Methodebeschrijving Assertiviteit Allochtone Mannen. Databank Effectieve sociale interventies

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Methodebeschrijving Assertiviteit Allochtone Mannen. Databank Effectieve sociale interventies"

Transcriptie

1 Methodebeschrijving Assertiviteit Allochtone Mannen Databank Effectieve sociale interventies

2 Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Oka Storms MOVISIE Oka Storms is projectmedewerker van de afdeling Huiselijk en seksueel geweld van MOVISIE. September 2012 Voor meer methodebeschrijvingen en eventuele vragen en/of reacties kun je terecht bij: Deze methodebeschrijving is mede mogelijk gemaakt door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het werkblad dat gebruikt is voor het maken van deze methodebeschrijving, is deels gebaseerd op het Werkblad beschrijving interventie van het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) en het RIVM. 2 * * * Assertiviteit Allochtone Mannen.

3 Inhoudsopgave Inleiding: leeswijzer 4 Samenvatting 6 1. Beschrijving methode Probleemomschrijving Doel van de methode Doelgroep van de methode Indicaties en contra-indicaties Aanpak Materiaal Uitvoerende organisaties Benodigde competenties van de uitvoerder Overige randvoorwaarden Overeenkomsten en verschillen met andere interventies Contactgegevens ontwikkelaar Onderbouwing De ontwikkelgeschiedenis van de methode Onderbouwing van de probleemanalyse, doel, doelgroep en aanpak Onderzoek naar praktijkervaringen Praktijkervaringen van de uitvoerder Praktijkervaringen van de cliënt/burger Praktijkvoorbeeld Effectonderzoek Directe aanwijzingen voor de effectiviteit Indirecte aanwijzingen voor de effectiviteit Conclusies Samenvatting werkzame elementen Samenvatting effectonderzoek 25 6 Verantwoording Zoeken en selecteren van literatuur Literatuur 26 Bijlage 1: Toelichting effectonderzoek 28 Bijlage 2: Overzicht onderzoeken en de hoofdkenmerken 30 Assertiviteit Allochtone Mannen * * * 3

4 Inleiding: leeswijzer Professionals en burgers worden in de sociale sector geconfronteerd met een wirwar aan informatie waar ze een weg in moeten vinden. Die informatie is vaak versnipperd en daardoor weinig toegankelijk. In de Databank Effectieve sociale Interventies brengen wij methoden waarmee in de sociale sector gewerkt wordt, bij elkaar. De methodebeschrijvingen geven een zo volledig mogelijk beeld van alle beschikbare informatie over een methode. Als hulpverlener, actief burger of vrijwilliger kunt u hiermee vaststellen of de methode geschikt is voor de situatie waarin u of uw organisatie iets wil doen. Als gemeente kunt u zich op de hoogte stellen van de methoden die er zijn en wat er bekend is over de effectiviteit. Op basis daarvan kunt u met organisaties in uw gemeente in gesprek gaan over de inzet van deze methoden. Indien u besluit om met de methode aan de slag te gaan, verwijzen we u naar de ontwikkelaar voor het handboek en eventuele andere beschikbare materialen. De methodebeschrijving is opgebouwd langs vier lijnen. Onderdeel 1 van dit document beschrijft de methode zelf, zoals de doelen, de doelgroep en de aanpak. Onderdeel 2 laat de onderbouwing van de methode zien: de visies, theorieën en wetenschappelijke onderzoeken die de ontwikkelaar heeft gebruikt bij het ontwikkelen van de methode. Onderdeel 3 geeft zicht op de praktijkervaringen van de uitvoerder en de cliënt/burger met de methode. Onderdeel 4 geeft inzicht in wat er wetenschappelijk bekend is over de effectiviteit van de methode. De methodebeschrijving is in nauwe samenwerking met de ontwikkelaar van de methode tot stand gekomen. Zo levert de ontwikkelaar informatie aan en geeft deze feedback op het concept en toestemming voor publicatie. Soms schrijft de ontwikkelaar zelf de methodebeschrijving, dan biedt MOVISIE begeleiding en geeft zij feedback. De methode wordt uitgebreid in kaart gebracht. Dit kan de ontwikkelaar op zijn beurt een impuls geven voor verdere ontwikkeling van de methode. Een methode staat dus niet stil, de methodebeschrijvingen zullen dan ook regelmatig worden herzien. De methodebeschrijving is gebaseerd op een systematische zoektocht naar informatie. Bij die zoektocht werken de medewerker die de methodebeschrijving maakt en een informatiespecialist van de afdeling kennisstromen van MOVISIE intensief samen. Bij het zoeken van informatie over methoden zijn doorgaans de volgende zoekstrategieën toegepast: het inwinnen van informatie bij de ontwikkelaar, uitvoerende instanties en/of eventuele onderzoekers van de methode, het doorzoeken van Nederlandse en/of internationale databanken, het checken van referenties van reeds gevonden informatiemateriaal en een internet deskresearch. De verantwoording van de toegepaste zoekstrategieën is in beknopte zin terug te vinden in onderdeel 6.1. De zoekgeschiedenis is in uitgebreidere vorm vastgelegd in een hiertoe ontwikkelde flowchart, die is opgenomen in het archief van MOVISIE. Het relevante gevonden materiaal is terug te vinden in het literatuuroverzicht in onderdeel 6.2. Bij het effectonderzoek (onderdeel 4) wordt onderscheid gemaakt tussen directe en indirecte aanwijzingen voor effectiviteit. Een toelichting op dit onderscheid vindt u in bijlage 1. Om de tekst in de methodebeschrijving zelf laagdrempelig te houden, worden de belangrijkste onderzoekskenmerken en resultaten zoveel mogelijk in woorden beschreven. De achterliggende cijfers vindt u in bijlage 3 en verder. 4 * * * Assertiviteit Allochtone Mannen.

5 Wij wensen u veel inspiratie bij het lezen van deze methodebeschrijving. Wij hopen dat u zich hiermee een goed beeld kunt vormen van wat deze methode u te bieden heeft. Assertiviteit Allochtone Mannen * * * 5

6 Samenvatting 1. Beschrijving methode Doel Het doel van de methode Assertiviteit Allochtone Mannen is allochtone mannen kennis en handvatten aan te reiken om zich assertief gedrag eigen te maken en daarmee hun betrokkenheid bij de directe omgeving en participatie in de Nederlandse samenleving te vergroten. Doelgroep De doelgroep bestaat uit allochtone mannen, in het bijzonder Marokkaanse en Turkse mannen in de leeftijd tussen 35 en 60 jaar, behorend tot de eerste generatie, met een relatief grote afstand tot de Nederlandse samenleving. Aanpak Het traject van de methode bestaat uit drie onderdelen: training, coaching en nazorg. De training bestaat uit vier modules: (1) Assertief gedrag, (2) IK- en JIJ-boodschap, (3) Inzicht in eigen dagbesteding, zorgtaken en stellen van grenzen en (4) Maken van een actieplan. Parallel aan de training vindt coaching plaats, waarbij de deelnemers individueel worden ondersteund bij het vinden van eigen voorbeelden ter verduidelijking van de informatie, bij het bedenken van een persoonlijke casus om na te spelen en bij het invullen van nieuwe wensen op het gebied van dagbesteding en zorgtaken. Het trainings- en coachingstraject wordt feestelijk afgesloten met een certificaatuitreiking. Het einde van dit traject is meteen ook het begin van de nazorg. Gemiddeld wordt er voor elke deelnemer vier uur nazorg ingepland over een periode van twee maanden. Een deel van de nazorg vindt plaats in subgroepen. Materiaal De handleiding Assertiviteit Allochtone Mannen, geschreven door Thea van Neerbos, Rachid Jamari, Ayçiğ Çelik, uitgegeven in 2008 door ACB Kenniscentrum voor emancipatie en participatie. Uitvoerende organisaties In de handreiking staat dat de methode Assertiviteit Allochtone Mannen gebruikt kan worden in trajecten die gericht zijn op de activering van allochtone mannen. De methode kan worden gebruikt door uitvoerende organisaties van welzijnsorganisaties tot vrijwilligersorganisaties die trajecten gericht op advisering aan allochtone mannen aanbieden. Ontwikkelaar De methode is ontwikkeld door ACB Kenniscentrum. Dit kenniscentrum is per 1 juli 2012 opgeheven. De handleiding Assertiviteit Allochtone Mannen is nu te vinden op de website van MOVISIE (www.movisie.nl). 6 * * * Assertiviteit Allochtone Mannen.

7 Auteurs Thea van Neerbos, Rachid Jamari & Ayçin Çelik ACB Kenniscentrum voor emancipatie en participatie Contactpersoon Wil Verschoor MOVISIE Onderbouwing De opbouw van de training assertiviteit is gebaseerd op literatuur over assertiviteit (Hustings, 2003; Keenan, 1998; Schouten, 2002; Van Eijk 1985). Om assertief te worden is meestal een aanpassing van het intuïtief gedrag nodig. Ieder mens is van nature òf overwegend passief òf overwegend agressief. Veel allochtone mannen hebben snel de neiging intuïtief te reageren en daarmee onbedoeld agressief gedrag te vertonen. Door te werken aan assertiviteit, kunnen de deelnemers op een deskundige manier omgaan met lastige situaties en personen. 3. Onderzoek naar praktijkervaringen Uit de praktijkervaringen van de trainer/coach blijkt dat het beter werkt om groepen te benaderen voor deelname dan deelnemers individueel te werven. De pilots hebben laten zien dat veel deelnemers los van de primaire weerstand tegen het onderwerp van de training aanvankelijk met enige afstand en scepsis beginnen aan de training. Deze negatieve reactie slaat echter langzaam om in een positieve houding. Aan het begin van de training moet daarom geïnvesteerd worden in het winnen van vertrouwen. De grootste uitdaging voor de deelnemers blijkt het leren kiezen voor zichzelf en niet steeds terug te vallen op hun traditionele rol in de groep (Neerbos, Jamari & Çelik, 2008). Uit de evaluatie van deelnemers blijkt dat zij zeer tevreden zijn over de inhoud van de cursus, al gaven enkelen aan dat er te weinig tijd voor werd uitgetrokken (ACB Kenniscentrum, 2008). De algemene conclusie van de mannen was dat het aanleren en het toepassen van assertief gedrag in hun dagelijkse contacten voor hen een goede steun in de rug was om zich staande te kunnen houden, zowel in een Nederlands kader als binnen de eigen groep (Neerbos e.a., 2008). 4. Effectonderzoek De ontwikkelaar voert geen onderzoek aan naar de effectiviteit van de methode. Dergelijk onderzoek is evenmin gevonden bij de door MOVISIE uitgevoerde literatuursearch (zie 6.1). Assertiviteit Allochtone Mannen * * * 7

8 5. Samenvatting werkzame elementen Het vergroten van de betrokkenheid bij en participatie in de directe omgeving door het eigen maken van assertief gedrag. Een intensieve, groepsgerichte werving van de deelnemers. Maatwerk: een individuele intake om inzicht te krijgen in de situatie, motivatie en verwachtingen van de deelnemers en de aanpak daarop af te stemmen. Groepstraining gecombineerd met individuele coaching. Door de fasering wordt een systematische aanpak gerealiseerd. Nazorg: de mannen gaan begeleid door de coach aan de slag met een persoonlijk actieplan en er zijn nog vier nazorgbijeenkomsten. 8 * * * Assertiviteit Allochtone Mannen.

9 1. Beschrijving methode De beschrijving van de methode is gebaseerd op het volgende handboek: Assertiviteit Allochtone Mannen, geschreven door Thea van Neerbos, Rachid Jamari, Ayçin Çelik, uitgegeven in 2008 door ACB Kenniscentrum voor emancipatie en participatie in Amsterdam. 1.1 Probleemomschrijving Veel allochtone mannen hebben vrij snel de neiging intuïtief te reageren en daarmee onbedoeld agressief gedrag te vertonen. Dit gedrag ontlenen zij aan de rol en de positie die ze vervullen als man in het traditionele levenspatroon: zij zijn verantwoordelijk voor het onderhouden van het gezin en hun familie, ze bekleden een hogere positie dan hun echtgenotes, ze genieten een hogere status en vertegenwoordigen het gezin naar buiten. Dit levenspatroon biedt hen een bepaalde zekerheid en zelfvertrouwen. Veranderende positie De positie van de eerste generatie allochtone mannen wankelt echter: hun kinderen stijgen boven hen uit en hun vrouwen emanciperen en geven te kennen buitenshuis actief te willen worden. Daarnaast worden de mannen geconfronteerd met werkloosheid, verslechtering van hun gezondheid, verharding van de maatschappij en verslechtering van de sfeer (vooral ten gevolge van het negatieve beeld ten aanzien van de islam in de maatschappij). Dit alles heeft tot gevolg dat de allochtone mannen zich steeds meer terugtrekken in hun eigen wereld waardoor ze het contact met de samenleving dreigen te verliezen. Ze keren zich af van de maatschappij, zien voor zichzelf geen toekomst meer, zijn in gedachten meer bij hun thuisland, zijn onzeker en ongelukkig, voelen zich onmachtig en verbitterd. Het gevaar bestaat ook dat ze deze sentimenten overdragen op hun kinderen, die grote kans lopen om beïnvloed te worden door het negativisme dat de vader uitdraagt. Het intuïtieve, agressieve, gedrag van de mannen dat voortkomt uit hun traditionele etnischculturele referentiekader past niet meer en voldoet niet meer. De roep om verandering en aanpassing wordt steeds groter voor deze mannen en om mee te kunnen komen, moeten ze de uitdaging aangaan. Omvang Vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw kwamen Turkse en Marokkaanse mannen op grote schaal als gastarbeiders naar Nederland. Hoewel het idee bestond dat dit slechts tijdelijke arbeidskrachten waren en zij na gedane arbeid weer terug zouden keren naar hun geboorteland, zijn veel mannen gebleven en hebben bovendien hun vrouw en kinderen naar Assertiviteit Allochtone Mannen * * * 9

10 Nederland gehaald (gezinshereniging). De documentatie over de methode bevat geen specifieke informatie over de omvang of de oorzaken van het probleem. Wij nemen bij het beschrijven van de omvang van het probleem de informatie uit het handboek van de methode als uitgangspunt. Wanneer u wilt beschikken over meer actuele of gedetailleerde informatie, verwijzen wij u naar of 1.2 Doel van de methode Het doel van de methode Assertiviteit Allochtone Mannen is allochtone mannen kennis en handvatten aanreiken om zich assertief gedrag eigen te maken en daarmee hun betrokkenheid bij de directe omgeving en participatie in de Nederlandse samenleving vergroten. De subdoelen zijn per stap van de methode uitgewerkt (zie paragraaf 1.5). Hieronder treft u een samenvatting van de subdoelen. Leren onderscheid maken tussen assertief, subassertief (passief) en agressief gedrag. Inzicht in verbale en non-verbale communicatie en de relatie met assertiviteit. Inzicht in de relatie tussen assertiviteit en eigen handelen. De Ik-boodschap kunnen gebruiken en de Jij-boodschap kunnen vermijden ook binnen de culturele context. Vergroten van de acceptatie van de verandering in de verhouding tussen man, vrouw en sociale omgeving. Grenzen leren stellen door prioriteiten aan te geven en te delegeren. 1.3 Doelgroep van de methode De doelgroep van de methode bestaat uit allochtone mannen, in het bijzonder Marokkaanse en Turkse mannen in de leeftijd tussen 35 en 60 jaar, behorend tot de eerste generatie, met een relatief grote afstand tot de Nederlandse samenleving. Werving doelgroep In de documentatie wordt de werving en selectie van de doelgroep kort omschreven. Bij voorkeur wordt er bij de werving gebruik gemaakt van bestaande eigen structuren en netwerken van allochtone mannen. Denk hierbij aan vrijwilligersorganisaties of religieuze instellingen, waar mannen sleutelfiguren actief zijn die op laagdrempelige wijze de mannelijke achterban kunnen benaderen. Een voorlichtingsbijeenkomst vormt het slot van de werving. Tijdens deze bijeenkomst zal blijken in hoeverre de aanwezigen serieus geïnteresseerd zijn om aan het project deel te nemen. Organisatorisch is het belangrijk om de bijeenkomst te organiseren in een vertrouwde 10 * * * Assertiviteit Allochtone Mannen.

11 omgeving. Als dat niet mogelijk blijkt, wordt gekozen voor een locatie die voor de mannen redelijk bekend en goed bereikbaar is. Inhoudelijk worden de opzet en het doel van de methode uitgelegd. Bovendien is de bijeenkomst de eerste kennismaking van de potentiële deelnemers met hun trainer en coach. Er is aandacht voor verwachtingen, wensen en mogelijkheden van de potentiële deelnemers enerzijds en de trainer/coach anderzijds. De duur van de bijeenkomst is maximaal anderhalf uur en is bij voorkeur interactief. Informatie over de inhoud van de voorlichtingsbijeenkomst staat beschreven in het document cursus en trainingsmaterialen dat is te downloaden op de website van MOVISIE (zie paragraaf 1.11). Selectie doelgroep Direct na de voorlichting vindt de individuele intake plaats. Zo wordt de drempel voor de mannen zo laag mogelijk gehouden en wordt er optimaal ingespeeld op de motivatie van het moment. De trainer/coach voert een individueel gesprek met de potentiële deelnemers en krijgt zo een beeld van de desbetreffende man, zijn motivatie en verwachtingen. Vervolgens bepaalt de intaker of de geïnteresseerde man kan deelnemen. Dit wordt bijvoorkeur direct meegedeeld. Een intakegesprek duurt 15 tot 20 minuten en voor de intake wordt een aanmeldingsformulier gebruikt. De volgende punten worden van de deelnemer gevraagd. De motivatie om mee te willen doen. De mate waarin mannen tijd en energie willen en kunnen vrijmaken. Er wordt verlangd dat ze alle dagdelen aanwezig zijn en actief meedoen. Ook buiten de training wordt er inzet verwacht waarvoor zelfwerkzaamheid een voorwaarde is. Een open houding ten aanzien van het uiteindelijke doel van de training en coaching: reflectie en verandering. De mannen moeten bereid zijn om te kijken naar de eigen situatie en werkelijk stappen willen zetten om tot verandering te komen. De bereidheid en de vaardigheid om naar elkaar te luisteren en elkaar te steunen. De kennis van het Nederlands. Het trainingsprogramma vereist dat de mannen Nederlands kunnen begrijpen en schrijven. Zij hebben bij voorkeur NT2-niveau 2 in de onderdelen spreken en luisteren. 1.4 Indicaties en contra-indicaties In 1.3 worden de indicatiecriteria genoemd. In de documentatie worden geen specifieke contraindicatiecriteria gegeven. 1.5 Aanpak Organisatie Het traject van de methode bestaat uit drie onderdelen: training, coaching en nazorg. Er zijn Assertiviteit Allochtone Mannen * * * 11

12 zeven trainings-/coachingsbijeenkomsten. Het eerste deel van deze bijeenkomsten is steeds gericht op training, het tweede deel op coaching waarbij de deelnemers individueel worden ondersteund. Elke bijeenkomst heeft de volgende min of meer vaste tijdsindeling. Introductie Training (groepsgericht) Pauze Coaching (individueel) Afronding Totaal 5 minuten 40 minuten 15 minuten 80 minuten 10 minuten 150 minuten (=l 2,5 uur) Bij voorkeur is er elke week een bijeenkomst. Na de zeven bijeenkomsten wordt het traject feestelijk afgesloten tijdens een aparte bijeenkomst waarin certificaten worden uitgereikt. Na de trainings-/coachingsbijeenkomsten volgen nog vier nazorgbijeenkomsten verspreid over minstens twee maanden, individueel of in groepsverband (afhankelijk van de behoefte van de deelnemers). De bijeenkomsten worden geleid door een trainer en een coach. De trainer richt zich hoofdzakelijk op het groepsgerichte gedeelte van het traject. De coach houdt zich voornamelijk bezig met de individuele begeleiding en coaching van de mannen. Achtereenvolgens beschrijven we de drie onderdelen. Training De training kent zes fases en er zijn vier modules. Iedere modulebeschrijving omvat de volgende onderdelen: (1) het onderwerp of onderdeel, (2) het nummer van de fase, (3) het doel van de bespreking of oefening, (4) de benodigde tijd, (5) de werkwijze of werkvorm, (6) het benodigde materiaal en (7) de eventuele gastspreker. Allereerst beschrijven we kort de modules, vervolgens de fases. In de modulebeschrijving geven we aan welke fase bij welke module hoort. Modules Module 1: Introductie assertief gedrag In de eerste module staan actie en reactie, balans en de man en zijn omgeving centraal. Deze module wordt in twee bijeenkomsten uitgevoerd en vormt de rode draad in alle volgende bijeenkomsten. Doelen: (1) Leren onderscheid te maken tussen assertief, subassertief (passief) en agressief gedrag, (2) Inzicht in verbale en non-verbale communicatie en de relatie met assertiviteit en(3) Inzicht in de relatie tussen opkomen voor jezelf en het moment en de wijze van verbaal reageren en handelen. Fases: Module 2: IK- en JIJ-boodschap In de tweede module staan eer, aanzien, sociale controle, rolpatronen en respect in relatie tot de Ik-boodschap centraal. De mannen leren de Ik-boodschap te gebruiken in plaats van de Jij- 12 * * * Assertiviteit Allochtone Mannen.

13 boodschap. Deze module wordt in twee bijeenkomsten uitgevoerd. Doelen: (1) De Ik-boodschap kunnen gebruiken en de Jij-boodschap kunnen vermijden en (2) De Ik-boodschap kunnen gebruiken binnen de culturele context. Fases: Module 3: Inzicht in eigen dagbesteding, zorgtaken en grenzen stellen De opvattingen die bij de mannen bestaan over zorg in relatie tot hun omgeving, staan in deze module centraal. Als de mannen meer zorgtaken op zich nemen, krijgen hun vrouwen ook tijd voor zichzelf of om maatschappelijk actief te worden. Deze module wordt in twee bijeenkomsten uitgevoerd. Doelen: (1) Vergroten van de acceptatie van de verandering in de verhouding tussen man, vrouw en sociale omgeving, (2) Kritisch leren kijken naar patronen en naar de organisatie en uitvoering van taken en (3) Grenzen leren stellen door prioriteiten aan te geven en te delegeren. Fases: Module 4: Maken van een actieplan Bij de start van de training hebben de deelnemers een nulmeting ingevuld. Deze vragenlijst vullen zij in deze laatste module nogmaals in. Aan de hand van die eindmeting wordt in de groep besproken welke verandering de training teweeg heeft gebracht bij de individuele deelnemers. Op basis van de eindmeting maken de deelnemers ook een persoonlijk actieplan. Deze module wordt in één bijeenkomst uitgevoerd en is tevens de afsluiting. Doelen: (1) Inzicht in veranderingen ten opzichte van het beginmoment en (2) Elke deelnemer heeft zijn actieplan klaar. Fases: Fases Fase 1: Kennismaking In de eerste fase staat het creëren van een open en vertrouwde sfeer centraal. Ook worden verwachtingen van de mannen besproken en wordt een beeld gegeven van de inhoud van de training. Fase 2: Bewustwording en zelfbeeldverheldering In fase twee wordt gewerkt aan inzicht in en bewustwording van de eigen maatschappelijke positie van de mannen. Het begrip zelfconcept staat centraal. Dat wil zeggen, het geheel van beelden, opvattingen, ideeën en gevoelens die een ieder van zichzelf heeft. Fase 3: Horizonverruiming In fase 3 worden de persoonlijke mogelijkheden en begrenzingen van de deelnemers verkend. Fase 4: Keuzes maken en besluiten nemen In deze fase krijgen de mannen de ruimte om alle verkregen inzichten en informatie te ordenen, met elkaar in verband te brengen en te verwerken. Fase 5: Concrete stappen zetten (actiefase) De gemaakte keuze wordt getoetst aan de haalbaarheid. In deze vijfde fase maken de mannen gezamenlijk én individueel al een start met het realiseren van hun plannen. Zij beginnen nu in de praktijk te ervaren dat actie reactie oproept en dat zijzelf daar sturing aan kunnen geven. Assertiviteit Allochtone Mannen * * * 13

14 Fase 6: Afsluiting van de training en start van nazorg In deze afsluitende fase worden nazorgmogelijkheden besproken. Na de training zullen de mannen immers hun ontwikkelde krachten moeten kunnen aanspreken om zichzelf door tegenslagen en frustraties heen te slaan. Coaching De coaching is gericht op de volgende vier onderdelen. Ondersteuning bij het vinden van eigen voorbeelden ter verduidelijking van de informatie. Ondersteuning bij het bedenken van een persoonlijke casus om na te spelen. Ondersteuning bij het invullen van nieuwe wensen op het gebied van dagbesteding en zorgtaken. Ondersteuning bij het invullen en bespreken van de nulmeting en de eindmeting en het formuleren van het actieplan. Op de MOVISIE website is een uitwerking van een coachingsbijeenkomst te downloaden (document cursus en trainingsmaterialen ) (www.movisie.nl). Nazorg Het trainings- en coachingstraject wordt feestelijk afgesloten met een certificaatuitreiking. Het is van belang om het intensieve groepsproces formeel af te sluiten en de resultaten te vieren. Het einde van dit traject is meteen ook het begin van de nazorg. Gemiddeld wordt er voor elke deelnemer vier uur nazorg ingepland over een periode van twee maanden. Een deel van de nazorg vindt plaats in subgroepen. De deelnemers hebben een realistisch en persoonlijk actieplan geformuleerd. De volgende stap is het daadwerkelijk realiseren van de gestelde doelen. Tijdens de nazorg wordt ondersteuning geboden in de vorm van meedenken, wegwijs maken en adviseren over de voortgang. Daarbij wordt zoveel mogelijk ingezet op en gewerkt vanuit het zelfsturend vermogen van de mannen. Evaluatie De evaluatie bestaat uit drie onderdelen: de inhoudelijke evaluatie, de procesevaluatie en de afronding. De inhoudelijke evaluatie heeft betrekking op de training/coaching zelf. In de handleiding staan enkele vragen voor de evaluatie over de volgende onderwerpen: (1) geschiktheid van de training voor de doelgroep, (2) realisatie van de doelstelling en (3) de resultaten bij de deelnemers. De eerste twee evaluaties vinden plaats na iedere bijeenkomst. Het derde evaluatieonderdeel vindt plaats na afloop van het traject. De procesevaluatie is een doorlopende monitoring van de trainer/coach tijdens het traject. Wat ging goed en wat niet en welke werkwijze bleek effectief? In de handleiding staan tevens enkele vragen geformuleerd voor de procesevaluatie. De afronding bestaat uit de feestelijke slotbijeenkomst, zoals eerder beschreven in deze paragraaf. 14 * * * Assertiviteit Allochtone Mannen.

15 1.6 Materiaal Assertiviteit Allochtone Mannen, geschreven door Thea van Neerbos, Rachid Jamari, Ayçin Çelik, uitgegeven in 2008 door ACB Kenniscentrum voor emancipatie en participatie. De methode is geschreven voor organisaties die een (voor)traject wensen uit te voeren ten behoeve van allochtone mannen die willen leren om beter voor zichzelf op te komen. De methode bestaat uit twee delen. Het eerste is de beschrijving van de methode, waarin op basis van theorie is verwoord op welke wijze het vergroten van assertiviteit en het werken met allochtone mannen het beste aangepakt kan worden. Tevens worden de organisatie en inhoud van de training besproken. Het tweede deel bevat het aanvullende materiaal met de opzet en inhoud (werkvormen) van de verschillende trainingsbijeenkomsten. Aanvullende materialen Naast het handboek zijn er diverse aanvullende materialen. Voor de werving en selectie van de deelnemers: 1. voorbeeld van een wervingsbrief voor organisaties 2. voorbeeld van een wervingsbrief voor deelnemers 3. inhoud van de voorlichtingsbijeenkomst 4. aanmeldingsformulier Voor de trainer/coach is het volgende materiaal beschikbaar: 1. werkvorm: assertief gedrag inzichtelijk maken (module 1) 2. casussen assertief gedrag (module 1) 3. instructies voor de bespreking van de casussen (module 1) 4. scorelijst nulmeting (behorende bij werkblad 1) (module 1) 5. voorbeeldschema voor de bespreking van de nulmeting en de eindmeting (module 1) 6. werkvorm: relatie tussen cultuur en communicatie (module 2) 7. bespreking van de tijdbesteding en dagindeling (behorende bij werkblad 4) (module 3) 8. werkvorm: gedragsverandering (module 3) 9. actieplan (module 4) 10. aanpak van de coachingsgesprekken (module 1) 11. certificaat (module 4) Voor de deelnemer is het volgende materiaal te bestellen: 1. werkblad 1: Vragenlijst voor de nulmeting (module 1) 2. werkblad 2: de IK-boodschap (module 2) 3. werkblad 3: Zinnen met de IK-boodschap (module 2) 4. werkblad 4: Tijdbesteding (module 3) 5. werkblad 5: Vragenlijst voor de eindmeting (module 4) 6. werkblad 6: Mijn actieplan (module 4) De handreiking en het aanvullende materiaal zijn gratis te downloaden van de website van MOVISIE (www.movisie.nl). Assertiviteit Allochtone Mannen * * * 15

16 1.7 Uitvoerende organisaties In de handreiking staat dat de methode Assertiviteit Allochtone Mannen gebruikt kan worden in trajecten die gericht zijn op de activering van allochtone mannen. De methode kan worden gebruikt door uitvoerende organisaties van welzijnsorganisaties tot vrijwilligersorganisaties die trajecten gericht op advisering aan allochtone mannen aanbieden. ACB Kenniscentrum heeft zelf de methode uitgevoerd bij de Marokkaanse Mannensalon in Osdorp in samenwerking met de welzijnsorganisatie Impuls en de vrijwilligersorganisatie Stichting Aknarij in Amsterdam-West. Verder is de methode door diverse organisaties afgenomen. 1.8 Benodigde competenties van de uitvoerder Profiel trainer/coach Idealiter zijn de functies van trainer en coach in één persoon verenigd. Het wordt aanbevolen om het trainings- en coachingstraject te laten uitvoeren door ten minste twee (vaste) trainers/coaches. Ten eerste om het interactieve proces te waarborgen, ten tweede omdat de individuele coaching intensief en tijdrovend is. Bij voorkeur bestaat het team uit één man en één vrouw, één allochtoon en één autochtoon. Op deze manier leren de deelnemers zowel met mannen als vrouwen als met mensen uit de eigen groep als met (van oorsprong) Nederlanders omgaan. Competenties trainer/coach In de handleiding worden inhoudelijke en didactische competenties genoemd voor de trainer/coach. Inhoudelijk dient de trainer/coach kennis te hebben van en inzicht te hebben in: de diverse achtergronden van de deelnemers (opvoedings- en gedragsregels) de problematiek van de doelgroep en de factoren die daaraan ten grondslag liggen. Didactisch is de trainer/coach in staat om: De methode en het materiaal te vertalen naar de denk- en belevingswereld van de mannen de inhoud van de training te vertalen in een programma, waarbij passende werkvormen gekozen en gehanteerd worden. Hiervoor moet de trainer/coach in staat zijn om: de maatschappelijke positie van de deelnemers te analyseren en hun startsituatie vast te stellen voor wat betreft motivatie, vaardigheden en mogelijkheden de eigenschappen en vaardigheden van de deelnemers te herkennen en erop in te spelen; dit vraagt om alertheid en de flexibiliteit om de training eventueel aan individuele 16 * * * Assertiviteit Allochtone Mannen.

17 behoeften aan te passen. de deelnemers tijdens de bijeenkomsten te stimuleren verantwoordelijkheid te nemen voor hun keuzeproces en voor het groepsproces de deelnemers te steunen in hun veranderingsproces en hen te stimuleren daadwerkelijk stappen te zetten het vertrouwen van de mannen te winnen en hen te enthousiasmeren de rol van persoonlijke coach vorm en inhoud te geven en als zodanig door de mannen geaccepteerd te worden voldoende zelfreflectie aan de dag te leggen om de gekozen aanpak kritisch te evalueren en zo nodig aan te passen. 1.9 Overige randvoorwaarden Randvoorwaarden De volgende zogenaamde zachte voorwaarden zijn bevorderlijk voor een succesvolle uitvoering. Het betrekken van de eigen structuren van migranten bij de werving (en voorlichting) van de potentiële deelnemers. Deze manier van werven is in de praktijk succesvol gebleken en dus zeer aan te bevelen. De keuze van de locatie. Voor allochtone mannen wegen de plaats en de ruimte waar de training/coaching plaatsvindt relatief zwaar. Het is belangrijk dat deze locatie niet te ver van de eigen woonomgeving is, of op zijn minst van daaruit gemakkelijk te bereiken is, en dat de ruimte voor de mannen herkenbaar en vertrouwd is. Kwaliteitsbewaking In het onderdeel nazorg wordt het trainings- en coachingstraject geëvalueerd (zie paragraaf 1.5). Kosten van de interventie De kosten van de interventie zijn niet bekend. Belangrijke kostenposten betreffen: het inhuren van trainers/coaches zaalhuur catering (onder andere voor de feestelijke afsluiting) Overeenkomsten en verschillen met andere interventies Er zijn twee methoden vergelijkbaar met Assertiviteit Allochtone Mannen (2008): Man actief (2009) en Mannen verdienen beter (2008). Hieronder beschrijven we de overeenkomsten en verschillen van deze methoden met Assertiviteit Allochtone Mannen. Assertiviteit Allochtone Mannen * * * 17

18 Man actief Man actief is een methode om het sociaal isolement van allochtone mannen die zich in een kwetsbare positie bevinden te verminderen en hun zelfrespect te vergroten. De cursus richt zich op de individuele ontwikkeling van mannen, met de nadruk op hun cultuur en identiteit en hun rol in het gezin en de maatschappij. Het volgende handboek is beschikbaar: Man actief. Activeren van allochtone mannen in een kwetsbare positie, geschreven door Perihan Utlu en Wil Verschoor, in 2009 uitgegeven door MOVISIE en Vizyon. Deze is te bestellen of gratis te downloaden via de websites van MOVISIE (www.movisie.nl) en Vizyon (www.stichtingvizyon.nl). Overeenkomsten Er zijn twee overeenkomsten tussen Man actief en Assertiviteit Allochtone Mannen. Ten eerste is bij beide methoden het einddoel de maatschappelijke participatie van de doelgroep in de samenleving te vergroten. Ten tweede wordt dezelfde doelgroep beoogd: allochtone mannen, met een relatief grote afstand tot de Nederlandse samenleving. Verschillen Er zijn twee verschillen tussen Man actief en Assertiviteit Allochtone Mannen. Ten eerste verschillen de (sub)doelen. Assertiviteit Allochtone Mannen is primair gericht op assertiviteit, terwijl de (sub)doelen van Man actief breder zijn: (1) vermindering van het sociaal isolement en toename van het zelfrespect, (2) verbetering van genderverhoudingen en (3) doorstroom naar vrijwilligers- of betaald werk. Ten tweede is zowel de aanpak van Assertiviteit Allochtone Mannen als Man Actief gericht op persoonlijke ontwikkeling om de maatschappelijke participatie van de doelgroep in de samenleving te verbeteren. Man Actief gaat naast de persoonlijke ontwikkeling ook met de participatie in de samenleving aan de slag door werkbezoeken te organiseren. Mannen verdienen beter (2008) Allochtone mannen van de eerste generatie verdienen minder dan hun autochtone collega s en het merendeel is laag opgeleid. De meeste mannen willen graag aan de slag of een beter passende baan vinden, maar redden het op eigen kracht niet. De methode is ontwikkeld om deze eerste generatie allochtone mannen zich bewust te maken van hun wensen ten aanzien van hun werk en ontwikkeling. De methode helpt deze mannen hun drempels weg te nemen. De aanpak bestaat uit empowerment, oriëntatie op de arbeidsmarkt en er is aandacht voor de combinatie van zorgtaken, werk en opleiding. Het volgend handboek is beschikbaar: Mannen verdienen beter geschreven door Rachid Jamari, Thea van Neerbos en Ayçin Çelik, in 2008 uitgegeven door ACB Kenniscentrum te Amsterdam. Het handboek met bijbehorende materialen is gratis te downloaden via de website van CABO voor oudere migranten (www.caboamsterdam.nl). Overeenkomsten De methoden Mannen verdienen beter en Assertiviteit Allochtone Mannen hebben twee overeenkomsten. Ten eerste beogen ze beide dezelfde doelgroep te bereiken. Ten tweede komt de opzet van de methoden overeen. 18 * * * Assertiviteit Allochtone Mannen.

19 Verschillen Er zijn twee verschillen tussen de methoden Mannen verdienen beter en Assertiviteit Allochtone Mannen: de doelstelling en de aanpak. Het doel van Assertiviteit Allochtone Mannen is breed: het verbeteren van maatschappelijke participatie in de samenleving. Het doel, maar ook de aanpak van Mannen verdienen beter is specifieker: de doelgroep bewust maken van hun wensen ten aanzien van hun werk en ontwikkeling, om uiteindelijk een plek op de arbeidsmarkt te veroveren of om deze positie te verbeteren. Door het verschil in doel en aanpak kan effectonderzoek naar de methoden Man actief en Mannen verdienen beter niet als indirect wetenschappelijk bewijs voor de methode Assertiviteit Allochtone Mannen gezien worden Contactgegevens ontwikkelaar De methode is ontwikkeld door ACB Kenniscentrum. ACB Kenniscentrum is per 1 juli 2012 opgeheven. De methode Assertiviteit Allochtone Mannen is nu te vinden op de website van MOVISIE (www.movisie.nl). Ontwikkelaar Thea van Neerbos, Rachid Jamari & Ayçin Çelik ACB kenniscentrum voor emancipatie en diversiteit Contactpersoon Wil Verschoor MOVISIE Assertiviteit Allochtone Mannen * * * 19

20 2. Onderbouwing 2.1 De ontwikkelgeschiedenis van de methode Er zijn diverse assertiviteitstrainingen voor mannen op de markt, deze zijn vaak specifiek ontwikkeld voor autochtone Nederlandse mannen. Ook trainingen voor empowerment van allochtone vrouwen zijn bekend. Deze trainingen zijn niet zonder meer geschikt voor allochtone mannen, het referentiekader verschilt. Bovendien ervoer ACB Kenniscentrum dat allochtone vrouwen die eerder aan assertiviteits- en empowermenttrainingen hadden deelgenomen, gebaat zouden zijn bij geëmancipeerde en assertievere mannen. ACB Kenniscentrum vond hier een leemte en besloot om een training voor allochtone mannen te ontwikkelen op het gebied van assertiviteit. Pilot Er zijn drie pilottrainingen georganiseerd. Op basis van ervaringen van de drie pilots is de methode Assertiviteit Allochtone Mannen ontwikkeld. De pilot is geëvalueerd (zie voor meer informatie deel 3). 2.2 Onderbouwing van de probleemanalyse, doel, doelgroep en aanpak Assertiviteit De opbouw van de training assertiviteit is gebaseerd op algemene literatuur over assertiviteit (Hustings, 2003; Keenan, 1998; Schouten, 2002; Van Eijk, 1985). Om assertief te worden is meestal een aanpassing van het intuïtief gedrag nodig. Ieder mens is van nature òf overwegend passief òf overwegend agressief. Dit komt het duidelijkst naar voren wanneer mensen primair of intuïtief reageren en handelen. Assertiviteit maakt het mogelijk om dat te veranderen: om passief of agressief gedrag om te zetten in actief en niet-agressief gedrag. Door te werken aan assertiviteit, kan men op een deskundige manier omgaan met lastige situaties en personen. Door controle te krijgen over intuïtief gedrag (passief of agressief), wordt het gemakkelijker om andere mensen zover te krijgen dat ze doen wat jij wilt, dat ze actie ondernemen, zonder dat daarmee boosheid of rancune wordt opwekt. Assertiviteit leidt er ook toe dat iets kan worden geweigerd zonder iemand voor het hoofd te stoten en dat een afwijkende mening geuit kan worden, zodat anderen die het wellicht niet met je eens zijn, het ook aanvaardbaar vinden. 20 * * * Assertiviteit Allochtone Mannen.

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man Actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Perihan Utlu en Wil Verschoor

Nadere informatie

Methodebeschrijving Op reis langs de voorzieningen. Databank Effectieve sociale interventies

Methodebeschrijving Op reis langs de voorzieningen. Databank Effectieve sociale interventies Methodebeschrijving Op reis langs de voorzieningen Databank Effectieve sociale interventies Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Wilco Kruijswijk MOVISIE w.kruijswijk@movisie.nl Wilco Kruijswijk is

Nadere informatie

Titel interventie. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad

Titel interventie. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad Titel interventie Werkblad beschrijving interventie Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad Colofon Ontwikkelaar / licentiehouder van de interventie Organisatie Contactpersoon Adres Postcode Plaats E-mail

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

Mannen Verdienen Beter METHODIEKVERSLAG

Mannen Verdienen Beter METHODIEKVERSLAG Mannen Verdienen Beter METHODIEKVERSLAG Amsterdam, november 2008 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Opzet en resultaten van de training 5 3. Algemene aanwijzingen 7 4. Organisatie 10 4.1 Werving 4.2. Voorlichting

Nadere informatie

Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk

Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk De jongeren die zich aanmelden bij Maljuna Frato hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt en hebben weinig of geen zicht op hun mogelijkheden, kwaliteiten

Nadere informatie

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf ASSERTIVITEIT beter communiceren vanuit jezelf Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

Methodebeschrijving Leren Balanceren. Databank Effectieve sociale interventies

Methodebeschrijving Leren Balanceren. Databank Effectieve sociale interventies Methodebeschrijving Leren Balanceren Databank Effectieve sociale interventies Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Wilco Kruijswijk MOVISIE w.kruijswijk@movisie.nl Wilco Kruijswijk is projectmedewerker

Nadere informatie

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STA STERK TRAINING 1 sta sterk training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STA STERK TRAINING 3 De sta sterk training achtergrond sta sterk Training

Nadere informatie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie Interventie: Families First Deelcommissie: 1 Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier Datum vergadering: 11 april 2014 Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie De commissie

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

Methodebeschrijving Senioren voor uw gemeente. Databank Effectieve sociale interventies

Methodebeschrijving Senioren voor uw gemeente. Databank Effectieve sociale interventies Methodebeschrijving Senioren voor uw gemeente Databank Effectieve sociale interventies Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Jan Willem Maat MOVISIE (030) 789 22 32 j.vandemaat@movisie.nl Jan Willem

Nadere informatie

STA STERK OP JE WERK

STA STERK OP JE WERK STA STERK OP JE WERK Training/modules op maat Thema-bijeenkomsten Werknemers in deze tijd worden meer en anders belast dan vroeger. Dit geldt helemaal voor werknemers in de zorg. Gedurende enkele decennia

Nadere informatie

Methodebeschrijving Naast de mantelzorger. Databank Effectieve sociale interventies

Methodebeschrijving Naast de mantelzorger. Databank Effectieve sociale interventies Methodebeschrijving Naast de mantelzorger Databank Effectieve sociale interventies Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Maritta de Vries MOVISIE Maritta de Vries is projectmedewerker van de afdeling

Nadere informatie

Methodebeschrijving Your Right 2Choose! Databank Effectieve interventies huiselijk geweld

Methodebeschrijving Your Right 2Choose! Databank Effectieve interventies huiselijk geweld Methodebeschrijving Your Right 2Choose! Databank Effectieve interventies huiselijk geweld Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Els Kok MOVISIE E.Kok@movisie.nl Els Kok is senior projectleider van

Nadere informatie

Utrecht, september 2010 Gerjoke Wilmink directeur Nibud

Utrecht, september 2010 Gerjoke Wilmink directeur Nibud Voorwoord Ongeveer twee jaar geleden publiceerde het Nibud Geld en Gedrag, Budgetbegeleiding voor de beroepspraktijk. Het boek werd enthousiast ontvangen door het werkveld, vooral vanwege de competenties

Nadere informatie

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht.

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Vierde nationaal congres opvoedingsondersteuning Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Ede,1 juni 2012 1 Opbouw workshop Coach je kind Kort voorstellen, warming up Presentatie van

Nadere informatie

Informatie 2-daagse opleiding tot TOPs!-coach

Informatie 2-daagse opleiding tot TOPs!-coach Informatie 2-daagse opleiding tot TOPs!-coach Den Dolder, mei 2014 Versie: 2 Auteur(s): Anna Hulsebosch/Joke Gierveld Het programma en de bijbehorende opleiding TOPs! is een programma voor jongens en meisjes

Nadere informatie

Van werkdruk naar werkplezier

Van werkdruk naar werkplezier Van werkdruk naar werkplezier Het Programma Onze visie Werkdruk leidt tot minder werkplezier, wrijving in de samenwerking en op termijn mogelijk verzuim door stressklachten. Als medewerkers echter uitgedaagd

Nadere informatie

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken Trainingsaanbod Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken 1 Trainingsaanbod Als beroepskracht hoort en ziet u veel en bent u vaak de eerste die mogelijke

Nadere informatie

(als reorganisatie de aanleiding is) 15 november 2014. Karin Boelens

(als reorganisatie de aanleiding is) 15 november 2014. Karin Boelens Werk naar werk (als reorganisatie de aanleiding is) 15 november 2014 Karin Boelens Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Mobiliteit: Werk naar werk... 3 2.1 Voorlichting... 3 2.2 Intakegesprek... 4 2.2.1 Portal Werkinzicht...

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Methodebeschrijving MOOI methodiek. Databank Effectieve Sociale Interventies

Methodebeschrijving MOOI methodiek. Databank Effectieve Sociale Interventies Methodebeschrijving MOOI methodiek Databank Effectieve Sociale Interventies Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Christine Kuiper MOVISIE c.kuiper@movisie.nl 030 789 21 03 Christine Kuiper is organisatieadviseur

Nadere informatie

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2 Bijlage Romeo Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Romeo, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies December

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Plan- en procesevaluatie van de scholing van gevangenispersoneel in Verbal Judo Het onderzoek Verbal Judo (Thompson, 1984) is een methode waarbij mensen anderen op een kalme

Nadere informatie

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1 faalangst de baas! training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER FAALANGST DE BAAS! TRAINING 3 faalangst de Baas! training

Nadere informatie

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Methodebeschrijving Particuliere Vervoersdienst. Databank Effectieve sociale interventies

Methodebeschrijving Particuliere Vervoersdienst. Databank Effectieve sociale interventies Methodebeschrijving Particuliere Vervoersdienst Databank Effectieve sociale interventies Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Harry Wassenaar Stichting Welzijn Innovatiegroep Nederland info@stichtingwin.nl

Nadere informatie

Methodebeschrijving Vriendschap, verkering, vrijen en kinderwens. Databank Effectieve sociale interventies

Methodebeschrijving Vriendschap, verkering, vrijen en kinderwens. Databank Effectieve sociale interventies Methodebeschrijving Vriendschap, verkering, vrijen en kinderwens Databank Effectieve sociale interventies Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Nicole Doornink MOVISIE n.doornink@movisie.nl Nicole

Nadere informatie

Omgaan met pestgedrag voor leerlingen

Omgaan met pestgedrag voor leerlingen Omgaan met pestgedrag voor leerlingen Algemeen: Uw ROC wil door middel van eenduidige trainingen pesten structureel aanpakken. Trainingen en cursussen als maatwerk. Doelstelling: Het doel van de training

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Inhoud Pagina 1. Inleiding 3 2. Over zontrainingen 3 3. Over

Nadere informatie

Post-hbo cursus Loopbaanbegeleiding

Post-hbo cursus Loopbaanbegeleiding Post-hbo cursus Loopbaanbegeleiding Actuele ontwikkelingen zoals flexibilisering van arbeid, de noodzaak tot het vergroten van de in- en externe mobiliteit van de werknemer, maar ook wetswijzigingen zorgen

Nadere informatie

MEDIATION & GEWELDLOZE COMMUNICATIE. Specialisatietraining

MEDIATION & GEWELDLOZE COMMUNICATIE. Specialisatietraining MEDIATION & GEWELDLOZE COMMUNICATIE Specialisatietraining Mediation & geweldloze communicatie Introductie De mediator streeft ernaar om partijen als gelijkwaardige partners te laten communiceren en onderhandelen.

Nadere informatie

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen Achtergrondinformatie Man 2.0 Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen April 2010 1 Inleiding Het is het Oranje Fonds gebleken dat veel maatschappelijke

Nadere informatie

Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games.

Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games. Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games. 2015 Nederlands Jeugdinstituut Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel

Nadere informatie

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN ACHTERGROND De International Association of Facilitators (IAF) is een internationale organisatie met als doel om de kunst en de praktijk van het professioneel faciliteren

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk: een gratis leerplek. 18 januari 2011 Mariëlle Meeuwsen MOVISIE Lotte Lebbink Cofora

Vrijwilligerswerk: een gratis leerplek. 18 januari 2011 Mariëlle Meeuwsen MOVISIE Lotte Lebbink Cofora Vrijwilligerswerk: een gratis leerplek 18 januari 2011 Mariëlle Meeuwsen MOVISIE Lotte Lebbink Cofora Inhoud Opening Quiz vrijwilligerswerk Hoe is vrijwilligerswerk te gebruiken op de arbeidsmarkt: praktijkvoorbeeld

Nadere informatie

Archipel Kenniscentrum. Archipel Academie. Trainingen Agressie. het gevoel van samen

Archipel Kenniscentrum. Archipel Academie. Trainingen Agressie. het gevoel van samen Archipel Kenniscentrum en Archipel Academie Trainingen Agressie het gevoel van samen 2014 Archipel Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Archipel worden openbaar

Nadere informatie

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Combo Emonomy Combo Emonomy heeft een lange historie en traditie in methodiekontwikkeling, onderzoek, opleiding, coaching en advies op het gebied van arbeidsontwikkeling,

Nadere informatie

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Datum 23-07- 2012 Versie: 1.0 Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Inleiding: De personal coach wordt ingezet om deelnemers van WelSlagen Diversiteit met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Methodebeschrijving Ongekend Talent. Databank Effectieve sociale interventies

Methodebeschrijving Ongekend Talent. Databank Effectieve sociale interventies Methodebeschrijving Ongekend Talent Databank Effectieve sociale interventies Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Barbara Panhuijzen MOVISIE 030 789 20 79 b.panhuijzen@movisie.nl Barbara Panhuijzen

Nadere informatie

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STEVIGE STAP TRAINING 1 stevige stap training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STEVIGE STAP TRAINING 3 INFORMATIE BROCHURE STEVIGE STAP TRAINING

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie Interventie: Taallijn Deelcommissie: 3 Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier Datum vergadering: 8 oktober 2015 / 2 juni 2016 Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie

Nadere informatie

waardoor een beroerte kan worden gezien als een chronische aandoening.

waardoor een beroerte kan worden gezien als een chronische aandoening. amenvatting Elk jaar krijgen in Nederland zo n 45.000 mensen een beroerte, ook wel CVA (Cerebro Vasculair Accident) genoemd. Ongeveer 60% van hen keert na opname in het ziekenhuis of revalidatiecentrum

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Methodebeschrijving Vrienden maken kun je leren. Databank Effectieve sociale interventies

Methodebeschrijving Vrienden maken kun je leren. Databank Effectieve sociale interventies Methodebeschrijving Vrienden maken kun je leren Databank Effectieve sociale interventies Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Jan Willem van de Maat MOVISIE 030 789 22 32 j.vandemaat@movisie.nl Jan

Nadere informatie

Erkenning van interventies. Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018

Erkenning van interventies. Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018 Erkenning van interventies Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018 1 Algemeen De erkenningscommissie kan een interventie op de volgende niveaus erkennen: 1. Goed onderbouwd 2.1 Effectief

Nadere informatie

SOVA /AR op Maat Presentatie

SOVA /AR op Maat Presentatie SOVA /AR op Maat Presentatie Doelgroep Sociale Vaardigheden op Maat Jongens en meisjes in de leeftijd van 15-21 jaar Jongeren met probleemgedrag dat o.a. voortkomt uit onvermogen tot zelfstandig en adequaat

Nadere informatie

TSI-Opleidingstraject Gedrag en Drijfveren

TSI-Opleidingstraject Gedrag en Drijfveren TSI-Opleidingstraject Gedrag en Drijfveren Het opleidingsproces in beeld Om zelfstandig met Gedrag en Drijfveren gerelateerde TSI-Profielen aan de slag te gaan is het van belang dat de gebruiker TTI Success

Nadere informatie

Professional Coach Week

Professional Coach Week Professional Coach Week Een week intensief werken aan de coach in jezelf. 2-6 september 2013 27-31 januari 2014 associatie voor coaching DORPSSTRAAT 1 5735 EA AARLE-RIXTEL TEL. 0492-385544 WWW.ASSOCIATIEVOORCOACHING.COM

Nadere informatie

Wij nodigen je uit! Kom naar onze Coachcafés

Wij nodigen je uit! Kom naar onze Coachcafés Wij nodigen je uit! Kom naar onze Coachcafés 2015-2016 Wij nodigen je uit! Kom naar onze Coachcafés Korte maar intensieve workshops, aan het einde van de dag, geleid door de experts op het vakgebied Natuurlijk

Nadere informatie

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt Methodiekbeschrijving Januari 2008 Laat Zien Wat Je Kunt Deel 1: Methodiekbeschrijving Het is bij de juiste methodiekvaststelling bepalend uit welke personen de doelgroep bestaat. De methodiek is vooral

Nadere informatie

opleiding Leergang Train de Trainer Trainers in

opleiding Leergang Train de Trainer Trainers in Trainers in opleiding Leergang Train de Trainer Het is niet de sterkste die overleeft, ook niet de slimste, maar degene die het meest openstaat voor verandering. Unieke insteek! De wereld om ons heen verandert

Nadere informatie

Assertiviteit Training

Assertiviteit Training Assertiviteit Training Inleiding Onzeker in sociale situaties. Assertief kunnen zijn heeft te maken met de mate van zelfvertrouwen. Niet iedereen heeft dit goed ontwikkeld. Veel mensen laten zich in een

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

Methodebeschrijving Je Lijf, je Lief! Databank Effectieve sociale interventies

Methodebeschrijving Je Lijf, je Lief! Databank Effectieve sociale interventies Methodebeschrijving Je Lijf, je Lief! Databank Effectieve sociale interventies Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Nicole Doornink, in samenwerking met Kristin Janssens. MOVISIE 030 789 21 11 n.doornink@movisie.nl

Nadere informatie

Informatie opleiding Brains 4 Use (B4U)

Informatie opleiding Brains 4 Use (B4U) Informatie opleiding Brains 4 Use (B4U) Den Dolder, mei 2014 Versie: 2.1 Auteur(s):Angela van den Berg/Marten Leistra Dolderseweg 120, 3734 BL Den Dolder Postbus 37, 3734 ZG Den Dolder T 088 8800300 E

Nadere informatie

Bron: Handleiding bij feedbackkader, Marjoleine Dobbelaer, Onderwijsinspectie 2013

Bron: Handleiding bij feedbackkader, Marjoleine Dobbelaer, Onderwijsinspectie 2013 Effectief feedback geven en ontvangen Bron: Handleiding bij feedbackkader, Marjoleine Dobbelaer, nderwijsinspectie 2013 Inleiding Deze handleiding is geschreven ter ondersteuning van het gebruik van het

Nadere informatie

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Cursus Mondigheid Dit praktijkvoorbeeld uit het verbetertraject Zeggenschap in de LG sector is door InteraktContour

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR

PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR Vastgesteld in de bestuursvergadering van 24 mei 2007 PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR Binnen de voor de stichting geldende statuten en reglementen, is het College van Bestuur het bevoegd gezag van de stichting,

Nadere informatie

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ]

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] 24- uursbehandeling [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] In het noorden en oosten van Nederland behandelen en begeleiden wij kinderen, jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

Veda Consultancy kunt u daar, met onze vele jaren ervaring in organisaties en veel jaren ervaring als coaches en trainers, uitstekend bij helpen.

Veda Consultancy kunt u daar, met onze vele jaren ervaring in organisaties en veel jaren ervaring als coaches en trainers, uitstekend bij helpen. Informatie voor cliënten coachingstrajecten U wilt een coachingstraject volgen omdat u zichzelf op professioneel gebied en op persoonlijk gebied wilt ontwikkeling en verbeteren. U werkt als professional

Nadere informatie

Leerplanschema Minor Psychologie

Leerplanschema Minor Psychologie Minor Psychologie 1 Inleiding Waarom houden mensen zich niet aan dieetvoorschriften? Hoe kan ik ze dan stimuleren om dat wel te doen? Hoe kan ik teamsporters leren om beter om te gaan met zelfkritiek?

Nadere informatie

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Waarom? Ik heb het idee dat ik wel eens tekortschiet als het erom gaat anderen duidelijk te maken wat ik bedoel. Ik

Nadere informatie

Succesvol Veranderingen Realiseren

Succesvol Veranderingen Realiseren Training Succesvol Veranderingen Realiseren Effectief resultaten boeken door de kern aan te pakken. Training Succesvol veranderingen realiseren ph advies Organisaties kunnen niet bloeien zonder verandering,

Nadere informatie

W1 Workshop "Lopen op eieren", leiding geven en aanspreken

W1 Workshop Lopen op eieren, leiding geven en aanspreken W1 Workshop "Lopen op eieren", leiding geven en aanspreken Deze workshop wordt door 98% van de deelnemers beoordeeld met een 9,1 gemiddeld Inleiding 2 daagse workshop Veel (meewerkend) leidinggevenden

Nadere informatie

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER.

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. Mats Werkt! DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. WWW.MATSWERKT.NL Mats werkt: Dé cursus voor het begeleiden van mensen met een arbeidsbeperking op de werkvloer.

Nadere informatie

Leer- en Ontwikkelingsspel

Leer- en Ontwikkelingsspel SPEELWIJZE LEER- EN ONTWIKKELINGSSPEL - Bladzijde 1 / 13 SPEELWIJZE Leer- en Ontwikkelingsspel Leren en ontwikkelen spelen een belangrijke rol in onze samenleving. Veranderingen op allerlei gebied volgen

Nadere informatie

Participatiewiel: een andere manier van kijken

Participatiewiel: een andere manier van kijken Participatiewiel: een andere manier van kijken Ideeën voor gebruik door activeerders en hun cliënten Participatiewiel: samenhang in beeld WWB Schuldhulpverlening Wajong / WIA / WW / WIJ AWBZ en zorgverzekeringswet

Nadere informatie

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS duurzame plaatsing van werknemers met autisme 1 Welkom bij toolbox AUTIPROOF WERKT Autiproof Werkt is een gereedschapskist met instrumenten die gebruikt kan worden bij

Nadere informatie

Training Omgaan met Agressie en Geweld

Training Omgaan met Agressie en Geweld Training Omgaan met Agressie en Geweld 2011 Inleiding In veel beroepen worden werknemers geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag, waaronder agressie. Agressie wordt door medewerkers over het algemeen

Nadere informatie

Voor mantelzorgers en vrijwilligers

Voor mantelzorgers en vrijwilligers Voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2014 VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 3 In drie bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Samenvatting (Summary in Dutch) Achtergrond Het millenniumdoel (2000-2015) Education for All (EFA, onderwijs voor alle kinderen) heeft in ontwikkelingslanden veel losgemaakt. Het

Nadere informatie

Training met persolog profielen

Training met persolog profielen Training met persolog profielen Verkrijg de beste resultaten op het werk en in uw dagelijks leven Ontdek een praktische manier om uw persoonlijkheid te ontwikkelen: U leert verschillende gedragstendensen

Nadere informatie

Training Teamleiderschap

Training Teamleiderschap Training Teamleiderschap Versterk uw rol als boegbeeld van uw team In vier dagen een effectief Teamleider Training Teamleiderschap U bent als teamleider het boegbeeld van uw team. Uw teamleden verwachten

Nadere informatie

Vliegende start voor starters Overzicht cursusaanbod voor starters in het onderwijs

Vliegende start voor starters Overzicht cursusaanbod voor starters in het onderwijs Training, cursussen en coaching Vliegende start voor starters Overzicht cursusaanbod voor starters in het onderwijs 2008/2009 Volg een cursus bij AOb scholing Scholing Starters 08-09.indd 1 28-05-2008

Nadere informatie

Professionalisering Pedagogisch- en didactisch handelen voor assistenten, leraarondersteuners en overig onderwijsondersteunend personeel

Professionalisering Pedagogisch- en didactisch handelen voor assistenten, leraarondersteuners en overig onderwijsondersteunend personeel FACTSHEET Cursus Bijlagen Professionaliseringsplan KOLOM Professionalisering Pedagogisch- en didactisch handelen voor assistenten, leraarondersteuners en overig onderwijsondersteunend personeel Algemeen

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding... 5. Behandeling in de verzekerde zorg...7. (Neuro)psychologisch onderzoek...7. Psychiatrisch consult...7. Coaching...

Inhoudsopgave. Inleiding... 5. Behandeling in de verzekerde zorg...7. (Neuro)psychologisch onderzoek...7. Psychiatrisch consult...7. Coaching... Aanbod ViA 2016 Inhoudsopgave Inleiding... 5 Behandeling in de verzekerde zorg...7 (Neuro)psychologisch onderzoek...7 Psychiatrisch consult...7 Coaching...8 Re-integratie begeleiding...8 Mediation...8

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

3. Opleidingskader voor de opleiding Informatiecoördinator

3. Opleidingskader voor de opleiding Informatiecoördinator 3. Opleidingskader voor de opleiding Informatiecoördinator In het project GROOTER worden onder andere opleidingskaders ontwikkeld voor drie functiegerichte opleidingen voor Bevolkingszorg. In dit hoofdstuk

Nadere informatie

Methodebeschrijving Preventieve ondersteuning mantelzorg. Databank Effectieve sociale interventies

Methodebeschrijving Preventieve ondersteuning mantelzorg. Databank Effectieve sociale interventies Methodebeschrijving Preventieve ondersteuning mantelzorg Databank Effectieve sociale interventies Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Rianne Cromwijk MOVISIE Rianne Cromwijk is projectmedewerker

Nadere informatie

Presentatie Natuurlijk, een netwerkcoach! Platform sociale netwerken 4 april 2014 Jeanet Moerings, Mezzo

Presentatie Natuurlijk, een netwerkcoach! Platform sociale netwerken 4 april 2014 Jeanet Moerings, Mezzo Presentatie Natuurlijk, een netwerkcoach! Platform sociale netwerken 4 april 2014 Jeanet Moerings, Mezzo 1 Programma Informatie over Mezzo. Wat is Natuurlijk, een netwerkcoach!? Onderzoek Hogeschool van

Nadere informatie

Communicatieworkshops

Communicatieworkshops Communicatieworkshops De invulling van de zorg en de dienstverlening aan cliënten verandert en daarmee veranderen ook de taken van de begeleider en verzorgende: Van zorg in ondersteuning Van aanbodgestuurd

Nadere informatie

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak?

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak? EFFECTIEF LEIDINGGEVEN Een gave of een vak? Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij voegen

Nadere informatie

Teamontwikkeling. Modulair programma voor de ontwikkeling van zelfstandige en effectieve teams. zorgadviseurs

Teamontwikkeling. Modulair programma voor de ontwikkeling van zelfstandige en effectieve teams. zorgadviseurs Teamontwikkeling Modulair programma voor de ontwikkeling van zelfstandige en effectieve teams zorgadviseurs Visie op teamontwikkeling Een$effectief$team$maakt$de$client$$ tevredener,$de$zorg$beter$en$het$werk$leuker

Nadere informatie

TRAININGSCENTRUM. Schakel naar een passend vervolgtraject. Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar

TRAININGSCENTRUM. Schakel naar een passend vervolgtraject. Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar TRAININGSCENTRUM Schakel naar een passend vervolgtraject Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar Wat is een Trainingscentrum? Bij de Trainingscentra van Lijn5

Nadere informatie

st r e s smanagement Inzicht in het omgaan met spanningen. Maximaal aantal deelnemers 12 Leren oplossingsgericht te handelen.

st r e s smanagement Inzicht in het omgaan met spanningen. Maximaal aantal deelnemers 12 Leren oplossingsgericht te handelen. st r e s smanagement De cursus 'stressmanagement' is bedoeld voor iedereen die in zijn/haar werksituatie te maken krijgt met stress als gevolg van problemen en spanningsvolle situaties. De eigen ervaringen

Nadere informatie

!"# $!" # % # & '() '*+ #, - # $. / ## 0) " )!" # 1 2 3 " 3 4 4)!" 5 ') ) # 6

!# $! # % # & '() '*+ #, - # $. / ## 0)  )! # 1 2 3  3 4 4)! 5 ') ) # 6 1 !"# $!" # % # & '() '*+ #, - # $. / ## 0) " )!" # 1 2 3 " 3 4 4)!" 5 ') ) # 6 2 De Bijspringer-methode is ontwikkeld om op grote schaal, in een dorps- of wijk, participatie van burgers in het vrijwilligerswerk

Nadere informatie

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma Young Professional programma Voorbeeld van de opbouw van een YP programma 1 Flow van het programma: Het programma Intake (½ dag) Ik & mijn leiderschap (2 dagen groepsprogramma) Ik & de ander (2 dagen groepsprogramma)

Nadere informatie

Weerbaarheidstraining jongvolwassenen Nijmegen 16 tot 21 jaar Assertiviteitstraining adolescenten Nijmegen

Weerbaarheidstraining jongvolwassenen Nijmegen 16 tot 21 jaar Assertiviteitstraining adolescenten Nijmegen Weerbaarheidstraining jongvolwassenen Nijmegen 16 tot 21 jaar Assertiviteitstraining adolescenten Nijmegen De eerstvolgende groep gaat starten op: Zaterdag 14 mei 2016 5 bijeenkomsten van 12:30 tot 15:00

Nadere informatie

Workshop "Lopen op eieren" leidinggeven en aanspreken (W1)

Workshop Lopen op eieren leidinggeven en aanspreken (W1) Workshop "Lopen op eieren" leidinggeven en aanspreken (W1) Deze workshop wordt door 98% van de deelnemers beoordeeld met een 9,1 gemiddeld Inleiding 2 daagse workshop Veel (meewerkend) leidinggevenden

Nadere informatie

Inleiding. Wetenschappelijke verantwoording 1

Inleiding. Wetenschappelijke verantwoording 1 Inleiding Voor u ligt het draaiboek van een psycho-educatiegroep voor kinderen met ADHD van het gecombineerde type en/of het overwegend hyperactief/impulsieve type (hierna aangeduid als ADHD). Voor kinderen

Nadere informatie

LIEVERWIJS. kindercoaching & training. kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling. Een rups kan altijd nog een vlinder worden

LIEVERWIJS. kindercoaching & training. kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling. Een rups kan altijd nog een vlinder worden LIEVERWIJS kindercoaching & training kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling Een rups kan altijd nog een vlinder worden Kindercoaching Van Rups naar Vlinder Voor kinderen in de

Nadere informatie

COACH JE KIND. ouders worden zelfredzame opvoeders

COACH JE KIND. ouders worden zelfredzame opvoeders COACH JE KIND ouders worden zelfredzame opvoeders 1 Eigen Kracht Iedere ouder heeft wel eens vragen over het opvoeden en opgroeien van hun kinderen. De meeste ouders weten waar ze terecht kunnen, zowel

Nadere informatie

LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT

LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT Voor wie? Deze leergang is ontwikkeld voor middle managers in een productieomgeving, die de operatie via bijvoorbeeld lijnmanagers aansturen, motiveren en stimuleren. Wat levert

Nadere informatie