Ontmantel de mantelzorger

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ontmantel de mantelzorger"

Transcriptie

1 Ontmantel de mantelzorger Maatschappelijk werk en dienstverlening Afstudeeronderzoek Thijs Groot Robert van der Gulik Tamara Kiesewetter

2

3 Colofon Ontmantel de mantelzorger Auteurs: Thijs Groot, Robert van der Gulik, Tamara Kiesewetter, Opleiding: School: Datum: Studiejaar: Maatschappelijk Werk en Dienstverlening InHolland Alkmaar Mei Begeleidend docent MWD: Beoordelend docent MWD: L. van de Weerdhof L. van de Weerdhof In opdracht van: Mantelzorgcentrum Heiloo Begeleiders Expertisecentrum Mantelzorg: T. Oud M. Hobbelt Datum rapportage: 8 Mei 2013 Ontmantel de mantelzorger Wij hebben gekozen voor deze titel omdat de mantelzorger zorgt voor een naaste en dus symbolisch zijn mantel deelt. Met de mantelzorger ontmantelen wordt bedoeld het deels wegnemen of verlichten van de zorgtaak die de mantelzorgers hebben door hen hierbij te ondersteunen. De ontmanteling van de mantelzorger vindt in dit onderzoek plaats door te kijken naar de beweegredenen van mantelzorgers om geen mantelzorgondersteuning aan te vragen voor zichzelf.

4 1 Ontmantel de mantelzorger Inhoudsopgave Colofon Voorwoord Samenvatting Deel 1 - Onderzoeksontwerp Hoofdstuk 1 - Inleiding en inhoudelijke oriëntatie Aanleiding tot het onderzoek Contextbeschrijving Probleemstelling Hoofdvraag Deelvragen Doelstelling Begripsafbakening Leeswijzer Hoofdstuk 2 Onderzoeksontwerp en verantwoording Type onderzoek Onderzoekspopulatie Taakverdeling Beperkingen Dataverzameling Deel 2 Theoretisch kader Hoofdstuk 3 Mantelzorg en mantelzorgondersteuning Wat is mantelzorg en wat houdt het in? Hoe ziet mantelzorg eruit? Ontstaansgeschiedenis Waarom helpen mensen? Hoe wordt iemand mantelzorger? Kerntaken van de mantelzorger Mantelzorgstijlen... 24

5 Ontmantel de mantelzorger De kosten en baten van Mantelzorg Mantelzorgondersteuning (Over)belasting van de mantelzorger Risicogroepen Toekomst Hoofdstuk 4 Leeftijdscategorieën Leeftijd van 12 tot en met 24 jaar Leeftijd van 25 tot en met 64 jaar leeftijd 65 jaar en ouder Deel 3 Praktijkonderzoek Hoofdstuk 5 Inleiding praktijkonderzoek Hoofdstuk 6 Resultaten leeftijdscategorie 12 tot en met 24 jaar Situatie van de mantelzorger Belasting van de mantelzorger Mantelzorgondersteuning Overige resultaten Samenvatting Hoofdstuk 7 - Resultaten Leeftijdscategorie 25 tot en met 64 jaar Situatie van de mantelzorger Belasting van de mantelzorger Mantelzorgondersteuning Overige resultaten Samenvatting Hoofdstuk 8 - Resultaten leeftijdscategorie 65 jaar en ouder Situatie van de mantelzorger Belasting van de mantelzorger Mantelzorgondersteuning Overige resultaten Samenvatting Deel 4 - Beantwoording van de deelvragen Hoofdstuk 9 Beantwoording deelvraag

6 3 Ontmantel de mantelzorger 9.1 Mantelzorg Leeftijdscategorie 12 tot en met 24 jaar Leeftijdscategorie 25 tot en met 64 jaar Leeftijdscategorie 65 jaar en ouder Hoofdstuk 10 Beantwoording deelvraag Leeftijdscategorie 12 tot en met 24 jaar Leeftijdscategorie 25 tot en met 64 jaar Leeftijdscategorie 65 jaar en ouder Hoofdstuk 11 Beantwoording deelvraag Leeftijdscategorie 12 tot en met 24 jaar Leeftijdscategorie 25 tot en met 64 jaar Leeftijdscategorie 65 jaar en ouder Deel 5 Conclusies en aanbevelingen Hoofdstuk 12 Conclusie Leeftijdscategorie 12 tot en met 24 jaar Leeftijdscategorie 25 tot en met 64 jaar Leeftijdscategorie 65 jaar en ouder Overeenkomsten en verschillen Hoofdvraag Hoofdstuk 13 - Aanbevelingen Algemene aanbevelingen Overige aanbevelingen Dankwoord Bibliografie Bijlagen

7 Ontmantel de mantelzorger 4 Voorwoord Voor u ligt het onderzoeksrapport in het kader van ons afstudeeronderzoek van de opleiding HBO Maatschappelijk Werk en Dienstverlening aan Hogeschool Inholland te Alkmaar. Het onderzoek is verricht in opdracht van het Mantelzorgcentrum, regio Noord- Holland Noord. Wij hebben een kwalitatief onderzoek uitgevoerd naar de beweegredenen van mantelzorgers om geen mantelzorgondersteuning aan te vragen. Wij hebben in kaart gebracht wat de behoeftes zijn van mantelzorgers met betrekking tot mantelzorgondersteuning en of deze behoeftes aansluiten bij het aanbod van het Mantelzorgcentrum Heiloo. In het kader van ondersteuning aan de mantelzorger hebben wij ook onderzocht in hoeverre de mantelzorger zich belast of overbelast voelt. Er is gekeken naar de zorgtaken die de mantelzorger verricht, naar de verschillende coping strategieën en naar hoe de mantelzorger die coping strategieën toepast. Wij zijn dankbaar voor de hulp die wij tijdens het onderzoek hebben gehad van het Mantelzorgcentrum Heiloo. Alkmaar, mei 2013 Thijs groot Robert van der Gulik Tamara Kiesewetter

8 5 Ontmantel de mantelzorger Samenvatting Het Mantelzorgcentrum in Heiloo heeft drie studenten Maatschappelijk Werk en Dienstverlening van Hogeschool INholland Alkmaar verzocht om onderzoek te doen naar de beweegredenen van mantelzorgers in de regio Noord- Holland Noord om geen ondersteuning aan te vragen bij hun mantelzorgtaak. Mantelzorg is zorg die niet in het kader van een hulpverlenend beroep wordt gegeven aan een hulpbehoevende door één of meerdere leden van diens directe omgeving, waarbij de zorgverlening direct voortvloeit uit de sociale relatie. Iemand is mantelzorger wanneer er minimaal acht uur per week en/of drie maanden lang wordt gezorgd. De duur en de intensiteit van de mantelzorgtaak lopen erg uiteen. Er is in het onderzoek gekozen voor een onderverdeling in drie leeftijdscategorieën: Mantelzorgers in de leeftijd van 12 tot en met 24 jaar Mantelzorgers in de leeftijd van 25 tot en met 64 jaar Mantelzorgers in de leeftijd van 65 jaar en ouder Er is voor deze leeftijdscategorieën gekozen omdat problemen waar jonge mantelzorgers tegenaan lopen, kunnen ontstaan in de overgang naar zelfstandigheid. Voor de leeftijdscategorie van 25 tot en met 64 jaar is verondersteld dat zij hun mantelzorgtaak veelal combineren met een baan. Voor de laatste leeftijdscategorie is gekozen omdat dit pensioensgerechtigden betreft. Dit veronderstelt dat er meer tijd is om mantelzorg te bieden. De zorg ziet er dan heel anders uit omdat het, meer dan in de andere leeftijdscategorieën, zou gaan om hulp voor een partner. De hulpbehoeften van de mantelzorger hangen in sterke mate af van de belasting die wordt ervaren. Gebleken is dat de belasting niet wordt beïnvloed door factoren als geslacht, leeftijd, inkomen, opleidingsniveau en verblijfplaats. Het hangt af van de gezondheid van de mantelzorger en de manier waarop diegene coping strategieën toepast. Hiermee wordt de manier waarop wordt omgegaan met stress en problemen bedoeld. Het kunnen terugvallen op steun van het sociale netwerk, het vertrouwen hebben in het kunnen oplossen van problemen en het kunnen herdefiniëren van problemen zijn factoren die de belasting van de mantelzorger verminderen. Daardoor zal minder snel een beroep worden gedaan op mantelzorgondersteuning en kan het sociale netwerk worden aangemerkt als beweegreden om geen mantelzorgondersteuning aan te vragen. De belangrijkste conclusie van dit onderzoek is het feit dat mantelzorgers onbekend zijn met het begrip mantelzorgondersteuning, het aanbod mantelzorgondersteuning, het Mantelzorgcentrum

9 Ontmantel de mantelzorger 6 en haar diensten. Voor alle leeftijdscategorieën is naar voren gekomen dat deze onbekendheid de grootste beweegreden is om geen mantelzorgondersteuning aan te vragen. Daarnaast is in kaart gebracht welke hulpbehoeften de mantelzorgers hebben. Hieruit blijkt dat deze vanuit de acht basisfuncties van mantelzorgondersteuning aansluiten op het hulpaanbod van het Mantelzorgcentrum in Heiloo. Behoefte aan informatie en praktische hulp wordt bij alle leeftijdscategorieën benoemd. De enige basisfunctie die niet terug is te zien in het praktijkonderzoek is materiële hulp. De belangrijkste aanbeveling uit dit onderzoek is het vergroten van de bekendheid over het begrip mantelzorgondersteuning, het aanbod mantelzorgondersteuning, het Mantelzorgcentrum en haar diensten. Om te kunnen bepalen wat de beste strategie is om die bekendheid te vergroten, is een vervolgonderzoek hiernaar aanbevolen.

10 7 Ontmantel de mantelzorger Deel 1 - Onderzoeksontwerp Deel 1 bestaat uit twee hoofdstukken. In hoofdstuk 1 wordt de inleiding en de inhoudelijk oriëntatie beschreven. In hoofdstuk 2 wordt de verantwoording van het onderzoek beschreven.

11 Ontmantel de mantelzorger 8 Hoofdstuk 1 - Inleiding en inhoudelijke oriëntatie 1.1 Aanleiding tot het onderzoek Bij Hogeschool Inholland Alkmaar was bekend dat het Mantelzorgcentrum Heiloo onderzoek wilde laten verrichten dat gericht was op mantelzorgondersteuning. Hogeschool Inholland heeft dit vervolgens aangedragen als mogelijke onderzoeksopdracht voor de opleiding Maatschappelijk werk en dienstverlening. Vanuit het Mantelzorgcentrum waren de begeleiders voor het afstudeeronderzoek Truus Oud en Marjolein Hobbelt. Truus Oud is de directrice van het Mantelzorgcentrum voor de regio Noord- Holland Noord en Marjolein Hobbelt is de voorzitter van het bestuur van het Mantelzorgcentrum. Het Mantelzorgcentrum, regio Noord- Holland Noord, wilde dat er onderzoek werd gedaan naar; de beweegredenen voor mantelzorgers om geen hulp voor henzelf te vragen, terwijl de hulp voor de hulpbehoevende wel gevraagd wordt. Hoe kan deze belemmering worden verkleind of weggenomen bij mantelzorgers om hulp te zoeken en hoe kunnen mantelzorgers gemotiveerd worden om eerder gebruik te maken van de aangeboden ondersteuningsmogelijkheden? Door het onderzoek, kan het Mantelzorgcentrum haar activiteitenaanbod aanpassen op de behoeften van hun klanten. Gezien de omvang van het onderzoek is er door school voor gekozen om dit onderzoek uit te laten voeren door drie personen De opdrachtgever Het Mantelzorgcentrum Heiloo houdt zich bezig met het verspreiden van kennis en het ontwikkelen van een passend aanbod voor mantelzorgers. Het Mantelzorgcentrum is actief in de regio Noord- Holland Noord. Haar doelstelling is het doelmatig organiseren van ondersteuning aan mantelzorgers in de breedste zin van het woord. 1 Zij doen dit door groepsbijeenkomsten en cursussen aan te bieden. Daarnaast verstrekken zij informatie en advies en worden regeltaken overgenomen. De ondersteuning wordt geboden door verschillende mantelzorgmakelaars en een mantelzorgconsulent. 1 het Mantelzorgcentrum z.j. Mantelzorgcentrum.nl, Welkom bij het Mantelzorgcentrum! Opgeroepen op

12 9 Ontmantel de mantelzorger 1.2 Contextbeschrijving Er zijn in Nederland zo een 3,5 miljoen mantelzorgers van 18 jaar of ouder die zorg verlenen aan een naaste. Mantelzorg is: Zorg die wordt gegeven aan een hulpbehoevende door iemand uit diens directe omgeving. 2,6 miljoen van deze mantelzorgers verlenen meer dan acht uur zorg per week en/of doen dit over een periode van drie maanden of langer mantelzorgers voelen zich zwaar- of overbelast. (Mezzo, 2010) Een gevoel van overbelasting betekent voor hen dat de zorg teveel invloed heeft op het dagelijkse functioneren. De zorgverlening gaat hierdoor ten koste van hun gezondheid, hetgeen conflicten oplevert op het werk of in de thuissituatie. (Debbie Oudijk, 2010) Mevr. M. Hobbelt (voorzitter betuur) benoemt dat mantelzorg verlenen geen keuze is, maar het overkomt iemand. Er wordt langdurige zorg geleverd aan iemand uit de directe leefomgeving. Mantelzorgers zijn geen professionals, maar geven onbetaalde zorg omdat zij een persoonlijke band hebben met de hulpbehoevende en de zorg daardoor dus voortvloeit uit de sociale relatie. Het verschil tussen vrijwilligerswerk en mantelzorg is dat er voor vrijwilligerswerk gekozen kan worden en de vrijwilliger vooraf geen band met de hulpbehoevende hoeft te hebben. Ook heeft de vrijwilliger de keuze om de hulp af te stemmen op dagdelen, dagen, uren en wordt hierover een overeenstemming bereikt met de organisatie en de hulpbehoevende. Daarnaast werkt de vrijwilliger in een organisatorisch verband en kan de persoon ervoor kiezen om het contact te beëindigen. (Mezzo, z.j.) Gevolgen voor de mantelzorger Doordat mantelzorg vaak een extra taak is naast de reguliere dagelijkse activiteiten kan het voorkomen dat een mantelzorger zwaar- of overbelast raakt. Hetgeen kan leiden tot stress en fysieke klachten. Als deze stress en fysieke klachten voor een langere periode aanwezig zijn, kan het voorkomen dat de mantelzorger burn- out verschijnselen krijgt. (Expertise centrum mantelzorg, 2009) 1.3 Probleemstelling De directie van Mantelzorgcentrum Heiloo (vertegenwoordigd door mevr. T. Oud) heeft studenten van Hogeschool Inholland gevraagd om te onderzoeken welke beweegredenen er aan ten grondslag liggen om geen gebruik te maken van mantelzorgondersteuning in de regio Noord Holland Noord. Beantwoording van dit probleem voor het Mantelzorgcentrum kan bijdrage leveren aan het bieden van een gepast aanbod van mantelzorgondersteuning.

13 Ontmantel de mantelzorger Hoofdvraag De probleemstelling leidt tot de volgende hoofdvraag: Welke beweegredenen spelen bij mantelzorgers in de regio Noord Holland Noord een centrale rol om geen mantelzorgondersteuning aan te vragen van het Mantelzorgcentrum in Heiloo? 1.5 Deelvragen De hoofdvraag zal worden beantwoord aan de hand van drie deelvragen. Door te onderzoeken wat mantelzorg betekent, welke behoeften mantelzorgers hebben en of het huidige activiteitenaanbod aansluit op die behoeften, kan de hoofdvraag worden beantwoord. De deelvragen luiden: 1. Wat betekent mantelzorg? 2. Welke hulpbehoeften hebben de verschillende mantelzorgers in de leeftijd van jaar, jaar en 65 jaar en ouder binnen mantelzorgondersteuning? 3. In hoeverre sluiten de activiteiten van het Mantelzorgcentrum aan op de behoeften van de verschillende leeftijdscategorieën mantelzorgers? Omdat het onderzoek met drie personen is uitgevoerd, is er een duidelijke verdeling gemaakt voor het beantwoorden van de deelvragen. Deelvraag één bestaat uit een gezamenlijk gedeelte en een individueel gedeelte. Dit houdt in dat er niet alleen informatie is behandeld die van toepassing is op alle leeftijdscategorieën, maar ook theorie die alleen van toepassing is op de specifieke leeftijdscategorieën. Deelvragen twee en drie zijn door iedereen, individueel per leeftijdscategorie beantwoord (Tamara 12-24, Thijs en Robert 65+). De antwoorden op de deelvragen zijn uiteindelijk met elkaar vergeleken om zo overeenkomsten en verschillen te illustreren. Dit is gezamenlijk gedaan en had als doel een totaalbeeld te geven van de doelgroep mantelzorgers. 1.6 Doelstelling Met het Mantelzorgcentrum in Heiloo als basis, is als primaire doelstelling bij mantelzorgers nagegaan welke beweegredenen zij hebben om geen ondersteuning aan te vragen voor zichzelf. Verder is er onderzoek gedaan naar factoren die deze beweegredenen beïnvloeden. Daarnaast is er gekeken naar welke vormen van hulp de mantelzorgers graag zouden willen, mochten zij ondersteuning aanvragen. Uit deze resultaten zijn aanbevelingen geschreven ter bevordering van mantelzorgondersteuning.

14 11 Ontmantel de mantelzorger 1.7 Begripsafbakening Om duidelijk af te bakenen wat er precies wordt bedoeld met de verschillende begrippen die voor dit onderzoek zijn gebruikt, is onderstaande begrippenlijst toegevoegd: Acht basisfuncties van mantelzorgondersteuning De acht manieren waarop de vragen van mantelzorgers zijn ingedeeld. AWBZ Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten. Uit deze wet wordt langdurige zorg voor ouderen, chronisch zieken en gehandicapten betaald. Coping strategieën De verschillende manieren waarop mensen met problemen omgaan. FNV - De Federatie Nederlandse Vakbeweging, een vereniging van vakbonden die de belangen behartigt van werkende en uitkeringsgerechtigden. Informele zorg - Informele zorg is een verzamelnaam voor mantelzorg en vrijwilligerszorg. Binnen de informele zorg ondersteunen en verzorgen mensen elkaar uit vrije wil. Mantelzorgers - Zorgen langdurig en onbetaald voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner, ouder, kind of ander familielid, vriend of kennis. Mantelzorgers zijn geen beroepsmatige zorgverleners, maar geven zorg omdat zij een persoonlijke band hebben met degene voor wie ze zorgen. Mantelzorg is niet de alledaagse zorg voor een gezond kind. Mantelzorg - Mantelzorg is zorg die niet in het kader van een hulpverlenend beroep wordt gegeven aan een hulpbehoevende door één of meerdere leden van diens directe omgeving, waarbij de zorgverlening direct voortvloeit uit de sociale relatie. Het Mantelzorgcentrum - Het kennis- en expertisecentrum voor mantelzorg voor de regio Noord- Holland Noord. Mantelzorgcompliment - Een vergoeding voor mantelzorgers als blijk van waardering voor de zorg die zij verlenen. Mantelzorgondersteuning - Steun voor de mantelzorger die wordt aangeboden door organisaties. Mantelzorgers kunnen hier terecht voor advies, cursussen en informatie. Mezzo Landelijke vereniging voor mantelzorgers en vrijwilligers. Movisie - Een landelijk kennisinstituut en adviesbureau voor maatschappelijke ontwikkeling. Hulpbehoevende De persoon die zorg nodig heeft en in dit onderzoek hulp ontvangt van een mantelzorger. Intensieve hulpverlening Hulpverlening die meer dan 8 uur in de week door de mantelzorger wordt gegeven. Langdurige hulpverlening Hulpverlening die langer dan drie maanden door de mantelzorger wordt gegeven.

15 Ontmantel de mantelzorger 12 Respijtzorg Een vorm van zorg waarbij de taken van een mantelzorger (tijdelijk) geheel worden overgenomen door iemand anders, dit kan een professional zijn of een vrijwilliger. Vrijwilligerswerk Vrijwilligerswerk is werk dat in organisatorisch verband door vrijwilligers wordt uitgevoerd. Vrijwilligers zijn geen mantelzorgers. WMO Wet Maatschappelijke Ondersteuning. Regelt dat mensen met een beperking ondersteuning krijgen. Dit gaat om ouderen, gehandicapten of mensen met psychische problemen. 1.8 Leeswijzer Het rapport is onderverdeeld in vijf verschillende delen. In deel één komt de werkwijze van het onderzoek naar voren. In deel twee wordt het theoretisch kader beschreven. In deel drie kunt u de resultaten van het praktijkonderzoek lezen. Vervolgens wordt in deel vier de beantwoording van de deelvragen behandeld en tot slot worden in deel vijf de conclusies en aanbevelingen beschreven. Deel twee bevat twee hoofdstukken. In het eerste hoofdstuk wordt omschreven wat mantelzorg is en wat mantelzorg inhoudt. U kunt lezen wat de kosten en baten van mantelzorg zijn en waarom mensen er voor kiezen te helpen. Vervolgens worden de kerntaken van mantelzorg en de mantelzorgstijlen beschreven. U kunt daarnaast theorie lezen over mantelzorgondersteuning, de overbelasting van mantelzorgers, welke risicogroepen er zijn en tot slot de toekomst van mantelzorg. In het tweede hoofdstuk leest u theorie over mantelzorg toegespitst op de verschillende leeftijdscategorieën. In deel drie komen de uitkomsten van het praktijkonderzoek aan bod. Dit deel is opgesplitst in vier hoofdstukken. Het eerste hoofdstuk is een inleiding van het praktijkonderzoek. De volgende drie hoofdstukken zijn de resultaten van het onderzoek per leeftijdscategorie. Deel vier van het rapport bevat de beantwoording van de drie deelvragen. Elke deelvraag wordt beantwoord per leeftijdscategorie. Dit deel van het rapport bevat drie hoofdstukken, per deelvraag een hoofdstuk. Tot slot is er deel vijf, waarin zowel de conclusie als de aanbevelingen staan beschreven.

16 13 Ontmantel de mantelzorger Hoofdstuk 2 Onderzoeksontwerp en verantwoording In hoofdstuk 2 wordt het type onderzoek en de onderzoekspopulatie beschreven. Verder staan er in hoofdstuk 2 de taakverdeling en de dataverzameling die leiden tot verduidelijking van het onderzoek. 2.1 Type onderzoek Voor het onderzoek is een kwalitatief onderzoek uitgevoerd, hiervoor is literatuuronderzoek en praktijkonderzoek verricht. Onderdeel van het onderzoek was om te weten te komen wat de beweegredenen van mantelzorgers zijn om geen ondersteuning te vragen bij het verlenen van mantelzorg. Ook is er onderzocht wat de motivatie is om wel of geen mantelzorg te verlenen en waar de mantelzorgers ondersteuning bij zouden willen. Dergelijke vragen laten zich het beste onderzoeken op kwalitatieve wijze (door middel van interviews). (Baarda, Juni 2005) Door met mantelzorgers in gesprek te gaan, kregen zij de ruimte om hun visie, beweegredenen, ervaringen en belevingen omtrent mantelzorgondersteuning te verwoorden. De interviews zijn afgenomen met mantelzorgers die geen mantelzorgondersteuning voor zichzelf ontvingen. Voordat met de interviews (het praktijkonderzoek) is begonnen, is er eerst een literatuuronderzoek uitgevoerd. Het doel hiervan was het verzamelen van gegevens over mantelzorg, mantelzorgondersteuning, waarom mensen helpen en welke factoren van invloed zijn op de belasting van de mantelzorger. 2.2 Onderzoekspopulatie Zoals eerder is omschreven, is een mantelzorger 18 jaar of ouder. Desondanks is er gekozen voor de leeftijd vanaf 12 jaar. Dit omdat het Mantelzorgcentrum eerder een onderzoek heeft gedaan naar mantelzorgers van 12 tot 18 jaar. Zij kwamen erachter dat deze leeftijdscategorie moeilijk te bereiken is en het onderzoek is dan ook niet afgerond. Vanuit het Mantelzorgcentrum kwam daarom de vraag om de leeftijd vanaf 12 jaar mee te nemen. Omdat er wel jongeren onder de 18 jaar zijn, die toch mantelzorger zijn. Deze leeftijdscategorie ging voor dit onderzoek tot en met 24 jaar. De leeftijd van 24 jaar is gekozen omdat problemen, waar mantelzorgers tegenaan lopen, juist ook kunnen ontstaan in de overgang naar zelfstandigheid. Voor de leeftijdscategorie van 25 tot en met 64 jaar is gekozen omdat dit grotendeels werkende mantelzorgers betreft. Zij combineren werk met mantelzorg, dit is een extra belastende factor. Daarom is verondersteld dat zij andere hulpbehoeften hebben dan mantelzorgers in de andere leeftijdscategorieën. (Mezzo, Z.J.)

17 Ontmantel de mantelzorger 14 Er is gekozen voor de leeftijdscategorie van 65 jaar en ouder omdat dit de pensioengerechtigden betreft. Deze leeftijdscategorie heeft andere dagelijkse bezigheden dan de andere leeftijdscategorieën. Er is verondersteld dat deze groep mantelzorgers meer tijd heeft om mantelzorger te zijn en een andere beleving heeft. Ook zou de zorg die wordt verleend, verschillen van de jongere en werkende mantelzorgers. Er is verondersteld dat deze doelgroep veelal hulp biedt aan een partner in dezelfde leeftijdscategorie, daardoor zou de zorg er, vergeleken met de andere leeftijdscategorieën, anders uitzien. 2.3 Taakverdeling Iedere onderzoeker heeft zijn/haar eigen aandeel in het onderzoek gehad. Dit is bewerkstelligd door middel van een leeftijdsverdeling in de doelgroep mantelzorgers, te weten: Tamara Kiesewetter: mantelzorgers in de leeftijd van 12 tot en met 24 jaar Thijs Groot: mantelzorgers in de leeftijd van 25 tot en met 64 jaar Robert van der Gulik: mantelzorgers in de leeftijd van 65 jaar en ouder Voor alle hoofdstukken en onderdelen waarbinnen een onderscheid is gemaakt door middel van leeftijdscategorieën, geldt bovenstaande indeling. Alle overige onderdelen waarbij geen opsplitsing is gemaakt in leeftijdscategorie, zijn door de onderzoekers gezamenlijk uitgewerkt. 2.4 Beperkingen Dit onderzoek is gericht op mantelzorgers in de regio Noord- Holland Noord. Er zijn in totaal 29 interviews afgenomen. Dit aantal is niet representatief genoeg om namens alle mantelzorgers in de regio Noord- Holland Noord conclusies en aanbevelingen te geven aan het Mantelzorgcentrum Heiloo. Binnen de leeftijdscategorie 12 tot en met 24 jaar waren er geen respondenten jonger dan 20 jaar. De resultaten uit het onderzoek gelden alleen voor de bovenlaag van de leeftijdcategorie en hierom is het lastig aan te geven of deze resultaten ook gelden oor de jonge mantelzorgers tussen de 12 en de 20 jaar. Binnen de leeftijdscategorie 25 tot en met 64 jaar waren negen van de elf respondenten tussen de 45 en de 64 jaar. Hierom is het lastig aan te geven of de resultaten ook gelden voor de mantelzorgers tussen de 25 en de 45 jaar. Tijdens het analyseren van de resultaten uit de interviews kwam naar voren dat enkele vragen teveel overeenstemming met elkaar hadden. Daardoor was het soms lastig om informatie van elkaar te scheiden.

18 15 Ontmantel de mantelzorger 2.5 Dataverzameling De dataverzameling is op verschillende manieren uitgevoerd: Boeken en rapporten Binnen het Mantelzorgcentrum was veel literatuur beschikbaar over mantel(zorgondersteuning). Deze literatuur is voornamelijk gebruikt voor het theoretisch kader. Internet Het internet is voornamelijk gebruikt voor het theoretisch kader. Er is op deze wijze voornamelijk gebruik gemaakt van websites, rapporten en wetenschappelijke artikelen. Alle internetbronnen staan vermeld in de bibliografie. Interviews Om aan data te komen zijn in totaal 29 interviews afgenomen met mantelzorgers. De respondenten voor de interviews zijn verworven via persberichten in een weekblad, een jongerenmagazine, via Social Media en uit de eigen omgeving van de onderzoekers. Geen van hen maakte gebruik van de diensten van het Mantelzorgcentrum. 22 mantelzorgers hebben zich naar aanleiding van een persbericht aangemeld voor dit onderzoek. Zeven mantelzorgers zijn door de onderzoekers zelf benaderd. Het aantal interviews betrof zes in de leeftijdscategorie van 12 tot en met 24 jaar. Voor de twee andere leeftijdscategorieën was dit respectievelijk elf en twaalf.

19 Ontmantel de mantelzorger 16 Deel 2 Theoretisch kader Deel twee bestaat uit twee hoofdstukken. In hoofdstuk 3 wordt het theoretische kader over mantelzorg en mantelzorgondersteuning beschreven. In hoofdstuk 4 wordt het theoretisch kader beschreven, toegespitst op de leeftijdscategorieën.

20 17 Ontmantel de mantelzorger Hoofdstuk 3 Mantelzorg en mantelzorgondersteuning Mantelzorg is een breed en veelomvattend begrip. Dit hoofdstuk is gericht op mantelzorg, hoe mantelzorg eruit ziet en wordt vormgegeven, welke vormen van mantelzorgondersteuning er voor mantelzorgers zijn en er is een theoretisch onderscheid gemaakt in de drie verschillende leeftijdscategorieën. Via het literatuuronderzoek is naar voren gekomen hoe de doelgroep mantelzorgers eruit ziet, welke voorzieningen er voor hen zijn en hoe de leeftijdscategorieën onderverdeeld zijn. Verder wordt er duidelijk waarom mensen mantelzorger zijn en wat voor verschillende typen mantelzorgers er zijn. 3.1 Wat is mantelzorg en wat houdt het in? Het begrip mantelzorg is op meerdere manieren op te vatten. Voor dit onderzoek is ervoor gekozen om het begrip zo specifiek mogelijk af te bakenen. De literatuur geeft in grote lijnen dezelfde betekenis, namelijk diegene die wordt gebruikt door Mezzo. De betekenis die wordt gegeven, luidt: Mantelzorg is zorg die niet in het kader van een hulpverlenend beroep wordt gegeven aan een hulpbehoevende door één of meerdere leden van diens directe omgeving, waarbij de zorgverlening direct voortvloeit uit de sociale relatie. 2 Mezzo is een landelijke vereniging voor mantelzorgers en vrijwilligerszorg. Mezzo komt op voor vrijwilligers en voor iedereen die zorgt voor een ander. 80% van alle zorg wordt thuis gegeven door drie miljoen mensen, waar goede belangenbehartiging en ondersteuning nodig is. Mezzo behartigt belangen van mantelzorgers en organisaties die mantelzorgers ondersteunen op landelijk, provinciaal, regionaal en lokaal niveau. Mezzo benoemt dat een persoon mantelzorger is, wanneer er minimaal acht uur per week en/of langer dan drie maanden mantelzorgtaken worden verricht. (Mezzo, z.j.) 2 Mezzo. (2012, januari 1). Over informele zorg. Opgeroepen op februari 14, 2013, van Mezzo:

21 Ontmantel de mantelzorger Hoe ziet mantelzorg eruit? Mantelzorg en vrijwilligerszorg worden samen de informele zorg genoemd. Mantelzorgers en zorgvrijwilligers geven samen ongeveer 80% van de zorg aan mensen thuis. Deze zorg wordt langdurig en onbetaald gegeven. In Nederland zorgen 3.5 miljoen mantelzorgers in 2008 voor een naaste uit hun directe omgeving. In het kort zag de mantelzorg er in 2008 als volgt uit: 3,4 miljoen mantelzorgers verlenen hulp in totaal. 1.4 miljoen mantelzorgers verlenen hulp voor 8 uur of meer per week. 2.3 miljoen mantelzorgers verlenen hulp langer dan 3 maanden. 2.6 miljoen mantelzorgers verlenen hulp voor 8 uur per week en/of meer dan 3 maanden. 1.1 miljoen mantelzorgers verlenen hulp voor 8 uur per week en langer dan 3 maanden. 3 Om een beeld te krijgen van deze cijfers is hieronder een diagram te zien die de intensiteit en langdurigheid van de zorg weergeven. (Sociaal en cultureel planbureau, 2010) Hulpverlening door mantelzorgers in 2008 meer dan 8 uur per week langer dan 3 maanden 8 uur per week en/of 3 maanden 8 uur per week en langer dan 3 maanden Afbeelding 1: Hulpverlening door mantelzorgers in Sociaal en cultureel planbureau. (2010). Het aantal mantelzorgers in In A. d. Debbie Oudijk, Mantelzorg uit de doeken (p. 16). Den Haag: /.

22 19 Ontmantel de mantelzorger Een belangrijk kenmerk van mantelzorg is dat de mantelzorger de hulp geeft aan een hulpbehoevende uit diens directe omgeving. Dit kunnen zijn familie, vrienden, buren, partner, kennissen en collega s. De zorg die gegeven is in 2008 door mantelzorgers ziet er als volgt uit: 40% hulp aan ouder of schoonouder (ruim één miljoen mantelzorgers) 18% zorgt voor een partner 11% zorgt voor (stief/pleeg)kind 15% voor een ander familielid 1 op de 6 geeft hulp aan vrienden, kennissen, collega's of buren (Mezzo, 2010) De meeste hulp gaat naar de ouder of schoonouder van de mantelzorgers. Met de opkomende vergrijzing zal deze doelgroep de komende jaren waarschijnlijk groeien. Mantelzorgers verlenen zorg aan verschillende personen uit diens directe omgeving. Deze zorg ziet er per mantelzorger anders uit. Hoofdzakelijk kan worden gesteld dat de taken die mantelzorgers verlenen er als volgt uitzien: Huishoudelijke taken zoals schoonmaken Verzorgingstaken zoals de hulpbehoevende wassen Sociale taken met de hulpbehoevende langs het ziekenhuis Emotionele steun luisterend oor bieden Coördinerende taken zoals de zorg afstemmen met hulpverleners (Vlist in actie, 2012) 3.3 Ontstaansgeschiedenis Na de tweede wereldoorlog steeg de welvaart in Nederland sterk. De kennis over natuurwetenschappen nam toe en professionele zorgverleners konden steeds meer medische problemen verhelpen. Daarnaast begaven, naast mannen, zich steeds meer vrouwen op de arbeidsmarkt. Door deze ontwikkelingen lieten de professionele zorgvoorzieningen een sterke stijging zien. In de jaren 60 en 70 begon er kritiek te ontstaan op de Nederlandse verzorgingsstaat. Waar lagen nu eigenlijk de grenzen van professionele zorg? Niet alleen in technisch opzicht, maar ook wat betreft de kosten. Om de zorg op langere termijn betaalbaar te blijven houden, zou de zorg anders ingericht moeten worden. Niet alleen qua structuur, maar zeker ook voor wat betreft de Nederlandse zorgcultuur. Met andere woorden, binnen de samenleving zou er weer meer voor elkaar gezorgd moeten worden. Een van de pleitbezorgers van het terug in balans brengen van professionele zorg met zelfzorg en zorg voor en door anderen is professor dokter Johannes Hattinga- Verschure ( ). Hij vond dat mensen te veel gingen vertrouwen en leunen op professionele zorg. Mensen verloren uit het oog wat hun eigen aandeel en verantwoordelijkheid is voor hun gezondheid.

Beleid mantelzorg en vrijwilligers Fener Zorg

Beleid mantelzorg en vrijwilligers Fener Zorg P a g i n a 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1 2. Begrippen 1-2 3. Verschillen tussen mantelzorg en vrijwilligerswerk 2 4. Mantelzorg in Rotterdam 2-3 5. Visie van Fener Zorg op mantelzorg en vrijwilligers

Nadere informatie

Mantelzorg, waar ligt de grens?

Mantelzorg, waar ligt de grens? Mantelzorg, waar ligt de grens? CDA Talentacademie 2014-2015 Anita Relou Wat is volgens het christendemocratisch gedachtengoed de grens van mantelzorg. Inleiding 2015. Een jaar met veel veranderingen in

Nadere informatie

waardering Zwolle Jonge mantelzorgers (jonger dan 18 jaar) zijn in de onderzoeken van de gemeente niet meegenomen,

waardering Zwolle Jonge mantelzorgers (jonger dan 18 jaar) zijn in de onderzoeken van de gemeente niet meegenomen, Zwolle Rapportage Mantelzorg in beeld Resultaten uit onderzoeken onder mantelzorgers 2012 en 2014 De gemeente Zwolle wil de positie van de mantelzorger versterken en hun taak verlichten. Met de komst van

Nadere informatie

Mantelzorgers demografisch

Mantelzorgers demografisch Mantelzorgers demografisch Tot stand gekomen in het kader van het project RAAK-MKB Ontwerpen voor zorgverleners Auteurs Ing. K. Voortman-Overbeek; onderzoeker lectoraat Industrial Design (Saxion) Redactie

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid Driezorg

Mantelzorgbeleid Driezorg Mantelzorgbeleid Driezorg Inleiding Mantelzorg is een belangrijk en omvangrijk deel van de zorg. Naar verwachting neemt het aandeel van mantelzorgers toe in verband met demografische en sociaal-economische

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid ZAB Nederland

Mantelzorgbeleid ZAB Nederland Mantelzorgbeleid ZAB Nederland 1. Inleiding Mantelzorg is een thema dat momenteel veel aandacht krijgt in onze samenleving. Het gaat om zorg die noodzakelijkerwijs langdurig, onbetaald en vanuit een persoonlijke

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid Inovum

Mantelzorgbeleid Inovum Paginanummer: 1 / 5 Mantelzorgbeleid Inovum 1. Doel Geven van duidelijkheid over wie mantelzorgers zijn, wat het verschil is tussen mantelzorgers en vrijwilligers en hoe Inovum en mantelzorgers elkaar

Nadere informatie

Manifest. van de mantelzorger

Manifest. van de mantelzorger Manifest van de mantelzorger Manifest van de Mantelzorger Mantelzorgers zijn mensen die onbetaald en vanuit een persoonlijke band zorgen voor een hulpbehoevende oudere, chronische zieke of gehandicapte

Nadere informatie

Werk&Mantelzorg is een initiatief van Mezzo, Landelijke Vereniging voor Mantelzorgers en Vrijwilligerzorg en Qidos

Werk&Mantelzorg is een initiatief van Mezzo, Landelijke Vereniging voor Mantelzorgers en Vrijwilligerzorg en Qidos Werk&Mantelzorg is een initiatief van Mezzo, Landelijke Vereniging voor Mantelzorgers en Vrijwilligerzorg en Qidos Maak Werk van Mantelzorg! Margreet Woessner, projectmanager Werk&Mantelzorg is een initiatief

Nadere informatie

Rapportage Enquête Mantelzorgondersteuning 2012

Rapportage Enquête Mantelzorgondersteuning 2012 Rapportage Enquête Mantelzorgondersteuning 2012 November 2012 Inhoudsopgave Samenvatting... 3 Inleiding... 4 Onderzoeksopzet... 4 Doel... 4 Aanpak... 4 Blok I: Algemene gegevens... 5 Figuur 1: Leeftijd...

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid AYA Thuiszorg B.V.

Mantelzorgbeleid AYA Thuiszorg B.V. 1 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 : Visie op werken met mantelzorgers Hoofdstuk 2 : Wat kunnen mantelzorgers doen bij AYA Thuiszorg? Hoofdstuk 3 : Ondersteuning van mantelzorgers Hoofdstuk 4 : Mantelzorg en

Nadere informatie

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden Enquête Mantelzorg en dementie 2014 Vooraf In juli 2014 vroegen wij onze leden naar hun ervaringen met mantelzorg in het algemeen, en mantelzorg

Nadere informatie

Mantelzorg. Figuur 1. Mantelzorg per GGD regio. 2 van 6 Rapport Mantelzorg. Bron: Zorgatlas RIVM

Mantelzorg. Figuur 1. Mantelzorg per GGD regio. 2 van 6 Rapport Mantelzorg. Bron: Zorgatlas RIVM Mantelzorg Op 10 november 2014 is het de Dag van de Mantelzorg. Dit jaar wordt deze dag voor de 16 e maal georganiseerd. De Dag van de Mantelzorg is bedoeld om mantelzorgers in het zonnetje te zetten en

Nadere informatie

Beleid mantelzorg. Versie 031109 Herzieningsdatum 031112

Beleid mantelzorg. Versie 031109 Herzieningsdatum 031112 Beleid mantelzorg Herzieningsdatum 031112 Mantelzorgbeleid Cederhof Mantelzorg kan worden gedefinieerd als de extra zorg en begeleiding die mensen, vrijwillig, langdurig en onbetaald, verlenen aan personen

Nadere informatie

Enquête mantelzorg in de gemeente Haren

Enquête mantelzorg in de gemeente Haren Enquête mantelzorg in de gemeente Haren Inleiding Inwoners van Haren met fysieke of psychosociale beperkingen hebben vaak ondersteuning nodig om nog zo veel mogelijk volwaardig deel uit te kunnen maken

Nadere informatie

Advies en informatie direct vanaf beginfase belangrijk voor mantelzorgers van mensen met dementie

Advies en informatie direct vanaf beginfase belangrijk voor mantelzorgers van mensen met dementie Deze factsheet maakt onderdeel uit van een reeks van twee factsheets. Factsheet 1 beschrijft de problemen en wensen van mantelzorgers van mensen met dementie. Factsheet 2 beschrijft de motieven en belasting

Nadere informatie

Doel. Inleiding. De mantelzorger als samenwerkingspartner MANTELZORGBELEID VIERSTROOM

Doel. Inleiding. De mantelzorger als samenwerkingspartner MANTELZORGBELEID VIERSTROOM MANTELZORGBELEID VIERSTROOM Doel Het doel van deze tekst is een kader beschrijven waarbinnen doelstellingen en randvoorwaarden zijn vastgelegd die de samenwerking met mantelzorgers en ondersteuning van

Nadere informatie

Goed samenspel met mantelzorgers loont! SharingDay 7-11 13

Goed samenspel met mantelzorgers loont! SharingDay 7-11 13 Goed samenspel met mantelzorgers loont! SharingDay 7-11 13 1 Wat is Mezzo? Landelijke Vereniging voor Mantelzorgers en Vrijwilligerszorg Visie: Wij maken het mogelijk dat mensen op eigen wijze voor elkaar

Nadere informatie

ZORG VOOR EEN GOEDE MANTEL Beleid Mantelzorg Waardeburgh

ZORG VOOR EEN GOEDE MANTEL Beleid Mantelzorg Waardeburgh ZORG VOOR EEN GOEDE MANTEL Beleid Mantelzorg Waardeburgh Opgesteld door: Bijlage: Albert Tahaparij Eveline Stehouwer Ellen van den Bosch Folder Mantelzorg Vastgesteld MT d.d. 10 september 2013 Opgesteld

Nadere informatie

De mantelzorg DER LIEFDE

De mantelzorg DER LIEFDE De mantelzorg DER LIEFDE Ongeveer 3,5 miljoen Nederlanders zorgen onbetaald en langdurig voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner of familielid. Ook op de HAN zijn veel medewerkers

Nadere informatie

Mantelzorg. Praktische informatie en tips voor mantelzorgers

Mantelzorg. Praktische informatie en tips voor mantelzorgers Mantelzorg Praktische informatie en tips voor mantelzorgers Inleiding Met de mantelzorger bedoelen we diegene die een belangrijke rol in de zorg voor een naaste vervult. Vaak is dit een ouder, partner

Nadere informatie

Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen

Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen Martijn Souren Ongeveer 7 procent van de werknemers met een verleent zelf mantelzorg. Ze maken daar slechts in beperkte mate gebruik van aanvullende

Nadere informatie

Zorgt u voor een ander?

Zorgt u voor een ander? Zorgt u voor een ander? Doe de test: bent u mantelzorger? 1. Bent u mantelzorger? Doe de test! Beantwoord deze vragen om te zien of u mantelzorger bent. 1. Zorgt u voor een familielid, vriend of goede

Nadere informatie

Welkom. Raadsconferentie Gulpen-Wittem 3 oktober 2013. Gertie de Veen en Sonja Vlaming Directeur en mantelzorgconsulent

Welkom. Raadsconferentie Gulpen-Wittem 3 oktober 2013. Gertie de Veen en Sonja Vlaming Directeur en mantelzorgconsulent Welkom Raadsconferentie Gulpen-Wittem 3 oktober 2013 Gertie de Veen en Sonja Vlaming Directeur en mantelzorgconsulent Inhoud presentatie Informatie en kengegevens Steunpunt Mantelzorg De praktijk aan het

Nadere informatie

Voorstel van wet van de leden Sap en van Gent tot wijziging van de Wet arbeid en zorg (Wet Langdurig Zorgverlof)

Voorstel van wet van de leden Sap en van Gent tot wijziging van de Wet arbeid en zorg (Wet Langdurig Zorgverlof) GL Nr. 2 Voorstel van wet van de leden Sap en van Gent tot wijziging van de Wet arbeid en zorg (Wet Langdurig Zorgverlof) VOORSTEL VAN WET Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses

Nadere informatie

Dé mantelzorger bestaat niet

Dé mantelzorger bestaat niet Dé mantelzorger bestaat niet Deze notitie over mantelzorg is opgesteld is samenwerking met: Stichting Pulse, Plaatselijk Overleg Gehandicapten, het Nederlandse Rode Kruis, de Zonnebloem IJsselstein, de

Nadere informatie

Klanttevredenheid van mantelzorgers. Ik zie mezelf niet als mantelzorger, zorgen voor je naasten doe je gewoon! Gemeente Langedijk Juli 2013

Klanttevredenheid van mantelzorgers. Ik zie mezelf niet als mantelzorger, zorgen voor je naasten doe je gewoon! Gemeente Langedijk Juli 2013 Klanttevredenheid van mantelzorgers Ik zie mezelf niet als mantelzorger, zorgen voor je naasten doe je gewoon! Gemeente Langedijk Juli 2013 Colofon Uitgave : I&O Research BV Van Dedemstraat 6c 1624 NN

Nadere informatie

Zorgen voor anderen. Kees Roest, Nico van der Voet e.a. Hoe mantelzorgers in balans blijven. Samengesteld door Gerrie Ham-Willemsen

Zorgen voor anderen. Kees Roest, Nico van der Voet e.a. Hoe mantelzorgers in balans blijven. Samengesteld door Gerrie Ham-Willemsen Zorgen voor anderen Kees Roest, Nico van der Voet e.a. Zorgen voor anderen Hoe mantelzorgers in balans blijven Samengesteld door Gerrie Ham-Willemsen Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer www.uitgeverijboekencentrum.nl

Nadere informatie

Minters Mantelzorg. Kenniscentrum voor mantelzorgers én professionals. Voor mantelzorgers. Voor professionals. Over mantelzorg

Minters Mantelzorg. Kenniscentrum voor mantelzorgers én professionals. Voor mantelzorgers. Voor professionals. Over mantelzorg Voor mantelzorgers Voor professionals Over mantelzorg Minters Mantelzorg Kenniscentrum voor mantelzorgers én professionals Zorgt u meer dan acht uur per week en/of langer dan drie maanden voor uw partner,

Nadere informatie

participatiesamenleving

participatiesamenleving Tussen verzorgingsstaat en participatiesamenleving De feiten en fabels over informele zorg Prof. dr. Kim Putters Mezzo, 14 mei 2014 Inhoud 1. SCP en Mezzo 2. De Sociale Staatt van Nederland d 2013 3. De

Nadere informatie

29 november 2014. Onderzoek: Veranderingen in de zorg en mantelzorg

29 november 2014. Onderzoek: Veranderingen in de zorg en mantelzorg 29 november 2014 Onderzoek: Veranderingen in de zorg en mantelzorg Veranderingen in de zorg en mantelzorg 29 november 2014 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit 40.000

Nadere informatie

Vrouwen, mannen en mantelzorg Beelden en feiten. Alice de Boer en Saskia Keuzenkamp

Vrouwen, mannen en mantelzorg Beelden en feiten. Alice de Boer en Saskia Keuzenkamp Vrouwen, mannen en mantelzorg Beelden en feiten Alice de Boer en Saskia Keuzenkamp Sociaal en Cultureel Planbureau Den Haag, 2009 In kranten en beleidsstukken is met enige regelmaat te lezen dat mannen

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid Stichting Hanzeheerd

Mantelzorgbeleid Stichting Hanzeheerd Mantelzorgbeleid Stichting Hanzeheerd December 2010 Auteur: Jan Hiemstra 1 Inhoudsopgave Inleiding Blz. 3 H. 1. Actuele ontwikkelingen Blz. 4 H. 2. Afstemming mantelzorg en formele zorg Blz. 7 H. 3. Visie

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1 Werk en Mantelzorg. 2 Handreikingen mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid. 3 Succesvoorbeeld mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid

Inhoudsopgave. 1 Werk en Mantelzorg. 2 Handreikingen mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid. 3 Succesvoorbeeld mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid Inhoudsopgave 1 Werk en Mantelzorg 2 Handreikingen mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid - Handreiking 1 Flexibilisering - Handreiking 2 Bekendheid en Bespreekbaarheid - Handreiking 3 Rolverdeling mantelzorgvriendelijkpersoneelsbeleid

Nadere informatie

HOE U DE SAMENWERKING MET THUISZORGMEDEWERKERS VERBETERT

HOE U DE SAMENWERKING MET THUISZORGMEDEWERKERS VERBETERT HOE U DE SAMENWERKING MET THUISZORGMEDEWERKERS VERBETERT Tips voor mantelzorgers die voor thuiswonende ouderen zorgen ZORGNETWERK VAN EEN KWETSBARE OUDERE Team van verpleegkundigen en verzorgenden Partner

Nadere informatie

Wiens verantwoordelijkheid is het eigenlijk. Mythen en feiten rond de informele steunstructuren

Wiens verantwoordelijkheid is het eigenlijk. Mythen en feiten rond de informele steunstructuren Wiens verantwoordelijkheid is het eigenlijk Mythen en feiten rond de informele steunstructuren Tot slot: Meer doelmatigheid van het professionele aanbod valt te verkrijgen door het kritisch doorlichten

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk is geen containerbegrip

Vrijwilligerswerk is geen containerbegrip Vrijwilligerswerk is geen containerbegrip De veranderende politieke en maatschappelijke verhoudingen resulteren in minder overheid en meer burger. Door de terugtredende overheid ontstaat er meer ruimte

Nadere informatie

Mantelzorg- en vrijwilligersbeleid

Mantelzorg- en vrijwilligersbeleid Mantelzorg- en vrijwilligersbeleid St. Hervormd Centrum Pennemes 2010 3.12.6 Versie 01-06-2010 1/6 Inhoudsopgave Inleiding 1. Visie op werken met mantelzorgers/vrijwilligers 1.1 Wanneer is iemand een mantelzorger

Nadere informatie

De economische betekenis van mantelzorg

De economische betekenis van mantelzorg De economische betekenis van mantelzorg Guus Schrijvers, opvolger van prof.dr. J.C.M. Hattinga Verschure en auteur van het boek Zorginnovatie volgens het Cappuccinomodel Beschrijving van het begrip mantelzorg

Nadere informatie

De (on) zichtbare rol van de mantelzorger

De (on) zichtbare rol van de mantelzorger De (on) zichtbare rol van de mantelzorger Even voorstellen Kelly Bekebrede Mantelzorgconsulent Carinova Doelgroep chronisch zieken, palliatief en GGZ Werkzaam bij Carinova sinds 2009 Tot 2009 maatschappelijk

Nadere informatie

AxionContinu heeft ten aanzien van het mantelzorgbeleid de volgende uitgangspunten geformuleerd:

AxionContinu heeft ten aanzien van het mantelzorgbeleid de volgende uitgangspunten geformuleerd: Mantelzorgbeleid 1. Wat is mantelzorg Mantelzorg is een overkoepelend begrip voor veel vormen van meer dan gebruikelijke zorg, die partners, ouders, kinderen, familieleden, vrienden en buren elkaar verlenen.

Nadere informatie

Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015

Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015 Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015 Datum: maart 2015 Afdeling: Samenlevingszaken In- en aanleiding Voor u ligt de startnotitie voor de aankomende beleidsnota van de gemeente

Nadere informatie

pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans

pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans In maart 2014 heeft PGGM haar leden gevraagd naar hun persoonlijke balans: wat betekent persoonlijke balans voor

Nadere informatie

Advies en informatie direct vanaf beginfase belangrijk voor mantelzorgers van mensen met dementie

Advies en informatie direct vanaf beginfase belangrijk voor mantelzorgers van mensen met dementie Deze factsheet maakt onderdeel uit van een reeks van twee factsheets. Factsheet 1 beschrijft de problemen en wensen van mantelzorgers van mensen met dementie. Factsheet 2 beschrijft de motieven en belasting

Nadere informatie

Informele hulp: wie doet er wat? Kerncijfers

Informele hulp: wie doet er wat? Kerncijfers Informele hulp: wie doet er wat? Kerncijfers Omvang, aard en kenmerken van mantelzorg en vrijwilligerswerk in de zorg en ondersteuning in 2014 Mirjam de Klerk, Alice de Boer, Inger Plaisier, Peggy Schyns,

Nadere informatie

NAASTENPARTICIPATIEBELEID ISZ De Brug

NAASTENPARTICIPATIEBELEID ISZ De Brug NAASTENPARTICIPATIEBELEID ISZ De Brug Dit beleid is in eerste instantie opgesteld voor intramurale cliënten van ISZ De Brug. De vertaalslag naar extramurale cliënten moet nog worden gemaakt. Inleiding

Nadere informatie

Zorgen voor Anderen. WOMEN Inc 5-12-2014. Rapportage kwantitatief en kwalitatief onderzoek Fenneke Vegter, Marcel Voorn en Ester Koot Project Z5069

Zorgen voor Anderen. WOMEN Inc 5-12-2014. Rapportage kwantitatief en kwalitatief onderzoek Fenneke Vegter, Marcel Voorn en Ester Koot Project Z5069 Zorgen voor Anderen WOMEN Inc Rapportage kwantitatief en kwalitatief onderzoek Fenneke Vegter, Marcel Voorn en Ester Koot Project Z5069 5-12-2014 Inhoudsopgave Klik op icoon om naar het hoofdstuk te gaan

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk Vrijwillige hulp

Vrijwilligerswerk Vrijwillige hulp Vrijwilligerswerk Mantelzorg Vrijwillige hulp Burenhulp Maak samen het verschil. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil. Hun inzet op het gebied van onder andere cultuur, zorg, sport, natuur

Nadere informatie

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM-leden Enquête Mantelzorg en dementie

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM-leden Enquête Mantelzorg en dementie pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM-leden Enquête Mantelzorg en dementie In juni 2013 heeft PGGM haar leden gevraagd naar hun ervaringen met mantelzorg en dementie. Hiervoor hebben PGGM

Nadere informatie

Notitie - Mantelzorg Werkt bij Karaat

Notitie - Mantelzorg Werkt bij Karaat Notitie - Mantelzorg Werkt bij Karaat Aanleiding Van de werkende beroepsbevolking combineert 1 op de 6 werknemers werk met mantelzorgtaken, in de zorg zelfs 1 op de 4. Gemiddeld besteden zij 14 uur per

Nadere informatie

Mantelzorg en professionals: bondgenoten in de zorg

Mantelzorg en professionals: bondgenoten in de zorg Mantelzorg en professionals: bondgenoten in de zorg Workshop Mantelzorg Febe Lenie de Pater Consulent Mantelzorg Freelancer Mantelzorgondersteuning November 2014 Doel workshop Bewustwording rol en positie

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek Wmo over 2009 Mantelzorgers Gemeente Heeze-Leende

Tevredenheidsonderzoek Wmo over 2009 Mantelzorgers Gemeente Heeze-Leende Tevredenheidsonderzoek Wmo over 2009 Mantelzorgers Gemeente Heeze-Leende Tevredenheidsonderzoek Wmo over 2009 Mantelzorgers Gemeente Heeze-Leende COLOFON Samenstelling Ingrid Dooms Anja van Lonkhuijzen

Nadere informatie

Mantelzorg en ander vrijwilligerswerk

Mantelzorg en ander vrijwilligerswerk Mantelzorg en ander vrijwilligerswerk Wat is mantelzorg? Mantelzorgers zorgen langdurig en onbetaald voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner, ouder, kind of ander familielid, vriend

Nadere informatie

Sociale netwerken. Waarom en hoe?

Sociale netwerken. Waarom en hoe? Sociale netwerken Waarom en hoe? Opbouw verhaal Zorg in Nederland -recente ontwikkelingen en hun achtergronden Verschijningsvormen en omvang informele zorg Zorg voor de informele zorg De kracht van netwerken

Nadere informatie

'Gratis' mantelzorg (m/v)

'Gratis' mantelzorg (m/v) 'Gratis' mantelzorg (m/v) Presentatie Eelco Wierda bij NVR-expertmeeting 'Gendersensitief beleid bij gemeenten' 11 juni 2015 Vorig jaar ben ik mij vanuit Atria als Kenniscentrum voor Emancipatie verder

Nadere informatie

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Voor mantelzorgers en vrijwilligers

Voor mantelzorgers en vrijwilligers Voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2014 VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 3 In drie bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

voorstel Beslisnota voor de raad Openbaar Mantelzorgondersteuning en waardering Versienummer 1

voorstel Beslisnota voor de raad Openbaar Mantelzorgondersteuning en waardering Versienummer 1 Beslisnota voor de raad Openbaar Onderwerp Mantelzorgondersteuning en waardering Versienummer 1 Portefeuillehouder Nelleke Vedelaar Informant Erna van Dijk Eenheid/Afdeling Ontwikkeling / OWS Telefoon

Nadere informatie

MANTELZORG BELEID 2015. Door S. Veenendaal THUISZORG COMFORT

MANTELZORG BELEID 2015. Door S. Veenendaal THUISZORG COMFORT MANTELZORG BELEID 2015 Door S. Veenendaal THUISZORG COMFORT Inhoud Wat is mantelzorg... 2 Visie op Mantelzorg... 2 De kwetsbaarheid van de mantelzorger... 2 Methode en werkwijze... 4 Mantelzorg ondersteuning

Nadere informatie

Zorgt u voor een ander?

Zorgt u voor een ander? Zorgt u voor een ander? Doe de test: bent u mantelzorger? 1. Iedereen kan mantelzorger zijn 2. Bent u mantelzorger? Doe de test! Beantwoord deze vragen om te zien of u mantelzorger bent. 1. Zorgt u voor

Nadere informatie

WAAR LIGT MIJN GRENS? DE ROL VAN CLIENTEN EN MANTELZORGERS IN DE INTEGRALE ZORG MARJOLEIN BROESE VAN GROENOU HOOGLERAAR INFORMELE ZORG

WAAR LIGT MIJN GRENS? DE ROL VAN CLIENTEN EN MANTELZORGERS IN DE INTEGRALE ZORG MARJOLEIN BROESE VAN GROENOU HOOGLERAAR INFORMELE ZORG WAAR LIGT MIJN GRENS? DE ROL VAN CLIENTEN EN MANTELZORGERS IN DE INTEGRALE ZORG MARJOLEIN BROESE VAN GROENOU HOOGLERAAR INFORMELE ZORG UITGANGSPUNTEN Centrale actoren in de integrale zorg VWS nota Vertrouwen

Nadere informatie

Mantelzorg in de beleving van PGGM&CO-leden. Met speciale aandacht voor mantelzorg voor mensen met dementie. pggm.nl/enquete

Mantelzorg in de beleving van PGGM&CO-leden. Met speciale aandacht voor mantelzorg voor mensen met dementie. pggm.nl/enquete Mantelzorg in de beleving van PGGM&CO-leden Met speciale aandacht voor mantelzorg voor mensen met dementie pggm.nl/enquete Voorwoord Bart Blanken 3 Samenvatting, onderzoeksopzet, conclusie 4 Mantelzorg

Nadere informatie

Wegwijzer voor mensen die zorgen voor een familielid, buur, partner of vriend(in) met een ziekte of handicap.

Wegwijzer voor mensen die zorgen voor een familielid, buur, partner of vriend(in) met een ziekte of handicap. Mantelzorgwijzer Arnhem Wegwijzer voor mensen die zorgen voor een familielid, buur, partner of vriend(in) met een ziekte of handicap. Waarom een mantelzorgwijzer? Voor veel mensen is het verzorgen van

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid WZU Veluwe 2015

Mantelzorgbeleid WZU Veluwe 2015 Mantelzorgbeleid WZU Veluwe 2015 April 2015 Ant Stremmelaar Adviseur Zorg en Kwaliteit Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Doel 3 3. Begripsbepaling 3 4. Uitgangspunten WZU Veluwe 4 2 Inleiding Mantelzorg

Nadere informatie

BEREIKBAARHEID EN INFORMATIE

BEREIKBAARHEID EN INFORMATIE Vragen en antwoorden Klankbordgroep In het najaar van 2014 hebben een aantal cliënten en mantelzorgers uit de zes Dongemondgemeenten (Aalburg, Drimmelen, Geertruidenberg, Oosterhout, Werkendam en Woudrichem)

Nadere informatie

Familieparticipatie en mantelzorg

Familieparticipatie en mantelzorg Familieparticipatie en mantelzorg Inleiding: Mantelzorg en familieparticipatie zijn twee begrippen die vaak door elkaar gebruikt worden. Norschoten maakt onderscheid in deze twee begrippen. In deze notitie

Nadere informatie

Mantelzorg en werk steeds lastiger te combineren. Het gevolg: meer verzuim

Mantelzorg en werk steeds lastiger te combineren. Het gevolg: meer verzuim Mantelzorg en werk steeds lastiger te combineren Het gevolg: meer verzuim Het aantal mantelzorgers in de Nederlandse samenleving neemt in hoog tempo toe. Niet alleen omdat mensen steeds ouder worden, maar

Nadere informatie

Verordening tegenprestatie participatiewet 2015 Documentnummer INT-14-13314

Verordening tegenprestatie participatiewet 2015 Documentnummer INT-14-13314 Verordening tegenprestatie participatiewet 2015 Documentnummer INT-14-13314 VERORDENING TEGENPRESTATIE PARTICIPATIEWET 2015 GEMEENTE BEVERWIJK De raad van de gemeente Beverwijk; gelet op artikel 8a, eerste

Nadere informatie

AANSTUREN OP BETERE SAMENWERKING TUSSEN PROFESSIONALS EN MANTELZORGERS

AANSTUREN OP BETERE SAMENWERKING TUSSEN PROFESSIONALS EN MANTELZORGERS AANSTUREN OP BETERE SAMENWERKING TUSSEN PROFESSIONALS EN MANTELZORGERS Informatie voor managers en beleidsmedewerkers van thuiszorgorganisaties ZORGNETWERK VAN EEN KWETSBARE OUDERE Team van verpleegkundigen

Nadere informatie

Gezond blijven werken, ook met mantelzorg

Gezond blijven werken, ook met mantelzorg Onderzoeken De gegevens in dit leaflet zijn afkomstig uit verschillende onderzoeken: 1. Tussen 2011 en 2013 voerden de Vrije Universiteit in samenwerking met het Expertisecentrum Mantelzorg onderzoek uit

Nadere informatie

Voorbereiden op het keukentafelgesprek?

Voorbereiden op het keukentafelgesprek? Voorbereiden op het keukentafelgesprek? Deze brochure helpt u daarbij! 2015 een coproductie van: Voor kinderen, partners, verwanten, vrijwilligers die mantelzorgtaken vervullen voor hen die hun dierbaar

Nadere informatie

Manifest. voor de intensieve vrijwilligerszorg

Manifest. voor de intensieve vrijwilligerszorg Manifest voor de intensieve vrijwilligerszorg Manifest voor de intensieve vrijwilligerszorg Meer dan 15.000 mensen zijn vrijwilliger bij een Waarom dit manifest? organisatie voor Vrijwillige Thuishulp,

Nadere informatie

Mezzo memo. Betreft : Het keukentafelgesprek, visie en uitgangspunten Van : Mezzo Bijlage 1 : Het keukentafelgesprek in de praktijk

Mezzo memo. Betreft : Het keukentafelgesprek, visie en uitgangspunten Van : Mezzo Bijlage 1 : Het keukentafelgesprek in de praktijk Mezzo memo Betreft : Het keukentafelgesprek, visie en uitgangspunten Van : Mezzo Bijlage 1 : Het keukentafelgesprek in de praktijk Inleiding Gemeenten krijgen een steeds grotere taak in de ondersteuning

Nadere informatie

gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 13 januari 2015;

gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 13 januari 2015; Gemeenteraad Onderwerp: Volgnummer 2015-09 Regionaal beleidskader Participatiewet en verordeningen Dienst/afdeling SMO De raad van de gemeente Oss; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van

Nadere informatie

Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ 2015

Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ 2015 Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ 2015 Definitieve versie 30-10-2014 Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ 2015 De raad van de gemeente Montferland; Gelezen het

Nadere informatie

Portrettengalerij werkende mantelzorgers in de ziekenhuisbranche Gefinancierd door StAZ en uitgevoerd door Stichting Werk&Mantelzorg

Portrettengalerij werkende mantelzorgers in de ziekenhuisbranche Gefinancierd door StAZ en uitgevoerd door Stichting Werk&Mantelzorg Portrettengalerij werkende mantelzorgers in de ziekenhuisbranche Gefinancierd door StAZ en uitgevoerd door Stichting Werk&Mantelzorg Doorn, juli 2013 1. Inleiding 1.1 Werk&Mantelzorg in de zorgsector Stichting

Nadere informatie

Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz

Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz BEREIKBAARHEID EN INFORMATIE Hoe word ik als cliënt geïnformeerd over de veranderingen? Met een brief van de gemeente Met een persoonlijk gesprek in 2015

Nadere informatie

3 VISIE OP MANTELZORG EXTRAMURALE ZORG ISZ DE BRUG

3 VISIE OP MANTELZORG EXTRAMURALE ZORG ISZ DE BRUG MANTELZORGBELEID EXTRAMURALE ZORG ISZ DE BRUG Dit beleid is opgesteld voor extramurale cliënten van ISZ De Brug en geldt vanaf 1 januari 2015. 1 INLEIDING Door veranderingen in de zorg wordt er een steeds

Nadere informatie

doordat er op dat moment geen leeftijdsgenootjes aanwezig zijn. Als ze iets mochten veranderen gaven ze aan dat de meeste kinderen iets aan de

doordat er op dat moment geen leeftijdsgenootjes aanwezig zijn. Als ze iets mochten veranderen gaven ze aan dat de meeste kinderen iets aan de SAMENVATTING Er is onderzoek gedaan naar de manier waarop kinderen van 6 8 jaar het best kunnen worden geïnterviewd over hun mening van de buitenschoolse opvang (BSO). Om hier antwoord op te kunnen geven,

Nadere informatie

Steunpunten vrijwilligers en mantelzorg

Steunpunten vrijwilligers en mantelzorg Steunpunten vrijwilligers en mantelzorg Welkom De steunpunten algemeen Stand van zaken steunpunt vrijwilligers Stand van zaken steunpunt mantelzorg Vragen Contactgegevens De steunpunten Startbijeenkomst

Nadere informatie

Inhoud masterclass. Achtergrond. Zorgbeleid. Gevolgen voor omgeving. Gevolgen dementie in dagelijks leven. EMGO Institute - Common Mental Disorders 1

Inhoud masterclass. Achtergrond. Zorgbeleid. Gevolgen voor omgeving. Gevolgen dementie in dagelijks leven. EMGO Institute - Common Mental Disorders 1 Ontmoetingscentra voor mensen met dementie en Inhoud masterclass Franka Meiland fj.meiland@vumc.nl Brabantse dementiedag 5 november 2015 Quality of Care EMGO Institute for Health and Care Research Onderzoekslijn

Nadere informatie

ZORGNETWERKEN VAN KWETSBARE OUDEREN

ZORGNETWERKEN VAN KWETSBARE OUDEREN ZORGNETWERKEN VAN KWETSBARE OUDEREN Onderzoeksrapportage voor hulpverleners, onderzoekers en (beleids)medewerkers in de ouderenzorg Ilse Zwart-Olde Marianne Jacobs Marjolein Broese van Groenou Zorgnetwerken

Nadere informatie

Klantonderzoek Wmo over 2014: Ervaringen van mantelzorgers

Klantonderzoek Wmo over 2014: Ervaringen van mantelzorgers Klantonderzoek Wmo over 2014: Ervaringen van mantelzorgers Over 2014 Gemeente Best Augustus 2015 Naomi Meys Ingrid Dooms Volkan Atalay Projectnummer: 107560 Correspondentienummer: DH-1208-4547 INHOUD INLEIDING

Nadere informatie

PrivaZorg. PrivaZorg thuiszorg klantgericht en persoonlijk!

PrivaZorg. PrivaZorg thuiszorg klantgericht en persoonlijk! PrivaZorg PrivaZorg thuiszorg klantgericht en persoonlijk! 1 Welkom bij PrivaZorg! PrivaZorg is een thuiszorgorganisatie, die werkt met gemotiveerde, zelfstandige zorgverleners. Thuiszorg is zorg bij mensen

Nadere informatie

Verordening Tegenprestatie Participatiewet 2015

Verordening Tegenprestatie Participatiewet 2015 De raad van de gemeente Boxtel, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 25 november 2014, gelet op artikelen 8a, eerste lid, onderdeel b en 9 eerste lid onderdeel c van

Nadere informatie

Bijlagen. Ga na wanneer de indicatie van de cliënt afloopt. Heeft hij recht op het overgangsrecht? Kan er een aanbod gedaan worden vanuit de gemeente?

Bijlagen. Ga na wanneer de indicatie van de cliënt afloopt. Heeft hij recht op het overgangsrecht? Kan er een aanbod gedaan worden vanuit de gemeente? Informatie voor mantelzorgers (en begeleiders) Mantelzorgers zijn alle mensen uit de omgeving van de cliënt die aan de cliënt hulp en zorg verlenen. Dat kan op verschillende gebieden en in verschillende

Nadere informatie

U heeft zorg nodig. Hoe regelt u dat?

U heeft zorg nodig. Hoe regelt u dat? U heeft zorg nodig. Hoe regelt u dat? U wilt zorg die betaald wordt uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). U kunt daar altijd een aanvraag voor doen. Het CIZ (Centrum indicatiestelling zorg)

Nadere informatie

Resultaten van het onderzoek naar de. kwaliteit van leven. van de partner van een persoon met NAH

Resultaten van het onderzoek naar de. kwaliteit van leven. van de partner van een persoon met NAH Resultaten van het onderzoek naar de kwaliteit van leven van de partner van een persoon met NAH Meer zicht krijgen op de impact van NAH op het leven van de partners van mensen met NAH. Vanuit dit inzicht

Nadere informatie

Zorgt u voor een ander?

Zorgt u voor een ander? Zorgt u voor een ander? Doe de test: bent u mantelzorger? 1. Iedereen kan mantelzorger zijn 2. Bent u mantelzorger? Doe de test! Beantwoord deze vragen om te zien of u mantelzorger bent. 1. Zorgt u voor

Nadere informatie

Meer of minder uren werken

Meer of minder uren werken Meer of minder uren werken Jannes de Vries Een op de zes mensen die minstens twaalf uur per week werken (de werkzame beroeps bevolking) wil meer of juist minder uur werken. Van hen heeft minder dan de

Nadere informatie

De raad van de gemeente Schiermonnikoog,

De raad van de gemeente Schiermonnikoog, De raad van de gemeente Schiermonnikoog, Gelet op artikel 8a, eerste lid, onderdeel b, van de Participatiewet, artikel 35, eerste lid, onderdeel e van de Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk

Nadere informatie

zorgen voor elkaar over mantelzorgers met een migranten achtergrond stamm

zorgen voor elkaar over mantelzorgers met een migranten achtergrond stamm zorgen voor elkaar over mantelzorgers met een migranten achtergrond stamm Mantelzorg is... Mooi De hulpvrager is je dankbaar, mantelzorg geeft veel voldoening Divers De taken lopen uiteen: huishoudelijke

Nadere informatie

VERORDENING TEGENPRESTATIE PARTICIPATIEWET, IOAW en IOAZ ASTEN 2015

VERORDENING TEGENPRESTATIE PARTICIPATIEWET, IOAW en IOAZ ASTEN 2015 VERORDENING TEGENPRESTATIE PARTICIPATIEWET, IOAW en IOAZ ASTEN 2015 De raad van de gemeente Asten, gezien het voorstel van Burgemeester en Wethouders van 19 mei 2015; gehoord het advies van de Commissie

Nadere informatie

Ruim baan voor informele zorg

Ruim baan voor informele zorg Ruim baan voor informele zorg Henk Nies Vilans, Kenniscentrum Langdurende Zorg, Utrecht - Zonnehuis Leerstoel Organisatie en beleid van zorg Vrije Universiteit Amsterdam 17 e Regionale Zorgconferentie

Nadere informatie

Verordening Tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ Orionis Walcheren 2015

Verordening Tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ Orionis Walcheren 2015 Verordening Tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ Orionis Walcheren 2015 HOOFDSTUK 1 Algemene bepalingen Artikel 1 Begripsomschrijving 1. In deze verordening wordt verstaan onder: a. Tegenprestatie:

Nadere informatie

Vrouwen lopen zichzelf vaak voorbij

Vrouwen lopen zichzelf vaak voorbij Vrouwen lopen zichzelf vaak voorbij Vrouwen lopen zichzelf vaak voorbij. Dit kan leiden tot vervelende gezondheidsklachten, waar vaak weinig aandacht aan besteed wordt. Zo blijkt uit een onderzoek van

Nadere informatie