ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Hogere Informatica IT Service Management van Hogeschool Dirksen. Croho-registratienummer: 34488

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Hogere Informatica IT Service Management van Hogeschool Dirksen. Croho-registratienummer: 34488"

Transcriptie

1 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Hogere Informatica IT Service Management van Hogeschool Dirksen Croho-registratienummer: aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 29 september en 13 oktober 2010 Inhoud van het verslag Identificatie...2 Managementsamenvatting...3 Bevindingen...4 Bijlage 1: Programma...31 Bijlage 2: Documenten...32 Bijlage 3: Domeinspecifiek referentiekader...33 Bijlage 4: Visitatieteam...35 Bijlage 5: Deskundigheid...37 Bijlage 6: Onafhankelijkheidsverklaringen...38 De verantwoordelijke teamleider: de heer. Paul D. Riegen rm, namens deze, M. Lathouwers Certiked-vbi december 2010

2 Identificatie Hogeschool Dirksen Postbus DB Arnhem Telefoon: Website: Voor kwaliteit verantwoordelijke bestuurder: ing. D. van der Mark, algemeen directeur Kwaliteitsfunctionaris: J. van der Heijden, Manager Hogeschool Dirksen Scope en doel De visitatie heeft betrekking op: Hogeschool Dirksen HBO opleiding HTO Informatica Deeltijd / afstandsonderwijs Locatie: Arnhem Doel van het onderzoek is te beoordelen in welke mate het NVAO Beoordelingskader (februari 2003) adequaat worden afgedekt. Teamsamenstelling Teamleider: Extern deskundige: Secretaris: Studentlid: J.P. D. Riegen rm J.P. van Nieuwstadt J.J. Krouwels drs K. Brongers drs C.J. de Monchy R. Louis Werkwijze De opleiding heeft een zelfevaluatie opgesteld ten aanzien van de gevisiteerde opleiding, en deze doen toekomen aan het visitatieteam op 14 september Het visitatieteam heeft een voorbereidende bijeenkomst gehad op 29 september. De eerste visitatiedag is uitgevoerd op 29 september; en op 13 oktober is de tweede visitatiedag uitgevoerd. Het conceptrapport is op 19 november 2010 toegezonden aan het management van de opleiding. Op 24 november zijn schriftelijke reacties opgesteld door de opleiding, die hebben geleid tot onderhavig definitief rapport. In de aanloop naar de visitatie is er digitaal en mondeling contact geweest tussen leden van het visitatieteam en vertegenwoordigers van de Hogeschool. Dit contact had een voorlichtend en planningstechnisch karakter. Pagina 2 van 38

3 Managementsamenvatting Op 29 september 2010 en 13 oktober 2010 heeft een visitatieteam van Certiked een visitatie uitgevoerd bij de bachelor opleiding Hogere Informatica IT Service Management van Hogeschool Dirksen. Doelstelling was een toetsing uit te voeren van de kwaliteit van de opleiding, gerelateerd aan het NVAO Beoordelingskader. Algemeen beeld De Hogeschool Dirksen is een onderdeel van Dirksen Groep. De Dirksen Groep is een particulier opleidingsinstituut met meer dan 150 opleidingen op het gebied van informatica, elektronica en telecommunicatie, allemaal gebaseerd op afstandsonderwijs. De Dirksen Groep verzorgt cursussen en praktijkdagen (Dirksen Opleidingen) MBO opleidingen (MBO college), twee HBO opleidingen (Hogeschool Dirksen) en in-company opleidingen en trainingen (Bedrijfsopleidingen). De studenten aan de Hogeschool Dirksen zijn werkzaam in de beroepspraktijk en studeren in hun eigen tijd. Het afstandsonderwijs is individueel onderwijs, de student werkt in eigen tempo aan de modules. In de zelfstudie maakt de student gebruik van DirksenPlaza, een elektronische leeromgeving. Deze leeromgeving biedt de studenten de mogelijkheid om digitaal hun studie te plannen, schriftelijke opgaven in te zenden en vragen over de stof aan docenten te stellen. Iedere module bestaat uit een aantal lessen. Iedere les bevat een aantal herhalingsopgaven en de uitwerking daarvan, aan de hand waarvan de student kan beoordelen of hij de stof van de les beheerst. De meeste lessen worden afgesloten met multiple choice opgaven die via DirksenPlaza worden ingezonden, waarna een beoordeling van dit huiswerk wordt gegeven. Ook volgt er een elektronische feedback op de gegeven antwoorden. Iedere module wordt afgesloten met een examen. Er is iedere maand gelegenheid om examens te doen, de student bepaalt dus zelf het studietempo. De opleiding heeft behalve een studiedag in het eerste jaar, geen contacturen gepland. De student past de theoretische kennis toe in praktijkopdrachten die hij in zijn eigen werkomgeving uitvoert, op afstand begeleid door een thuisdocent van Dirksen Hogeschool. Ook het afstudeeronderzoek verricht de student in de eigen werkomgeving, met begeleiding op afstand van de afstudeerbegeleider van Dirksen Hogeschool. De afstudeerfase wordt afgesloten met een mondelinge presentatie en discussie met de afstudeerbegeleiders over de afstudeerscriptie. Het visitatieteam van Certiked heeft vastgesteld, dat de opleiding voldoende is afgestemd op de beroepspraktijk. Ten aanzien van het facet oriëntatie Hbo (1.3) valt op te merken dat de eindkwalificaties zijn aangepast, waardoor deze kwalitatief zijn verbeterd. De facetten Afstemming vorm en inhoud (2.7), Eisen Hbo (3.1), Kwaliteit personeel (3.3) en Gerealiseerd niveau (6.1) zijn met goed beoordeeld. De opleiding heeft het didactisch concept goed uitgewerkt en vertaald in heldere en werkzame procedures. De overige facetten zijn als voldoende beoordeeld, er zijn diverse verbeteringen mogelijk. De visitatiecommissie heeft wel bemerkt dat afstandsonderwijs haar grenzen kent, met name als het gaat om het aanleren van vaardigheden. De commissie is van mening dat men zich uitsluitend in vaardigheden kan ontwikkelen in een feitelijke (fysieke) omgeving. De adviezen van het visitatieteam zijn onder de betreffende facetten opgenomen. Daarmee concludeert het visitatieteam van Certiked dat de Bachelor opleiding IT-Servicemanagement in het geheel door het NVAO Beoordelingskader adequaat wordt afgedekt. Pagina 3 van 38

4 Bevindingen Voor de NVAO-onderwerpen zijn hieronder de bevindingen van het visitatieteam weergegeven. Steeds zijn in de blokken de NVAO-criteria aangegeven die bij betreffend onderwerp en facetten horen, is een beschrijving gegeven van de bevindingen en wordt vervolgens een beoordeling ten aanzien van betreffend facet gegeven. Overzicht van Certiked beoordelingen [voltijd] en [deeltijd] opleidingen [naam opleiding] Onderwerp en facet 1. Doelstellingen opleiding Domeinspecifieke eisen Niveau: Bachelor Oriëntatie HBO 2. Programma Eisen HBO Relatie doelstellingen / inhoud Samenhang programma Studielast Instroom Duur Afstemming vormgeving / inhoud Beoordeling en toetsing 3. Inzet van personeel Eisen HBO Kwantiteit personeel Kwaliteit personeel 4. Voorzieningen Materiële voorzieningen Studiebegeleiding 5. Interne kwaliteitszorg Evaluatie resultaten Maatregelen tot verbetering Betrekken van medewerkers, studenten, alumni en beroepenveld 6. Resultaten Gerealiseerd niveau Onderwijsrendement Deeltijd Positief Voldoende Voldoende Voldoende Positief Voldoende Voldoende Voldoende Voldoende Voldoende Voldoende Goed Voldoende Positief Goed Voldoende Goed Positief Voldoende Voldoende Positief Voldoende Voldoende Voldoende Positief Goed Voldoende Pagina 4 van 38

5 1. Onderwerp: doelstellingen opleiding 1.1 Domeinspecifieke eisen De eindkwalificaties van de opleiding sluiten aan bij de eisen die door (buitenlandse) vakgenoten en de beroepspraktijk gesteld worden aan een opleiding in het betreffende domein. Hogeschool Dirksen is een niet-bekostigde particuliere instelling voor volwassenenonderwijs, gevestigd te Arnhem. De instelling heeft twee, reeds in 2006 door de NVAO geaccrediteerde bacheloropleidingen: de opleiding Hogere Informatica, IT service management (afgekort HTO, IT Service Management) en de opleiding Technische Informatica (afgekort HTO Technische Informatica). Bij de Hogeschool Dirksen staan in beide opleidingen ca. 200 studenten ingeschreven. De opleiding IT Service Management ontleent de eindkwalificaties van de opleiding aan een door de opleiding zelf opgesteld Beroepsprofiel. Dit beroepsprofiel is gebaseerd op documenten van Exameninstituut voor Informatica in Nederland (EXIN). Eind jaren negentig besloot EXIN samen met andere IT-organisaties in kaart te brengen aan welke IT-functies het bedrijfsleven behoefte had en welke competenties (kennis en vaardigheden) daaraan gekoppeld zijn. Zo is Frameworks ontstaan: een raamwerk van IT-competenties gebaseerd op de Europese standaard Career Space. Op basis van Frameworks versie 3.0 heeft EXIN samen met dertien partners de Academy Track IT Service Management van het I-Tracks ontwikkeld, een flexibel opleiding- en certificeringsprogramma gebaseerd op internationaal geaccepteerde standaarden. Hogeschool Dirksen gebruikt haar beroepsprofiel sinds de vorige visitatie in De opleiding heeft geen aanleiding gezien het beroepsprofiel te wijzigen. De opleiding IT Service Management kent een beroepenveldcommissie, bestaande uit de programmamanager cursusontwikkeling en twee externe leden, ieder is eigenaar van een klein consultancy bureau. De externe leden van de Beroepenveldcommissie zijn ook betrokken bij het afstudeertraject, als beoordelaar en/of begeleider. In de Beroepenveldcommissie wordt gesproken over de inhoud van de opleiding en de modules, met name de vraag of het programma nog actueel is. Tevens kent Dirksen Opleidingen een Programmacommissie, met daarin enkele van de freelance docenten, de leden van de beroepenveldcommissie en de programmamanager cursusontwikkeling. De Beroepenveldcommissie en de Programma Commissie vergaderen ook samen. Het beroepsprofiel Hbo komt daarin niet expliciet aan de orde, maar wel het programma van de opleiding en met name de verschillende modules in het programma. De contacten met het beroepenveld onderhoudt de Hogeschool Dirksen ook via de (freelance) docenten die allemaal in het beroepenveld actief zijn, en via de studenten die ook allemaal in de beroepspraktijk werkzaam zijn. Tevens heeft de afdeling Bedrijfsopleidingen intensieve contacten met de opdrachtgevers voor de in-company opleidingen. Pagina 5 van 38

6 Het visitatieteam constateert dat de opleiding geen aanleiding heeft gezien het beroepsprofiel formeel aan te passen sinds de vorige visitatie in In de Beroepenveldcommissie en in de Programmacommissie wordt over de inhoud van de opleidingen gesproken op basis van een impliciet beeld van de vereisten waaraan afgestudeerde bachelors in het werkveld dienen te voldoen. Dit impliciete beeld van het beroepsprofiel is geborgd in de beroepenveld commissie naar het oordeel van het visitatieteam hebben de externe leden een duidelijke inbreng qua visie op de beroepspraktijk - maar vooral door de vele contacten van de opleiding met het beroepenveld. Het visitatieteam is van oordeel dat het beroepsprofiel zoals het nu in de praktijk gebruikt wordt door de opleiding nog net voldoet aan de actualiteit. Echter, het visitatieteam vindt het geen goede ontwikkeling dat er in de Beroepenveldcommissie en in de Programmacommissie zo weinig aandacht is voor vertaling van de actuele trends in het werkveld in de consequenties voor het beroepsprofiel IT beheer. Het visitatieteam doet de aanbeveling om het impliciete beeld te expliciteren en daarbij vooral aandacht te besteden aan de huidige veranderingen in het werkveld. Dit alles overziende beoordeelt het visitatieteam het facet 1.1 Domeinspecifieke eisen als voldoende. 1.2 Niveau De eindkwalificaties van de opleiding sluiten aan bij algemene, internationaal geaccepteerde beschrijvingen van de kwalificaties. De opleiding heeft de competentie-eisen uit het beroepsprofiel vertaald voor de Bachelor IT Service Management in de volgende eisen. Kennis en inzicht: de afgestudeerde bachelor: o Dient over actuele kennis van (relevante) IT toepassingen te beschikken en deze te kunnen vertalen naar eisen voor gebruik, beheer en ontwikkeling van het informatiesysteem. o Dient over actuele kennis van (relevante) IT Service Management processen en defacto standaarden te beschikken en dit te vertalen naar een adequate inrichting van de organisatie. Toepassen kennis en inzicht: de afgestudeerde bachelor: o Dient inzicht te (kunnen) verwerven in het functioneren van de (eigen) organisatie, als ook het inzichtelijk maken van het besluitvormingsproces en de belanghebbenden hierbinnen (stakeholder analyse). o Dient inzichtelijk te kunnen maken wat de rol van informatievoorziening binnen de (eigen) organisatie is en wat hiervan de toegevoegde waarde is. Oordeelsvorming: de afgestudeerde bachelor o Dient het belang van een adequate informatiebeveiliging te kunnen duiden en daar waar noodzakelijk de juiste keuzes te beargumenteren en te vertalen naar een heldere aanpak. Communicatie. De afgestudeerde bachelor: o Dient een informatieplan op te kunnen stellen en dient de hierin beschreven probleemstelling, oplossing, als ook de beoogde aanpak helder te kunnen beargumenteren als ook de noodzakelijke mate van urgentie te bewerkstelligen bij beslissers Pagina 6 van 38

7 Leervaardigheden. De afgestudeerde bachelor: o Dient de gemaakte keuzes, de adviezen als ook de resultaten te kunnen evalueren teneinde het proces van analyse en synthese binnen de eigen organisatie te verbeteren. Hierbij dient de IT Service Manager ook kritisch te kijken naar het eigen functioneren. o Dient in staat te zijn zichzelf te stimuleren c.q. beschikt over afdoende discipline om de studie Bachelor IT Service Manager af te ronden binnen een redelijke termijn. De opleiding heeft aangegeven in een document hoe de eindkwalificaties van de modules samenhangen met de Dublin Descriptoren en tevens met de leerdoelen van de modules. De opleiding is heeft de eindkwalificaties sinds de vorige visitatie opnieuw geformuleerd en is voornemens om deze ook op te nemen in het OER. Het visitatieteam constateert dat de opleiding de eindkwalificaties vertaald heeft in de termen van de Dublin Descriptoren. Verder heeft de opleiding een overzicht gemaakt van de modules bijdragen aan de geformuleerde eindkwalificaties. Het visitatieteam is op basis hiervan tot de conclusie gekomen dat de Dublin Descriptoren voldoende afgedekt zijn door de eindkwalificaties en beoordeelt het facet 1.2 Niveau als voldoende. 1.3 Oriëntatie HBO De eindkwalificaties van de opleiding zijn mede ontleend aan de door of met het relevante beroepenveld opgestelde beroepsprofielen en/of beroepscompetenties. Een HBO-bachelor heeft de kwalificaties voor het niveau van een beginnend beroepsbeoefenaar in een specifiek beroep of in een samenhangend spectrum van beroepen waarvoor een HBO-opleiding vereist of dienstig is. In het Beroepsprofiel van de opleiding is een aantal beroepen opgenomen, die de afgestudeerde van de opleiding geacht wordt te kunnen bekleden. Deze beroepen zijn o.a.: IT service manager, hoofd systeem- en netwerkbeheer, projectmanager IT Service Management, teamleider IT Service Management, change manager, storage manager, incident manager, problem manager en configuration manager. Pagina 7 van 38

8 De kerntaken in het beroepsprofiel weerspiegelen de kwalificaties van een beginnend beroepsbeoefenaar, zo blijkt uit de beschrijving van de kerntaken. (zie ook bijlage 3 Domein specifiek referentiekader). In hoofdlijnen zijn de competentie-eisen van de Bachelor IT Service Management op te delen in een aantal aandachtsgebieden. Kort samengevat zijn die: o I. Kennis van het vakgebied, als ook kennis over de binnen het vakgebied relevante modellen, defacto standaarden en kennis van beschikbare relevante informatiebronnen (o.a artikelen, kranten, WEB sites en handboeken) waarmee de Bachelor IT Service Management zich kan laten informeren over de actuele stand van zaken. o II. Inzicht in en het kunnen toepassen van de verworven kennis, de modellen als ook de beschikbare informatiebronnen in de beroepspraktijk.iii. Vaardigheden die kort geformuleerd zijn, bestaan uit: a) het kunnen formuleren van een adequate probleemstelling. b) Het afwegen van diverse alternatieven voor een oplossing en een adequate oplossingsrichting beargumenteren. c) Helder kunnen communiceren over de gekozen oplossingsrichting. d) Het gevolgde proces en het eigen handelen kunnen evalueren. De afstemming met het beroepenveld in de diverse overleggen zorgt ervoor dat de eindkwalificaties toegespitst blijven op de beroepscompetenties in het werkveld. Het opleidingsmanagement constateert uit het gegeven dat de werkgevers van de studenten over het algemeen de studie betalen dat er voldoende vertrouwen is in het niveau en de praktijkgerichtheid van de opleiding. Het visitatieteam is van oordeel dat de eindkwalificaties van de opleiding tot stand zijn gekomen op grond van input uit het beroepenveld. Die input komt uit de contacten met het EXIN, uit de overleggen van de Beroepenveldcommissie, de Programmacommissie en uit de terugkoppeling vanuit de overige contacten met het beroepenveld. De veranderende eisen in de beroepspraktijk komen op deze manier terug in de eindkwalificaties, ook al worden de accentverschuivingen niet expliciet verwerkt in het OER. Het visitatieteam adviseert de opleiding de eindkwalificaties expliciet te bespreken in de opleidingscommissie. Op grond van deze bevindingen beoordeelt het visitatieteam het facet 1.3 Oriëntatie HBO als voldoende. Beoordeling van het onderwerp Doelstellingen opleiding Ondanks de kritische opmerking over het impliciete beroepsprofiel bij facet 1.1 Domeinspecifieke eisen, constateert het visitatieteam dat de eindkwalificaties van de opleiding ontleend zijn aan met het beroepenveld overeengekomen beroepsprofielen. De eindkwalificaties van de opleiding sluiten aan op de Dublin Descriptoren, tevens sluiten de eindkwalificaties ruim voldoende aan bij de eisen vanuit de beroepspraktijk. Derhalve is het oordeel van het visitatieteam over het onderwerp Doelstellingen opleiding positief. Pagina 8 van 38

9 2. Onderwerp: programma 2.1 Eisen HBO Kennisontwikkeling door studenten vindt plaats via vakliteratuur, aan de beroepspraktijk ontleend studiemateriaal en via interactie met de beroepspraktijk en/of (toegepast) onderzoek. Het programma heeft aantoonbare verbanden met actuele ontwikkelingen in het vakgebied / de discipline. Het programma waarborgt de ontwikkeling van beroepsvaardigheden en heeft aantoonbare verbanden met de actuele beroepspraktijk. Hogeschool Dirksen biedt afstandsonderwijs aan met mondelinge en praktische ondersteuning aan studenten die overdag werken en die s avonds willen studeren. Dirksen opleiding onderhoudt contact met de European Association of Distance Learning (EADL), om op de hoogte te blijven van actuele ontwikkelingen op het gebied van afstandsleren. De opleiding ontwikkelt zelf het studiemateriaal met behulp van docenten die werkzaam zijn in de beroepspraktijk. De opleiding streeft ernaar het lesmateriaal zoveel mogelijk te laten aansluiten op relevante externe eisen van de beroepspraktijk. Deze eisen worden geformuleerd door het EXIN, het exameninstituut dat de examens van de modules in de propedeuse afneemt, en een gedeelte van de modules in het tweede jaar. De modules Exploitatie en beheer (HX modules van het EXIN) zijn na 2007 niet meer geactualiseerd en worden na 2010 niet meer geëxamineerd door het EXIN. Hogeschool Dirksen is doende om deze modules (HXD.2 in het tweede jaar, HXD.3 en HXD.4 in het derde jaar) zelf te actualiseren en te examineren. Tot die tijd gebruikt zij het materiaal op basis van de EXIN modules. Voor de praktijkopdrachten en de modules die het EXIN niet examineert zorgt de opleiding zelf dat het materiaal geactualiseerd wordt en dat de examens afgenomen worden. Daarbij hanteert de opleiding de procedure uit het kwaliteitshandboek, aangestuurd en uitgevoerd door de projectmanager cursusontwikkeling. Deze manier van werken bij het bijstellen van cursussen geldt voor de hele Dirksen Groep, ook voor de Hogeschool. Desgevraagd vertellen de studenten dat de EXIN modules niet erg actueel zijn. Maar de praktijkopdrachten en afstudeerscripties wel, de begeleiders zien er ook op toe dat de student relevante, actuele vakliteratuur en websites raadpleegt. Een toelatingseis voor de Hogeschool Dirksen is dat de student in de beroepspraktijk werkzaam is. De praktijkopdrachten van de hbo opleidingen worden op de werkplek van de student uitgevoerd. De opdrachten betreffen daarmee een actueel probleemgebied voor de eigen organisatie. De student werkt dit uit aan de hand van het lesmateriaal en eventueel met literatuur. Pagina 9 van 38

10 De opleiding leunt zwaar op het EXIN voor het afnemen van externe examens. Indien het EXIN de examens niet actualiseert, hoeft de opleiding dat ook niet te doen. Het visitatieteam heeft geconstateerd dat bij met name bij sommige door het EXIN getoetste modules de literatuur niet erg actueel is. De toetsing van het EXIN betreft vooral de theoretische basis kennis, deze is wat minder gevoelig voor actuele ontwikkelingen. De modules die de opleiding zelf examineert worden regelmatig bijgesteld op grond van nieuwe ontwikkelingen. Het visitatieteam heeft de geplande vernieuwde modules HXD niet in kunnen zien omdat deze nog in ontwikkeling zijn. Het visitatieteam geeft de opleiding mee om bij het actualiseren van de modules ook aandacht te besteden aan actuele ontwikkelingen als outsourcing en andere genoemde onderwerpen. Daarnaast beveelt de commissie aan de nieuwste release van ITIL, versie 3, te betrekken bij deze actualisering. De praktijk wordt nadrukkelijk in de opleiding gebracht door de praktijkopdrachten die de studenten in hun eigen organisatie uitvoeren en door de afstudeerscriptie, die ook in de eigen organisatie wordt uitgevoerd. Dit alles overziende beoordeelt het visitatieteam het facet 2.1 Eisen HBO als voldoende. 2.2 Relatie tussen doelstellingen en inhoud programma Het programma is een adequate concretisering van de eindkwalificaties qua niveau, oriëntatie en domeinspecifieke eisen. De eindkwalificaties zijn adequaat vertaald in leerdoelen van (onderdelen van) het programma. De inhoud van het programma biedt de studenten de mogelijkheid om de geformuleerde eindkwalificaties te bereiken. Het curriculum is opgedeeld in modules. De leerdoelen van elke module stelt de Programmacommissie vast op basis van de vereisten van de beroepspraktijk. (zie ook facet 1.1) o In het propedeusejaar krijgt de student een brede oriëntatie in het vakgebied met vakken over informatiesystemen, de plaats van informatiesystemen in de organisatie, ontwerp en beheer van informatiesystemen, de infrastructuur en het beheer hiervan. Als de student de vakken heeft afgerond, ontvangt hij het propedeutisch getuigschrift. o In het tweede jaar verdiept de student de basiskennis, met name het toepassen van beheerprocessen volgens ITIL, inzicht in de te beheren objecten, en verdieping van de organisatie van het beheer van de ICT-infrastructuur en de methoden, technieken, procedures en hulpmiddelen daarvoor. o Het derde jaar staat in het teken van het in praktijk brengen van de theorie. Het vak Management en beleid van ICT-beheer (20 ects) verdiept de kennis uit het tweede jaar. De student voert drie praktijkopdrachten (totaal 20 ects) uit in de eigen organisatie. De student voert een literatuurstudie uit Exploitatie en beheer van informatiesystemen (20 ects) en beargumenteert daarin stellingen en conclusies. o De opleiding sluit af met modules over het managen van ICT-projecten en een afstudeeropdracht. De studenten hebben de mogelijkheid om een minor te volgen in Software Design and Development. Pagina 10 van 38

11 Het lesmateriaal wordt ontwikkeld onder supervisie van de projectmanager cursusontwikkeling IT Servicemanagement, die tevens lid is van de Programmacommissie en van de Beroepenveldcommissie. Deze projectmanager ziet erop toe dat alle leerdoelen in het lesmateriaal worden uitgewerkt en dat deze in de opgaven worden getoetst. In praktijkopdrachten en cases synthetiseert de student de opgedane kennis en vaardigheden in een nieuwe (in het lesmateriaal niet besproken) situatie, zoals bedoeld in de taxonomie van Bloom. Het afstudeertraject bestaat uit het uitwerken van een praktijkopdracht in de eigen werksituatie. De procedure daarvoor en de beoordelingscriteria heeft de opleiding uitgewerkt in een handleiding (zie ook facet 6.1 resultaten). De studenten werken individueel aan hun modules en praktijkopdrachten. Zij kunnen zelf hun studietempo bepalen en daarmee ook de spreiding van de studiepunten over het jaar. Het visitatieteam heeft het programma, de modulebeschrijvingen en het materiaal van de modules bestudeerd. Het visitatieteam concludeert dat de opleiding werkbare en goede werkprocedures heeft om per module heldere leerdoelen te formuleren, het materiaal voor de modules te ontwikkelen en examens en toetsen te ontwikkelen en af te nemen. Het visitatieteam constateert echter dat in de omschrijving van de leerdoelen per module de nadruk ligt op het bereiken van cognitieve kennis; de vaardigheden en competenties komen veel minder aan bod. Het visitatieteam merkt hierbij op dat in dit opzicht de grenzen van afstandsonderwijs worden bereikt. Het visitatieteam geeft de opleiding mee te overwegen om het aantal bijeenkomsten waarbij studenten face to face vaardigheden kunnen oefenen, uit te breiden dan wel op andere manieren interactie van student en docent te bevorderen om vaardigheden en competenties te ontwikkelen. De eindkwalificaties van de opleiding komen helder tot uitdrukking in de vereisten waaraan het afstudeertraject dient te voldoen. Wel merkt het visitatieteam op dat de vertaling van de eindkwalificaties naar het beroepsprofiel beter uitgewerkt kan worden. Het visitatieteam is van oordeel dat de leerdoelen van voldoende diepgang en breedte zijn en dat het totaal de leerdoelen dekkend is voor de eindkwalificaties. Naar het oordeel van het visitatieteam kunnen de studenten de geformuleerde eindkwalificaties bereiken met dit programma. Dit alles overziende beoordeelt het visitatieteam het facet 2.2 Relatie tussen doelstellingen en inhoud programma als voldoende. 2.3 Samenhang programma Studenten volgen een inhoudelijk samenhangend studieprogramma. Het studieprogramma wordt in een vaste volgorde aangeboden. De student is echter vrij om een andere volgorde te kiezen, zolang dat een logische volgorde van de lesstof niet in de weg staat. Op verzoek kunnen de modules in een andere volgorde aangeboden worden. In de praktijk bestuderen de meeste studenten de modules in de aangeboden volgorde. De 8 modules in het eerste jaar geven de studenten de theoretische kennis over ICT service management. De modules weerspiegelen het brede veld van het domein. Pagina 11 van 38

12 In het eerste jaar is ook een studiedag presentatietechnieken opgenomen om studenten te trainen in presenteren en communiceren. De modules in het tweede jaar bouwen voort op de basiskennis uit de propedeuse. De modules in het derde en vierde jaar gaan verder in op deelaspecten van de brede basiskennis. In het derde jaar doen de studenten drie praktijkopdrachten In gesprek met het visitatieteam geven de studenten aan dat zij de samenhang in de opbouw van het curriculum herkennen in de zin van een toenemende complexiteit. Het eerste jaar is heel breed en het tweede jaar bouwt voort op deze basiskennis. De studenten zijn content met de praktijkopdrachten in de studie, waarin zij de theoretische kennis toepassen in hun werksituatie. In deze praktijkopdrachten leren zij vooral hoe zij hun praktijkkennis kunnen weergeven in abstracte modellen en omgekeerd hoe abstracte modellen hen ondersteunen bij het oplossen van knelpunten in de werkpraktijk. Zij zien met name achteraf hoe de modules samenhangen. Het visitatieteam heeft vastgesteld dat de propedeuse aan de student een beeld van het vakgebied biedt en dat het programma een doorlopende leerlijn van toenemende complexiteit kent. Wel merkt het visitatieteam op dat de samenhang binnen de eerste twee studiejaren versterkt kan worden, het is voor de studenten nu een waterval aan vakken die zij krijgen. De opleiding kan de onderliggende logica en de verbanden tussen de vakken duidelijker weergeven aan de studenten. Het visitatieteam beoordeelt op grond van deze bevindingen het facet 2.3 Samenhang als voldoende. 2.4 Studielast Het programma is studeerbaar doordat factoren, die betrekking hebben op dat programma en die de studievoortgang belemmeren zoveel mogelijk worden weggenomen. Bij afstandsonderwijs bepalen de studenten zelf hun studietempo. Zij kunnen hun studietempo aanpassen aan de eigen situatie. Dat betekent dat het mogelijk is om langzamer te gaan als de persoonlijke omstandigheden dat vereisen. Ook is het mogelijk om sneller te gaan. De modulaire opbouw van het curriculum geeft flexibiliteit in het doorlopen van de leerroute. Het studiemateriaal is opgebouwd uit zelfstandig te bestuderen lessen. De studievoortgangindicator op DirksenPlaza maakt inzichtelijk of de studie volgens planning verloopt. Wanneer een student gedurende een bepaalde periode (twee maanden) geen huiswerk meer instuurt, verzendt de opleiding zogenaamde aansporingbrieven. Over het algemeen wordt de aangeboden leerroute wel gevolgd. Met het oog op de (wat langere) doorlooptijd van m.n. de praktijkopdrachten in het derde jaar kiezen studenten er nogal eens voor om in dezelfde periode ook alvast een andere (volgende) module te bestuderen. Iedere module wordt afgesloten met een evaluatieformulier. Deze evaluatieformulieren worden automatisch via verstuurd als de student de module bijna heeft afgerond. De antwoorden die op deze wijze binnenkomen en de gegevens die via het ingezonden huiswerk worden verzameld, worden gebruikt bij de evaluatie van de modules. Pagina 12 van 38

13 In de ervaring van de opleiding nemen uitvallers zelf het initiatief om aan te geven waarom zij uitvallen. De redenen daarvoor zijn meestal niet gerelateerd aan het programma of de studie maar aan gewijzigde persoonlijke situaties of de werkomgeving. Het visitatieteam heeft vastgesteld dat de studenten over de relevante informatie beschikken om hun eigen studie te plannen en dat zij genoeg mogelijkheden hebben om hun studie naar hun eigen mogelijkheden in te richten. De studenten zijn tevreden over studiebelasting, omdat zij die zelf in de hand hebben. Anders dan bij het reguliere onderwijs heeft de hogeschool weinig invloed hierop. Wel kan de vraag aan de orde gesteld worden of de hogeschool hier vanuit maatschappelijk belang niet meer aan zou moeten doen, door een grotere bemoeienis bij studenten die achterstand oplopen of dreigen af te haken. Het visitatieteam beoordeelt op grond van deze bevindingen het facet 2.4 Studiebelasting als voldoende. 2.5 Instroom Het programma sluit qua vorm en inhoud aan bij de kwalificaties van de instromende studenten: VWO, HAVO, middenkaderopleiding of specialistenopleiding (WEB) of daarmee vergelijkbare kwalificaties, blijkend uit toelatingsonderzoek. In het Onderwijs en Examenreglement (OER) staat aangegeven dat studenten met een havo, vwo, een middenkaderopleiding of een specialistenopleiding kunnen instromen. Tevens staat deze toelatingseis op de website van Dirksen Opleidingen en in de studiegids vermeld. Studenten kunnen op basis van elders behaalde studieresultaten om een vrijstelling vragen bij de examencommissie. Een vrijstellingsverzoek dient te worden gemotiveerd door overlegging van (kopieën van) diploma s van onderwijsprogramma s met daarin studieonderdelen die in belangrijke mate overeenkomen met soortgelijke studieonderdelen uit het HTO - programma. Indien de studieresultaten in het buitenland zijn behaald, dan dient de student op basis van bewijsstukken aan te tonen wat de inhoud en het niveau van het daar gevolgde programma is geweest. Eventueel wordt een (aspirant-) student verwezen naar NUFFIC om een vergelijking te laten maken tussen de buitenlandse diploma s en die van vergelijkbare Nederlandse onderwijs- of opleidingsinstellingen. Studenten die bij hun start bij de opleiding 21 jaar of ouder zijn en niet voldoen aan de vooropleidingseisen en niet hiervan zijn vrijgesteld, kunnen op grond van een toelatingsonderzoek van deze vooropleidingseisen vrijgesteld worden. De opleiding heeft een procedure vastgelegd voor het beoordelen van EVC en voor het toelatingsonderzoek. Deze procedure staat ook in het OER. Verder hanteert de opleiding als extra eis dat een student werkzaam is in een aan de opleiding gerelateerde werkomgeving. De werkgever van de student tekent een verklaring bij de start van de studie dat de student inderdaad werkzaam is en gelegenheid krijgt opdrachten in de organisatie uit te voeren. Indien de student van werkkring wisselt, of om andere redenen niet meer in staat is om praktijkoefeningen uit te voeren, dan kan de student de opleiding niet afronden Pagina 13 van 38

14 De opleiding inventariseert de redenen die studenten aangeven om te stoppen met de opleiding. De redenen hebben doorgaans niet met opleiding te maken (zie ook facet. 2.4 Studielast) maar met privé omstandigheden of motivatieproblemen. De opleiding heeft volgens het visitatieteam goede procedures opgesteld om studenten toe te laten. De studenten zijn allemaal volwassenen met een werkkring in het werkveld, die het curriculum in eigen tempo volgen. Het visitatieteam constateert dat Hogeschool Dirksen de werkgever van de studenten een verklaring laat tekenen dat de student gelegenheid krijgt opdrachten in de werkpraktijk uit te voeren. De opleiding draagt op deze manier de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de opdrachten over aan de student. Als de student wordt ontslagen en niet direct een adequate vervangende werkkring heeft gevonden, moet hij/zij de studie staken. Dit alles overziende, beoordeelt het visitatieteam het facet 2.5 Instroom als voldoende. 2.6 Duur De opleiding voldoet aan de formele eisen met betrekking tot de omvang van het curriculum: 240 studiepunten. De opleiding heeft het curriculum opgesteld van 240 ects. Tot aan het studiejaar 2010 konden de studenten in theorie de studie in drie jaar afronden. Met ingang van het studiejaar 2010 rekent de opleiding met 60 ects per studie jaar, zodat het curriculum nu vier studiejaren beslaat. In praktijk kiest de student een eigen studietempo, het is nog niet voorgekomen dat een student 240 studiepunten in drie jaar heeft behaald. De opleiding is gebaseerd op zelfstudie en afstandsonderwijs. In het eerste jaar zijn er contacturen ingepland voor de trainingsdag presentatietechnieken, verder zijn er geen contacturen ingepland. Per module is het aantal studiebelastingsuren gedefinieerd. Vanuit de studiebelastingsuren is een vertaling gemaakt naar studiepunten. De opleiding hanteert een omrekeningsfactor waarin rekening gehouden wordt met het feit dat de student werkzaam is in de beroepspraktijk. Dit is een toepassing van het concurrency-beginsel. Bij de opzet van het curriculum is bepaald welke onderwijseenheden de student zal behalen in het onderwijsdeel en welke onderwijseenheden tijdens de beroepsuitoefening uitgevoerd moeten worden. Bij het inzenden van het huiswerk geeft de student (per les) aan hoe lang hij over de les heeft gedaan en wat zijn waardering van de les was. De opleiding evalueert deze gegevens periodiek. In gesprek met het visitatieteam vertellen de studenten dat de opleiding pittig is, maar wel te doen naast het werk. De studiebelasting in uren komt ongeveer overeen met de door de opleiding geplande studiebelasting. Wel geven studenten aan dat zij soms veel langer over een leerjaar doen dan gepland, vanwege allerlei externe factoren (werk, privé) die op zich niets met de opleiding te maken hebben. Pagina 14 van 38

15 Het visitatieteam constateert dat het studieprogramma voldoet aan de formele eis van 240 studiepunten. De opleiding heeft de studiepunten verdeeld over de modules en de modules ingepland in vier studiejaren. Het visitatieteam concludeert uit de evaluaties en uit gesprekken met studenten dat de studiebelasting ongeveer overeenkomt met de geplande nominale studiebelasting, de doorlooptijd bepaalt de student zelf. Alleen kosten de praktijkopdrachten in de ervaring van de studenten meer tijd dan er formeel voor wordt aangegeven. Dit wordt door de studenten niet als een knelpunt ervaren. Dit alles overziende beoordeelt het visitatieteam het facet 2.6 Duur als voldoende. 2.7 Afstemming tussen vormgeving en inhoud Het didactisch concept is in lijn met de doelstellingen. De werkvormen sluiten aan bij het didactisch concept. Het curriculum is onderverdeeld in modules. De opleiding beoogt dat een module een afgerond, samenhangend geheel vormt, dat wordt afgesloten met een examen, of een case aan de hand van een beschreven praktijksituatie. De modules zijn opgebouwd uit lessen. Een les is een zelfstandige studieeenheid, waarin de lesstof uiteen wordt gezet. Iedere les wordt afgesloten met een kennistoets en huiswerkvragen. Het bestuderen van een les duurt nominaal 6 8 uur. De Hogeschool Dirksen hanteert voor het vormgeven van haar onderwijs een document Didactische aspecten en onderwijskundige grondslagen met de visie op afstandsleren en opleiden. Uit dit document is de auteurshandleiding voortgekomen als leidraad voor auteurs van lesmateriaal. De projectleider opleidingsontwikkeling HTO IT services ziet er op toe dat de auteurs bij het ontwikkelen van materiaal volgens de handleiding werken. Het studiemateriaal moet volgens de opleiding aan de navolgende eisen voldoen: o het materiaal moet aangeven wat van de student wordt verwacht, o het moet de student de mogelijkheid bieden om regelmatig een beeld te krijgen van zijn vorderingen, o het moet duidelijk en logisch opgebouwd zijn, o en het moet de student motiveren om te leren. Het studiemateriaal wordt speciaal ontwikkeld voor het afstandsonderwijs, in lijn met de doelstelling van Hogeschool Dirksen. De docenten zijn bekend met het didactisch concept afstandsonderwijs. Het curriculum voorziet niet in stages, aangezien de studenten in de beroepspraktijk werkzaam zijn. De studenten maken gebruik van hun werkomgeving om praktijkopdrachten te maken (zie ook facet 2.8 Toetsing). De praktijkopdracht doet de student in overleg met een stagebeleider dan wel de leidinggevende vanuit het bedrijf waarin hij werkt. Pagina 15 van 38

16 Het visitatieteam heeft het didactisch concept en het studiemateriaal bezien. Het visitatieteam vindt het didactisch concept goed geworteld in onderwijskundige principes en adequaat toegesneden op het afstandsonderwijs. Het studiemateriaal is ontworpen volgens het concept en ook de vernieuwing en aanpassing van het materiaal verloopt volgens het handboek van de opleiding. Het studiemateriaal sluit naadloos aan bij het onderwijsconcept en is zeer geschikt om de doelstellingen te realiseren. Derhalve beoordeelt het visitatieteam het facet 2.7 Afstemming vorm en inhoud als goed. Pagina 16 van 38

17 2.8 Beoordeling en toetsing Door de beoordelingen, toetsingen en examens wordt adequaat getoetst of de studenten de leerdoelen van (onderdelen van) het programma hebben gerealiseerd. Iedere module wordt afgesloten met een examen, om te meten in hoeverre de doelstellingen van de gehele module door de student zijn gerealiseerd. Het examen bestaat voornamelijk uit multiple choice vragen. Het examen wordt afgenomen onder toezicht, op een locatie van de Hogeschool Dirksen. De studenten kunnen maandelijks examens doen. De normering en de cesuur van de examens zijn van tevoren opgesteld door de examencommissie van de Hogeschool Dirksen of door die van het externe exameninstituut. Het Examenbureau is belast met het toezicht op de diepgang en complexiteit van de toetsen en op de aard van de praktijksituaties die worden voorgelegd aan de examenkandidaat. In de opleiding IT Service Management zijn 18 praktijkopdrachten gedefinieerd, waarvan de student in het derde jaar er 3 uitkiest die bij zijn werksituatie passen. Per praktijkopdracht wordt een kader omschreven van waaruit de student in zijn werkomgeving: o een concrete probleemsituatie analyseert; o hiervoor verschillende mogelijke oplossingsmethodes samenstelt aan de hand van de theorie; o daaruit de beste oplossingsmethode kiest; o deze oplossingsmethode toepast op de gestelde probleemsituatie; o vaststelt in hoeverre de gekozen oplossingsmethode leidt tot de oplossing van het probleem; o en evalueert waar er, achteraf gezien, andere keuzes gemaakt hadden moeten worden. Vervolgens wordt door de student aangegeven hoe de eerder gevolgde selectiemethode voor de beste oplossingsmethode dient te worden aangepast, om een dergelijke betere keuze vooraf te kunnen maken. De opleiding heeft een examenreglement uitgewerkt met procedures voor correctie en herkansing. De resultaten van de instituutsexamens worden per ronde gerapporteerd aan de examencommissie. Deze plaatst de resultaten in historisch perspectief (vergelijking met voorgaande resultaten op hetzelfde onderdeel), met medeneming van de specifieke moeilijkheidsgraad van bepaalde vakken. De evaluatie van de examencommissie kan aanleiding geven tot de volgende maatregelen: 1. Herziening van studiemateriaal en/of de didactische werkvormen; 2. Herziening van de examenvorm (meerkeuze dan wel open vragen, mondeling dan wel schriftelijk). De beoordeling van praktijkopdrachten en de afstudeeropdracht is omschreven in beoordelingsformulieren en in de module waarin de aan de afstudeeropdracht gestelde eisen worden aangeduid. Desgevraagd vertellen de student en de alumni dat de examens pittig zijn, maar wel te doen. Afstudeerders worden begeleid door twee docenten, die de voortgang van het afstudeerproces en de daaruit voortvloeiende (tussen)producten onafhankelijk van elkaar beoordelen aan de hand van daartoe opgestelde beoordelingsformulieren. De opleiding heeft de beoordelingsformulieren recent vernieuwd en uitgebreid. Pagina 17 van 38

18 Het visitatieteam is van oordeel dat de systematiek van examinering met mulitple choicevragen qua systematiek goed in elkaar zit. De constructie van de examens, de afname en de evaluaties zijn goed geregeld. De mc-vragen zijn geschikt om kennis en in beperkte mate inzicht te toetsen, ze zijn niet geschikt om complexere competenties te toetsen. De opleiding is zich bewust van de uitdaging om complexere competenties te toetsen en werkt aan vernieuwing van de toetsen. De praktijkopdrachten zijn naar oordeel van het visitatieteam goed geconstrueerd en de beoordeling daarvan is goed geregeld. De opleiding is kleinschalig, het vier ogen principe wordt niet toegepast bij het beoordelen van de praktijkopdrachten. Het afstudeertraject wordt wel begeleid door twee docenten, die onafhankelijk van elkaar beoordelen. De beoordelingsformulieren waren tot zeer recent tamelijk vaag, dat tot gevolg heeft dat het oordeel van verschillende docenten sterk uiteen liep. De opleiding heeft recent nieuwe beoordelingsformulieren opgesteld, om dit bezwaar te ondervangen. Dit alles overziende beoordeelt het visitatieteam het facet 2.8 Beoordeling en toetsing als voldoende. Beoordeling van het onderwerp Programma Het visitatieteam is van oordeel dat de studenten in het programma hun kennis ontwikkelen aan de hand van relevante vakliteratuur en dat zij hun eigen beroepspraktijk adequaat kunnen inbrengen als studiemateriaal. De opleiding heeft de eindkwalificaties adequaat verwerkt in het curriculum. Het programma vertoont duidelijke verticale samenhang en voldoet aan de formele studielast van 240 studiepunten. Het programma sluit aan bij de kwalificaties van instromende studenten en de opleiding borgt dat met de intakeprocedure. Het didactisch concept van de opleiding is goed uitgewerkt en toegesneden op afstandsonderwijs voor volwassenen werkzaam in de beroepspraktijk. De beoordeling en toetsing heeft de opleiding uitgewerkt in werkzame procedures. Het facet 2.7 is als goed beoordeeld en de overige facetten als voldoende. Derhalve is de beoordeling van het visitatieteam voor het onderwerp Programma in zijn geheel positief. Pagina 18 van 38

19 3. Onderwerp: inzet van personeel 3.1 Eisen HBO Het onderwijs wordt voor een belangrijk deel verzorgd door personeel dat een verbinding legt tussen de opleiding en de beroepspraktijk. De docenten van de Hogeschool Dirksen zijn freelancers die ook werkzaam zijn in verschillende werkvelden van de beroepspraktijk. Modules en studiewijzers worden geschreven door auteurs die tevens werkzaam zijn in de beroepspraktijk. Bij het schrijven van het lesmateriaal worden zonodig voorbeelden uit de beroepspraktijk gegeven. Bij verschillende modules wordt gebruik gemaakt van vakliteratuur. Veel van die boeken bevatten reële praktijkvoorbeelden. Alle studenten van de opleiding zijn al werkzaam in de beroepspraktijk, zij brengen hun eigen werkomgeving in als studiemateriaal. Desgevraagd vertellen de studenten dat zij zeer tevreden zijn over de praktijkkennis van de docenten, zoals dat blijkt uit antwoorden op vragen en bij de begeleiding van de praktijkopdrachten en de afstudeeropdracht. Het visitatieteam heeft uit de cv s van de docenten en uit gesprekken met studenten en alumni geconstateerd dat de docenten een ruime praktijkervaring hebben. Het studieprogramma draagt er tevens zorg voor studiemateriaal, praktijkopdrachten, cases dat er een constructieve verbinding wordt gelegd tussen de lesstof en de beroepspraktijk. De studenten herkennen de praktijkgerichtheid van de docenten. Dit alles overwegende beoordeelt het visitatieteam het facet 3.1 Eisen Hbo als goed. 3.2 Kwantiteit personeel Er wordt voldoende personeel ingezet om de opleiding met de gewenste kwaliteit te verzorgen. Hogeschool Dirksen maakt gebruik van afstandsonderwijs, er is geen een uurrooster waarin docenten op bepaalde tijden in lokalen met studenten lesstof bespreken. Zaken zoals lesuitval spelen dan ook geen rol. De beschikbaarheid van docenten is via de elektronische leeromgeving DirksenPlaza geregeld. Alleen is de telefonische bereikbaarheid volgens de ondervraagde studenten beperkt, dit zou beter kunnen. De opleiding heeft gekwalificeerde docenten beschikbaar voor huiswerkbegeleiding en inhoudelijke vragen die de student via DirksenPlaza kan stellen. Bij Dirksen Opleidingen is het de regel dat de huiswerkdocent de student binnen twee dagen antwoord geeft op zijn vraag. De afdeling studiebegeleiding monitort de vraag-en-antwoord sequenties van de theoretische modules. De projectmanager cursusontwikkeling monitort de doorloop van de vraag-en-antwoord-sequentie van de afstudeeropdracht en alle praktijkopdrachten. Pagina 19 van 38

20 De studenten vertellen desgevraagd dat de beantwoording van vragen (voornamelijk via de mail) voldoende vlot verloopt. Het visitatieteam deelt de opmerking van de opleiding dat afstandsonderwijs veel minder gevoelig is voor docentenuitval dan regulier onderwijs. De opleiding heeft voldoende bekwame docenten aan zich weten te binden om de studenten bij het huiswerk te ondersteunen. Wel merkt het visitatieteam op dat de situatie waarbij de vraag-en-antwoord trajecten van praktijkopdrachten en afstudeeropdrachten door projectleider cursusontwikkeling persoonlijk gemonitord worden, kwetsbaar is, hoewel het tot nu toe geen probleem heeft opgeleverd. Alles overziende beoordeelt het visitatieteam het facet 3.2 Kwantiteit Personeel als voldoende. 3.3 Kwaliteit personeel Het personeel is gekwalificeerd voor de inhoudelijke, onderwijskundige en organisatorische realisatie van het programma. De Hogeschool Dirksen stelt de volgende kwaliteitseisen aan de docenten: o de kandidaten dienen volgens hun cv vakbekwaam te zijn en affiniteit te hebben met lesgeven; o de examenresultaten van de betreffende studenten mogen niet herhaaldelijk onder het gemiddelde liggen; o de docent moet betrokken zijn bij de Hogeschool Dirksen en de onderwijsfilosofie van het instituut uitdragen. Dirksen opleidingen heeft een procedure om freelance docenten aan te nemen. Na beoordeling van het cv voert de projectmanager cursusontwikkeling een gesprek met een kandidaat. Wanneer het selectiegesprek positief verloopt en de sollicitant niet actief betrokken is bij een onderwijsproces aan een andere instelling, dan wordt de docent uitgenodigd voor een proefles. Docenten die mondeling lesgeven houden een face-to-face proefles, waarbij zowel de projectmanager als medewerkers van Dirksen aanwezig zijn. Auteurs worden uitgenodigd een schriftelijke proefles in te leveren. Bij het beoordelen van beide proeflessen letten de beoordelaars op het vermogen van de docent om onder meer in aanvulling op het studiemateriaal de vertaalslag van theorie naar praktijk te maken. De opleiding benoemt alleen docenten die zij als goed beoordeelt. Docenten die alleen via DirksenPlaza studenten begeleiden, hoeven geen proefles te geven. Bovengenoemde procedure geldt voor alle opleidingen bij Dirksen, er is geen aparte procedure voor docenten aan de Hbo-opleiding. De opleiding communiceert met de docenten en auteurs om ze te betrekken bij de Hogeschool. De opleiding evalueert het onderwijs na afloop volgens de procedure. Bij een nieuwe of sterk gereviseerde opleidingsmodule evalueert de opleiding ook met de docenten, op basis van de ervaringen van de docenten met het studiemateriaal (inhoud en didactiek). Desgevraagd vertellen de student en de alumni dat zij tevreden zijn over de kwaliteit van de docenten. Pagina 20 van 38

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase 11 februari 2008 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Accreditatiekader, toegespitst

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HTO Informatica, IT Service Management. Croho-registratienummer: 34488

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HTO Informatica, IT Service Management. Croho-registratienummer: 34488 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HTO Informatica, IT Service Management Croho-registratienummer: 34488 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 10 mei 2005 en 19 mei 2005

Nadere informatie

2. Bevindingen met betrekking tot het VBI-rapport

2. Bevindingen met betrekking tot het VBI-rapport Hogeschool Dirksen B.V. De heer D. van der Mark, directeur Postbus 3090 6802 DB ARNHEM Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HTO Elektrotechniek, Datacommunicatie en Netwerken. Croho-registratienummer: 34313

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HTO Elektrotechniek, Datacommunicatie en Netwerken. Croho-registratienummer: 34313 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HTO Elektrotechniek, Datacommunicatie en Netwerken Croho-registratienummer: 34313 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 10 mei 2005

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1. 1 INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.4 Onderwijs- en examenregeling... 4 2. TOELATING TOT DE OPLEIDING...

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool NAO nederlands- vlaamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool Datum: 1 oktober

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek Studiejaar 2013-2014 Algemeen 1. Deze bijlage bij het algemene gedeelte van de Onderwijs- en examenregeling van Codarts is van toepassing

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hanzehogeschool Groningen. Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN

Besluit. College van bestuur. Hanzehogeschool Groningen. Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN College van bestuur Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Facility

Nadere informatie

Veel gestelde vragen lijst Deeltijd Human Resource Management 2013-2014

Veel gestelde vragen lijst Deeltijd Human Resource Management 2013-2014 Veel gestelde vragen lijst Deeltijd Human Resource Management 2013-2014 1. Op welke dag wordt lesgegeven? Er is één vaste lesdag per week. Tijdens het cursusjaar 2013-2014 zijn de lessen als volgt: De

Nadere informatie

Besluit. Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP

Besluit. Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de hbo-bachelor opleiding

Nadere informatie

Besluit. Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen b.v. (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP

Besluit. Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen b.v. (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen b.v. (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding

Nadere informatie

Examenreglement 2014-2015

Examenreglement 2014-2015 Examenreglement 2014-2015 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1 Algemeen 3 Hoofdstuk 2 Toelating tot opleidingen en cursussen 4 Hoofdstuk 3 Onderwijsprogramma 5 Hoofdstuk 4 Getuigschrift 7 Hoofdstuk 5 Doel en vorm

Nadere informatie

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN Besluit datum 19 januari 2005 onderwerp Definitief besluit accreditatie hbo-bachelor Bouwkunde ons kenmerk NVAO/20050113/CT

Nadere informatie

De NVAO heeft op 11 april 2005 een gesprek gevoerd met de LOI om over een aantal aspecten van de opleidingen een nadere toelichting te krijgen.

De NVAO heeft op 11 april 2005 een gesprek gevoerd met de LOI om over een aantal aspecten van de opleidingen een nadere toelichting te krijgen. Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de hbo-bachelor opleiding

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Verkeerskunde NHTV internationale hogeschool Breda. CROHO-nummer 34371

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Verkeerskunde NHTV internationale hogeschool Breda. CROHO-nummer 34371 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Verkeerskunde NHTV internationale hogeschool Breda CROHO-nummer 34371 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 5 april, 8 juni en 16 november

Nadere informatie

Besluit. Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP

Besluit. Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de hbo-bachelor opleiding

Nadere informatie

BACHELOROPLEIDING DEELTIJD

BACHELOROPLEIDING DEELTIJD HBO-ICT INFORMATICA BACHELOROPLEIDING DEELTIJD 2015-2016 2014-2015 LEERROUTES: BUSINESS IT & MANAGEMENT, SOFTWARE ENGINEERING, SYSTEM AND NETWORK ENGINEERING CREATING TOMORROW HBO-ICT DE VIERJARIGE DEELTIJDOPLEIDING

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO SPD Bedrijfsadministratie. ABC Hogeschool Dordrecht e.o. Croho-registratienummer 34426

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO SPD Bedrijfsadministratie. ABC Hogeschool Dordrecht e.o. Croho-registratienummer 34426 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van ABC Hogeschool Dordrecht e.o. Croho-registratienummer 34426 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 23 april 2007 Inhoud van het verslag

Nadere informatie

Conceptkaders HBO5 3 november 2009

Conceptkaders HBO5 3 november 2009 Conceptkaders HBO5 3 november 2009 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Toetsing van tot HBO 5 om te vormen opleidingen 5 2.1 Opzet 5 2.2 Beoordelingskader voor tot HBO 5 om te vormen opleidingen 6 2.2.1 Basisgegevens

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO SPD Bedrijfsadministratie Hogeschool NTI. Croho-registratienummer: 34426

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO SPD Bedrijfsadministratie Hogeschool NTI. Croho-registratienummer: 34426 Inhoud van het verslag ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HBO SPD Bedrijfsadministratie Hogeschool NTI Croho-registratienummer: 34426 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HEAO Fiscale Economie LOI Hogeschool. CROHO registratie 34409. aan het NVAO Accreditatiekader

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HEAO Fiscale Economie LOI Hogeschool. CROHO registratie 34409. aan het NVAO Accreditatiekader ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HEAO Fiscale Economie LOI Hogeschool CROHO registratie 34409 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 11 december 2003 en 25 juni 2004

Nadere informatie

ICLON Powerpoint sjabloon

ICLON Powerpoint sjabloon ICLON Powerpoint sjabloon Een voorbeeld van een ICLON presentatie Piet Presentator & Co Copresentator (ICLON) Coby Collega (Leiden University) Max Medewerker (Instituut voor Cooperatie) [Congresnaam, Plaats,

Nadere informatie

Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016. Regeling Externe toezichthouders bij examens

Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016. Regeling Externe toezichthouders bij examens Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016 Regeling Externe toezichthouders bij examens Inhoudsopgave 1. Positie en benoeming externe toezichthouders... 3 2. Taak externe toezichthouder

Nadere informatie

Besluit. Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP

Besluit. Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor

Nadere informatie

Bijlage 2. Protocol toetsing Associatedegreeprogramma. 15 december 2009

Bijlage 2. Protocol toetsing Associatedegreeprogramma. 15 december 2009 Bi Bijlage 2 Protocol toetsing Associatedegreeprogramma door de NVAO 15 december 2009 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Toets Associate-degreeprogramma in de hbo-bachelor 4 2.1 2.2 Criteria De status van de bacheloropleiding

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM

Besluit. College van bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM College van bestuur Hogeschool van Amsterdam Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM Besluit Besluit strekkende tot positieve beoordeling van een aanvraag Toets nieuwe opleiding hbo-master Integraal Leiderschap

Nadere informatie

Programma van toetsing

Programma van toetsing Programma van toetsing Inleiding In samenwerking met onderwijskundige experts hebben we ons programma van toetsing ontworpen. Het programma van toetsing is gevarieerd en bevat naast kennistoetsen en beoordelingen

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO SPD Bedrijfsadministratie Hogeschool Markus Verbeek. Croho-registratienummer: 34426

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO SPD Bedrijfsadministratie Hogeschool Markus Verbeek. Croho-registratienummer: 34426 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Hogeschool Markus Verbeek Croho-registratienummer: 34426 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 15 oktober 2007 en 29 oktober 2007 Inhoud

Nadere informatie

Informatievergadering. Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding

Informatievergadering. Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding Informatievergadering Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding Wie zijn we? Besluit Vlaamse Regering Visitatieprotocol Planning ZER en beoordelingskader Visitatieproces Visitatiecommissie 23/04/2014 2

Nadere informatie

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015 Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 014-015 Master Pedagogiek CROHO-nummer 44113 deeltijd 1 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1. Informatie en communicatie...

Nadere informatie

Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs

Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs universitair onderwijscentrum groningen hoger onderwijs Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs 2008-2009 september 2008 Basiskwalificatie onderwijs 2 Wat is de basiskwalificatie onderwijs (BKO)? De basiskwalificatie

Nadere informatie

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015 Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015 Master leraar Algemene Economie Croho: 45275 deeltijd 1 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hogeschool Leiden. Postbus 382 2300 AJ LEIDEN

Besluit. College van bestuur. Hogeschool Leiden. Postbus 382 2300 AJ LEIDEN College van bestuur Hogeschool Leiden Postbus 382 2300 AJ LEIDEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Personeel en Arbeid

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO Management LOI Hogeschool. CROHO-registratie 34480B. aan het NVAO Accreditatiekader

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO Management LOI Hogeschool. CROHO-registratie 34480B. aan het NVAO Accreditatiekader ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HBO Management LOI Hogeschool CROHO-registratie 34480B aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 11 december 2003 en 13 oktober 2004 Inhoud

Nadere informatie

HBO en HBO-niveau in het CAM veld

HBO en HBO-niveau in het CAM veld HBO en HBO-niveau in het CAM veld Voorzitter SNRO: Drs. Johan Boogaars 3 oktober 2013. Inleiding Op dit moment worden er door verzekeraars maar ook beroepsverenigingen en koepels stellingen geponeerd en

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO Accountancy LOI Hogeschool. Croho-registratie: 34484. aan het NVAO Accreditatiekader

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO Accountancy LOI Hogeschool. Croho-registratie: 34484. aan het NVAO Accreditatiekader ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HBO Accountancy LOI Hogeschool Croho-registratie: 34484 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 11 december 2003 en 18 augustus 2004

Nadere informatie

ONDERWIJSARBEIDSOVEREENKOMST Themasemester: xxx (periode: xxx xxx)

ONDERWIJSARBEIDSOVEREENKOMST Themasemester: xxx (periode: xxx xxx) 1/6 ONDERWIJSARBEIDSOVEREENKOMST Themasemester: xxx (periode: xxx xxx) Ondergetekenden: Naam organisatie Straatnaam en huisnummer Postcode en Plaatsnaam Naam rechtsgeldig vertegenwoordiger Functie rechtsgeldig

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Hogeschool Drenthe hbo-opleiding Bedrijfseconomie. Croho-registratienummer: 34401

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Hogeschool Drenthe hbo-opleiding Bedrijfseconomie. Croho-registratienummer: 34401 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Hogeschool Drenthe hbo-opleiding Bedrijfseconomie Croho-registratienummer: 34401 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 11 en 25 april

Nadere informatie

Programma van toetsing

Programma van toetsing Programma van toetsing Programma van toetsing Versie 1.1 Con Amore B.V. Inleiding In samenwerking met onderwijskundige experts hebben we een nieuw programma van toetsing ontworpen. We zijn afgestapt van

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van. HBO Bedrijfskunde Bachelor LOI Hogeschool

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van. HBO Bedrijfskunde Bachelor LOI Hogeschool ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van HBO Bedrijfskunde Bachelor LOI Hogeschool aan het NVAO Toetsingskader Nieuwe Opleidingen De visitatie vond plaats op 28 september en 7 oktober

Nadere informatie

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Het is aan het beoordelingspanel om te bepalen of deze toelichting relevant is bij de beoordeling van de onderhavige

Nadere informatie

BEOORDELINGSKADER EN -PROCEDURE VOOR DE CERTIFICERING VAN BEDRIJFSOPLEIDINGEN TOURMANAGER

BEOORDELINGSKADER EN -PROCEDURE VOOR DE CERTIFICERING VAN BEDRIJFSOPLEIDINGEN TOURMANAGER BEOORDELINGSKADER EN -PROCEDURE VOOR DE CERTIFICERING VAN BEDRIJFSOPLEIDINGEN TOURMANAGER 1. INLEIDING Het certificeringsonderzoek voor de aanbieders van opleidingen voor tourmanager heeft de vorm van

Nadere informatie

Verslag van werkzaamheden 2011-2012. Doktersassistente Crebo 91310. Instituut Memo Snoeckgensheuvel 67 3817HL Amersfoort Telefoon: 06-53733132

Verslag van werkzaamheden 2011-2012. Doktersassistente Crebo 91310. Instituut Memo Snoeckgensheuvel 67 3817HL Amersfoort Telefoon: 06-53733132 Verslag van werkzaamheden 2011-2012 Doktersassistente Crebo 91310 Instituut Memo Snoeckgensheuvel 67 3817HL Amersfoort Telefoon: 06-53733132 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Organisatie van het onderwijs...

Nadere informatie

Intake- en vrijstellingsregels voor de HBO-bacheloropleiding Informatica 2013-2014 Vastgesteld door de examencommissie NOH-I op 16 september 2013.

Intake- en vrijstellingsregels voor de HBO-bacheloropleiding Informatica 2013-2014 Vastgesteld door de examencommissie NOH-I op 16 september 2013. Intake- en vrijstellingsregels voor de HBO-bacheloropleiding Informatica 2013-2014 Vastgesteld door de examencommissie NOH-I op 16 september 2013. Artikel 1. Begripsbepaling. In deze regeling wordt verstaan

Nadere informatie

Bijlage A, behorende bij artikel 2 lid 1 Besluit personeel veiligheidsregio s

Bijlage A, behorende bij artikel 2 lid 1 Besluit personeel veiligheidsregio s Bijlage A, behorende bij artikel 2 lid 1 Besluit personeel veiligheidsregio s Supplement h. Functie docent Functie zoals genoemd in artikel 2 lid 1 sub h Besluit personeel veiligheidsregio s 1.1 Algemene

Nadere informatie

Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor

Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor De opleiding interior design & Styling - hbo bachelor Mensen zien hun omgeving steeds meer als een verlengstuk van hun persoonlijkheid.

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING. Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen. Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING. Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen. Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING 2015-2016 Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte Deze onderwijs- en examenregeling (OER-FFTR) treedt

Nadere informatie

Management & Organisatie

Management & Organisatie Management & Organisatie Algemeen De opleiding Bedrijfskunde MER (deeltijd) wordt verzorgd door het Instituut voor Bedrijfskunde, Hanzehogeschool Groningen. Steeds meer krijgen organisaties te maken met

Nadere informatie

Examenprofiel mbo Schilderen en Onderhoud en Afbouw

Examenprofiel mbo Schilderen en Onderhoud en Afbouw Januari 2015 Examenprofiel mbo Schilderen en Onderhoud en Afbouw Sector: Schilderen en Onderhoud en Afbouw Vastgesteld door: Paritaire Commissie Onderhoud, Schilderen en Afbouw Savantis Vaststellingsdatum:

Nadere informatie

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie voltijd en deeltijd

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie voltijd en deeltijd Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie voltijd en deeltijd Saxion Hogeschool IJselland Instituut Ruimtelijke Ordening en Milieu Rapport ten behoeve

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van NIFA, Nederlands Instituut voor Financieel-economisch Administratieve Opleidingen aan het NVAO Toetsingskader nieuwe opleidingen hoger onderwijs

Nadere informatie

Toelichting aanvragen vrijstelling. Opleidingen Educatie Zorgsector

Toelichting aanvragen vrijstelling. Opleidingen Educatie Zorgsector Toelichting aanvragen vrijstelling Opleidingen Educatie Zorgsector Directoraat Onderwijs en Opleidingen LUMC September 2014 Inhoud Algemene informatie vrijstellingen 2 Inleiding 2 Wat is een vrijstelling

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Universiteit Utrecht Master Natuurwetenschappen en Bedrijf. Croho-registratienummer: 60710

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Universiteit Utrecht Master Natuurwetenschappen en Bedrijf. Croho-registratienummer: 60710 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Master Natuurwetenschappen en Bedrijf Croho-registratienummer: 60710 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 29 mei 2007, 6 juni 2007

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Hbo bachelor Facility Management LOI Hogeschool. Croho-registratienummer: 34500

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Hbo bachelor Facility Management LOI Hogeschool. Croho-registratienummer: 34500 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Hbo bachelor Facility Management LOI Hogeschool Croho-registratienummer: 34500 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 14 september 2010

Nadere informatie

Competentieprofiel Afstudeerscriptiebegeleider Praktijkopleiding RA

Competentieprofiel Afstudeerscriptiebegeleider Praktijkopleiding RA Competentieprofiel Praktijkopleiding RA rapport Competentieprofiel. pagina 2 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 Leeswijzer... 5 2. Competentieprofiel... 6 Colofon... 6 Beroepsbeschrijving... 6 Beschrijving

Nadere informatie

HBO-ICT BACHELOROPLEIDING DEELTIJD 2016-2017 CREATING TOMORROW

HBO-ICT BACHELOROPLEIDING DEELTIJD 2016-2017 CREATING TOMORROW HBO-ICT BACHELOROPLEIDING DEELTIJD 2016-2017 LEERROUTES: BUSINESS IT & MANAGEMENT, SOFTWARE ENGINEERING, SYSTEM AND NETWORK ENGINEERING CREATING TOMORROW HBO-ICT Naast je werk leg je met een deeltijdstudie

Nadere informatie

Concept. Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders NOVA

Concept. Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders NOVA Versie juli 2013 Concept Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders NOVA Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders April 2012 0 Inhoud Gebruikte begrippen en afkortingen... 2 Inleiding... 5 Opbouw

Nadere informatie

3. Opleidingskader voor de opleiding Informatiecoördinator

3. Opleidingskader voor de opleiding Informatiecoördinator 3. Opleidingskader voor de opleiding Informatiecoördinator In het project GROOTER worden onder andere opleidingskaders ontwikkeld voor drie functiegerichte opleidingen voor Bevolkingszorg. In dit hoofdstuk

Nadere informatie

De onderwijs- en examenregeling

De onderwijs- en examenregeling De onderwijs- en examenregeling Algemeen In de onderwijs- en examenregeling (OER) wordt informatie gegeven over het onderwijs van een opleiding of een groep van opleidingen. Heeft de OER betrekking op

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO Facility Management LOI Hogeschool. CROHO nummer 34500. aan het NVAO Accreditatiekader

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO Facility Management LOI Hogeschool. CROHO nummer 34500. aan het NVAO Accreditatiekader ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HBO Facility Management LOI Hogeschool CROHO nummer 34500 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 11 december 2003 en 2 mei 2005 Inhoud

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling 2012-2013 bacheloropleiding HBO-Rechten

Onderwijs- en examenregeling 2012-2013 bacheloropleiding HBO-Rechten College van bestuur Onderwijs- en examenregeling 2012-2013 bacheloropleiding HBO-Rechten ) U2012-04405-BGA I Algemeen deel 1. Algemeen Artikel 1. Toepasselijkheid van de regeling Het Algemeen Deel (Deel

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

Beoordelingseenheid A Proeve van Bekwaamheid. Leg het fundament. Crebonummer 91370. Opleiding Sociaal Cultureel Werker Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL

Beoordelingseenheid A Proeve van Bekwaamheid. Leg het fundament. Crebonummer 91370. Opleiding Sociaal Cultureel Werker Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL Beoordelingseenheid A Proeve van Bekwaamheid Leg het fundament Crebonummer 91370 Opleiding Sociaal Cultureel Werker Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL EXAMENBANK PROVE2MOVE 2 Inhoudsopgave Inleiding 3 Opdrachten

Nadere informatie

Handleiding Portfolio assessment UvA-docenten

Handleiding Portfolio assessment UvA-docenten Handleiding Portfolio assessment UvA-docenten najaar 2005 Inleiding In het assessment UvA-docent wordt vastgesteld welke competenties van het docentschap door u al verworven zijn en welke onderdelen nog

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleidingen van. Opleiding Bachelor Management Payroll Services

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleidingen van. Opleiding Bachelor Management Payroll Services ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de Toets Nieuwe Opleidingen van Opleiding Bachelor Management Payroll Services aan het NVAO Toetsingskader voor nieuwe opleidingen De visitatie vond plaats op 17 augustus

Nadere informatie

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen september 2013 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 3 Beoordeling standaarden 10 pagina 2 1 Inleiding Vanuit

Nadere informatie

HBO Bedrijfskunde Bachelor of Business Administration (BBA)

HBO Bedrijfskunde Bachelor of Business Administration (BBA) HBO Bedrijfskunde Bachelor of Business Administration (BBA) HBO Bedrijfskunde Academie Mercuur en AdviCo verzorgen in samenwerking met Hogeschool SDO de opleiding HBO Bachelor Bedrijfskunde. Het programma

Nadere informatie

(versie d.d. 28 september 2005) Protocol toetsing kort programma in de hbo-bacheloropleiding door de NVAO 13 september 2005

(versie d.d. 28 september 2005) Protocol toetsing kort programma in de hbo-bacheloropleiding door de NVAO 13 september 2005 (versie d.d. 28 september 2005) Protocol toetsing kort programma in de hbo-bacheloropleiding door de NVAO 13 september 2005 Parkstraat 28 Postbus 85498 2508 CD Den Haag P.O. Box 85498 2501 CD The Hague

Nadere informatie

Programma van toetsing tot september 2015 Versie 1.1 Con Amore B.V.

Programma van toetsing tot september 2015 Versie 1.1 Con Amore B.V. Programma van toetsing tot september 2015 Programma van toetsing tot september 2015 Versie 1.1 Con Amore B.V. Inleiding Voor studenten die zijn begonnen met het curriculum voor september 2015 is het oude

Nadere informatie

Deeltijd-hbo Communicatie Communiceren in theorie én praktijk

Deeltijd-hbo Communicatie Communiceren in theorie én praktijk Deeltijd-hbo Communicatie Communiceren in theorie én praktijk Ben je tenminste drie jaar aan het werk én heb je ervaring met het organiseren van beurzen en evenementen of het bewaken van een huisstijl?

Nadere informatie

Algemeen Reglement van de Certificering voor instructeursopleidingen in het toepassingsgebied van de bedrijfsnoodorganisatie

Algemeen Reglement van de Certificering voor instructeursopleidingen in het toepassingsgebied van de bedrijfsnoodorganisatie Algemeen Reglement van de Certificering voor instructeursopleidingen in het toepassingsgebied van de bedrijfsnoodorganisatie Nederlands Instituut BedrijfsnoodOrganisatie Versie 2: Maart 2015 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen 22 november 2011 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 2.1 Uitgangspunten voor de beoordeling van het bijzonder

Nadere informatie

De NVAO beoordeelt het onderwerp doelstellingen opleiding derhalve voldoende.

De NVAO beoordeelt het onderwerp doelstellingen opleiding derhalve voldoende. College van Bestuur van de Christelijke Hogeschool Windesheim Postbus 10090 8000 GB ZWOLLE Besluit datum 10 februari 2005 onderwerp Definitief besluit accreditatie hbo-bachelor Bouwkunde van de Christelijke

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Universiteit van Amsterdam Bachelor Kunstmatige Intelligentie. Croho-registratienummer: 56981

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Universiteit van Amsterdam Bachelor Kunstmatige Intelligentie. Croho-registratienummer: 56981 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Bachelor Kunstmatige Intelligentie Croho-registratienummer: 56981 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 10 mei 2007 en 7 juni 2007

Nadere informatie

Sportleider SeniorenSport (SSS)

Sportleider SeniorenSport (SSS) Sportleider SeniorenSport (SSS) Een leven lang bewegen We worden steeds ouder en genieten gelukkig steeds langer van een goede gezondheid. Sport en bewegen speelt hierbij een belangrijke rol. Steeds meer

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van. Master of Studies in Real Estate. Amsterdam School of Real Estate

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van. Master of Studies in Real Estate. Amsterdam School of Real Estate ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van Amsterdam School of Real Estate aan het NVAO Toetsingskader voor nieuwe opleidingen De visitatie vond plaats op 4 april 2007 Inhoud van het

Nadere informatie

HBO5 Boekhouden/Accountancy (90 studiepunten) Bij Organisatie:

HBO5 Boekhouden/Accountancy (90 studiepunten) Bij Organisatie: STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding HBO5 Boekhouden/Accountancy (90 studiepunten) Module Organisatie en communicatie Plaats van de module in de opleiding: De cursist krijgt zicht op het belang van

Nadere informatie

Gespreksdocument Inleiding Doel Werkwijze

Gespreksdocument Inleiding Doel Werkwijze Gespreksdocument Inleiding Het portfolio is gevuld met bewijslast voor de behaalde competenties op het gevraagde niveau Het laatste studiepunt wordt behaald met het schrijven van het gespreksdocument.

Nadere informatie

Media Outlook 2 HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI CDMMOU02-2. Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt. Goedgekeurd door:

Media Outlook 2 HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI CDMMOU02-2. Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt. Goedgekeurd door: HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI Media Outlook 2 CDMMOU02-2 Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt Goedgekeurd door: (namens curriculumcommissie) Datum: MARKETING MET INTERACTIEVE MEDIA 6-5 -

Nadere informatie

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend.

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend. Naam student: Studentnummer: Evaluatieformulier meewerkstage CE In te vullen door de bedrijfsbegeleider van de stage biedende organisatie voorafgaand aan het eindgesprek met de stagedocent. De stagiair

Nadere informatie

Handleiding. Bachelor eindwerk. Civiele Techniek

Handleiding. Bachelor eindwerk. Civiele Techniek Handleiding Bachelor eindwerk Versie : juli 2007 Inhoudsopgave Inleiding Opzet van het eindwerk Voorstudie Conceptvorming/modelvorming/analyse Organisatie van het eindwerk Toelating Aanmelding Aangeboden

Nadere informatie

Diana van Dijk Bas Groot NHTV, internationale hogeschool voor Toerisme en Verkeer, Academie Stedebouw, Logistiek en Mobiliteit, Breda.

Diana van Dijk Bas Groot NHTV, internationale hogeschool voor Toerisme en Verkeer, Academie Stedebouw, Logistiek en Mobiliteit, Breda. 2de GoLeWe-projectconferentie Maastricht, 11 mei 2010 Diana van Dijk Bas Groot NHTV, internationale hogeschool voor Toerisme en Verkeer, Academie Stedebouw, Logistiek en Mobiliteit, Breda 11 mei 2010 Tussentijdse

Nadere informatie

HBO-ICT BACHELOROPLEIDING DEELTIJD 2015-2016

HBO-ICT BACHELOROPLEIDING DEELTIJD 2015-2016 HBO-ICT BACHELOROPLEIDING DEELTIJD 2015-2016 LEERROUTES: BUSINESS IT & MANAGEMENT, SOFTWARE ENGINEERING EN SYSTEM AND NETWORK ENGINEERING CREATING TOMORROW HBO-ICT DEELTIJD NAAST JE WERK LEG JE MET EEN

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling

Onderwijs- en examenregeling Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 september 2010 Opleidingsspecifiek deel: Bacheloropleiding: Slavische talen en culturen Deze Onderwijs- en examenregeling is opgesteld overeenkomstig artikel

Nadere informatie

Verslag van werkzaamheden 2014

Verslag van werkzaamheden 2014 Heering Consultancy Opleidingen B.V. Verslag van werkzaamheden 2014 Januari 2014 - december 2014 Achterveld 14-1-2015 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Organisatie van het onderwijs... 4 2.1 Opleidingen en zijn

Nadere informatie

Lange cursus beschrijving van de cursus: ITIL basics

Lange cursus beschrijving van de cursus: ITIL basics Lange cursus beschrijving van de cursus: ITIL basics ALGEMEEN Het inrichten van een ICT Beheerorganisatie is een complexe en tijdrovende aangelegenheid. Het resultaat is afhankelijk van veel aspecten.

Nadere informatie

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2015-2016

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2015-2016 Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 05-06 Master Pedagogiek CROHO-nummer 443 variant: deeltijd NHL Hogeschool Afdeling: Zorg en Welzijn Versie: Concept besproken met AO-M.Peda 8-4-5 / definitief

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Eerstegraads Lerarenopleidingen Engels en Wiskunde Noordelijke Hogeschool Leeuwarden

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Eerstegraads Lerarenopleidingen Engels en Wiskunde Noordelijke Hogeschool Leeuwarden ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Eerstegraads Lerarenopleidingen Engels en Wiskunde Noordelijke Hogeschool Leeuwarden aan het NVAO Accreditatiekader Croho-registratienummer Engels: 5112

Nadere informatie

Protocol PDG en educatieve minor

Protocol PDG en educatieve minor Protocol PDG en educatieve minor 28 april 2014 Inhoud Protocol voor beoordelingen door de NVAO van de kwaliteit van de afstudeerrichtingen algemeen vormend onderwijs en beroepsgericht onderwijs, het traject

Nadere informatie

Protocol beoordeling experimenten flexibilisering. Uitwerking voor de experimenten leeruitkomsten en nieuwe onvolledige opleidingen.

Protocol beoordeling experimenten flexibilisering. Uitwerking voor de experimenten leeruitkomsten en nieuwe onvolledige opleidingen. Protocol beoordeling experimenten flexibilisering Uitwerking voor de experimenten leeruitkomsten en nieuwe onvolledige opleidingen 14 december 2015 Beoordelingskaders accreditatiestelsel 19 december 2014,

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO Marketing & HBO Sales LOI Hogeschool. CROHO registratie 34478. aan het NVAO Accreditatiekader

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO Marketing & HBO Sales LOI Hogeschool. CROHO registratie 34478. aan het NVAO Accreditatiekader ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HBO Marketing & HBO Sales LOI Hogeschool CROHO registratie 34478 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 11 december 2003 en 16 december

Nadere informatie

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland 17 december 2015 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Wanneer een Toets Nieuwe Opleiding? 4 3 Werkwijze Toets Nieuwe Opleiding 5 4 Aanvraagdossier ten behoeve van

Nadere informatie

Portfoliobegeleiding. Roland Leenaarts Roland@fluitendnaarjewerk.nl

Portfoliobegeleiding. Roland Leenaarts Roland@fluitendnaarjewerk.nl Portfoliobegeleiding Roland Leenaarts Roland@fluitendnaarjewerk.nl Agenda Welkom Kennismaking Uitleg bijeenkomst Werkplekleren Inhoud portfolio Portfolio-opdrachten Eindkwalificaties Reflectie op de kernopgaven

Nadere informatie

Functieprofiel: Teamleider Onderwijs Functiecode: 0108

Functieprofiel: Teamleider Onderwijs Functiecode: 0108 Functieprofiel: Teamleider Onderwijs Functiecode: 0108 Doel Zorg dragen voor de ontwikkeling en uitvoering van onderwijs en werkzaamheden binnen een opleiding en zorg dragen voor de personele aansturing,

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bachelor Opleiding Muziek Bijlage Muziektheater

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bachelor Opleiding Muziek Bijlage Muziektheater ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bachelor Opleiding Muziek Bijlage Muziektheater Studiejaar 2013-2014 1 Aanvulling OER 2012-2013 Muziektheater Inhoud en opbouw van het studieprogramma van de Muziektheaterafdeling

Nadere informatie

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO examen 5. Het schakelprogramma 6. INHOLLAND met doorstroomminor 8. Studeren in deeltijd 9

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO examen 5. Het schakelprogramma 6. INHOLLAND met doorstroomminor 8. Studeren in deeltijd 9 INHOUD Inleiding 2 Het toelatingsexamen 3 NVO examen 5 Het schakelprogramma 6 INHOLLAND met doorstroomminor 8 Studeren in deeltijd 9 1 INLEIDING Het Instituut Pedagogische Wetenschappen van de Universiteit

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleidingen van. HBO Bachelor International Business and Management Studies

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleidingen van. HBO Bachelor International Business and Management Studies ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de Toets Nieuwe Opleidingen van HBO Bachelor International Business and Management Studies aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 2 september 2005,

Nadere informatie