressie. Agressie wordt door medewerkers over het algemeen

Nadere informatie

WERELDS Diversiteits-trainingen

WERELDS Diversiteits-trainingen WERELDS Diversiteits-trainingen Diversiteitsmanagement Interculturele Communicatie Diversiteit voor politici Interculturele personele gespreksvoering Integreren in uw organisatie (voor allochtone medewerkers)

Nadere informatie

IEMAND VAN JE FAMILIE

IEMAND VAN JE FAMILIE POLITIE STEUNKAARTJE IEMAND VAN JE FAMILIE STEUNKAARTJE IEMAND VAN JE GEZIN STEUNKAARTJE JE VERKERING STEUNKAARTJE BESTE VRIEND/VRIENDIN STEUNKAARTJE HUISARTS STEUNKAARTJE (LEERLING)BEGELEIDER STEUNKAARTJE

Nadere informatie

GGzE centrum psychotrauma

GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma Mensen helpen met complexe traumaproblematiek en het (her)vinden van hun weg in de samenleving. Algemene informatie >> COMPLEXE TRAUMA S KUNNEN GROTE

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld. en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld. en kindermishandeling Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam-Rijnmond en kindermishandeling 2 Waarom een meldcode De Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam- Rijnmond is een stappenplan

Nadere informatie

2010D02442. Lijst van vragen totaal

2010D02442. Lijst van vragen totaal 2010D02442 Lijst van vragen totaal 1 In hoeverre heeft de staatssecretaris jongerenorganisaties betrokken bij de totstandkoming en uitvoering van haar beleid? 2 Welke verband ligt er tussen de brief over

Nadere informatie

Veiligheid van kinderen preventie seksueel misbruik

Veiligheid van kinderen preventie seksueel misbruik Veiligheid van kinderen preventie seksueel misbruik Even voorstellen Marijke Lammers, MOVISIE Adviseur, trainer en auteur bejegeningsvraagstukken en preventie & aanpak seksueel en huiselijk geweld. Veel

Nadere informatie

GGzE centrum psychotrauma

GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma Mensen helpen met complexe traumaproblematiek en het (her)vinden van hun weg in de samenleving. Algemene informatie >> Complexe trauma s kunnen grote

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk Datum: 14 april 2011 Status: Definitief Versie: 1.0 Meldcode huiselijk Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Meldcode... 4 2. Stappenplan bij signalen van huiselijk... 6 Stap 1: In kaart

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord Ilonka Boomsma 13

Inhoud. Voorwoord Ilonka Boomsma 13 Inhoud Voorwoord Ilonka Boomsma 13 Inleiding Hanneke Rijken 15 1 De geschiedenis van vrouwengroepen 15 2 Van vrouwengroepen naar seksespecifieke hulpverlening 17 3 Andere ontwikkelingen op het terrein

Nadere informatie

MELDCODE HUISELIJK GEWELD

MELDCODE HUISELIJK GEWELD MELDCODE HUISELIJK GEWELD status Definitief 11 februari 2014 pagina 1 van 7 Het bevoegd gezag van SPO de Liemers; overwegende dat SPO De Liemers verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit van de dienstverlening

Nadere informatie

Hé kijk mij nou! Handleiding voor psycho-educatie aan LVG-kinderen die getuige zijn (geweest) van geweld in relaties en hun LVG-moeder

Hé kijk mij nou! Handleiding voor psycho-educatie aan LVG-kinderen die getuige zijn (geweest) van geweld in relaties en hun LVG-moeder Hé kijk mij nou! Handleiding voor psycho-educatie aan LVG-kinderen die getuige zijn (geweest) van geweld in relaties en hun LVG-moeder Werkt u met moeilijk lerende of licht verstandelijk gehandicapte (LVG)

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en (kinder-)mishandeling Groenhorst. Aantal bijlagen: 2 Vastgesteld: 19-09-2013

Meldcode huiselijk geweld en (kinder-)mishandeling Groenhorst. Aantal bijlagen: 2 Vastgesteld: 19-09-2013 Meldcode huiselijk geweld en (kinder-)mishandeling Groenhorst Aantal bijlagen: 2 Vastgesteld: 19-09-2013 1 Inhoud 1 TOEPASSINGSGEBIED... 3 2 DEFINITIES... 3 3 ACHTERGROND... 4 4 UITVOERING... 4 5 VERANTWOORDELIJKHEDEN...

Nadere informatie

Presentatie Jannes en Eelkje de Jong. 4 oktober 2013 SOS congres.

Presentatie Jannes en Eelkje de Jong. 4 oktober 2013 SOS congres. Presentatie Jannes en Eelkje de Jong. 4 oktober 2013 SOS congres. Parallelsessie. Ervaringen van ouders: Ouders en hulpverleners / personeel werkzaam in de zorg hebben een gemeenschappelijk doel: Het welzijn

Nadere informatie

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang Grensoverschrijdend gedrag Klik Kinderopvang wijst alle vormen van grensoverschrijdend gedrag af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang grensoverschrijdend gedrag voorkomen

Nadere informatie

Post-hbo opleiding bemoeizorg. Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer

Post-hbo opleiding bemoeizorg. Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer mensenkennis Post-hbo opleiding bemoeizorg Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer Bemoeizorg Hulpverleners in de bemoeizorg hebben te

Nadere informatie

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK Een onmisbare handleiding voor eerstelijnspraktijken die de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling gaan implementeren. 4 INTRODUCTIE DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK 6 8 12

Nadere informatie

Informatie opleiding Brains 4 Use (B4U)

Informatie opleiding Brains 4 Use (B4U) Informatie opleiding Brains 4 Use (B4U) Den Dolder, mei 2014 Versie: 2.1 Auteur(s):Angela van den Berg/Marten Leistra Dolderseweg 120, 3734 BL Den Dolder Postbus 37, 3734 ZG Den Dolder T 088 8800300 E

Nadere informatie

Convenant Huiselijk Geweld Integrale Aanpak Geweld in Huis Zuid-Holland Noord Leiden, 25 november 2004. Inleiding

Convenant Huiselijk Geweld Integrale Aanpak Geweld in Huis Zuid-Holland Noord Leiden, 25 november 2004. Inleiding Convenant Huiselijk Geweld Integrale Aanpak Geweld in Huis Zuid-Holland Noord Leiden, 25 november 2004 Versie 24 november 2005 Convenant Huiselijk Geweld Integrale Aanpak Geweld in Huis Zuid-Holland Noord

Nadere informatie

Uit Passende Zorg Voor een bijzonder doelgroep. GGZ nederland. Innovatie van de Geestelijke gezondheidszorg Voor asielzoekers

Uit Passende Zorg Voor een bijzonder doelgroep. GGZ nederland. Innovatie van de Geestelijke gezondheidszorg Voor asielzoekers Uit Passende Zorg Voor een bijzonder doelgroep GGZ nederland Innovatie van de Geestelijke gezondheidszorg Voor asielzoekers 41 Mind-Spring Psycho-educatie en psychosociale ondersteuning voor en door asielzoekers

Nadere informatie

Wat te doen bij kindermishandeling en/of huiselijk geweld

Wat te doen bij kindermishandeling en/of huiselijk geweld Wat te doen bij kindermishandeling en/of huiselijk geweld Als er binnen Stad & Esch een vermoeden bestaat van kindermishandeling en/of huiselijk geweld, dan zal Stad & Esch handelen in de volgende stappen:

Nadere informatie

Protocol 2: het vermoeden van seksuele intimidatie tussen kinderen onderling in de schoolsituatie.

Protocol 2: het vermoeden van seksuele intimidatie tussen kinderen onderling in de schoolsituatie. Pagina 1 van 7 2.2.10. PROTOCOL PREVENTIE MACHTSMISBRUIK Bron:: JGZ protocol PMM - concept 4 GGD Hart voor Brabant Moet iedereen het weten? Draaiboek bij crisissituaties seksuele intimidatie in het primair

Nadere informatie

Stelselwijziging & Jeugdzorg

Stelselwijziging & Jeugdzorg Stelselwijziging & Jeugdzorg Summersymposium 9 juni 2016 Henrique Sachse Arts M&G, jeugdarts, vertrouwensarts 1 Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk

Nadere informatie

Kinderen, ouderen en het huisverbod

Kinderen, ouderen en het huisverbod Een korte introductie Bureau voor beleidsonderzoek, advies en detachering Kinderen, ouderen en het huisverbod Alle relevante beleidsthema s, van arbeid, onderwijs en zorg tot criminaliteit & veiligheid

Nadere informatie

Hulp bij het herstel. Als slachtoffer kunt u bij. Slachtofferhulp Nederland terecht. voor kosteloze ondersteuning op

Hulp bij het herstel. Als slachtoffer kunt u bij. Slachtofferhulp Nederland terecht. voor kosteloze ondersteuning op Hulp bij het herstel Als slachtoffer kunt u bij Slachtofferhulp Nederland terecht 0900-0101 (lokaal tarief) voor kosteloze ondersteuning op emotioneel, praktisch en juridisch gebied. Bent u slachtoffer

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Hulp bij het herstel. Als slachtoffer kunt u bij. Slachtofferhulp Nederland terecht. voor kosteloze ondersteuning op

Hulp bij het herstel. Als slachtoffer kunt u bij. Slachtofferhulp Nederland terecht. voor kosteloze ondersteuning op Hulp bij het herstel Als slachtoffer kunt u bij Slachtofferhulp Nederland terecht voor kosteloze ondersteuning op emotioneel, praktisch en juridisch gebied. Bent u slachtoffer van een misdrijf, zoals een

Nadere informatie

NETWERK VERTROUWENSPERSONEN Samen leren samen werken: vertrouwenspersoon als tweede beroep

NETWERK VERTROUWENSPERSONEN Samen leren samen werken: vertrouwenspersoon als tweede beroep NETWERK VERTROUWENSPERSONEN Samen leren samen werken: vertrouwenspersoon als tweede beroep Training en intervisie data najaar 2013 Intervisie Dringend gezocht: enkele vertrouwenspersonen voor een nieuw

Nadere informatie

Samen werken aan het verminderen van overbelasting

Samen werken aan het verminderen van overbelasting Samen werken aan het verminderen van overbelasting Doelgroep Wij zijn begonnen met 3 bij ons bekende Marokkaanse mantelzorgers, die alledrie balanceerde op het randje van afknappen. Zij hadden dezelfde

Nadere informatie

Protocol Huiselijk geweld en Kindermishandeling

Protocol Huiselijk geweld en Kindermishandeling Protocol Huiselijk geweld en Kindermishandeling Onderstaand protocol is opgesteld in verband met de wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling die met ingang van 1 juli 2013 van kracht is geworden.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 015 Kindermishandeling Nr. 82 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Als opvoeden een probleem is

Als opvoeden een probleem is Als opvoeden een probleem is Inhoud 3 > Als opvoeden een probleem is 3 > De Raad voor de Kinderbescherming 4 > Maakt u zich zorgen over een kind? 5 > Opvoedingsproblemen 6 > De rol van de Raad 10 > Maatregelen

Nadere informatie

Meld. seksueel misbruik. aan de commissie-samson

Meld. seksueel misbruik. aan de commissie-samson Meld seksueel misbruik aan de commissie-samson Help ons Mijn naam is Rieke Samson en ik wil je vragen om ons te helpen bij het onderzoek naar seksueel misbruik van kinderen en jongeren. Zelf ben ik voorzitter

Nadere informatie

Inhoud: Wat is trauma Cultuur aspecten Psychologische Fysieke aspecten Geestelijke aspecten Grenzen aangeven

Inhoud: Wat is trauma Cultuur aspecten Psychologische Fysieke aspecten Geestelijke aspecten Grenzen aangeven Inhoud: Wat is trauma Cultuur aspecten Psychologische Fysieke aspecten Geestelijke aspecten Grenzen aangeven Wat is een trauma? Trauma kan cultuurafhankelijk zijn Cultuur bepaalt reactie Cultuur aspecten:

Nadere informatie

Wat doet NIM Maatschappelijk Werk?

Wat doet NIM Maatschappelijk Werk? Wat doet NIM Maatschappelijk Werk? Hulp, informatie en advies voor iedereen die het nodig heeft Bij NIM Maatschappelijk Werk kan iedereen die het nodig heeft (in Nijmegen en de regio) aankloppen voor gratis

Nadere informatie

Verkeersongeluk. Misdrijf. Calamiteit. Praktisch. Slachtofferhulp Nederland Veelzijdig deskundig

Verkeersongeluk. Misdrijf. Calamiteit. Praktisch. Slachtofferhulp Nederland Veelzijdig deskundig Misdrijf Verkeersongeluk Calamiteit Juridisch Emotioneel Praktisch Veelzijdig deskundig biedt juridische, praktische en emotionele hulp aan slachtoffers van een misdrijf, calamiteit of verkeersongeluk.

Nadere informatie

Delinquent gedrag bij jongeren met een licht verstandelijke beperking

Delinquent gedrag bij jongeren met een licht verstandelijke beperking DC 72 Delinquent gedrag bij jongeren met een licht verstandelijke beperking Dit thema is een bewerking van het krantenartikel uit NRC Handelsblad Vroeger een debiel, nu een delinquent. In dit artikel zegt

Nadere informatie

Keuzekaart Loverboyspreventie Zwolle 2015

Keuzekaart Loverboyspreventie Zwolle 2015 Keuzekaart Loverboyspreventie Zwolle 2015 Overzicht van preventieactiviteiten op het gebied van loverboyproblematiek, weerbaarheid en seksueel grensoverschrijdend gedrag Samen werken aan gezondheid Voorwoord

Nadere informatie

Signaleren en handelen bij seksueel & huiselijk geweld

Signaleren en handelen bij seksueel & huiselijk geweld Signaleren en handelen bij seksueel & huiselijk geweld Acute Zorgregio Oost 2015 Drs. Loes Veraart Schelfhout, huisarts n.p. aandachtsfunctionaris HAP Arnhem e.o. Drs. Marie Louise Moors, SEH arts Radboudumc,

Nadere informatie

Instrument voor risicoscreening in de vrouwenopvang

Instrument voor risicoscreening in de vrouwenopvang Instrument voor risicoscreening in de vrouwenopvang Datum afname Naam intaker Naam cliënt Uitslag risicoscreening A. Achtergrondinformatie 1. Wie weet er (vermoedelijk) dat u bij de vrouwenopvang aanklopt?

Nadere informatie

TRAININGSAANBOD MULTICULTUREEL VAKMANSCHAP 1 TRAININGSAANBOD MULTICULTUREEL VAKMANSCHAP

TRAININGSAANBOD MULTICULTUREEL VAKMANSCHAP 1 TRAININGSAANBOD MULTICULTUREEL VAKMANSCHAP TRAININGSAANBOD MULTICULTUREEL VAKMANSCHAP 1 TRAININGSAANBOD MULTICULTUREEL VAKMANSCHAP WELKE REFERENTIEKADERS, WAARDEN EN NORMEN VAN MIJZELF SPELEN MEE IN EEN CONTACT? Diversiteit in kleur en cultuur

Nadere informatie

Werkvorm Checklist risicofactoren

Werkvorm Checklist risicofactoren Werkvorm Checklist risicofactoren Met behulp van de Checklist risicofactoren kan in kaart wn gebracht hoe het staat met de fysieke omgeving, toezicht en gelegenheden, omgangscultuur en bespreekbaarheid

Nadere informatie

STA STERK OP JE WERK

STA STERK OP JE WERK STA STERK OP JE WERK Training/modules op maat Thema-bijeenkomsten Werknemers in deze tijd worden meer en anders belast dan vroeger. Dit geldt helemaal voor werknemers in de zorg. Gedurende enkele decennia

Nadere informatie

Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen. Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland)

Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen. Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland) Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland) Programma 1. Seksuele ontwikkeling van kinderen en jongeren 2. Criteria om normaal

Nadere informatie

SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school. Oka Storms Ben Serkei

SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school. Oka Storms Ben Serkei SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school Oka Storms Ben Serkei Wat gaan we doen? * Achtergronden seksualiteit * Invloed beeldcultuur en gevolgen * Oefening Wat is grensoverschrijdend? * Seksueel

Nadere informatie

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken Trainingsaanbod Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken 1 Trainingsaanbod Als beroepskracht hoort en ziet u veel en bent u vaak de eerste die mogelijke

Nadere informatie

Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder

Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder Informatiebrochure Inhoud Waarom een Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder? 3 Voor wie is de Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder bestemd? 3 Resultaten van de opleiding

Nadere informatie

Forensische Verpleegkunde; als je verder kijkt!

Forensische Verpleegkunde; als je verder kijkt! Forensische Verpleegkunde; als je verder kijkt! (voorheen Van der Hoeven Stichting) Forensische Verpleegkunde; als je verder kijkt! Waarom een opleiding Forensische Verpleegkunde? Forensisch-medisch onderzoek

Nadere informatie

Opvoeden in andere culturen

Opvoeden in andere culturen Opvoeden in andere culturen Bevorderen en versterken: competenties vergroten Een betere leven DVD 1 Bevolkingsgroepen aantal Allochtoon3.287.706 Autochtoon13.198.081 Europese Unie (exclusief autochtoon)877.552

Nadere informatie

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden.

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden. Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut www.huiselijkgeweldhollandsmidden.nl Huiselijk geweld stopt nooit vanzelf Misschien wil je

Nadere informatie

Invoering van de meldcode in de jeugdzorg

Invoering van de meldcode in de jeugdzorg Invoering van de meldcode in de jeugdzorg Inspectie Jeugdzorg Utrecht, april 2013 Samenvatting Eind december 2012 heeft de Inspectie Jeugdzorg via een digitale vragenlijst een inventariserend onderzoek

Nadere informatie

Aanvullende seksualiteitshulpverlening: de cijfers over 2013

Aanvullende seksualiteitshulpverlening: de cijfers over 2013 Aanvullende seksualiteitshulpverlening: de cijfers over 2013 1. Inleiding De aanvullende seksualiteitshulpverlening (ASH) is laagdrempelige zorg waar jongeren tot 25 jaar gratis en indien gewenst anoniem

Nadere informatie

Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voorlopig vastgesteld door directeur-bestuurder 9 februari 2012 instemming PGMR 8 maart 2012 definitief

Nadere informatie

Instrument voor risicoscreening in de vrouwenopvang

Instrument voor risicoscreening in de vrouwenopvang Instrument voor risicoscreening in de vrouwenopvang Datum afname Naam intaker Naam cliënt Uitslag risicoscreening Groen A. Achtergrondinformatie 1. Wie weet er (vermoedelijk) dat u bij de vrouwenopvang

Nadere informatie

Opleiding ouderbegeleiding

Opleiding ouderbegeleiding Opleiding ouderbegeleiding me nse nkennis vanuit een visie op ouderschap in ontwikkeling Als je krachtgericht werken met het netwerk rond het kind wilt invullen, dan zit hier alles in. Vanuit een betere

Nadere informatie

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG SAMENVATTING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG INLEIDING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG In samenwerking met de deelnemers van het De Bouwstenen zijn opgebouwd uit thema s die Bestuurlijk Akkoord GGZ zijn

Nadere informatie

Thomas Wormgoor (Transvisie Zorg), Ruth Kaufman (Tranvisie Zorg) en Hanneke Felten (Movisie), 2015

Thomas Wormgoor (Transvisie Zorg), Ruth Kaufman (Tranvisie Zorg) en Hanneke Felten (Movisie), 2015 Naam-titel Oefenen met casuïstiek Te gebruiken bij Handvatten bieden voor hulpverlening Inleiding Door te werken met casussen krijgen studenten inzicht in hun vaardigheid en houding m.b.t. de ondersteuning

Nadere informatie

Kindermishandeling: samen zorgen voor veiligheid en herstel

Kindermishandeling: samen zorgen voor veiligheid en herstel Kindermishandeling: samen zorgen voor veiligheid en herstel Kristof Desair Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Vlaams-Brabant Kindermishandeling Waarom doen we iets aan kindermishandeling? Wanneer moeten

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit Menukaart Gezonde basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE. Resumé bevindingen

BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE. Resumé bevindingen BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE Resumé bevindingen Inleiding Ekdé werk&mobiliteit BV is juli 07 gestart met een screening van samenlopers ingeschreven bij de gemeente Zwolle. Over elke kandidaat is

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies. basisscholen

Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies. basisscholen Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies basisscholen Zíj zijn stom, gemeen, lelijk Uitsluiten, uitschelden en pesten horen niet bij een school waar leerlingen

Nadere informatie

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Zesdaagse, geaccrediteerde Masterclass o.l.v. Annet van Laar, voor psychologen, trainers, coaches en therapeuten. Start: 14 februari 2014 Introductieworkshop:

Nadere informatie

Omgaan met lichamelijkheid, intimiteit en seksualiteit in de kinderopvang

Omgaan met lichamelijkheid, intimiteit en seksualiteit in de kinderopvang >Specificaties Titel: Soort: Werksituatie: Eindproduct: Omgaan met lichamelijkheid, intimiteit en seksualiteit in de kinderopvang Cursus Als pedagogisch medewerker ben je verantwoordelijk voor het welzijn

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Kinderen 5-12 jaar KOPP/KVO Doe-praatgroep (8-12 jaar). Een vader of moeder met problemen Als je vader of moeder een psychisch of verslavingsprobleem heeft

Nadere informatie

Hulp bij huiselijk geweld

Hulp bij huiselijk geweld Hulp bij huiselijk geweld Beter voor elkaar 2 Huiselijk geweld Wat is huiselijk geweld? Bij huiselijk geweld denk je al gauw aan een man die zijn vrouw of zijn kinderen slaat. Maar er zijn veel meer soorten

Nadere informatie