Prik 1 Het Geluksbudget

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Prik 1 Het Geluksbudget"

Transcriptie

1 Sociale Herovering van de Riet Prik 1 Het Geluksbudget Mensen gaan pas iets voor de buurt doen als hun eigen leven op orde is. En voor een deel van de mensen in De Riet is dat niet het geval. Achter de voordeur zijn problemen om op te lossen. Hoe kunnen mensen verder geholpen worden zodat ze zich gaan inzetten voor de verbetering van hun eigen toekomst en hun buurt? Het Geluksbudget beoogt mensen te prikkelen een stapje te zetten naar meer zelfvertrouwen door een droom of wens waar te maken. De deelnemer bepaalt zelf welke stappen hij wil zetten. In het kort Doel Doelgroep Het waarmaken van een droom of wens om het welzijn te verbeteren. Mensen die hun leven niet op orde hebben, een droom hebben en hierbij een steuntje in de rug kunnen gebruiken. Aanleiding In Almelo wordt al enige tijd gewerkt met het PGB (persoonsgebonden budget) Welzijn, een budget voor chronisch zieke mensen. Deze mensen worden met beperkt budget in staat gesteld iets te ondernemen waar ze anders niet aan toe zouden komen. De praktijk leert dat deelnemers aan het PGB-welzijn hun ziekte als minder belastend ervaren omdat ze iets doen waaraan ze plezier beleven. Dat geeft hen nieuwe energie. Veelal leidt de activiteit tot meer sociale contacten. In het PGB welzijn ligt het accent op wat de persoon in kwestie kan en wil en niet op wat iemand niet meer kan. Op deze methodiek wordt voortgeborduurd in het Geluksbudget. Projectleider Uitvoerende organisatie Overige organisaties Budget Geluksbudget Innovatie Gemeente Almelo Gemeente Almelo Scoop Welzijn, Makuya, basisschool De Kubus (voorheen Reigershöfte), Politie Twente (wijkagent de Riet), Maatschappelijk Werk Noord West Twente, de woningcorporaties Beter Wonen en St Joseph, MEE Twente, de Stichting Thuiszorg Noord West Twente euro Maximaal 750 euro per huishouden Mensen uitdagen te dromen, te denken vanuit kansen, waardoor zij meer zelfvertrouwen krijgen. De deelnemer gaat zelf aan de slag met zijn of haar wens. De professionals werken vraaggericht, coachend en leveren maatwerk. pagina 14 I Het Geluksbudget

2 De pijlers van het Geluksbudget Bij het Geluksbudget staat de eigen kracht van de mens centraal. De deelnemer wordt uitgedaagd te dromen. Daarbij bepaalt niet de coach of instelling wat goed is maar de deelnemer zelf. Het Geluksbudget is een middel om mensen over de streep te trekken en de uitvoering van hun droom ter hand te nemen. De gemeente stelt geld ter beschikking om de wens te laten uitkomen. In ruil daarvoor zet de deelnemer een stap om zelf vooruit te komen. Het kan ook zijn dat hij als tegenprestatie iets gaat doen voor anderen bijvoorbeeld vrijwilligerswerk in de buurt. Het begin De ideeën voor het Geluksbudget zijn verder uitgewerkt en toegesneden op de wijk Almelo de Riet. Het KennisInstituut Stedelijke Samenleving en de gemeente Almelo hebben onder meer een benen op tafelbijeenkomst georganiseerd om de aanpak van het Geluksbudget te verfijnen. Op deze bijeenkomst hebben deskundigen uit de praktijk en de wetenschap een aantal vragen rond het Geluksbudget besproken en bediscussieerd. Een van de vragen luidde: moeten we criteria aanleggen om deelnemers te selecteren en zo ja welke criteria moeten dat zijn? Het resultaat is dat de gemeente Almelo bewust heeft gekozen voor een experimentele aanpak die gaandeweg aangepast wordt als dat nodig is. Er is geen lijst met criteria gemaakt waaraan deelnemers moeten voldoen. In principe komt iedere bewoner van de Riet die een steuntje in de rug kan gebruiken en die een droom heeft waaraan hij zelf wil werken in aanmerking voor het Geluksbudget. Aanmelders en criteria Mensen die werkzaam zijn voor organisaties in de buurt zoals leerkrachten van de basisschool, de wijkagent, maatschappelijk werkers, en medewerkers van de woningcorporaties, zijn benaderd met de vraag of zij willen meewerken aan het Geluksbudget. Zij hebben veel contacten in de buurt en kennen de bewoners goed. Vandaar dat hen is gevraagd om deelnemers voor te dragen voor het Geluksbudget. In eerste instantie hebben deze partijen aangegeven behoefte te hebben aan criteria voor aanmelding. De projectleider heeft veel energie gestoken in het uitleggen van de experimentele aanpak. Het Geluksbudget I pagina 15

3 Sociale Herovering van de Riet De aanmelding en het vervolg Als een organisatie iemand op het oog heeft om deel te nemen aan het Geluksbudget dan wordt contact gezocht met deze potentiële deelnemer. Het doel van het Geluksbudget en de procedure wordt uitgelegd. Als de persoon in kwestie ervoor voelt om deel te nemen aan het Geluksbudget, wordt het aanmeldingsformulier ingevuld en opgestuurd naar de projectleider. Daarna wordt het huishouden bezocht voor een intake gesprek. Om inzicht te krijgen in de situatie van de deelnemer wordt aan de hand van een lijst met onderwerpen een open gesprek gevoerd met de deelnemer. Ook wordt gesproken over de dromen en wensen die de deelnemer heeft. De dromen en wensen kunnen betrekking hebben op allerlei leefgebieden. Vervolgens wordt in overleg met de projectleider bepaald of het geluksbudget wordt toegewezen. Er wordt een coach gezocht die past bij de deelnemer en zij gaan samen aan de slag. Soms komt de coach uit het netwerk van de deelnemer of is het een hulpverlener waarmee de deelnemer al een vertrouwensband heeft. Voor wensen zoals het uitgeven van een boek of voor een cursus video en fotografie zijn coaches gezocht met specifieke kennis op dat vlak. Deelnemer en coach De coach gaat op bezoek bij de deelnemer. Sommige deelnemers hebben meteen een concreet idee. Anderen hebben meer tijd nodig om werkelijke wensen of dromen te achterhalen. Dat heeft vaak te maken met een negatief beeld dat de deelnemer van zichzelf heeft. Een voorwaarde voor een goed gesprek is een open houding van de coach om het vertrouwen van de deelnemer te winnen. Geen enkele droom of wens is bij voorbaat uitgesloten. Wat zijn de dromen of wensen? In de loop van het leven kunnen passies ondergesneeuwd raken. Dan wordt de deelnemer gevraagd terug te denken aan zijn kindertijd om dromen te achterhalen. Soms zoekt de deelnemer samen met de coach uit waar zijn sterke punten liggen. Als de deelnemer weet wat hij zou willen doen, gaat hij zelf op pad. De coach heeft een ondersteunende rol: hij helpt bij het op gang brengen van het proces en bemoedigt maar neemt niet over. Doordat de deelnemer werkt vanuit zijn sterke punten en competenties en kleine stappen zet neemt zijn zelfvertrouwen toe. Daardoor worden vervolgstappen makkelijker. pagina 16 I Het Geluksbudget

4 Zorgtraject Een aantal deelnemers heeft een zorgtraject nodig. Dan is het de taak van de coach een deelnemer in te lichten over instanties of regelingen bijvoorbeeld het maatschappelijk werk, de thuiszorg of de Stadsbank. Ook hier wordt gezocht naar een aan-bod op maat. De regie ligt bij de deelnemer en de coach ondersteunt. Budget Voor de uitvoering van een droom of wens is maximaal 750,- per deelnemer of huishouden beschikbaar. In het algemeen worden de rekeningen voor de activiteiten van de deelnemer opgestuurd naar de projectleider die ze vervolgens betaald. In enkele gevallen krijgt de deelnemer een voorschot en worden uitgaven achteraf verant- woord door middel van bonnen. Goede afspraken tussen deelnemer en coach wijzen uit dat dat mogelijk is. Deelnemers dromen In september 2007 zijn de eerste deelnemers van start gegaan met hun Geluksbudget. De dromen en wensen van de deelnemers aan het Geluksbudget lopen zeer uiteen. Uit veel gesprekken die de intaker en de coach hebben gevoerd blijkt dat deelnemers om verschillende redenen een tamelijk geïsoleerd leven leiden. Hier volgen een paar voorbeelden van dromen. Een vrouw heeft maar twee setjes kleren. Ze wil wel graag kleding kopen maar heeft geen geld en bovendien heeft ze last van straatvrees. Zij gaat naar haar werk maar waagt zich verder niet buiten de deur. Ook niet voor kraamvisites of verjaardagen omdat ze dan altijd dezelfde kleren draagt. Zij heeft samen met haar dochter een lijstje gemaakt van kleding die ze nodig heeft. Om de inkopen te doen moet ze de straat op. Ze begint met één boodschap en telkens wordt de winkeltijd opgevoerd. Haar zelfvertrouwen neemt toe. Ze breidt haar activiteiten uit. Ze durft nu weer naar een feestje. Ze heeft ook een cursus yoga gevolgd. Door het Geluksbudget is ze geprikkeld een stap te zetten naar meer zelfvertrouwen. Een oudere vrouw van zestig jaar droomt van leren lezen en schrijven. Zij heeft de lagere school niet afgemaakt en is daarna niet meer in de gelegenheid geweest om een alfabetiseringscursus te Het Geluksbudget I pagina 17

5 Sociale Herovering van de Riet volgen. Zij heeft veel meegemaakt. Zij en haar coach hebben een cursus voor laaggeletterden bij het ROC gevonden. Op deze cursus ontmoet ze lotgenoten. Het Geluks-budget zet ze in voor een visuitrusting. Vissen is haar oude hobby. Voor haar gevoel telt ze weer mee aan de kant van het kanaal. Een vrouw wil graag nieuwe gordijnen. Ze blijkt aan een angststoornis te lijden. Ze heeft daarvoor psychische hulp gekregen en een coachingstraject. Ze heeft zelf tweedehands gordijnen op de kop getikt. Daarnaast heeft ze een jaar lang een cursus tekenen en schilderen gevolgd uit het Geluksbudget als tegenprestatie voor de stappen die ze heeft gezet richting hulp. Een vrouw kan niet aan het werk komen. Zij wil graag beter Nederlands leren spreken en meer contacten onderhouden met anderen. Haar man heeft een psychische stoornis waardoor de situatie thuis niet makkelijk is. Het ROC is voor haar te weinig intensief en daarom heeft ze gezocht naar een privé docent. Dat is mogelijk door het inzetten van het budget. Een vrouw wil graag een laptop, voor zichzelf en haar kinderen. Zij heeft daarvoor geen geld. Ze kan goed djembé spelen. Ze wil die hobby weer op pakken. In ruil voor de laptop die ze krijgt uit het Geluksbudget, geeft ze djembélessen in het buurtcentrum. Een vrouw wil een nieuwe fiets. Zij doet al vrijwilligerswerk in de buurt maar is niet zo weerbaar. In ruil voor de fiets heeft ze bij het maatschappelijk werk een assertiviteitscursus gevolgd. De resultaten van deze cursus worden meteen zichtbaar voor haar buurtgenoten omdat ze beter voor zichzelf kan opkomen. Een vrouw droomt ervan om naar een concert van René Froger te gaan met haar dochter, schoonzoon en zoon. Door financiële problemen kan zij deze wens niet verwezenlijken. Zij heeft ook psychische problemen maar door een vervelende ervaring geen behoefte daar wat aan te doen. In ruil voor concertkaarten heeft ze de stap gezet naar een hulpverlener van eigen keus. pagina 18 I Het Geluksbudget

6 Ervaring van de projectorganisatie Wat zijn de ervaringen van de projectorganisatie met het geluksbudget? De experimentele aanpak, die gaandeweg wordt doorontwikkeld werkt goed. Het project kan snel van start gaan. Het geeft ruimte om dingen uit te proberen. Wel kost het extra tijd om aan de partnerorganisaties uit te leggen wat zo n experimentele aanpak inhoudt. De persoonlijke benadering van de intaker en de coach leveren goede resultaten op. Het geeft de deel-nemers een goed gevoel en het motiveert hen om weer positieve dingen te ondernemen. Ook het zetten van kleine stappen en de focus op competenties van de deelnemers blijkt een sterk punt. Het is van belang dat de intaker en de coach een open houding hebben naar de deelnemer. De afstand tussen de belevingswereld van beleidsmakers en de doelgroep is groot. De doelgroep is vaak bezig met de eerste levensbehoeften. Voor hen is nadenken over een cursus of baan vaak een stap te ver. Het is belangrijk dat aan de deelnemer in het eerste gesprek met aanmelder, maar ook later, duidelijk wordt uitgelegd waar het Geluksbudget over gaat om geen verkeerde verwachtingen te wekken. Discussie Op 11 maart 2009 is een miniconferentie gehouden over de Sociale Herovering van De Riet. In één van de werkgroepen is het Geluksbudget besproken. De volgende discussiepunten en vragen zijn aan bod gekomen. Hoe gaat het nu verder met de deelnemers van het Geluksbudget? De deelnemers aan het Geluksbudget worden na het traject niet meer gevolgd. In sommige gevallen wordt wel gekeken of bijvoorbeeld hulpverlening gecontinueerd kan worden. Zo krijgen een paar mensen nu nog steeds ondersteunende begeleiding van de Thuiszorg. Van de deelnemers aan het Geluksbudget heeft rond 80% ook andere hulp gekregen tijdens het traject. De deelnemers waren vaak niet op de hoogte van de mogelijkheden. Het Geluksbudget I pagina 19

7 Sociale Herovering van de Riet Wat zijn de criteria om deel te kunnen nemen? In principe komen alle bewoners van De Riet in aanmerking die een steuntje in de rug kunnen gebruiken. Deelnemers worden door de partnerinstellingen in de buurt aangemeld. Deze verwijzende partners kijken ook naar motivatie van deelnemers. Veelal zijn mensen voorgedragen die niet uit zichzelf een Geluksbudget zouden aanvragen. Ontstaat er door deze werkwijze meer integraliteit? Ja, maar ook door de WMO groeien organisaties meer naar elkaar toe. De werkwijze van organisaties is meer gericht op meedenken met de deelnemer. Wat kunt u zelf doen en wat kunt u voor een ander doen en waarmee kunnen wij u helpen? Wordt er een contract opgemaakt met de deelnemer? Ja, cliënten moeten het budget terugbetalen als zij de afgesproken activiteit niet uitvoeren. Bij het Geluksbudget heeft die situatie zich niet voorgedaan. Hoeveel huisbezoeken zijn er nodig? Voor de intake worden de deelnemers gemiddeld een tot drie keer bezocht. De bezoeken duren een tot twee uur. Het coachingstraject vergt in het algemeen meer tijd. Standaard is daarvoor twintig uur gereserveerd maar in het ene geval is minder en in het andere geval meer tijd nodig. De eerste coachingsgesprekken duren een tot twee uur en naarmate het traject vordert, wordt de tijd per gesprek korter. Het leveren van maatwerk kost veel tijd en energie maar blijkt wel effectief te zijn. Is men bij het Geluksbudget niet erg streng met het motto voor wat hoort wat? Die mening is men in Almelo niet toegedaan. De plannen die deelnemers hebben gemaakt zijn haalbaar, want ze zijn allemaal uitgevoerd. Dat komt doordat de deelnemers zelf de plannen hebben gemaakt. Het lijkt erop dat er meer vrouwen dan mannen deelnemen aan het project, klopt dat? Hebben mannen geen problemen of hebben vrouwen meer hulp nodig? Het is juist dat meer vrouwen dan mannen hebben deelgenomen aan het Geluksbudget. Het was geen bewuste keuze. Het heeft vermoedelijk met een aantal zaken te maken. Veel deelnemers zijn aangemeld door basisscholen. Vaders komen minder bij de school dan moeders. Verder wonen veel alleenstaande moeders in De Riet. Daarnaast zijn het vaak vrouwen die de aanmelding doen en dat heeft vermoedelijk ook invloed op wie deelneemt. Hoeveel mensen hebben meegedaan aan het Geluksbudget? Het project Geluksbudget is afgesloten en in totaal hebben 65 mensen een intakegesprek gehad. Daarvan zijn 16 mensen voortijdig uitgevallen. De uitvalredenen waren verschillend: gebrek aan motivatie van de deelnemer, verhuizing, doorverwijzing naar een reguliere voorziening, etc. Uiteindelijk hebben 41 mensen hun droom waargemaakt met het Geluksbudget. Is er een vervolg op het Geluksbudget? De methodiek wordt nog steeds gebruikt maar niet specifiek voor bewoners van De Riet. Op dit moment worden 50 mensen met een bijstandsuitkering benaderd. Het gaat om een project dat valt onder het PGB-Welzijn in Almelo. Daarnaast is een proef met gezinscoaches gestart waarin wordt voort-gebouwd op dezelfde methodiek. Hoe houd je de mensen in de gaten? Als er meer dingen aan de hand zijn, wordt doorverwezen naar andere organisaties of instellingen voor structurele hulp. Deze organisaties en instellingen blijven eindverantwoordelijk voor de reguliere hulp aan de wijkbewoners. Deelnemers worden na afsluiting van het Geluksbudget niet verder gevolgd. pagina 20 I Het Geluksbudget

8 Joep Scheffer heeft Gé Stieber en Catrien Convent begeleid bij het uitgeven van hun kinderboek. Zowel Gé als Catrien hadden al eerder een aantal boeken in eigen beheer uitgegeven. Zij wilden met het Geluksbudget het boek dat zij samen hadden geschreven laten uitgeven door een echte uitgever. Na mijn eerste bezoek werd al snel duidelijk wat de bedoeling was. Ik heb aangegeven wat goed was aan het boek en wat verbeterd kon worden bijvoorbeeld kortere zinnen. Het ging tenslotte om een jeugdboek. Zo was er nog een aantal zaken die de auteurs zelf zouden verbeteren. Na een maand kwam ik voor de tweede keer op werkbezoek. Gé en Catrien hadden het manuscript zo aangepast dat het naar de redacteur kon voor lezing en correctie. De auteurs keurden de correcties goed. De tekst ging naar de vormgever die een proef maakte. In overleg met de auteurs werden enkele wijzigingen aangebracht. Het boek kon naar de printer en de tekst is gebonden. Drukken was gezien de beperkte oplage geen optie. Het boek is uitgegeven in het kader van de Sociale Herovering de Riet, een gemeentelijk project. De gemeente stelde voor het boek cadeau te doen aan de leerlingen van groep 8 van de basisschool in de Riet. De leerlingen waren ook aanwezig bij de boekpresentatie in het wijkcentrum De Schöppe. Ze waren blij met het boek. Bij de presentatie waren ook mensen van de krant. De auteurs hebben hun boek gesigneerd. Het werd een gezellige middag. Gé Stieber en Catrien Convent waren zeer tevreden over het resultaat. Het boek is te koop in de boekwinkels in Almelo. Lidy Noorman van Makuya en coach voor het Geluksbudget. Als coach heb ik tot nu toe vijftien mensen begeleid die een Geluksbudget hebben aangevraagd en gekregen. Ik vind het een geweldig initiatief. Ik ben van mening dat je op deze manier kijkt naar datgene wat mensen wel kunnen, en niet naar wat ze niet kunnen. Fantastisch. Je kijkt naar hun passie, naar hun eigen kracht. Vanuit die kracht kunnen de mensen groeien en hun eigen leven richting geven. Zo heb ik onder andere een mevrouw begeleid die een eigen naaiatelier is begonnen in De Riet: Mijntje Haaksmeester. Zij heeft sinds kort haar eigen atelier aan huis. Ze helpt mensen met het maken van hun eigen kleding en gaat binnenkort workshops geven bij Alexandra (gesloten inrichting voor jeugdzorg red.). Mijntje raakte geïnspireerd door het boek Alle dagen schuld, praktijkverhalen over armoede, van Mirjam Pool. Voor de mensen die in dat boek worden beschreven, dáár wil zij het voor doen. Zo zijn er nog tientallen voorbeelden te geven. Dankzij het Geluksbudget worden mensen enthousiast gemaakt. Zij worden gestimuleerd om hun leven een andere draai te geven. En er is vaak maar weinig nodig om dat te bereiken. Het Geluksbudget I pagina 21

9 Sociale Herovering van de Riet pagina 22 I Het Geluksbudget

10 Reflectie Geluksbudget: Doel of middel? Ap van Straaten, Project- en methodiekontwikkeling Raster Welzijn Het verhaal van de viskoffer. Een verhaal zo klaar als een klontje: een man wordt getroffen door een hersenbloeding. Daarna wordt ie nooit meer de oude en een regelmatige bezoeker van het medisch circuit. Ook financieel wordt ie hard getroffen. Uit het Geluksbudget van de gemeente Almelo zoeker van het medisch circuit. Ook financieel krijgt ie een bedrag waarmee een viskoffer en wordt ie hard getroffen. Op een dag komt er hengel kan worden aangeschaft. Sindsdien vist iemand langs. Zomaar een man die geïnteresseerd ie dagelijks en bezoekt het medisch circuit alleen is. Een gesprekje voor het huis op het bankje. Over nog voor de griepprik. koetjes en kalfjes. In de weken erop praten de Hier is geen speld tussen te krijgen: iedereen mannen nog een aantal keren. Ze maken samen snapt de enorme winst voor de man zelf, voor zijn een reis terug door het leven. Van alles komt ter omgeving en ook voor de samenleving. Leve het sprake, ook het vissen. Dat was vroeger, dertig Almelose wondermiddel: het Geluksbudget. jaar geleden, zijn grote liefde. Vele gesprekken later: de man is op andere gedachten gekomen. Kort daarop sprak ik de - zeer betrokken-projectleider. De raad had zojuist besloten om 100 extra staat voor de deur. Hij zou het liefst zijn grote De reis terug is gemaakt en de reis in de toekomst Geluksbudgetten beschikbaar te stellen voor een hobby weer oppakken. Daar heeft hij nu tijd voor. bepaalde wijk. Het Almelose Dagblad maakte er Zijn vrouw en zoon stimuleren hem daarin. een groot artikel van: extra geld voor 100 huis- Met zijn zoon koopt ie een hengel en een viskoffer. houdens aan de onderkant van de samen- Wel een uitgave, vakantiegeld bijna weg... maar leving. De vertaling in de wijk volgde snel: er toch. Hij kan vissen. vooral voor zorgen dat je dat budget niet kreeg. Een week later schuift zijn wekelijkse gesprekspartner weer aan. Die maakt zijn dag helemaal Er dreigde een soort loosers-imago. De opgave voor de projectleider werd dan ook: hoe vind ik goed met het bericht dat de viskoffer betaald 100 huishoudens. Het wondermiddel was tot doel wordt door de gemeente. Die vindt het namelijk verheven en het resultaat het wegzetten van het belangrijk dat ook mensen met een ziekte of een wondermiddel. handicap zoveel mogelijk mee kunnen doen aan Terug naar de viskoffer. Het verhaal is waarschijnlijk anders en veel genuanceerder: een man wordt aan activiteiten, door hobby s te kunnen blijven de samenleving. Bijvoorbeeld door mee te doen getroffen door een hersenbloeding. Daarna wordt uitoefenen, door de krant te kunnen blijven lezen ie nooit meer de oude en een regelmatige be- En als geld een hobbel is dan kan de gemeente bijpassen. Da s mooi, mompelt de man, want je had natuurlijk wel begrepen dat die aanschaf van de viskoffer eigenlijk niet kon. Zal mijn vrouw ook blij mee zijn. Kunnen we toch een paar dagen op vakantie. Het wondermiddel is misschien wel die niet nader genoemde gemeenteman (of vrouw). Hoe kreeg hij de man op een reis terug, hoe bracht hij m op de gedachte van het oppakken van een oude hobby, hoe motiveerde hij m? Bood hij aandacht en troost, wist hij precies op het goede moment vissen er uit te lichten als mogelijke attractor voor de toekomst? Welke set aan instrumenten gebruikte hij om de motivatie tot handelen te prikkelen? En hoe lang hield hij de mogelijkheid van het inzetten van extra geld voor zich? Het wonder is dat hij durfde te vertrouwen op een wonder, op de chaos theorie van kleine gebeurtenissen en grote gevolgen. Het Geluksbudget I pagina 23

11 Sociale Herovering van de Riet Prik 2 Buurtrestaurant Het Buurtrestaurant is een plek waar mensen uit de buurt elkaar kunnen ontmoeten. Het is een laagdrempelige gelegenheid waar voor weinig geld een gezonde maaltijd kan worden gebruikt. In het kort Doel Doelgroep Projectleider Stuurgroep Betrokken organisaties Sociale cohesie vergroten, tegengaan van vereenzaming, betaalbare en gezonde voeding serveren, eetpatronen veranderen. (Seniore) buurtbewoners. Gemeente Almelo Gemeente Almelo waaronder afdeling Stedelijk Beheer en Thuiszorg Noord West Twente. ZorgAccent/Thuiszorg Noord West Twente, ROC van Twente, Stichting Aveleijn, Brede Buurtschool de Kubus. Aanleiding Uit gesprekken met wijkfunctionarissen in De Riet is naar voren gekomen dat sommige, veelal oudere, bewoners eenzaam zijn en geïsoleerd leven. Dat is ook de bevinding van Scoop Ouderenwerk. Medewerkers van Scoop hebben met alle ouderen in de buurt een persoonlijk gesprek gevoerd. Dat is de aanleiding om een buurtrestaurant op te zetten, immers dat is een geschikte plaats om elkaar ongedwongen te ontmoeten. Uitgangspunten en partners Een restaurant vóór en dóór de buurt was het uitgangspunt van dit deelproject. Het restaurant geeft de buurtbewoners een kans om eens uit eten te gaan en elkaar te ontmoeten. Het is de bedoeling dat het restaurant ook na de projectperiode blijft Budget euro Looptijd September januari 2009 Openingstijden Locatie Dinsdag van tot uur en uur tot uur Wijkcentrum de Schöppe Aantal plaatsen Prijs maaltijd Innovatie Driegangenmenu voor 5,50 euro Vitale coalitie van samenwerkende partners pagina 24 I Buurtrestaurant

12 bestaan. Daarom is bij de opzet zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij bestaande faciliteiten en is samenwerking gezocht met instanties die al in de buurt werkzaam zijn. Zo is er in De Riet een wijkcentrum, de Schöppe; een woonzorgzone en zorgcentrum van Thuiszorg Noord West Twente; een Brede Buurtschool (BBS) met allerlei buitenschoolse activiteiten, onder meer smaak- en kooklessen. Met deze partners is het restaurant opgezet. Daarnaast is contact gezocht met het ROC van Twente in Almelo met de vraag of zij stagiaires willen inzetten in het restaurant en de keuken. Deze organisaties hebben elk vanuit hun eigen doelstellingen belang bij een Buurtrestaurant. Zij hebben samen het Buurtrestaurant ontwikkeld. Accommodatie Het wijkcentrum de Schöppe is al een centraal punt in de wijk waar allerlei activiteiten worden georganiseerd. Het is daardoor een natuurlijke plaats voor het Buurtrestaurant. Een van de ruimtes in de Schöppe is opnieuw geschilderd en ingericht. In de ruimte kunnen maximaal 40 gasten worden ontvangen. De inrichting (losse tafels) is zo dat het geheel gemakkelijk is om te bouwen voor andere activiteiten. De keuken De bestaande keuken in de Schöppe is vanwege hygiëne-eisen vervangen door een nieuwe keuken en keukeninrichting. Deze investering van ruim euro is bekostigd met subsidiegeld van het Rijk (Pechtoldgeld), de gemeente Almelo en de Brede Basisschool. Vrijwilligers hebben de keuken geïnstalleerd. De keuken wordt ook gebruikt door Brede Basissschool voor smaak- en kooklessen en voor andere activiteiten. De locatiemanager van de Schöppe beheert ook het Buurtrestaurant. Hij heeft de algemene leiding, houdt werkoverleg met de medewerkers en is het aanspreekpunt van de gasten. Een van de medewerkers van het wijkcentrum bleek een volwaardig koksdiploma te hebben. Hij kookt nu in het Buurtrestaurant. Thuiszorg Noord West Twente Het Buurtrestaurant sluit goed aan bij de ontwikkeling van de woonzorgzone van Thuiszorg Noord West Twente. De Thuiszorg Noord `West Twente wil het welzijn in de buurt bevorderen en vereenzaming van bewoners tegengaan. TNWT Buurtrestaurant I pagina 25

13 Sociale Herovering van de Riet pagina 26 I Buurtrestaurant

14 heeft een zorgcentrum (de Koppel) in De Riet. Op basis van dit gezamenlijke belang is nauw samengewerkt. Zo adviseert de kok van het zorgcentrum het Buurtrestaurant over het menu en de inkoop. Hij fungeert ook als achtervang als de kok van Buurtrestaurant ziek is. Een medewerker van Thuiszorg Noord West Twente maakt deel uit van de stuurgroep Buurtrestaurant. ROC- stagiaires, cliënten Aveleijn en vrijwilligers uit de buurt Het restaurant voorziet in stageplaatsen voor leerlingen van de afdeling Facilitair van het ROC van Twente. Twee leerlingen helpen mee in de keuken en in het restaurant. Ook cliënten van Aveleijn (instelling voor volwassenen met een verstandelijk handicap) dragen een steentje bij. Belangrijk zijn de vrijwilligers uit de buurt die meehelpen. Alle medewerkers van het Buurtrestaurant hebben bedrijfskleding. Zij helpen met de voorbereiding van de maaltijd, stellen samen met de kok het maandmenu samen en leren HACCP-bewust (eisen t.a.v. de hygiëne) te werken. De gemeente Almelo is gedurende de periode van de Sociale Herovering projectleider van het Buurtrestaurant. Daarnaast is een medewerker van de afdeling Stedelijk Beheer van de gemeente Almelo partner in het Buurtrestaurant omdat de accommodatie onder deze dienst valt. Gasten, maaltijd Het restaurant is in september 2007 feestelijk geopend door de wethouder. Sindsdien is het elke dinsdag open, afgezien van de schoolvakanties. De gasten komen vooral uit De Riet maar ook uit omliggende buurten. Het restaurant wordt goed bezocht. s Avonds zijn er tussen de 20 en 30 gasten. Het aantal gasten voor de lunch ligt lager. Ondertussen is een vast groepje bezoekers ontstaan van veelal oudere mensen. Zij hebben elkaar in het buurtrestaurant leren kennen en eten regelmatig samen. Sommige gasten komen wat eerder om een aperitief te drinken. De maaltijd bestaat uit drie gangen. Het eerste jaar zijn vooral Hollandse maaltijden voorgeschoteld. De kok experimenteert nu ook met gerechten uit andere gebieden. Dat valt in goede aarde. In verband met de inkoop moeten gasten zich tevoren aanmelden. Financiering De kosten van het Buurtrestaurant zijn het eerste jaar betaald uit het budget van de Sociale Herovering van De Riet. Het salaris van de kok wordt betaald door de gemeente. De kosten voor het gebruik van de ruimte in wijkcentrum de Schöppe worden niet in rekening gebracht. Voor het overige is het de bedoeling dat het Buurtrestaurant kostenneutraal gaat opereren. Ervaring projectorganisatie Het Buurtrestaurant loopt enige tijd en de bij het project betrokken partijen hebben een aantal leerpunten benoemd. Concurrentiebeding De horeca-ondernemers waren aanvankelijk niet gecharmeerd van het voornemen een buurtrestaurant op te zetten. Zij zagen het als een vorm van gesubsidieerde concurrentie. De gemeente Almelo heeft overlegd met het Horecaplatform en afgesproken dat het Buurtrestaurant één werkdag per week geopend is. Het Buurtrestaurant bedient een andere doelgroep dan de reguliere horeca. Vrijwilligers Het personeel van het Buurtrestaurant bestaat voor een deel uit vrijwilligers. Het vergt doorlopende inspanning om het aantal vrijwilligers op peil te houden. Promotie en beheer De doelgroep van het restaurant wordt actief benaderd. De woningcorporatie AWS Beter Wonen heeft een prijsvraag uitgeschreven. De winnaars van de prijsvraag kregen een dinerbon voor het Buurtrestaurant. Voorts wordt het menu van week tot week gevarieerd. Aandacht voor gastvrijheid en gezelligheid blijven van belang evenals aandacht voor de hygiëne en de veiligheidseisen. Vitale coalitie betrokken professionals De bij het Buurtrestaurant betrokken professionals zijn toegewijd aan de buurt en de buurtbewoners. Ze kennen elkaar goed en weten elkaar te vinden als het nodig is. Het ontwikkelen en in stand houden van het Buurtrestaurant vergt durf en vraagt de deelnemende partijen om te denken buiten de kaders, de taken en de rollen van de eigen organisatie. Zij beschikken over een flinke portie creativiteit om oplossingen te bedenken voor problemen die zich gaandeweg voordoen. Buurtrestaurant I pagina 27

15 Sociale Herovering van de Riet Gewoon beginnen Het Buurtrestaurant is vrij snel van start gegaan en heeft het concept gaandeweg ontwikkeld. Vervolg en Inbedding Het project de Sociale Herovering is geëindigd in het najaar van 2008 maar het Buurtrestaurant blijft bestaan. Het is nu een reguliere activiteit geworden in het wijkcentrum. De afdeling Stedelijk Beheer van de gemeente Almelo en de Thuiszorg Noord West Twente vormen tezamen de stuurgroep voor het Buurtrestaurant. De locatiemanager van het wijkcentrum houdt de dagelijkse leiding voor de accommodatie en ook de kok en de vrijwilligers blijven werkzaam in het Buurtrestaurant. Discussie Op 11 maart 2009 is een miniconferentie gehouden over de Sociale herovering van De Riet. In één van de werkgroepen is het Buurtrestaurant besproken. De volgende zaken zijn aan de orde gekomen. Zijn de doelen die gesteld zijn aan het begin van het project gehaald? Door het Buurtrestaurant is er een ontmoetingspunt in de wijk. Mensen die bij elkaar in de straat woonden kenden elkaar niet altijd. Het mooiste voorbeeld is een ouder stel dat elkaar heeft leren kennen in het Buurtrestaurant! Is er een stamtafel in het Buurtrestaurant? Met een stamtafel komen bewoners makkelijker met elkaar in gesprek Er is geen stamtafel maar een opstelling met losse tafeltjes. Zo kan alles snel omgebouwd worden voor een andere activiteit. De tafeltjes kunnen wel aan elkaar geschoven worden tot grotere tafels. Wat is de meerwaarde van een buurtrestaurant ten opzichte van een commerciële horecavoorziening, bijvoorbeeld een buurtcafé? Mensen die het Buurtrestaurant bezoeken, komen vrijwel nooit in reguliere restaurants vanwege de prijzen. Een paar bewoners van De Riet helpen in het buurtrestaurant maar de kok en de beheerder hebben de leiding. Waarom krijgen bewoners geen grotere rol? Door de HACCP-eisen die gesteld worden aan het Buurtrestaurant is het lastig zaken aan de bewoners over te laten. Het bereiden en bewaren van voedsel moet aan strenge eisen voldoen. Hoe weet de kok of zijn maaltijd in goede aarde valt? De kok loopt vaak door het restaurant. Maaltijdwensen en reacties komen ook binnen bij de bediening en worden doorgegeven aan de kok. Stel ik wil met mijn straat een bijeenkomst organiseren om elkaar beter te leren kennen. Kan ik dan gebruik maken van het Buurtrestaurant? Daarover zijn afspraken te maken maar dan moet de kok er wel bij zijn, ook weer in verband met de hygiëne-eisen. Hoe hou je een coalitie van verschillende partijen/ organisaties in stand? Gedreven mensen die een gezamenlijk doel nastreven, daar gaat het om. Maar dat kan tegelijkertijd een zwak punt worden als een van de betrokken professionals uitvalt bijvoorbeeld vanwege ander werk. Wie neemt zijn of haar taak dan over? Het tweede jaar dat het Buurtrestaurant actief was kreeg de begeleider van de ROCstagiaires andere taken. Daarmee viel het contact met het ROC weg en hebben een jaar lang geen stagieaires van het ROC gewerkt in het Buurtrestaurant. Om de coalitie in stand te houden is het nodig dat iemand van de betrokken partijen dit soort leemten signaleert en actie onderneemt. Wanneer de projectfase is afgelopen verdient het aanbeveling te zorgen voor een goede inbedding in de betrokken organisaties zodat het succes van het Buurtrestaurant minder afhankelijk wordt van personele wisselingen. pagina 28 I Buurtrestaurant

16 Mevrouw Kamp en mevrouw Klein Elhorst-Kamp, Gasten Buurtrestaurant Mevrouw Kamp en haar schoonzuster mevrouw Klein Elhorst-Kamp gaan met nog drie andere vriendinnen elke dinsdag rond het middaguur naar De Schöppe voor de warme maaltijd. Ze wachten op elkaar op de hoek van straat en gaan gezamenlijk naar het buurtrestaurant. De dames zijn rond de tachtig. Van oudsher zijn ze gewend om tussen de middag warm te eten. Bovendien: s Middags zijn we altijd te druk met allerlei dingen en hebben we geen tijd hebben om te koken. Ach, s avonds een boterhammetje is niets mis mee, toch? Bij de Schöppe staat hun tafel voor vijf personen al klaar. Zij eten altijd met veel smaak. Als er wat overblijft dan krijgen ze de restje in een bakje van de keuken mee naar huis. Ook dat zijn zij gewend. Niks weggooien. Als het restaurant vaker open zou zijn, zouden de dames meer gebruik maken van het buurtrestaurant. Geertje Telgenhof, vrijwilliger Buurtrestaurant Mevrouw Geertje Telgenhof vertelt: Vanaf het eerste uur draai ik mee in de keuken maar vooral in de bediening van het buurtrestaurant De Riet. Ik ben de eerste vrijwilliger van het buurtrestaurant. Tot nu toe heb ik geen moment spijt van mijn vrijwilligerswerk in het buurtrestaurant. Door het restaurant heb ik leuke contacten met (oudere) buurtbewoners. Je leert in het restaurant goed met mensen om te gaan. Het is gewoon erg fijn om iets voor de bewoners in de wijk te betekenen. Van de leerlingen van het ROC van Twente, die ook meehelpen in het buurtrestaurant, heb ik tips gekregen hoe ik beter kan serveren. Buurtrestaurant I pagina 29

17 Sociale Herovering van de Riet Reflectie Buurtrestaurant Maarten Witteveen, Directeur SVWO/Arcon In de Almelose wijk De Riet zien we een cumulatie voelen voor hun eigen omgeving, deze uitnodigt van problemen onder verschillende leeftijds- en voor contact, er aandacht is voor gezondheid bevolkingsgroepen. De gemeente wil voor de en voeding dan volgt ook aandacht voor eigen bewoners van De Riet iets extra s doen. De vraag persoonlijke ontwikkelkansen en werk. De leefbaarheid van de wijk zal verbeteren wanneer is gesteld hoe een bijdrage geleverd kan worden aan de problemen in De Riet waarbij bewoners aangeboden activiteiten verloedering, apathie van gelijktijdig een handelingsperspectief geboden bewoners en kansloosheid tegengaan. wordt? Sociale cohesie en individuele kansen ontstaan niet vanzelf, die moet je organiseren is Het is enerzijds een bijdrage aan het leefbaarder het idee achter de initiatieven in het kader van De maken van een wijk en aan de andere kant een Sociale Herovering van Almelo de Riet. Bewoners sfeer creëren waarbij mensen kansen gaan zien moet mogelijkheden geboden worden om zelf ook voor hun eigen toekomst. de handen uit de mouwen te steken in de wijk. De activiteiten in de wijk moeten een bijdrage Wanneer mensen zich verantwoordelijk gaan leveren aan het op orde brengen van het eigen leven van buurtbewoners. De gedachte is dat wanneer mensen hun eigen leven op orde hebben zij ook wat doen voor hun eigen buurt. Een van de activiteiten in de wijk die door de gemeente is georganiseerd is het buurtrestaurant. Kort gezegd is het buurtrestaurant een gelegenheid waar mensen (met een smalle beurs) voor een klein bedrag van een gezonde maaltijd kunnen genieten. Maar het buurtrestaurant is vooral ook een plek waar mensen elkaar ontmoeten. Het restaurant is een keer per week open en is een samenwerking van het ROC, het wijkcentrum, Thuiszorg Noord West Twente, woonzorgcentrum de Koppel en de gemeente. Vrijwilligers uit de buurt bemannen het restaurant. Zij treffen de voorbereidingen, koken onder beheer van een gediplomeerd kok, bedienen pagina 30 I Buurtrestaurant

18 de gasten, ruimen af en ruimen op. Een restaurant waar aandacht is voor gezond eten voor weinig geld. Het buurtrestaurant is daarnaast een ontmoetingsplek in de wijk. In het buurtrestaurant en op basisscholen worden bovendien kooklessen gegeven aan kinderen. Wat zijn nu de ervaringen van dit initiatief? Duidelijk is dat het restaurant een belangrijke functie heeft als ontmoetingsplaats en dan vooral een actieve ontmoetingsplaats. Geen hangplek, maar een activiteit waar samen gewerkt wordt aan het klaar maken van maaltijden. Het kent een product waar de mensen die er aan meehelpen om dit product te bereiden trots op kunnen zijn. In die zin draagt het bij aan zelfvertrouwen en gevoel van eigenwaarde van mensen. Ook is er door de aanwezigheid van een professioneel kok aandacht voor kennis rond voeding en hygiëne. Er wordt gesproken over het belang van verse producten, het eten van voldoende groente en variatie in voedingspatronen. Ook wordt aandacht besteed aan hygiëne bij de bereiding en de opslag van etenswaar. Op die manier wordt kennis doorgegeven die ook thuis gebruikt kan worden en kan leiden tot het veranderen van eenzijdige eetpatronen. In de workshop 11 maart 2009 doet zich een discussie voor over de grote mate van protocollering bij de bereiding van het eten en de aanwezigheid van een professioneel kok die uiteindelijk de eindverantwoordelijkheid draagt. De vraag wordt gesteld hoe zich dat verhoudt met de doelstelling om mensen zelf verantwoordelijk te laten zijn voor de activiteiten in de buurt. De voordelen van de aanwezigheid van een kok zijn duidelijk: Er is continuïteit. Er is kennis over de belangrijke hygiëne eisen en de financiën zijn in vertrouwde handen. Maar de vraag is of buurtbewoners ook zelf niet kunnen zorgen voor die continuïteit, hygiëne eisen en financiën? Vanuit de professionals wordt veel nadruk gelegd op de ingewikkeldheid van protocollen rond de hygiëne ook in relatie tot de samenwerking met het ROC en de eisen die aan het ROC gesteld worden. Bijvoorbeeld de eis dat er een gecertificeerd kok aanwezig moet zijn. Maar dat neemt niet weg dat dit geen argument moet worden om buurtbewoners buiten de verantwoordelijke taken te houden. Alleen voorbereiden, bedienen en schoonmaken is niet voldoende en kan buurtbewoners terugduwen in de apathische en afwachtende, volgende rol die juist met de activiteit doorbroken moest worden. Beter is initiatief en ideeën van buurtbewoners juist positief te waarderen en stimuleren. In de verdere doorontwikkeling van het restaurant zal dit onderwerp zeker het belangrijkste item blijken te zijn. Wanneer de professionals in staat zullen zijn zich meer ondersteunend op te stellen in plaats van de taken voor zichzelf te claimen zal het restaurant zijn belangrijke functies blijven houden. Het mag niet zo zijn dat de protocollen rondom hygiëne als argument worden ingebracht om belangrijke verantwoordelijkheden bij buurtbewoners weg te houden. Als dat gebeurt dan zal blijken dat het restaurant geen bijdrage gaat leveren aan de doelstelling van de Sociale Herovering ; het organiseren van activiteiten die een bijdrage leveren aan de leefbaarheid in de wijk en verloedering, apathie van bewoners en kansloosheid tegengaan. Buurtrestaurant I pagina 31

19 Sociale Herovering van de Riet Prik 3 Smaak- en kooklessen Snoep en patat zijn lekker maar niet zo gezond. Tijdens de smaak- en kooklessen kunnen kinderen proeven dat gezond eten ook lekker kan zijn. Ze maken zelf allerlei gerechtjes klaar. In het kort Doel Doelgroep Projectleider Uitvoerende organisatie Betrokken organisaties Het voedingsgedrag van kinderen en hun ouders beïnvloeden door kinderen te laten koken en proeven Kinderen van jaar die in De Riet wonen die niet aan Brede Buurtschool activiteiten deelnemen. Gemeente Almelo Scoop Welzijn Almelo Buurtrestaurant, Basisschool De Egbertus/Radboudschool Aanleiding Deze prik is een extra impuls om het voedingsgedrag van kinderen en hun ouders te beïnvloeden en sluit aan bij prik 2 het Buurtrestaurant. Op de Brede Buurtschool in De Riet worden al smaaken kooklessen gegeven als verlengde schooldagactiviteit. De lessen die in het kader van de Sociale Herovering worden gegeven zijn voor kinderen die niet op de Brede Basisschool zitten. Scoop Welzijn is gevraagd de lessen uit te werken en te verzorgen. Een medewerkster van Scoop heeft de andere basisschool in De Riet bezocht en de kinderen verteld wat de smaak- en kooklessen inhouden. Vijfentwintig kinderen hebben zich spontaan aangemeld. De lessen worden gegeven in de keuken van het Buurtrestaurant in De Riet. Budget Aantal kinderen Duur traject euro Drie trajecten in totaal 35 kinderen weken pagina 32 I Smaak- en kooklessen

20 Lesonderdelen Tijdens het lesprogramma komt aan de orde: Wat is smaak? De kinderen doen verschillende smaakproefjes; Kennismaking met de schijf van vijf; Ingrediënten inkopen in de supermarkt om een gezonde maaltijd te maken; Zelf leren koken; De voor- en nadelen van vers en kant-en-klaar producten. De kinderen maken een verse soep en vergelijken de smaak met soep uit blik; De kinderen maken samen met de kok van het Buurtrestaurant een maaltijd in het Buurtrestaurant en helpen met de bediening. Zij maken ook de menukaarten. Levensecht leren, zelf doen en ervaren De eerste serie smaak- en kooklessen bestaat uit een klassikaal gedeelte en een gedeelte waarin leerlingen proefjes doen of koken. De kinderen vinden het veel lijken op leren op school en willen liever meteen aan de slag in de keuken. In de twee en derde serie smaak- en kooklessen is het programma aangepast. Elke week wordt iets lekkers gekookt. Tussen de bedrijven door, bijvoorbeeld als iets in de oven staat, doen de kinderen proefjes en smaaktesten. Op die manier komt de leerinhoud spelenderwijs aan de orde. In het kader van levensecht leren zijn de kinderen op bezoek geweest bij een biologische boerderij. Ze hebben zelf allerlei groenten van het land gehaald. Veel animo voor lessen Het animo voor de smaak- en kooklessen is groot. Aan de eerste en tweede serie hebben respectievelijk 13 en 14 kinderen meegedaan. In verband met de keuken is het optimale aantal kinderen acht. Kinderen, maar ook ouders reageren positief. Twee ouders hebben zich na de eerste serie aangemeld als vrijwilliger. Zij helpen de jongerenwerkster die de smaak- en kooklessen geeft. Leerervaringen projectorganisatie Na een hele dag school willen kinderen vooral doen. Flexibiliteit in de opzet en de uitvoering van het lesprogramma is belangrijk. Smaak- en kooklessen I pagina 33

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Jaarverslag Stichting jij bent TOV! 2015. Auteur: Wendy Verkerk- Klein

Jaarverslag Stichting jij bent TOV! 2015. Auteur: Wendy Verkerk- Klein Jaarverslag Stichting jij bent TOV! 2015 Auteur: Wendy Verkerk- Klein Voorwoord Voor u ligt het eerste jaarverslag van TOV te Tiel. Februari 2015 is stichting Jij bent TOV opgericht waardoor we dit jaar

Nadere informatie

Iedereen moet kunnen meedoen

Iedereen moet kunnen meedoen Nieuwe wet voor maatschappelijke ondersteuning in uw gemeente Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Inhoud 2 Voorwoord 5 Wat is de Wmo? 5 Waarom is de Wmo belangrijk? 9 Negen taken voor uw

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

met de wmo doet iedereen gewoon mee

met de wmo doet iedereen gewoon mee De Wet maatschappelijke ondersteuning eenvoudig verteld Dit boekje met informatie over de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) legt de belangrijkste onderdelen van de Wmo uit. Wilt u meer weten over

Nadere informatie

Je talenten komen tot bloei bij Bloesem Theehuis Sterker in de samenleving.

Je talenten komen tot bloei bij Bloesem Theehuis Sterker in de samenleving. Je talenten komen tot bloei bij Bloesem Theehuis Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Rita deed werkervaring op bij Bloesem Theehuis in Herpen. Gasten genieten er van de lekkerste thee, taart en

Nadere informatie

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling.

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Leerzaam, leuk, nieuwe contacten opgedaan, nieuwe ideeën. Het open Space concept is geweldig. Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Ontspannen maar

Nadere informatie

De spin in het web. Handreiking. voor werkers die direct. aan de slag willen met. de sociale netwerken van. mensen met verstandelijke

De spin in het web. Handreiking. voor werkers die direct. aan de slag willen met. de sociale netwerken van. mensen met verstandelijke De spin in het web Handreiking voor werkers die direct aan de slag willen met de sociale netwerken van mensen met verstandelijke beperkingen Anne Wibaut, Willy Calis Ad van Gennep Inleiding Wij hebben

Nadere informatie

TRAJECT OP MAAT INVESTEREN IN JEUGD

TRAJECT OP MAAT INVESTEREN IN JEUGD Eigen kracht, motivatie, vertrouwen, nieuwe mogelijkheden, ontdekken en ontwikkelen van talenten JEUGD & ONDERWIJS TRAJECT OP MAAT INVESTEREN IN JEUGD Gemeente s Hertogenbosch Afdeling Jeugd en Onderwijs

Nadere informatie

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7 SAMEN STA JE STERK SUPPORT FRYSLÂN BELEIDSPLAN 2015-2017 INLEIDING Maatjesproject Support Fryslân startte in 2001 als onderdeel van Solidair Fryslân. Per 1 januari 2014 is Support Fryslân een zelfstandige

Nadere informatie

Wij doen veel voor de school en de school doet veel voor ons

Wij doen veel voor de school en de school doet veel voor ons 12 Sardes Speciale Editie nummer 13 juni 2012 Karin Hoogeveen (Sardes) Ouders en de Van Ostadeschool in Den Haag Wij doen veel voor de school en de school doet veel voor ons In opdracht van de gemeente

Nadere informatie

Het beste uit jezelf

Het beste uit jezelf Het beste uit jezelf 2 3 Met elkaar bouwen aan het Huis van Philadelphia Philadelphia wil dat mensen met een beperking gelukkig kunnen zijn en het beste uit zichzelf kunnen halen. Daarom doen we ons werk

Nadere informatie

Voorbeeldadvies Cijfers

Voorbeeldadvies Cijfers Voorbeeldadvies GGD Twente heeft de taak de gezondheid van de Twentse jeugd, volwassenen en ouderen in kaart te brengen. In dit kader worden diverse gezondheidsmonitoren afgenomen om inzicht te verkrijgen

Nadere informatie

Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in

Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in LINDA AMMERLAAN KINDERVOEDINGSCOACH Inleiding Wie ben ik? Als moeder van 2 kinderen weet ik hoe lastig het is om in deze tijd je kinderen gezond te laten opgroeien.

Nadere informatie

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING In gesprek met elkaar. Uitwerking van de stellingen. De onderstaande stellingen hebben we deze avond besproken onder elke stelling staan een aantal opmerkingen die

Nadere informatie

Unal College. Professionele zorg, aandacht voor culturele achtergrond

Unal College. Professionele zorg, aandacht voor culturele achtergrond Unal College Trainingen en werkbegeleiding aan (jong) volwassenen met een verstandelijke beperking Unal College Professionele ondersteuning en training met aandacht voor culturele achtergrond voor (jong)

Nadere informatie

ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN. De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa

ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN. De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa WIJ ZIJN IXTA NOA IXTA NOA. OFTEWEL IK STA NIEUW. IXTA NOA IS EEN EIGENZINNIGE VERZAMELING VAN MENSEN DIE ZELFBEWUST EN

Nadere informatie

ANTES ONDERSTEUNING - HUISHOUDEN - FINANCIËN - WERK - GEZONDHEID - WONEN

ANTES ONDERSTEUNING - HUISHOUDEN - FINANCIËN - WERK - GEZONDHEID - WONEN ANTES ONDERSTEUNING - HUISHOUDEN - FINANCIËN - WERK - GEZONDHEID - WONEN De juiste keuze voor u! ONDERSTEUNING & BEGELEIDING WMO ROTTERDAM www.antesgroep.nl/rotterdam INHOUD SOCIAAL EN PERSOONLIJK FUNCTIONEREN

Nadere informatie

Doelstellingen. dans gemaakt.

Doelstellingen. dans gemaakt. Capoeira Kids Capoeira-Kids zorgt ervoor dat jongeren die in dezelfde buurt wonen, maar niet met elkaar naar school gaan, elkaar toch leren kennen. Jongeren werken intensief samen in een sportproject waarin

Nadere informatie

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst!

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal doet meer In Utrecht wonen meer dan 15.000 volwassenen

Nadere informatie

Perspectief op gewoon leven. Wat we leren van evaluaties

Perspectief op gewoon leven. Wat we leren van evaluaties Perspectief op gewoon leven Wat we leren van evaluaties Stichting Perspectief, juni 2005 Aanleiding De LFB komt op voor de belangen van mensen met een verstandelijke beperking. De LFB heeft de ervaring

Nadere informatie

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten werkt voor en met bewoners in wijken en buurten Oma Geertje vertelt. 2 Welbions: we werken er allemaal. Wij zijn dé woningcorporatie van Hengelo en verhuren meer dan 13.000 woningen aan in totaal 25.000

Nadere informatie

Beleidsplan TOV 2016. Auteur: Wendy Verkerk Klein

Beleidsplan TOV 2016. Auteur: Wendy Verkerk Klein Beleidsplan TOV 2016 Auteur: Wendy Verkerk Klein Voorwoord Voor u ligt het beleidsplan van stichting jij bent TOV! TOV eten en TOV boeken zijn onlosmakelijk verbonden met de stichting. Dit plan beschrijft

Nadere informatie

Klanttevredenheid. Maaltijdvoorziening

Klanttevredenheid. Maaltijdvoorziening 2013 Klanttevredenheid Maaltijdvoorziening Stichting Welzijn Ouderen Soest Molenstraat 8c 3764 TG Soest 035 60 23 681 info@swos.nl www.swos.nl KvK 41189265 In augustus 2013 is aan 208 gebruikers van de

Nadere informatie

Advies WMO raad Haarlem op nota. Welzijnswerk klaar voor toekomst.

Advies WMO raad Haarlem op nota. Welzijnswerk klaar voor toekomst. WMO raad Haarlem op nota Welzijnswerk klaar voor toekomst. Inleiding De Wmo-raad Haarlem heeft met belangstelling kennis genomen van de nota Welzijnswerk klaar voor de toekomst. De Wmo-raad adviseert positief

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Begeleiding, wonen en dagbesteding voor mensen met een verstandelijke beperking

Begeleiding, wonen en dagbesteding voor mensen met een verstandelijke beperking Begeleiding, wonen en dagbesteding voor mensen met een verstandelijke beperking Wij zíjn er voor jou Prezzent ondersteunt je om zo zelfstandig mogelijk te wonen, op onze woonlocaties of met ambulante begeleiding.

Nadere informatie

Dagbesteding Psychogeriatrie

Dagbesteding Psychogeriatrie Dagbesteding Psychogeriatrie Contact: Stichting Rosengaerde Pastoriestraat 1 7721 CT DALFSEN Telefoon algemeen (0529) 431541 Telefoon keuken (0529) 432514 Fax (0529) 432937 e-mail Internet Info@rosengaerde.nl

Nadere informatie

Sociale Herovering Almelo De Riet

Sociale Herovering Almelo De Riet Sociale Herovering Almelo De Riet Van Bevrijding naar Herovering De bevrijders trokken in de Tweede Wereldoorlog Almelo binnen vanuit de Riet. Een buurt waar het ondergronds verzet sterk aanwezig was.

Nadere informatie

Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter?

Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter? Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter? Inleiding In deze notitie staan de tips en adviezen uit het project Samen op zoek naar verandering. Ze zijn het resultaat

Nadere informatie

Draaiboek Maatschappelijke stages voor stagebieders De Vrijwilligerscentrale Deventer, oktober 2009. Inhoud

Draaiboek Maatschappelijke stages voor stagebieders De Vrijwilligerscentrale Deventer, oktober 2009. Inhoud Draaiboek Maatschappelijke stages voor stagebieders De Vrijwilligerscentrale Deventer, oktober 2009 Inhoud 1. Oriëntatie op de maatschappelijke stage 2. Eigen visie ontwikkelen 3. Afstemming zoeken 4.

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Met de wervingscirkel kun je stap voor stap een wervingsactie voorbereiden:

Met de wervingscirkel kun je stap voor stap een wervingsactie voorbereiden: Wervingscirkel 1 Veel vrijwilligersorganisaties hebben probelemen met het werven van vrijwilligers. Je hebt tenslotte geen baan te bieden met salaris, maar je biedt een vorm van vrijetijdsbesteding. In

Nadere informatie

Verslag werkbezoek Project: mobiele keuken Iasi (R) 9 november tot en met 15 november 2014

Verslag werkbezoek Project: mobiele keuken Iasi (R) 9 november tot en met 15 november 2014 Verslag werkbezoek Project: mobiele keuken Iasi (R) 9 november tot en met 15 november 2014 November 2014 1 Inleiding Tijdens het werkbezoek van 9 november tot en met 15 november 2014 is verder uitvoering

Nadere informatie

Het koken en eten mag je zelf doen, maar ik begeleid je daarbij. Stap voor stap.

Het koken en eten mag je zelf doen, maar ik begeleid je daarbij. Stap voor stap. Het koken en eten mag je zelf doen, maar ik begeleid je daarbij. Stap voor stap. EET PALEO 3 Inhoudsopgave Inleiding 6 Mijn Paleo verhaal 8 De 7 stappen in het kort 12 Stap 1 Richt je op de praktijk 14

Nadere informatie

Horeca en Facility 2016/2017

Horeca en Facility 2016/2017 novacollege.nl/horecafacility Facilitair management Gastheer/gastvrouw Horeca management en ondernemen Kok Horeca en Facility 2016/2017 Op het Nova College leer ik niet alleen veel over eten, drinken en

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Rapport Tevredenheidsmeting Niet-geïndiceerde Dagopvang Appingedam

Rapport Tevredenheidsmeting Niet-geïndiceerde Dagopvang Appingedam Rapport Tevredenheidsmeting Niet-geïndiceerde Dagopvang Appingedam Inleiding Voor u ligt het rapport met de uitkomst van de tevredenheidsmeting uitgevoerd door de afdeling BK&I van ZhgN onder deelnemers

Nadere informatie

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave

Nadere informatie

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Dinsdag 10 november 2015 Vanaf 12.00 uur Grolsch Veste Colosseum 65 7521 PP ENSCHEDE (ingang kanaalzijde) Om kennis over de

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen Hoofdstuk 2 Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen 48 Gangbare uitdrukkingen bij contact maken en onderhandelen De meeste zinnen die in dit overzicht staan, zijn formeel. U kunt deze

Nadere informatie

Vooruit in Hoograven: een interview met Mark Verhoef

Vooruit in Hoograven: een interview met Mark Verhoef Verslag Utrecht Hoograven Activiteitenmarkt Hart van Hoograven, 18 november 2015 Op woensdag 18 november organiseerde Vooruit een activiteitenmarkt in het Hart van Hoograven, waarbij vrijwilligers, professionals

Nadere informatie

Stichting Natuur, Tijd en Tafel. Tijd voor Eten. Jaarverslag 2009

Stichting Natuur, Tijd en Tafel. Tijd voor Eten. Jaarverslag 2009 Stichting Natuur, Tijd en Tafel Tijd voor Eten Jaarverslag 2009 Utrecht, maart 2010 Inleiding In 2009 heeft de stichting Natuur, Tijd en Tafel (NTT) zich gericht op de uitvoering van de pilot Tijd voor

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Voeding

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Voeding Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Voeding School: Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Hoofdstuk 19. Welzijnsorganisatie

Hoofdstuk 19. Welzijnsorganisatie Hoofdstuk 19. Welzijnsorganisatie Samenvatting Ongeveer de helft van de Leidenaren heeft wel eens gehoord van de Leidse Welzijnsorganisatie. In 2001 lag de bekendheid op 43%. De bekendheid is het grootst

Nadere informatie

Portfolio: Praktijkervaring > Ervaringen Jaar 2

Portfolio: Praktijkervaring > Ervaringen Jaar 2 Portfolio: Praktijkervaring > Ervaringen Jaar 2 Visrestaurant De Viskêête Tijdsperiode: 2006 tot heden Locatie: Havendijk 36, 4401 NS Yerseke Website: www.pietvanoost.nl Competenties: Stressbestendigheid,

Nadere informatie

Oogst Netwerkborrel Samenwerkingspartners Nieuwland

Oogst Netwerkborrel Samenwerkingspartners Nieuwland Oogst Netwerkborrel Samenwerkingspartners Nieuwland 4 februari 2016 Thema: Hoe kunnen wij een stevigere sociale samenwerking en effectieve zorg in de wijk bevorderen? Op 4 februari 2016 werd een netwerkborrel

Nadere informatie

Dagbesteding en dagbehandeling in Rotterdam

Dagbesteding en dagbehandeling in Rotterdam Dagbesteding en dagbehandeling in Rotterdam In Rotterdam wonen veel actieve senioren. Bent u één van hen? Voor u wil Lelie zorggroep graag het bruisende middelpunt van de wijk zijn! Wij doen dit door activiteiten

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Deze cirkel bestaat uit vijf stappen die u kunt doorlopen om uw wervingscampagne systematisch op te zetten. Waar wil je vrijwilligers voor werven?

Deze cirkel bestaat uit vijf stappen die u kunt doorlopen om uw wervingscampagne systematisch op te zetten. Waar wil je vrijwilligers voor werven? Werving U wilt nieuwe vrijwilligers werven. Mensen die één keer aan een actie meedoen, mensen waar u af en toe een beroep op kunt doen, of mensen die voor langere tijd willen meewerken. U wilt hen in elk

Nadere informatie

Activiteiten Jaarverslag 2013

Activiteiten Jaarverslag 2013 Activiteiten Jaarverslag 2013 Inhoudsopgave 1 Een bezoek van de wethouder 2 Project Kunst en Cohesie 3 Bewonersdag 4 Bijeenkomst met de wijkbewoners 5 Burendag 6 Culturele thee avonden 7 De tafel van één

Nadere informatie

Grootouderbetrokkenheid Connecting Generations stimuleert de persoonlijke ontwikkeling van kinderen door de kracht van levenservaring en aandacht.

Grootouderbetrokkenheid Connecting Generations stimuleert de persoonlijke ontwikkeling van kinderen door de kracht van levenservaring en aandacht. Connecting Generations Grootouderbetrokkenheid Connecting Generations stimuleert de persoonlijke ontwikkeling van kinderen door de kracht van levenservaring en aandacht. Connecting Generations is een individueel

Nadere informatie

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF SANNE NIEMER & EMMA VAN DEN EYNDE FEBRUARI 2015 Introductie In het najaar van 2014 is in 8 steden, op 10 locaties de pilot LEFF uitgevoerd. In deze factsheet worden

Nadere informatie

De Islam en de omgeving

De Islam en de omgeving De Islam en de omgeving POSE-2 ISLAM HAV0/VWO 4 - CSG CALVIJN GODSDIENST Presenteer een actueel onderwerp aan de klas dat te maken heeft met de islam in de Nederlandse samenleving, en leg vervolgens een

Nadere informatie

Gezondheidscentrum Kruisstraat 23a, 5502 JA Veldhoven

Gezondheidscentrum Kruisstraat 23a, 5502 JA Veldhoven CURSUSAANBOD Voorjaar2012 Gezondheidscentrum Kruisstraat 23a, 5502 JA Veldhoven Cursusaanbod in Zeelst Gezondheidscentrum de Bolzen start dit jaar met het geven van cursussen, workshops en lezingen. De

Nadere informatie

Opleidingsprogramma De Wmo-professional

Opleidingsprogramma De Wmo-professional Kennis van de Overheid Opleidingsprogramma De Wmo-professional Gekanteld werken Leren gekanteld werken Het werk van de professional in de frontlinie van zorg en welzijn verandert ingrijpend. Niet helpen

Nadere informatie

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: APQ rapportage Naam: Bea Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea Voorbeeld / 16.06.2015 / APQ rapportage 2 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in jouw inzetbaarheid. We bespreken hoe

Nadere informatie

Nieuwsbrief nr. 3, september 2013. Hoge opkomst ontbijtbijeenkomsten Aalsmeer en Amstelveen

Nieuwsbrief nr. 3, september 2013. Hoge opkomst ontbijtbijeenkomsten Aalsmeer en Amstelveen Nieuwsbrief nr. 3, september 2013 Hoge opkomst ontbijtbijeenkomsten Aalsmeer en Amstelveen Amstelveen, donderdagochtend 29 augustus om 7.45 uur s ochtends op het plein voor het raadhuis. Een vriendelijk

Nadere informatie

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder!

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! Als we over cliënten praten, bedoelen we kinderen, jongeren en hun ouders. Als we over ouders praten, bedoelen we ook eenoudergezinnen, verzorgers, voogden en/of

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Lady s Sport. Een Gorinchems initiatief!

Lady s Sport. Een Gorinchems initiatief! Lady s Sport Een Gorinchems initiatief! Hoe is het initiatief ontstaan? Dit initiatief is ontstaan vanuit de behoefte van een Turkse en een Marokkaanse dame. Zij wilden dolgraag sporten, maar met aandacht

Nadere informatie

Welkom. Presentatie wijkteams in de gemeente Leeuwarden en hoe zij de financiële hulpverlening hebben ingericht

Welkom. Presentatie wijkteams in de gemeente Leeuwarden en hoe zij de financiële hulpverlening hebben ingericht Welkom Presentatie wijkteams in de gemeente Leeuwarden en hoe zij de financiële hulpverlening hebben ingericht Inhoud Inrichting werkwijze wijkteams Leeuwarden Verdieping in schuldhulpverlening Verdieping

Nadere informatie

Rapportage Huisbezoek Allochtone Ouderen 60+ 2010-2012

Rapportage Huisbezoek Allochtone Ouderen 60+ 2010-2012 Rapportage Huisbezoek Allochtone Ouderen 60+ 2010-2012 Almelo, juli 2012 Rapportage Huisbezoek Allochtone Ouderen 60+ 2010-2012 In 2006 is Scoop gestart met het bezoeken van 75-plussers in de gemeente

Nadere informatie

Het verkoop-adviesgesprek. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Verkopen

Het verkoop-adviesgesprek. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Verkopen Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over verkopen aan en adviseren van gasten in horecabedrijven. Oftewel: het verkoopadviesgeprek. Wat wordt er van je verwacht? Na het bestuderen van deze kaart

Nadere informatie

Hoe bent u bij Little People terecht gekomen?

Hoe bent u bij Little People terecht gekomen? Resultaten enquête Little People Hoe bent u bij Little People terecht gekomen? Via internet Via kennissen/vrienden/bekenden Anders nl. 33% 24% 43% Anders nl. Via directeur Paesacker Advertentie krant Via

Nadere informatie

Beter voorkomen dan genezen.

Beter voorkomen dan genezen. Hoe raar is dat? Zorgorganisaties zijn er om mensen beter te maken, beter te laten functioneren en zich beter te laten voelen. Natuurlijk zijn allereerst de zorg en begeleiding daar op gericht, maar zou

Nadere informatie

Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken. Ervaringen uit het veld

Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken. Ervaringen uit het veld Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken Ervaringen uit het veld Overzicht programma Wie ben ik: - Philip Stein - masterstudent sociologie - afgerond A&O-psycholoog Programma: - half uur presentatie,

Nadere informatie

iedereen kan meedoen aan de maatschappij en zelfstandig kan blijven wonen. Het gaat bijvoorbeeld om mensen met beperkingen

iedereen kan meedoen aan de maatschappij en zelfstandig kan blijven wonen. Het gaat bijvoorbeeld om mensen met beperkingen Gemeente Almelo Gemeente Almelo De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) zorgt ervoor dat iedereen kan meedoen aan de maatschappij en zelfstandig kan blijven wonen. Het gaat bijvoorbeeld om mensen met

Nadere informatie

6. Schuldhulpverlening

6. Schuldhulpverlening 6. Schuldhulpverlening Sociale Hulpverlening in de inloophuizen Het komt helaas meer en meer voor dat mensen financieel en/of emotioneel in de zorgen raken of in een sociaal isolement terecht komen en

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk

Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk De jongeren die zich aanmelden bij Maljuna Frato hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt en hebben weinig of geen zicht op hun mogelijkheden, kwaliteiten

Nadere informatie

Zo maak je van de maaltijd een heerlijk samenzijn

Zo maak je van de maaltijd een heerlijk samenzijn Zo maak je van de maaltijd een heerlijk samenzijn Tekst en recept copyright Annemarie Lutters Dit e-book mag je delen en/of publiceren mits je mij als bron vermeldt of een weblink legt naar http://www.blijaantafel.nl

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Doelgoep: Iedereen, maar in het bijzonder mensen met een beperking, ouderen en chronisch zieken.

Doelgoep: Iedereen, maar in het bijzonder mensen met een beperking, ouderen en chronisch zieken. Goed voorbeeld De Haamen Thema: - Sport- Zorg - Sport en gezondheid - Decentralisaties - Wmo Doelgoep: Iedereen, maar in het bijzonder mensen met een beperking, ouderen en chronisch zieken. Waar: Sportzone

Nadere informatie

The University Hospital of Crete

The University Hospital of Crete The University Hospital of Crete In Heraklion, Griekenland Snuffel stageverslag Snuffel stageverslag November/december 2012 The University Hospital of Crete Student: Bonnie Oosterveld Nummer: 10004726

Nadere informatie

Hoi allemaal, Groetjes, Kim

Hoi allemaal, Groetjes, Kim Even voorstellen Ik heet Harjon van den Poll, ben 38 jaar, getrouwd en vader van twee kinderen. Ik ben creatief, ondernemend, sociaal en sportief. Mijn passie is om mensen te laten ervaren wat ze willen

Nadere informatie

Buddy-plan Handreiking

Buddy-plan Handreiking Buddy-plan Handreiking Inleiding Het CDA staat naast onze ouderen: Wij zijn er voor u! Met die boodschap reiken we ouderen de helpende hand, als ze die nodig hebben. Door naar hun zorgen te luisteren,

Nadere informatie

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat?

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat? Spiegelgesprek Wie en wat? Luisteren naar ervaringen van cliënten kan de kwaliteit van de zorg en het aanbod sterk verbeteren. Jongeren en ouders vertellen tijdens het spiegelgesprek aan de hand van een

Nadere informatie

Bewegend leren is beter presteren

Bewegend leren is beter presteren Bewegen en leren op de Lea Dasbergschool te Arnhem Bewegend leren is beter presteren Onder dit motto brengen groepsleerkracht Niels Holleboom en vakleerkracht Joris te Molder leren en bewegen (in die volgorde)

Nadere informatie

Samen de samenleving sterker maken. Estinea, partner in het sociaal domein

Samen de samenleving sterker maken. Estinea, partner in het sociaal domein Samen de samenleving sterker maken Estinea, partner in het sociaal domein Estinea biedt professionele ondersteuning aan mensen met een beperking. Meedoen? Gewoon doen! Meedoen is niet voor iedereen vanzelfsprekend.

Nadere informatie

Introduceren thema Voeding en Bewegen. Wat doe je als leerkracht? Omschrijving van de opdracht: Thema: Voeding en bewegen

Introduceren thema Voeding en Bewegen. Wat doe je als leerkracht? Omschrijving van de opdracht: Thema: Voeding en bewegen Natuur & Techniek Mijn lijf: Voeding en bewegen Omschrijving van de opdracht: Introductie Thema: Voeding en bewegen In dit thema staan de volgende hogere orde denkvragen centraal rondom voeding en bewegen:

Nadere informatie

Terugblik op het Schoolcafé Andere Schooltijden, 23 mei 2013

Terugblik op het Schoolcafé Andere Schooltijden, 23 mei 2013 Terugblik op het Schoolcafé Andere Schooltijden, 23 mei 2013 Op 23 mei woonden circa 30 ouders het 'Schoolcafe' over andere schooltijden bij. Net als veel andere scholen, oriënteert ook De Schelven zich

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

Instructieboek Koken. Voor de Mpower-coach

Instructieboek Koken. Voor de Mpower-coach Instructieboek Koken Voor de Mpower-coach juni 2014 Mpower-coach Instructieboek Versie 1.2014 blz. 2 Inhoud: Inhoudsopgave blz. 3 Mpower-coach blz. 5 Thema koken : blz. 7 Module 0: Beginnen met koken blz.

Nadere informatie

Flexibiliteit! Kwaliteit! Gastvrijheid! Kostenbesparing!

Flexibiliteit! Kwaliteit! Gastvrijheid! Kostenbesparing! Flexibiliteit! Kwaliteit! Gastvrijheid! Kostenbesparing! Flavours to go Het flexibele concept voor uw interne catering waar u de smaak van te pakken krijgt! Flexibiliteit! Kwaliteit! Gastvrijheid! Kostenbesparing!

Nadere informatie

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010 Senioren ontmoeten elkaar Verslag van 2 oktober 2010 Meer overeenkomsten dan verschillen Dit is, in het kort, de conclusie van de lunchbijeenkomst Senioren ontmoeten elkaar 1 op 2 oktober 2010. De lunchbijeenkomst

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

Nadere informatie

Deel 2. Gevolgd onderwijs pag. 9 2.1 onderwijs op dit moment pag. 10

Deel 2. Gevolgd onderwijs pag. 9 2.1 onderwijs op dit moment pag. 10 Van: Klas: 1 Inhoud: Handleiding Portfolio pag. 3 Deel 1. Dit ben ik pag. 6 Deel 2. Gevolgd onderwijs pag. 9 2.1 onderwijs op dit moment pag. 10 Deel 3. Ervaringen pag. 11 3.1 stage (binnen schooltijd)

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Maatwerk voor nieuwe ROS-adviseurs Informatiebijeenkomst en Leergang 2013

Maatwerk voor nieuwe ROS-adviseurs Informatiebijeenkomst en Leergang 2013 Maatwerk voor nieuwe ROS-adviseurs Informatiebijeenkomst en Leergang 2013 Leergang Procesbegeleiding samenwerking, organisatie en innovatie in de eerste lijn voor nieuwe ROS-adviseurs (code L13-2) Voor

Nadere informatie

Of misschien zoek je een leuke werkplek of dagbesteding voor jezelf of voor een familielid. Of je wilt iets zinnigs doen in je vrije tijd.

Of misschien zoek je een leuke werkplek of dagbesteding voor jezelf of voor een familielid. Of je wilt iets zinnigs doen in je vrije tijd. Welkom bij De Zijlen Wie wil het niet? Wonen in een prettig dorp of in een leuke buurt. Waar je kunt zijn wie je bent en je leven kunt leiden zoals dat bij jou past. Waar je meedoet aan dat wat er om je

Nadere informatie

Thema Kinderen en school

Thema Kinderen en school http://www.edusom.nl Thema Kinderen en school Lesbrief 20. Het adviesgesprek. Wat leert u in deze les? Advies vragen. / woorden die hetzelfde betekenen. Advies geven. / woorden die hetzelfde betekenen.

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 4: Nieuwsbrief 1 (januari 2015) In deze nieuwsbrief aandacht voor:

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 4: Nieuwsbrief 1 (januari 2015) In deze nieuwsbrief aandacht voor: Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 4: Nieuwsbrief 1 (januari 2015) In deze nieuwsbrief aandacht voor: Terugblik Kinderyoga Rots & Water De Sterrenplukmachine Theaterweek Thema avond (hoog)gevoeligheid

Nadere informatie