Zelfontplooiing Van kip tot adelaar

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zelfontplooiing Van kip tot adelaar"

Transcriptie

1 Zelfontplooiing Van kip tot adelaar Samenvatting Zelfontplooiing: een zeer veelbesproken thema de laatste jaren. Zelf ben ik me er ook mee bezig gaan houden, vooral na het volgen van het Basisjaar aan de Evangelische Hogeschool. Dit zette me aan het denken, en dat leidde tot de volgende vraag: Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen Rogers en christendom, als het gaat om zelfontplooiing? De term zelfontplooiing is ontstaan in de humanistische psychologie van Rogers, waarin het wordt beschouwd als het hoogste doel van de mens. Het individu staat centraal, en kan komen door zelfactualisatie door middel van zijn cliëntgerichte therapieën. Veel christenen houden zich ook bezig met hun persoonlijke ontwikkeling. Een goed voorbeeld hiervan de Evangelische Hogeschool. Op die school worden studenten begeleid in het ontwikkelen van een eigen christelijke identiteit. Hierin is Christus ons voorgegaan, die eerst stierf, maar daarna tot volledige zelfontplooiing kwam tijdens zijn opstanding, volgens filosoof Ad Verbrugge. In antwoord op de hoofdvraag kan geconcludeerd worden dat er meer verschillen dan overeenkomsten zijn tussen de visies van Rogers en het christendom. Ze erkennen beide dat de mens een betekeniszoekend wezen is, maar de manier waarop deze betekenis wordt gezocht is totaal verschillend. Rogers stelt de mens centraal, en beargumenteert vanuit die basis waarom de mens zich zou moeten ontwikkelen. Christen stellen God echter centraal, en zijn van mening dat je als mens moet komen tot de bestemming waartoe Hij je heeft geroepen. Naam: Niels de Wit Groep: H1B Code beroepsproduct: VS1Z T.a.v. docenten: Harm Hilvers, Jan Lok, Michiel de Ronde, Peter van Veen Uiterste inleverdatum: 4 april 2013, 12:00

2 Inhoudsopgave Inleiding Pagina 3 Hoofdstuk 1: Wat houdt het begrip zelfontplooiing in? Pagina 4 Hoofdstuk 2: Wat houdt het begrip christendom in? Pagina 5 Hoofdstuk 3: Wat is Rogers visie op zelfontplooiing? Pagina 7 Hoofdstuk 4: Wat is de christelijke visie op zelfontplooiing? Pagina 9 Hoofdstuk 5: Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen deze visies? Pagina 12 Literatuurlijst Pagina

3 Inleiding Vorig jaar heb ik het Basisjaar aan de Evangelische Hogeschool in Amersfoort gevolgd, een tussenjaar dat sterk gericht is op de persoonlijke en geloofsontwikkeling van de studenten. Het jaar heeft een grote invloed gehad op mijn eigen persoonlijke ontwikkeling. Na het tussenjaar ben ik na gaan denken over persoonlijke ontwikkeling. Tijdens de colleges Visies kwam de stroming van het humanisme langs, die tot stand gekomen is dankzij Carl Rogers. Ook binnen die stroming is het begrip zelfontplooiing erg belangrijk. Tegenwoordig komt het thema zelfontplooiing steeds vaker voorbij, in de kerk, maar ook daarbuiten. Een voorbeeld hiervan is de slogan van een middelbare school die ik onlangs zag: Haal meer uit jezelf! Hierdoor ben ik aan het denken gezet: is zelfontplooiing nu wel echt een specifiek christelijk thema? Of wordt dit ook bepaald door de cultuur in de wereld om ons heen? Omdat de wereld om ons heen wel heel breed is, heb ik als voorbeeld de humanistische psychologie van Rogers genomen. Daarin staat het komen tot zelfontplooiing centraal. Bovendien komt ook het tegenwoordige individualisme voor een groot deel voort uit deze theorie. Mijn hoofdvraag is dan ook: Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen Rogers en christendom, als het gaat om zelfontplooiing? Om tot een antwoord op deze hoofdvraag te komen, heb ik de volgende vijf deelvragen opgesteld. 1. Wat houdt het begrip zelfontplooiing in? 2. Wat houdt het begrip christendom in? 3. Wat is Rogers visie op zelfontplooiing? 4. Wat is de christelijke visie op zelfontplooiing? 5. Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen deze visies? De laatste deelvraag zal meteen een conclusie en een antwoord op de hoofdvraag vormen, waarbij ik ook mijn eigen visie op dit onderwerp kort uiteen zal zetten

4 Hoofdstuk 1: Wat houdt het begrip zelfontplooiing in? Zelfontplooiing is een begrip dat niet zomaar in één zin valt te omschrijven. In het verleden hebben al veel filosofen, psychologen en andere grote denkers nagedacht over dit thema. In dit hoofdstuk wil ik enkele van deze personen de revue laten passeren en hun kijk op dit begrip tonen. Humanistische psychologie De term zelfontplooiing of zelfactualisatie komt als eerst voor in de humanistische psychologie. Carl R. Rogers en Abraham H. Maslow worden gezien als de grondleggers voor deze psychologische stroming. Een bekende uitspraak van Carl Rogers is de volgende: Het goede leven is een proces, niet een staat van zijn. Het is een richting, niet een doel. 1 Hij ziet het leven als een reis naar het steeds verder ontwikkelen van de eigen persoonlijkheid. Abraham Maslow omschreef het als volgt: 'What a man can be, he must be. This need we may call self-actualization.' 2 Met andere woorden: ieder mens heeft een bestemming, en heeft in dit leven het doel om deze bestemming te bereiken. In de behoeftepiramide van Maslow beschrijft hij de behoefte aan zelfactualisatie als de belangrijkste behoefte van elk individu. Uit de humanistische psychologie is bovendien een levensbeschouwing voortgekomen: het modern humanisme. Volgens de website van het Humanistisch Verbond is één van de kernpunten van het deze levensvisie het werken aan je karakter. 3 Dit wordt beschreven als het ontwikkelen van een hogere menselijkheid, het streven naar een veelzijdige en evenwichtige ontplooiing van de mens. Tegenwoordig Inmiddels is de term zelfontplooiing gemeengoed geworden in de Nederlandse taal. Veel psychologen en psychotherapeuten bieden zich aan om je te helpen jezelf te ontplooien. Zo bestaat er zelfs een Praktijk voor Zelfontplooiing 4, die ik als voorbeeld wil nemen voor meerdere soortgelijke psychotherapeutische praktijken. De slogan van deze praktijk is: Op zoek naar wie je werkelijk bent. Dit wordt op verschillende manieren getracht te bereiken: door middel van verschillende gesprekstechnieken, zoals groepsgesprekken, en lichaamsgerichte oefeningen, zoals enkele Oosterse massages. In het christendom Ook binnen het christendom, dat ik in Hoofdstuk 2 nader wil toespitsen, wordt de laatste jaren veel gesproken over zelfontplooiing. Een voorbeeld hiervan is de Stichting Evangelische Hogeschool, een onderwijsinstelling die zich met name richt op geloofstoerusting en persoonlijke ontwikkeling. 5 Op deze school worden jongeren vanuit christelijk perspectief aangemoedigd om zichzelf te ontwikkelen en te ontplooien. 1 Mooren (z.j.). 2 Maslow (1943) 3 Humanistisch Verbond (z.j.) 4 Meijer & Camoeiras (z.j.) 5 Evangelische Hogeschool (z.j.). Over de EH

5 Hoofdstuk 2: Wat houdt het begrip christendom in? In een notendop kan het christendom omschreven worden als de monotheïstische religie die Jezus en de Bijbel centraal stelt. Echter, in de afgelopen 2000 jaar is het christendom zozeer verspreid en veranderd, dat het tegenwoordig uit ontelbaar veel verschillende stromingen bestaat. Ondanks dat geloven alle christenen in één God, die Zijn Zoon Jezus naar de aarde heeft gestuurd om de mensheid te bevrijden van de zonde en het oordeel. Protestantisme Het christendom is onder te verdelen in drie grote stromingen: de Rooms-katholieke Kerk, de Oosters-orthodoxe kerk en het Protestantisme. In dit essay wil ik me beperken tot het protestante christendom, omdat dat de grote stroming binnen het christendom is, waarbinnen ik ben opgegroeid. Binnen het protestantisme is ook weer onderscheid te maken tussen allerlei verschillende stromingen, waarvan ik er enkele in dit hoofdstuk wil belichten. Protestante Kerk in Nederland De grootste stroming binnen het protestantisme is de Protestante Kerk in Nederland (PKN), dat in 2004 is ontstaan door een samenvoeging van de Nederlands Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Evangelisch-Lutherse Kerk. 6 Maar ook binnen de PKN zijn weer verschillende stromingen, waar ik nu niet op in wil gaan. De PKN bestaat uit ongeveer 1800 gemeenten in Nederland. 7 Het kerkgenootschap heeft als motto geloof, hoop en liefde, en gelooft dat de mens van genade leeft. Vrijzinnig-protestantisme Het vrijzinnig-protestantisme is een protestante stroming die sterk beïnvloed is door de humanistische beweging uit het midden van de 19 e eeuw. Zelf noemen zij zich een beweging voor eigentijds geloven. 8 Hun geloof is nog wel geworteld in het christendom, maar wordt ook sterk beïnvloed door de cultuur in de maatschappij en is van mening dat elke generatie een eigen invulling van het christelijk geloof moet maken. Andere kenmerken zijn een vrije omgang met de traditie en de liturgie en het loslaten van een gezamenlijke geloofsbelijdenis. Het vrijzinnig-protestantisme komt vooral voor binnen de PKN, maar wordt in veel gevallen niet in georganiseerd verband gepraktiseerd. Charismatische bewegingen Een andere grote stroming valt onder de noemer van de pinkster- en charismatische beweging. 9 Binnen deze beweging ligt de nadruk meer op persoonlijk geloof en de ervaring hiervan. Ook is er een grote nadruk op de gaven van de Heilige Geest, zoals die beschreven staan in 1 Korinthiërs 12:4-11, zoals de gave van genezing, tongentaal, woorden van wijsheid en kennis en de gave van profetie. Ook binnen de pinkster- en charismatische beweging zijn weer talloze verdere onderscheidingen te maken. 6 Protestante Kerk in Nederland (z.j.) 7 Plaisier (2011) 8 Vereniging van Vrijzinnige Protestanten (z.j.) 9 Amesz, M. (z.j.) - 5 -

6 Toespitsing Uiteraard zijn er nog veel meer stromingen binnen het protestantisme, maar deze bewegingen heb ik genoemd om enkele verschillende denkwijzen kort uiteen te zetten. Zoals gezegd wil ik me in dit essay beperken tot het protestantisme. Hierbij wil ik wel onderscheid maken tussen de verschillende stromingen, waarvan ik hierboven drie voorbeelden heb gegeven. Immers, misschien kijken deze verschillende stromingen wel anders naar de persoonlijke ontplooiing van de mens. Hier wil ik verder op ingaan in hoofdstuk

7 Hoofdstuk 3: Wat is Rogers visie op zelfontplooiing? In dit hoofdstuk wil ik uiteenzetten wat de relatie is tussen de humanistische psychologie en haar grondlegger, Carl R. Rogers enerzijds, en het begrip zelfontplooiing anderzijds. Voor een nadere visie op zelfontplooiing heb ik gekozen voor de humanistische psychologie, omdat daarin het komen tot persoonlijke ontwikkeling en zelfactualisatie centraal staat. Carl Rogers Rogers, die opgroeide in een christelijk gezin, maar dit geloof later vaarwel zei, kan gezien worden als één van de belangrijkste grondleggers van de humanistische psychologie. 10 Deze theorie ontwikkelde hij als reactie op het behaviorisme, dat in zijn tijd gemeengoed was. Het behaviorisme legt de nadruk op het gedrag van de mens, waarbij er vanuit wordt gegaan dat dit gedrag te allen tijde veranderd kan worden. Echter, volgens Rogers bestaat de mens uit meer dan alleen gedrag. Hij was er juist vast van overtuigd, dat ieder mens in staat is zichzelf te ontwikkelen en te ontplooien. 11 Hiervoor is het volgens Rogers nodig, dat de cliënt wordt begeleid vanuit de cliëntgerichte benadering, zoals hij het noemde. Dit betekent dat de therapeut niet boven, maar naast de cliënt moet gaan staan, terwijl hij de cliënt vrijheid en vertrouwen geeft om zichzelf te ontwikkelen. Later, in zijn boek Leren in vrijheid, komt Rogers voorzichtig terug op zijn stelling dat elke mens tot volledige ontplooiing kan komen. Hiervoor is het volgens hem nodig dat de therapeut een intens persoonlijke en subjectieve relatie met zijn cliënt heeft kunnen aangaan. ( ) Het zou betekenen dat de therapeut in deze cliënt een persoon ziet van onvoorwaardelijke eigenwaarde. 12 Hiermee geeft Rogers aan, dat de cliëntgerichte benadering niet automatisch zorgt voor een volledige ontplooiing van de mens, mede veroorzaakt door het tekortschieten van de therapeut. Humanistische psychologie De psychologie en bijbehorende theorie die voortgekomen is uit het gedachtegoed van Rogers wordt de humanistische psychologie genoemd. Deze psychologie is ook bekend als de psychologie van de derde weg, omdat het wordt gezien als een alternatief voor de psychoanalyse van Freud enerzijds en het behaviorisme anderzijds. 13 De humanistische psychologie richt zich op de vrijheid en verantwoordelijkheid van het individu. Bovendien is de mens volgens stroming een creatief, betekenisgevend en zinzoekend wezen, wat er ook toe heeft geleid dat de mens centraal staat. Dit heeft ook zijn doorslag gehad in de wetenschap: de psychologen van de derde weg stelden dat de persoon als geheel bestudeerd moet worden, niet enkel zijn gedrag of aanleg. Zelfontplooiing Rogers zag zelfontplooiing dus als een ideaalbeeld voor elk individu. In zijn denkbeeld is het niet meer dan logisch dat de persoonlijke ontwikkeling zo belangrijk is, omdat hij de mens als geheel centraal wil stellen. De neiging naar deze ontplooiing komt hierbij voort vanuit de mens zelf, die daarbij helemaal centraal wordt geplaatst. Dit heeft mede geleid tot het huidige individualisme, waarbij alles draait om de individuele mens, niet om groepen mensen. 10 Van Vliet (2007) 11 Van Noort (z.j.) 12 Rogers (1969/1973), p Mooren (z.j.) - 7 -

8 Kritiek Ondanks alle positieve punten van het komen tot zelfontplooiing, is er ook veel kritiek gekomen op de theorieën van Rogers en, met name, Maslow. Vooral twee punten uit de humanistische psychologie worden bekritiseerd. 14 Als eerste wordt er in de humanistische psychologie vanuit gegaan dat ieder mens tot persoonlijke ontplooiing kan komen. Daarbij wordt vaak over het hoofd gezien, dat mensen ook een biologische aanleg hebben, waardoor het de één minder moeite kost om zichzelf te ontwikkelen dan de ander. Een ander punt van kritiek betreft dat Rogers en Maslow er vanuit gingen dat de mens van zichzelf fundamenteel goed is. Dit wordt vaak gezien als een te optimistisch uitgangspunt. Er zijn bijvoorbeeld ook mensen die van nature meer agressief zijn. Komen die dan tot ontplooiing wanneer ze agressief gedrag tonen? 14 Vermeren, P. (2007) - 8 -

9 Hoofdstuk 4: Wat is de christelijke visie op zelfontplooiing? Zelfontplooiing is niet iets dat uitsluitend voorkomt in de seculiere wereld. Ook binnen het christendom wordt de term steeds vaker gebruikt en wordt persoonlijke ontwikkeling steeds vaker een belangrijk onderwerp. Vaak wordt hierbij echter wel de verwijzing gemaakt naar het christelijke aspect. Hoe dit precies tot uitdrukking komt, wil ik laten zien in enkele voorbeelden van verschillende vooraanstaande christenen en hun kijk op zelfontplooiing. Els van Dijk Als eerste wil ik drs. Els van Dijk noemen. Zij is lid van de Christelijk Gereformeerde Kerk en de directeur van de Evangelische Hogeschool (EH), waar ik een tussenjaar heb mogen volgen, zoals ik al zei in de inleiding. Hier wordt veel nadruk gelegd op de persoonlijke ontwikkeling van de studenten, ook met betrekking tot hun relatie met God. Op de site van de EH staat hierover het volgende geschreven: Een belangrijke taak voor de EH is studenten helpen bij het ontwikkelen van een eigen christelijke identiteit. Op de EH leren studenten dat een relatie met God het hele leven kan doortrekken. Een andere taak van de EH is om jongeren te leren op een goede manier hun geloof te delen. Religie is in, maar de belangstelling ervoor is vaak vrijblijvend en oppervlakkig. Studenten leren een duidelijk getuigenis te laten horen. 15 Hier wordt het ontwikkelen van een eigen persoonlijkheid dus heel duidelijk gekoppeld aan de relatie met God. In een college 16 op de EH refereerde Van Dijk aan de Bijbeltekst Romeinen 12:2, waar staat: U moet uzelf niet aanpassen aan deze wereld, maar veranderen door uw gezindheid te vernieuwen, om zo te ontdekken wat God van u wil en wat goed, volmaakt en hem welgevallig is. 17 Wij mogen onszelf dus veranderen naar de wil van God, zodat we worden zoals Hij dat heeft bedoeld. Stefan Paas Prof. dr. Stefan Paas is een christelijke schrijver en theoloog, die overigens ook het EH- Basisjaar heeft gevolgd. In een artikel 18 beschrijft hij de bedreigingen en kansen die zelfontplooiing biedt voor de kerk. Als bedreiging noemt hij het zogenaamde kerkshoppen : veel mensen blijven tegenwoordig niet in de kerk waar ze opgegroeid zijn, maar gaan op zoek naar een kerk die bij hen past. Dit leidt er volgens hem toe, dat mensen alleen op zoek gaan naar aansluiting bij hun eigen behoeften. Toch biedt de nadruk op zelfontplooiing ook kansen voor de kerk, volgens Paas, vooral omdat het nieuwe mogelijkheden biedt om aan te sluiten bij de niet-christelijke wereld. Hij zei dat we het christendom moeten presenteren als een unieke life-style met een tegenculturele vorm van gedrag, symbolen, overtuigingen en dergelijke, waarbij wel gelet moet worden op de relevantie met het christendom. 15 Evangelische Hogeschool (z.j.). Missie en grondslag van de EH. 16 Van Dijk (2011) 17 Nieuwe Bijbelvertaling (2004) 18 Paas (2005) - 9 -

10 Ad Verbrugge Dr. Ad Verbrugge is een christelijk filosoof, die deel uitmaakt van een kerk binnen de charismatische beweging, en vertelt in een interview 19 met Herman Oevermans over zijn visie op zelfontplooiing. Hij stelt in dit interview dat de mens geen natuurlijke behoeften heeft, maar dat al deze behoeften zijn getransformeerd of zelfs geschapen door het samenleven. De mens denkt dat hij zijn eigen behoeften nastreeft, maar doet hierin slechts de mensen om hem heen na. De kerk moet hierbij oppassen dat de boodschap van zelfontplooiing niet teveel centraal moet staan, volgens Verbrugge. Wat er vaak over het hoofd wordt gezien, is dat zelfontplooiing impliceert dat je ergens moet sterven, of je in ieder geval van iets moet ontdoen. Je kunt als christen niet hetzelfde leven leiden als de mensen om je heen. Er moet iets binnenin je afsterven, zodat je uiteindelijk het ware leven met God kunt ervaren en daarin tot persoonlijke ontplooiing kunt komen. Om je tot steun te zijn, is Christus de mens voorgegaan in deze transformatie. Hij is gestorven, om daarna volledig tot ontplooiing te komen. Janet Vugts Janet Vugts is de schrijfster van het boek Durf jezelf te zijn de weg naar Bijbelse assertiviteit. 20 In dit boek geeft ze allerlei praktische tips om als christen assertief en vol zelfvertrouwen in het leven te staan. In een inleidend theoretisch hoofdstuk beargumenteert zij waarom het goed is om je als christen te ontwikkelen. Hierbij noemt ze Hebreeën 5:13-15: Wie melk drinkt is nog een klein kind en heeft geen weet van de draagwijdte van de verkondigde gerechtigheid. Vast voedsel is voor volwassenen; hun zintuigen zijn door ervaring geoefend en zij zijn in staat onderscheid te maken tussen goed en kwaad. 21 Een christen moet dus groeien in zijn geloof, zodat hij steeds beter onderscheid kan maken tussen goed en kwaad. Hierbij noemt Vugts dat een baby slechts gericht is op zijn eigen behoeften, terwijl een volwassene in staat is assertief in het leven te staan. Ben Schoon Vaak wordt gedacht dat er binnen de gereformeerde gezindte negatief gekeken wordt naar zelfontplooiing en gericht zijn op de persoonlijke ontwikkeling. Een voorbeeld hiervan is een artikel 22 van ds. M.J. Schuurman op de site van het Reformatorisch Dagblad, waarin hij oproept tot zelfverloochening in plaats van zelfontplooiing. Toch zijn er binnen de gereformeerde gezindte ook andere geluiden te horen. Bijvoorbeeld de mening van Ben Schoon 23, beleidsmedewerker bij het ministerie van LNV, die op dezelfde site een artikel schreef over zelfontplooiing. Hij veranderde van gedachten toen hij op zijn werk aan een cursus zelfontplooiing deelnam, waarin hij veel mensen bevrijd zag worden van negatieve gevoelens. Schoon vindt dat veel mensen zich te weinig overgeven aan deze bevrijding, die Christus juist aan de mens wil geven. Hij ziet het leven als een kostbaar geschenk, en roept zijn lezers ertoe op om ook op die manier in het leven te staan. 19 Oevermans (2003) 20 Vugts (2004) 21 Nieuwe Bijbelvertaling (2004) 22 Schuurman (2013) 23 Schoon (2006)

11 Conclusie Binnen het christendom wordt veelvuldig gesproken over persoonlijke groei en ontplooiing. De visies hierop lopen nogal uiteen. De één vindt dat deze ontplooiing iets is wat het beste buiten de kerken gehouden kan worden, terwijl de ander persoonlijke ontwikkeling ziet als één van de hoogste idealen van het christelijke leven. Wat steeds overeenkomt in de mening van de christenen die zelfontplooiing als iets positiefs zien, is dat zij vinden dat deze ontplooiing niet los kan worden gezien van de persoonlijke relatie met God. Alleen Hij kan ervoor zorgen dat de mens zich ontwikkelt. Ook vinden de meesten van hen dat persoonlijke ontwikkeling niet alleen gericht moet zijn op het bevredigen van de eigen behoeften, maar op het doen van de wil van God. Om terug te komen op mijn vraag uit hoofdstuk 2, of de kerkelijke stroming verschil uitmaakt: het is zo dat christenen uit de rechterflank vaak meer waarde hechten aan zelfverloochening dan aan zelfontplooiing, maar ook vanuit die hoek is er dus ook oog voor de positieve kanten van zelfontplooiing. Tussen de verdere stromingen zijn niet veel verschillen te ontdekken

12 Hoofdstuk 5: Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen deze visies? In dit concluderende hoofdstuk wil ik wat verder inzoomen op de overeenkomsten en verschillen tussen de verschillende visies op persoonlijke ontwikkeling en ontplooiing. Aansluitend wil ik ook mijn eigen mening over dit onderwerp geven. Overeenkomsten De belangrijkste overeenkomst tussen de visie van Carl Rogers en die van het christendom is, dat de mens bestaat uit meer dan alleen gedrag. Deze visie, vooral ontworpen door Rogers, gaat er vanuit dat één van de belangrijkste doelen van de mens is om zichzelf te ontwikkelen. De meeste christelijke denkers zijn het hier ook mee eens, al wordt de ontwikkeling dan wel meer toegespitst op het christelijk geloof. Daarnaast noemt Rogers dat de mens een zinzoekend en betekenisgevend wezen is. Dit is in het christendom ook een veelgehoorde uitspraak, de mens is op zoek naar zingeving in het leven. In de humanistische psychologie wordt die zin gevonden in het streven naar zelfactualisatie, terwijl binnen het christendom God de betekenis aan het leven geeft. Verschillen Eén van de belangrijkste verschillen tussen de verschillende visies is het uitgangspunt om jezelf te ontwikkelen. Humanisten en de aanhangers van Rogers willen zichzelf ontwikkelen omdat zij vinden dat de mens centraal staat. Vanuit die basis willen zij zichzelf verder ontwikkelen, zodat ze een beter mens kunnen worden. De christelijke denkers vinden echter, dat de mens niet centraal staat, maar God. Omdat zij Gods wil willen doen in hun leven, willen zij erachter komen welke bestemming God hen heeft gegeven en die bestemming ook daadwerkelijk bereiken. Zo komen we meteen bij het tweede verschil: het doel van de zelfontplooiing. In de humanistische psychologie is het doel om een beter, hoger mens te worden. Vaak worden de termen vrijheid en verantwoordelijkheid er ook bij gehaald, om te laten zien dat de mens een autonoom wezen is dat zichzelf kan ontwikkelen. In het christendom dient zelfactualisatie een heel ander doel, namelijk het komen tot de bestemming die God voor je in petto heeft, en daardoor het doen van de wil van God. Vaak wordt er daarbij gezegd, dat je gebruik mag maken van de talenten die God je gegeven heeft. Een ander belangrijk verschil is het belang van de persoonlijke ontwikkeling. Binnen de humanistische psychologie van Rogers is dat het allerhoogste doel wat nagestreefd kan worden, terwijl het in het christendom niet het belangrijkst is. Daar is het belangrijker dat je als eerst gelooft in God en in wat Hij voor ons heeft gedaan, terwijl het op zoek gaan naar een eigen christelijke identiteit op een lagere plaats komt te staan. Sommige christenen zien het belang van zelfontplooiing in het geheel niet in, maar hechten meer waarde aan zelfverloochening: het min of meer ontkennen van je eigen behoeften, om Jezus volledig na te kunnen volgen

13 Eigen visie Persoonlijke ontwikkeling is een thema dat mij al enige tijd bezighoudt. Toen ik meer hoorde van de theorie van Carl Rogers, werd ik daar erg door aangesproken. Het idee dat je als therapeut naast je cliënt moet staan, vond ik mooi, omdat ik geloof dat je door middel van relaties de meeste veranderingen door kan voeren. Toch had ik wel het idee dat ik er iets bij miste, omdat ik christen ben. Het leek me niet goed om alleen maar bezig te zijn met het ontplooien van je eigen goede eigenschappen uit eigen kracht, met als doel jezelf beter te laten zijn. Juist die christelijke toevoeging aan het verhaal van Rogers vind ik erg belangrijk. Als ik nadenk over de meningen van de verschillende christenen uit hoofdstuk 4, herken ik me het meest in de mening van Els van Dijk. Of dit nu komt doordat ik veel colleges van haar heb gevolgd, weet ik niet, maar ik vind het erg knap hoe zij weet te verwoorden hoe je jezelf, als christen, kunt ontwikkelen. Ik ben inderdaad van mening, dat je niet tot volledige ontplooiing kunt komen zonder de liefdesbasis die God je geeft: Hij accepteert je totaal, en deed dat al voordat je geboren werd. Juist die basis geeft veel mogelijkheden tot zelfontplooiing, omdat je alleen dan kan worden zoals God je heeft bedoeld. Maar ook de visie van Ad Verbrugge vind ik inspirerend. Wat ik vooral mooi vind, is hoe hij beschrijft dat Jezus ons tot voorbeeld is geweest in het komen tot zelfontplooiing. Zoals hij eerst moest sterven voordat Hij tot volledige zelfactualisatie kon komen, moeten wij ook eerst iets af laten sterven, denk ik. Dit vind ik ook een kenmerkend verschil tussen Rogers theorie en het christendom: je kunt jezelf niet ontwikkelen door het sleutelen aan je persoonlijkheid of het volgen van allerlei therapieën. Ik denk, dat er iets diepers voor nodig is. Dieper herstel, zoals dat op de Evangelische Hogeschool vaak werd genoemd. Ik wil dit essay beëindigen met een verhaal dat Els van Dijk noemt in haar boekje Velden vol diamanten. Zij illustreert hiermee haar visie op het komen tot je bestemming. Een man ving eens een jonge adelaar. Thuisgekomen zette hij hem tussen zijn kippen en behandelde hem ook als een kip. Vijf jaar later kwam een natuuronderzoeker bij hem op bezoek. Het viel de natuuronderzoeker natuurlijk meteen op dat er een adelaar tussen de kippen liep. Toen de natuuronderzoeker ernaar vroeg zei de eigenaar dat hij nu geen adelaar meer was, maar een kip. De natuuronderzoeker kon dit niet geloven en probeerde te bewijzen dat deze kip toch echt een adelaar was. Hij nam de adelaar op, hield hem omhoog en zei: Adelaar, je bent een adelaar, je hoort in de lucht en niet op de aarde: strek je vleugels en vlieg!. Maar toen de adelaar de kippen hun voer zag pikken, wipt hij naar beneden. De natuuronderzoeker liet het hier echter niet bij zitten. Hij nam de adelaar mee naar het dak van zijn huis en probeerde het nog eens. Hij zei: Adelaar, je bent een adelaar; strek je vleugels en vlieg. Maar weer sprong de adelaar, toen hij de kippen zag eten, naar beneden. Uiteindelijk nam de onderzoeker de adelaar mee naar de bergen. Daar tilde hij de adelaar op en zei: Adelaar, je bent een adelaar, je hoort in de lucht, strek je vleugels en vlieg! De adelaar zag de bergen waar zijn oorsprongen lagen. Opeens strekte de adelaar zijn vleugels en met een schreeuw steeg hij op, al hoger en hoger en keerde niet meer terug Van Dijk (2012), p

14 Literatuurlijst Digitaal Amesz, M. (z.j.). De geschiedenis van de charismatische beweging. Evangelische Hogeschool (z.j.). Missie en grondslag van de EH. Evangelische Hogeschool (z.j.). Over de EH. Humanistisch Verbond (z.j.). Eigentijds humanisme: de persoonlijke component. Meijer, J. & Camoeiras, S. (z.j.). Over onze praktijk. Mooren, drs. H.J. (z.j.). Humanistische psychologie. Van Noort, P. (z.j.). Carl Rogers ( ). Paas, S. (2005). Zelfontplooiing: bedreiging en kans voor kerken. Protestante Kerk in Nederland (z.j.). Van Reformatie tot Protestante Kerk. Schoon, B. (2006). Zelfontplooiing. Schuurman, ds. M.J. (2013). Zelfverloochening wordt niet geleerd op christelijke hogeschool. Vereniging van Vrijzinnige Protestanten (z.j.). Over de VVP. Non-digitaal Van Dijk, E.J. ( ). College: Het veranderen van je persoonlijkheid. Evangelische Hogeschool. Van Dijk, E.J. (2012). Velden vol diamanten. Amsterdam: Buijten & Schipperheijn Motief. Uit: C. van Woerden, Soms helpt een verhaal. Maslow, A. H. (1943). A Theory of Human Motivation. Psychological Review, no. 50, p Nieuwe Bijbelvertaling (2004). Nederlands Bijbelgenootschap. Oevermans, H. (2003). Zelfontplooiing impliceert dat je ergens moet sterven. Wapenveld, jaargang 53 no. 4, p Plaisier, A. (2011). De hartslag van het leven: Visie op het leven en werken van de Protestante Kerk in Nederland. Zoetermeer: Boekencentrum Uitgevers. Rogers, C. (1969/1973). Leren in vrijheid. Haarlem: De Toorts. Vermeren, P. (2007). De HR-ballon: 10 populaire praktijken doorprikt. Gent: Academia. Van Vliet, P. (2007). Wat drijft de mens?: Inleiding persoonlijkheidsleer. Amsterdam: Boom. Vugts, J. (2004). Durf jezelf te zijn: Op weg naar Bijbelse assertiviteit. Kampen: Uitgeverij Kok

Want: In Hem (Jezus) hebben wij de verlossing door zijn bloed, de vergeving van de overtredingen, naar de rijkdom van zijn genade.

Want: In Hem (Jezus) hebben wij de verlossing door zijn bloed, de vergeving van de overtredingen, naar de rijkdom van zijn genade. Er zijn uitgebreide studies te schrijven over bekering en wat bekering in een mensenleven betekent. Deze studie beperkt zich echter tot de meest fundamentele betekenis van bekering. Toen de Zoon van God,

Nadere informatie

Rivieren van levend water zullen stromen uit het hart van wie in mij gelooft (Joh. 7:3 8)

Rivieren van levend water zullen stromen uit het hart van wie in mij gelooft (Joh. 7:3 8) - Identiteit - Hogeschool Viaa heeft als grondslag de Bijbel. Zij erkent deze als het betrouwbare en geïnspireerde Woord van God, zoals dat verwoord is in het gereformeerde belijden en zij beschouwt de

Nadere informatie

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Inleiding In de komende maanden willen we als kerkenraad een beleidsplan opstellen voor de komende vijf jaar. Iedereen die op dit moment op de één of andere manier

Nadere informatie

AANTEKENINGEN WAAROM WERD GOD EEN MENS?

AANTEKENINGEN WAAROM WERD GOD EEN MENS? AANTEKENINGEN Alles draait om de visie op Jezus Christus. Door de eeuwen heen is er veel discussie geweest over Jezus. Zeker na de Verlichting werd Hij zeer kritisch bekeken. De vraag is waar je je op

Nadere informatie

RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding. Resultaten. 1. Kerklidmaatschap en kerkbezoek

RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding. Resultaten. 1. Kerklidmaatschap en kerkbezoek RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding De enquête waarvan de resultaten hier gepresenteerd worden, is georganiseerd door de Christelijke Gereformeerde Kerk en de Vrije

Nadere informatie

De drie-engelenboodschap, ACTUEEL!

De drie-engelenboodschap, ACTUEEL! De drie-engelenboodschap, ACTUEEL! Missie De missie van de Kerk van de Zevende-dags Adventisten is de verkondiging van het eeuwig evangelie zoals verwoord in de drieengelenboodschap van Openbaring 14:6-12.

Nadere informatie

Kapstok. Proces van Geestelijke Groei. Dick Slikker

Kapstok. Proces van Geestelijke Groei. Dick Slikker Kapstok Proces van Geestelijke Groei Dick Slikker 1 Inhoud 1 Komt het weer goed tussen mens en God? 5 2 In Sync met God 11 3 Uitdaging van de Leerschool 17 4 Onze waarom vragen als God het net anders doet

Nadere informatie

HC zondag 32 en 33. Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten en luisteraars,

HC zondag 32 en 33. Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten en luisteraars, HC zondag 32 en 33 Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten en luisteraars, Ik vind de vraag van zondag 32, en dan bedoel ik de eerste vraag (86) een beetje raar. Of eigenlijk: wel begrijpelijk maar

Nadere informatie

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 De teksten gelezen De twee schriftlezingen geven twee manieren van kijken naar God : Spreuken (het lied van de wijsheid)

Nadere informatie

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één De scholen van Catent - afzonderlijk en gezamenlijk - zijn als een

Nadere informatie

Hij heelt de gebrokenen van hart AANVAARD WIE JE BENT

Hij heelt de gebrokenen van hart AANVAARD WIE JE BENT Hij heelt de gebrokenen van hart AANVAARD WIE JE BENT De wortel van zelfhaat De eerste zonde; verlangen als God te zijn; de ontkenning van wie je bent Eerste gevolg van de zonde: Schaamte voor je lichaam

Nadere informatie

HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander

HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander Bevestiging Chris Smits als ouderling Liturgie Voorzang Opw 462 = EL 261 Stil gebed Votum Zegengroet Zingen: Ps 18,1.8.9 Gebed Lezen:

Nadere informatie

Durf te denken. Oriëntatie in geloof, wetenschap en cultuur. Roel Kuiper Robert van Putten Maarten Vogelaar. Herziene uitgave

Durf te denken. Oriëntatie in geloof, wetenschap en cultuur. Roel Kuiper Robert van Putten Maarten Vogelaar. Herziene uitgave Durf te denken Oriëntatie in geloof, wetenschap en cultuur Roel Kuiper Robert van Putten Maarten Vogelaar Herziene uitgave Deze publicatie is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van de Templeton World

Nadere informatie

God bestaat en Hij is belangrijk We hebben God nodig in ons leven Jezus: Zijn leven Jezus: Zijn dood Jezus: Zijn opstanding De Heilige Geest

God bestaat en Hij is belangrijk We hebben God nodig in ons leven Jezus: Zijn leven Jezus: Zijn dood Jezus: Zijn opstanding De Heilige Geest Basiscursus Christelijk geloof Module 1 Les 1: Les 2: Les 3: Les 4: Les 5: Les 6: Les 7: Les 8: God bestaat en Hij is belangrijk We hebben God nodig in ons leven Jezus: Zijn leven Jezus: Zijn dood Jezus:

Nadere informatie

Kingdom Faith Cursus. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God

Kingdom Faith Cursus. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God Kingdom Faith Cursus KF02 ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God Colin Urquhart ----------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Je kind in balans Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Op weg naar emotionele stabiliteit UITGEVERIJ BOEKENCENTRUM ZOETERMEER Van Caroline Penninga-de Lange verschenen eerder bij Uitgeverij Boekencentrum:

Nadere informatie

Maarten Luther 1483-1546

Maarten Luther 1483-1546 Maarten Luther 1483-1546 Eén van de belangrijkste ontdekkingen van Maarten Luther - (1483-1546) is het onderscheid tussen wet en evangelie. Voor Luther is de onderscheiding van wet en evangelie

Nadere informatie

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent De Bijbel Een geloofsboek EWe kunnen vele wegen gaan met de Bijbel. De één ervaart het vooral als een mooi kunstobject. Vele kunstenaars hebben er inspiratie in gevonden om een kunstwerk te maken. We kennen

Nadere informatie

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen Lieve gemeente, Afgelopen donderdag was het Hemelvaartsdag. Een feest waar we ons als vrijzinnigen niet zo heel veel bij voor kunnen stellen. Wat moeten we van dit verhaal nog geloven en wat heeft het

Nadere informatie

Kingdom Faith Cursus. ------------------------------------------------------------------------------------------------ Het Woord van God

Kingdom Faith Cursus. ------------------------------------------------------------------------------------------------ Het Woord van God Kingdom Faith Cursus KF03 ------------------------------------------------------------------------------------------------ Het Woord van God Colin Urquhart ------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Bespreken Zondag 26 en 27

Bespreken Zondag 26 en 27 C2 1 De Heilige Doop 25 Bespreken Handelingen 2: 37-41 Wat was de uitwerking van de prediking van Petrus? (vers 37) Welke oproep en welke belofte wordt verbonden met de doop? (vers38) Voor wie is deze

Nadere informatie

Motieven 1: Een wereld

Motieven 1: Een wereld Motieven 1: Een wereld Doelstellingen: Doel eerste subthema Een wereld om vrij te zijn De catechisanten leren inzien dat vrijheid in Bijbelse zin bij het leven van mensen hoort en ze vormen een mening

Nadere informatie

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW Nieuwe geboorte in het koninkrijk les 1 DEEL 3 FOLLOW DE GEBOORTE Leven begint met een man en vrouw die elkaar liefhebben. Diep in het binnenste van de buik van de moeder ontstaat nieuw leven. Het duurt

Nadere informatie

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ HEILIG, HEILIG, HEILIG

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ HEILIG, HEILIG, HEILIG Kingdom Faith Cursus KF09 ------------------------------------------------------------------------------------------------ HEILIG, HEILIG, HEILIG Colin Urquhart ------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Relatie <> Religie. Beste Galsem,

Relatie <> Religie. Beste Galsem, RelatieReligie BesteGalsem, Hetfeitdatjouwpatientnuopeenchristelijkevenementisisnietongevaarlijk.Hetgeestelijke levenvanjouwpatientzalgrotesprongenmakennaarhetkampvandevijandtoe.watikjou aanraadisomditnietafteremmen,maaromdittebederven.brengjouwpatientincontactmet

Nadere informatie

Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DISCIPLE MENTOR

Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DISCIPLE MENTOR Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DEEL 4 DISCIPLE MENTOR In Gen 1, 2 en 3 lezen we direct hoe God denkt over de mens. Hij laat zien wie we zijn, waar we voor gemaakt zijn en wat onze bestemming in het

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 12 3 4 INLEIDING Een ieder die niet zijn kruis draagt en achter Mij aankomt, die

Nadere informatie

Inleiding op het thema

Inleiding op het thema Inleiding op het thema In de bijbel en in het geloof zijn beelden en symbolen belangrijk. God is zo anders dan wij kunnen bedenken, dat je niet zomaar over Hem kunt spreken. Over die onbekende wereld van

Nadere informatie

Doel van Bijbelstudie

Doel van Bijbelstudie Bijbelstudie Hebreeën 4:12 Want het woord Gods is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard en het dringt door, zó diep, dat het vaneen scheidt ziel en geest, gewrichten en merg, en het

Nadere informatie

Geloof Brengt Verandering Toets 1 - antwoorden

Geloof Brengt Verandering Toets 1 - antwoorden Toets 1 - antwoorden Geloof (1-11) Lesstof: Hoofdstuk 1 1. Wat is noodzakelijk om van God te kunnen ontvangen? Geloof [1] 2. Noem vier uitingen van geloof. - Geloof voor redding [1.2] - Geloof en werken

Nadere informatie

Melk of vast voedsel? Bijbelstudie naast de preek Verlangen naar het woord (1 Petrus 2:2-3) ds. Jos Douma

Melk of vast voedsel? Bijbelstudie naast de preek Verlangen naar het woord (1 Petrus 2:2-3) ds. Jos Douma Melk of vast voedsel? Bijbelstudie naast de preek Verlangen naar het woord (1 Petrus 2:2-3) ds. Jos Douma Deze bijbelstudie is geschreven naar aanleiding van de preek over 1 Petrus 2:2-3 op zondag 18 februari

Nadere informatie

Christus als leerling volgen

Christus als leerling volgen Christus als leerling volgen Voorbereiding voor de huisbezoeken van 2014/2015 Het was in Antiochië dat de leerlingen voor het eerst christenen werden genoemd. In onze verhouding tot de Heer kan het waardevol

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom Naam: Het Christendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

Vorige week bekeken we hoe je naar jezelf kijkt. Hoe zie jij jezelf in het licht van God? We hebben het toen van drie kanten benaderd.

Vorige week bekeken we hoe je naar jezelf kijkt. Hoe zie jij jezelf in het licht van God? We hebben het toen van drie kanten benaderd. UITGENODIGD EN UITGEDAAGD (2 VAN 2) Lezen tijdens de preek: Jakobus 1:22-24 Preek begint met een filmpje van de VEZ: https://www.youtube.com/watch?v=sewweny1ahc Uitgenodigd en uitgedaagd (2) Vorige week

Nadere informatie

Preek verlamde man door het dak. Lieve Gemeente,

Preek verlamde man door het dak. Lieve Gemeente, Lieve Gemeente, Waar woont God? Waar is God thuis? Die vraag hebben we hier wel eens besproken n.a.v. ons mooie kerkgebouw. Een mooi huis van God is hier gebouwd. Maar zoals de eerste predikant van deze

Nadere informatie

Geloven in Scholen met de Bijbel

Geloven in Scholen met de Bijbel Geloven in Scholen met de Bijbel Inleiding Wij willen in onze scholen samenwerken met Gereformeerde Scholen zijn opgericht door ouders vanuit christenen die, net als wij, willen leven naar de Gereformeerde

Nadere informatie

Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk

Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk De Werkgroep Vorming en Toerusting ontwikkelde een programma voor de parochies om te benutten bij de promotie dvd en het artikel Alles is genade uit het Identiteitsnummer

Nadere informatie

40-dagendagboek. Discipelen van Jezus. Leren leven in de kracht van Jezus. Kees de Vlieger. Een Kerygma studie

40-dagendagboek. Discipelen van Jezus. Leren leven in de kracht van Jezus. Kees de Vlieger. Een Kerygma studie 40-dagendagboek Discipelen van Jezus Leren leven in de kracht van Jezus Kees de Vlieger Een Kerygma studie Copyright Stichting Kerygma Nederland Kerkstraat 24-3 3781 GB Voorthuizen Tel. 0342-475048 E-mail:

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus AVONDMAALSVIERING KONINGSKERK 13-09 - 2009 door ds. L. Krüger Schriftlezing: Koloss. 1: 24-29 (NBV) Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag

Nadere informatie

Preek. Gemeente van Christus,

Preek. Gemeente van Christus, Ik geloof Gezang 399: 1/2 LvdK Votum en groet Psalm 100: 1/2 OB Geloofsbelijdenis Psalm 100: 3/4 OB Schriftlezing Rom. 10:4-21 Catechismus Zondag 7 Psalm 95: 2/3/4 OB Preek Psalm 135: 8/9/10 NB Gebed Psalm

Nadere informatie

HC zd. 3 nr. 32. dia 1

HC zd. 3 nr. 32. dia 1 HC zd. 3 nr. 32 deze zondag verzet zich tegen fatalisme als grondtrek van veel menselijk denken fatalisme wil zeggen dat het gaat zoals de goden besloten hebben jij kunt daar niets aan veranderen dia 1

Nadere informatie

Identiteitsnotitie Protestants Christelijke Basisschool De Schakel te Vinkeveen.

Identiteitsnotitie Protestants Christelijke Basisschool De Schakel te Vinkeveen. Identiteitsnotitie Protestants Christelijke Basisschool De Schakel te Vinkeveen. 1. Inleiding: Middels deze notitie proberen we op een herkenbare en duidelijke manier uiting te geven aan de identiteit

Nadere informatie

Motieven en persoonlijkheid. Waarom doen mensen de dingen die ze doen?

Motieven en persoonlijkheid. Waarom doen mensen de dingen die ze doen? Motieven en persoonlijkheid Waarom doen mensen de dingen die ze doen? Motivatie psychologen vragen: Waarom doen mensen de dingen die ze doen? Motivatiepsychologen zoeken naar de motieven, de drijfveren

Nadere informatie

DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID

DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID Romeinen 8: 13 Want indien gij naar het vlees leeft, zult gij sterven; maar indien gij door de Geest de werkingen des lichaams doodt, zult gij leven. 14

Nadere informatie

jeugd- en jongerenwerk 2011-2015

jeugd- en jongerenwerk 2011-2015 Beleidsgedachten jeugd- en jongerenwerk 2011-2015 Opgesteld door: Jeugdouderlingen: Thea van Dekken, Sybe Vrieswijk en Natasja de Wal Jeugd- en Jongerenwerker: Anne-Willem Hoekstra 1 Inleiding Vanuit de

Nadere informatie

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid History Christiane Simone Stadie Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid Herinneringen van mijne academiereis in 1843 (Abraham Des Amorie van der Hoeven Jr.) Seminar paper Christiane

Nadere informatie

Programma. Inleiding. Doelstellingen. Voorbereiding

Programma. Inleiding. Doelstellingen. Voorbereiding zaterdag 27 maart 2010 Programma Bijeenkomst: Kinderwerkers Rafael Amersfoort Datum: zaterdag 27 maart 2010 Accommodatie: Rafael Evangelisch Centrum Tijd: 10.00 15.00 uur Denktank: Dick van Boven, Paul

Nadere informatie

Liturgie van 27 juli 2008. Mededelingen Gebed Lied uit het verzameld Liedboek. Thema: Wat bindt ons? naar aanleiding van de brief aan de Galaten

Liturgie van 27 juli 2008. Mededelingen Gebed Lied uit het verzameld Liedboek. Thema: Wat bindt ons? naar aanleiding van de brief aan de Galaten Liturgie van 27 juli 2008 Thema: Wat bindt ons? naar aanleiding van de brief aan de Galaten Medewerking: Kinderoppas : Cynthia van Dam Kindernevendienst : Henriette van Buren Diaken : Ria Verhoeven Ouderling

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Ik had bedacht dat ik voor vandaag maar eens een ouderwetse preek in 3 punten ga houden. Het eerste punt gaat over het kijken naar de ander. De tweede

Nadere informatie

in verbinding schoolplan 2012-2016

in verbinding schoolplan 2012-2016 in verbinding schoolplan 2012-2016 Onze kernwaarden Zo werken we samen Verantwoording Visie Verantwoordelijkheid Verbinding Vertrouwen Vrijheid Waarom zijn we er? De Jacobus Fruytier scholengemeenschap

Nadere informatie

CURSUSMAP 1 (NBG) Discipelen van Jezus. Leren leven in de kracht van Jezus. Dr. Bob Gordon Kees de Vlieger. Een Kerygma cursus

CURSUSMAP 1 (NBG) Discipelen van Jezus. Leren leven in de kracht van Jezus. Dr. Bob Gordon Kees de Vlieger. Een Kerygma cursus CURSUSMAP 1 (NBG) Discipelen van Jezus Leren leven in de kracht van Jezus Dr. Bob Gordon Kees de Vlieger Een Kerygma cursus Copyright Stichting Kerygma Nederland Baron van Nagellstraat 9a 3781 AP Voorthuizen

Nadere informatie

1) De ongelovige is blind gemaakt door Satan (2 Korintiërs 4:4).

1) De ongelovige is blind gemaakt door Satan (2 Korintiërs 4:4). BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 4 Les 4 - Redding: Waarom is het voor ieder mens nodig om gered te worden? In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 1) De ongelovige

Nadere informatie

Gereformeerd onderwijs 2.0

Gereformeerd onderwijs 2.0 Gereformeerd onderwijs 2.0 Eindrapport werkgroep Toekomst gereformeerd onderwijs Noord-Nederland Opdrachtgever: bestuur Noorderbasis, bestuur GBS De Wierde, bestuur GBS Eben Haëzer, bestuur VGSO, bestuur

Nadere informatie

Geestelijk Klimaat onze identiteit. Pagina 1

Geestelijk Klimaat onze identiteit. Pagina 1 Geestelijk Klimaat onze identiteit Pagina 1 Adresgegevens Stichting Hervormde Scholen De Drieslag Lange Voren 88 3773 AS Barneveld Contactgegevens Dhr. A. van den Berkt (Algemeen Directeur) Telefoon: 0342-478243

Nadere informatie

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22.

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22. Inhoudsopgave Voorwoord 1. Een gebed bij het begin van het nieuwe jaar Ik ben met u 2. Gods hand 3. Zegen Vrede met God 4. In de kerk 5. Is Deze niet de Christus? Deze ontvangt zondaars 6. Echte vrienden

Nadere informatie

Numeri 21 : 9. dia 1. Num21v09 1

Numeri 21 : 9. dia 1. Num21v09 1 Numeri 21 : 9 het wordt een beetje eentonig: Israël moppert God straft het af maar er is ook een nieuw element verrassend positief de Israëlieten komen zelf tot inkeer zij vragen Mozes om voor hen te bidden

Nadere informatie

In de loop van de vele jaren dat ik in mijn bediening sta, constateerde

In de loop van de vele jaren dat ik in mijn bediening sta, constateerde INHOUDSOPGAVE Inleiding................................................... 5 1. Jezus en de doop........................................ 7 2. Het werk van de Heilige Geest.......................... 11

Nadere informatie

Micha Cursus Werkboek

Micha Cursus Werkboek Micha Cursus Werkboek Goed en recht doen www.michacursus.nl Micha Cursus Werkboek inkijkexemplaar Colofon De Micha Cursus is er voor iedereen. Alle kerken, organisaties en andere groepen mogen de Micha

Nadere informatie

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Boekje over de kerk voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Over dit boekje Wij hebben op catechisatie wat geleerd over de kerk. Daar willen we je wat over vertellen.

Nadere informatie

STRIJD OM JE IDENTITEIT

STRIJD OM JE IDENTITEIT STRIJD OM JE IDENTITEIT BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 11 3 4 INLEIDING We zijn snel geneigd om onze identiteit te halen uit

Nadere informatie

leren omgaan met Diversiteit In je gemeente

leren omgaan met Diversiteit In je gemeente Bijbelstudie 1 Korintiërs Diversiteit in de kerk is van alle tijden. En nu onze cultuur en de kerk minder goed op elkaar aansluiten dan wel eens gedacht, worden we vaker bepaald bij de verschillen tussen

Nadere informatie

Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof

Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof Kees van Dusseldorp - Schildwolde, juni 2015 Leuk dat je met deze belijdeniscursus aan het werk gaat! Graag praat ik je even bij over de achterliggende

Nadere informatie

Boekenlijsten CGO-opleiding Theologie

Boekenlijsten CGO-opleiding Theologie Boekenlijsten CGO-opleiding Theologie Leerjaar 1 t/m 4 (alleen de verplichte literatuur; aanbevolen literatuur is vermeld in de moduleboeken) 2013-2014 1. Boekenlijst eerste leerjaar 1.1.1 Oude Testament

Nadere informatie

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 U hebt de Geest niet ontvangen om opnieuw als slaven in angst te leven, u hebt de Geest ontvangen om Gods kinderen

Nadere informatie

Voor de dienst zingen we:

Voor de dienst zingen we: Voor de dienst zingen we: Looft de Here, alle gij volken, prijst Hem, alle gij natiën, want zijn goedertierenheid is machtig over ons, en des Heren trouw is tot in eeuwigheid. Halleluja (8x) Ben je groot

Nadere informatie

Zondag 1 februari 2015 Paulus brief aan de Kolossenzen

Zondag 1 februari 2015 Paulus brief aan de Kolossenzen Zondag 1 februari 2015 Paulus brief aan de Kolossenzen Het is nog niet eens zo lang geleden dat een gemeentelid mij vroeg of het niet als een keurslijf voelde om steeds de lezingen van het leesrooster

Nadere informatie

Cursussen 2015-2016. Inschrijven. winterwerk 2015-2016. Waarom mee doen? Moet ik lid van de Hervormde gemeente Garderen zijn om mee te mogen doen?

Cursussen 2015-2016. Inschrijven. winterwerk 2015-2016. Waarom mee doen? Moet ik lid van de Hervormde gemeente Garderen zijn om mee te mogen doen? Pagina 1 winterwerk 2015-2016 winterwerk 2015-2016 Waarom mee doen? Paulus schreef in de brief aan de Romeinen: Alles wat vroeger is geschreven, is geschreven om ons te onderwijzen, opdat wij door te volharden

Nadere informatie

Missie school Vanuit onze visie op het onderwijs volgt onze missie met BRON-waarden:

Missie school Vanuit onze visie op het onderwijs volgt onze missie met BRON-waarden: Missie en visie Basisschool met de Bijbel Bij de Bron is één van de tien scholen uitgaande van de Vereniging tot Stichting en Instandhouding van Scholen voor Christelijk Nationaal Schoolonderwijs te Putten.

Nadere informatie

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Bedrinkt u niet (5:18a) is duidelijk een opdracht waar we

Nadere informatie

Gemeente in Christus,

Gemeente in Christus, meditatie voor 3 mei 2015 thema geloof EN wetenschap Gemeente in Christus, Misschien heb je wel eens gehoord van de film The Matrix, of misschien heb je m zelfs wel eens gezien. De film gaat over een kleine

Nadere informatie

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ EEN GELOVIG LEVEN

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ EEN GELOVIG LEVEN Kingdom Faith Cursus KF12 ------------------------------------------------------------------------------------------------ EEN GELOVIG LEVEN Colin Urquhart ------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Liturgische teksten en gebeden

Liturgische teksten en gebeden Liturgische teksten en gebeden Votum en groet Votum: Psalm 124:8 Groet: 1 Korintiërs 1:3 of 1 Timoteüs 1:2b of Openbaring 1:4b,5a of Genade zij u en vrede van God de Vader, door onze Heer Jezus Christus

Nadere informatie

Liturgie middag Preek

Liturgie middag Preek Liturgie middag Votum Vrede-/zegengroet Ps 111:1,4,6 Gebed Lezen: Jesaja 42:5-12 Gz 145:1-4 Lezen: 1 Petrus 4 Lb 106:1-4 Tekst: 1 Petrus 4:7 Preek Gz 161:1 Geloofsbelijdenis van Nicea Gz 161:4 Gebed Collecte

Nadere informatie

Schuurpapier. Om te ontdekken waar je staat in het geloof. Onder redactie van ds. Bernard van Vreeswijk en Herman van Wijngaarden

Schuurpapier. Om te ontdekken waar je staat in het geloof. Onder redactie van ds. Bernard van Vreeswijk en Herman van Wijngaarden Schuurpapier Onder redactie van ds. Bernard van Vreeswijk en Herman van Wijngaarden Schuurpapier Om te ontdekken waar je staat in het geloof Uitgeverij Jes! Zoetermeer Uitgeverij Jes! is een samenwerking

Nadere informatie

Het is duidelijk, dat in dit papier de vraag behandeld moet worden, of die teksten spreken over echte christenen die dan weer afvallen.

Het is duidelijk, dat in dit papier de vraag behandeld moet worden, of die teksten spreken over echte christenen die dan weer afvallen. Afval van heiligen door Dr. A. Dirkzwager Inleiding De kwestie waarover onder christenen verschillend gedacht wordt, betreft de vraag, of mensen die eenmaal wedergeboren zijn, nog van het geloof kunnen

Nadere informatie

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1 Les 1 - De oorsprong van de Bijbel In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Deze bijbelstudies zijn vooral bedoeld voor jongeren van 11

Nadere informatie

Welkom. in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld

Welkom. in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld Welkom in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld Welkom Welkom in de Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld, aangesloten bij de Protestantse Kerk in Nederland. Wij zijn één van

Nadere informatie

Door onze keuze is er een breuk tussen God en mens.

Door onze keuze is er een breuk tussen God en mens. Probleem: breuk tussen en mens Door onze keuze is er een breuk tussen en mens. maakte de mens omdat Hij een vriend wilde. Hij wilde aanhoudend contact met de mens. Hij gaf de mens een verrassend mooi leven.

Nadere informatie

Wonderen, Werk & Geld

Wonderen, Werk & Geld Wonderen, Werk & Geld Marianne WilliaMson UitGeverij de Zaak oorspronkelijke titel: the law of divine Compensation, On Work, Money and Miracles Copyright 2012 Marianne Williamson Published by arrangement

Nadere informatie

In gesprek met God. In gesprek met God. In gesprek met God. m n. Marlies Medema & Agnes Huizenga

In gesprek met God. In gesprek met God. In gesprek met God. m n. Marlies Medema & Agnes Huizenga Voelt bidden voor jou soms als het doen van een lange reeks verzoekjes aan God? Mis je inspiratie om met God in gesprek te gaan? Dit werkboekje geeft je handvatten om je gesprekken met God eens over een

Nadere informatie

De essentie van het geluk

De essentie van het geluk De essentie van het geluk Ook verschenen van Zijne Heiligheid de Dalai Lama bij Xander Uitgevers De diepte van het zijn (2013) De kunst van relaties (2013) Geloven in harmonie (2013) Open je hart (2013)

Nadere informatie

Beleidsplan 2011-2017 VDGH "Ploegen, zaaien en oogsten "

Beleidsplan 2011-2017 VDGH Ploegen, zaaien en oogsten Beleidsplan 2011-2017 VDGH "Ploegen, zaaien en oogsten " De afbeelding op deze pagina 1s van Marc Chagall Concept beleidsplan 2011-2017 :Ploegen,zaaien en oogsten ". Inleiding: Deze aanzet tot het beleidsplan

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

DOPEN. Th ema s N i e u w L e v e n M a as tri ch t. Geloven = dopen

DOPEN. Th ema s N i e u w L e v e n M a as tri ch t. Geloven = dopen Th ema s N i e u w L e v e n M a as tri ch t DOPEN Geloven = dopen Op veel plekken in de bijbel wordt gesproken over dopen. Maar als je onbekend bent met dopen, waar moet je dan beginnen? We hopen dat

Nadere informatie

Hartelijk welkom bij deze Bijbelstudieserie: Leven om te groeien. De Driehoek. Evangelische Gemeente

Hartelijk welkom bij deze Bijbelstudieserie: Leven om te groeien. De Driehoek. Evangelische Gemeente Hartelijk welkom bij deze Bijbelstudieserie: Leven om te groeien De Driehoek Evangelische Gemeente Leven om te groeien Studie 2: Sterven om echt te gaan leven! De mensheid heeft twee problemen: De mensheid

Nadere informatie

Fundamenten van het Christelijk geloof. Deel 2: Omgang met God -Kringleidershandleiding-

Fundamenten van het Christelijk geloof. Deel 2: Omgang met God -Kringleidershandleiding- Fundamenten van het Christelijk geloof Deel 2: Omgang met God -Kringleidershandleiding- Beste kringleider, Hieronder vind je per hoofdstuk een aantal aanvullende gedachten bij het kringmateriaal Fundamenten

Nadere informatie

De Heilige Geest. Deel 2: Wat en hoe

De Heilige Geest. Deel 2: Wat en hoe De Heilige Geest Deel 2: Wat en hoe Inhoud Inleiding Avond 1 Avond 2 Avond 3 Avond 4 Avond 5 Vervuld met de Geest Kracht om te getuigen Gaven van de Geest De gave van profetie Tempel van de Geest 2 Inleiding

Nadere informatie

HET GELOOF BELIJDEN voor wie zich voorbereiden op de openbare belijdenis van het geloof

HET GELOOF BELIJDEN voor wie zich voorbereiden op de openbare belijdenis van het geloof HET GELOOF BELIJDEN voor wie zich voorbereiden op de openbare belijdenis van het geloof drs. M. van Campen Vierde druk Zoetermeer Inhoud 1. Met hart en mond 9 2. Zonder geloof vaart niemand wel 17 3. Op

Nadere informatie

Volgens mij is Jezus op deze manier de weg. Daarover gaat de preek.

Volgens mij is Jezus op deze manier de weg. Daarover gaat de preek. Lezen: Johannes 13:1-14:6 Tekst: Johannes 14:6 Jongens en meisjes, Jezus zegt: ik ben de weg. En ik heb na zitten denken. Als Jezus een weg is, wat voor weg is hij dan? Ik heb vier plaatjes van wegen.

Nadere informatie

BIJBELSE INTRODUCTIELES

BIJBELSE INTRODUCTIELES BIJBELSE INTRODUCTIELES DEEL 1 - REDDING Dit deel geeft, middels de presentatie van het reddingsplan, de basisprincipes van het Evangelie (goede nieuws) van de Genade van God. 1. (Romeinen 3:10-11) Noem

Nadere informatie

Jezus volgen in de hectiek van het leven

Jezus volgen in de hectiek van het leven Jezus volgen in de hectiek van het leven Bestemd om vrucht te dragen Johannes 15:5: Ik ben de wijnstok en jullie zijn de ranken. Als iemand in mij blijft en ik in hem, zal hij veel vrucht dragen. Maar

Nadere informatie

Geestverruimend KOM NAAR DE OPEN DAG OP 23 JUNI IN HUIS TER HEIDE! KIDS Kidzrally in Scherpenzeel één groot feest

Geestverruimend KOM NAAR DE OPEN DAG OP 23 JUNI IN HUIS TER HEIDE! KIDS Kidzrally in Scherpenzeel één groot feest NIEUWS Fam. De Jong Van Donselaar 70 jaar getrouwd NIEUWS WERELDKERK Evangelisatie in Cuba via baseball KIDS Kidzrally in Scherpenzeel één groot feest dvent04 2013 JAARGANG 112 HET KERKBLAD VAN HET HET

Nadere informatie

Geloof jij meer met je hart of meer met je hoofd? (denk daar vast eens over na en bespreek het eventueel met degene naast je)

Geloof jij meer met je hart of meer met je hoofd? (denk daar vast eens over na en bespreek het eventueel met degene naast je) Lezen: Romeinen 10: 1-13 Thema: hoofd en hart (1 van 3): hoe zit het met je hoofd en je hart? Voor de dienst een slide: Geloof jij meer met je hart of meer met je hoofd? (denk daar vast eens over na en

Nadere informatie

Bijbels De Bijbel wat zijn er veel soorten en maten van in Nederland te krijgen! We zijn gezegend! Een rijkdom dat er bijna voor elk wat wils is.

Bijbels De Bijbel wat zijn er veel soorten en maten van in Nederland te krijgen! We zijn gezegend! Een rijkdom dat er bijna voor elk wat wils is. 27 oktober 2013 Bijbelzondag Preek over Galaten 5:13 6:10 Uit de Bijbel in gewone taal Gemeente van Jezus Christus, Bijbels De Bijbel wat zijn er veel soorten en maten van in Nederland te krijgen! We zijn

Nadere informatie

Liefde. De sociale leer van de Kerk

Liefde. De sociale leer van de Kerk Liefde De sociale leer van de Kerk De sociale leer van de Kerk Over de liefde Het evangelie roept ons op om ons in te zetten voor onze naasten. Maar hoe weet je nu wat er gedaan moet worden, zeker in een

Nadere informatie

Lieve gemeente, Heerlijk om meer mogelijkheden te hebben, meer ruimte, over meer zaken te kunnen meepraten en mee besluiten.

Lieve gemeente, Heerlijk om meer mogelijkheden te hebben, meer ruimte, over meer zaken te kunnen meepraten en mee besluiten. Lieve gemeente, Het zit diep in een kind om zich te willen ontwikkelen, te willen groeien. Bekend zijn de uitdrukkingen: - Als ik later groot ben - Als ik zo sterk als papa ben. - Als ik zo veel als mama

Nadere informatie

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ ONS ERFDEEL BELIJDEN

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ ONS ERFDEEL BELIJDEN Kingdom Faith Cursus KF14 ------------------------------------------------------------------------------------------------ ONS ERFDEEL BELIJDEN Colin Urquhart ------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer gelezen dan eigenlijk stond aangegeven. Die gaan over

Nadere informatie