Stand van de Industrie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stand van de Industrie"

Transcriptie

1 Stand van de Industrie Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses december 215 NL Casper Burgering Senior sector econoom

2 Stand van de Industrie is positief in december Sheet Mondiale BBP Sheet 6 Global PMI Man. Sheet 7 PMI man. NL Sheet 8 % 3% 2% (216) 3,3% (nov.) 51, (nov.) 53, % 2% % -2% BBP NL (216) 2,3% Sheet 8 8% % % -% -8% Investeringen NL (216),% Sheet 9 12% 9% 6% 3% % Export NL (216),7% Sheet 1 Producenten vertrouwen NL (nov.), Sheet 11 8% % % Productie groei NL (okt.) 2,1% -% PMI Sheet 12 Sheet 13 Sheet 1 Vacature Sheet 15 1% % -1% Omzetgroei (okt.) -,9% buitenland binnenland -2% bezettingsgraad NL (nov./k) PMI vs CBS 85 53, ,3% 1 Indicator (okt.), Faillissementen (t/m nov., mom) +% % % -15% Oranje lijn = LT-gemiddelde Groene lijn = actueel verloop Grijze stippellijn = neutrale grens Verwachting ABN AMRO Actuele stand van zaken Ongunstige omstandigheden Neutrale omstandigheden Gunstige omstandigheden

3 in % v/h aantal ondernemers in % v/h aantal ondernemers in % v/h aantal ondernemers in % v/h aantal ondernemers in % v/h aantal ondernemers in % v/h aantal ondernemers saldo % pos/neg. ondernemers Belemmeringen en risico s in bedrijfsactiviteiten Geen belemmeringen! Geen belemmeringen Onvoldoende vraag Onvoldoende vraag Arbeidsmarkt Het aantal ondernemers dat geen belemmeringen ondervindt is momenteel hoog. Aan het begin v/h e kwartaal is 5,% van de industriële ondernemers van mening dat er nagenoeg geen belemmering zijn. De grootste belemmering is voor veel ondernemers onvoldoende vraag. In het e kwartaal ervaart 19,9% van de ondernemers beperkte vraag. De trend is echter wel dalend sinds het einde van de recessie van Tekort productiemiddelen Productiemiddelen, materiaal, ruimte Financiële beperkingen Financiële beperkingen Andere oorzaken Sinds begin 215 is het aantal ondernemers dat een tekort aan productiemiddelen ervaart toegenomen. Zij hebben te weinig machines/ installaties/ ruimte/grondstoffen/materialen om te kunnen voldoen aan de vraag. De financiële beperkingen vormt de 2e grootste belemmering voor veel ondernemers. In het e kwartaal heeft 7,8% van de ondernemers aangegeven dat zij hier beperkingen ondervinden om te kunnen voldoen aan de vraag Concurrentiepositie Nederlandse markt Markt binnen de EU Markt buiten de EU Een merendeel van de ondernemers denkt dat de concurrentiepostie is verbeterd, maar het aantal is relatief laag. Dit geldt voor zowel de NL-markt, de EU-markt als voor de markt buiten de EU. Vooral in de markt buiten de EU is de positie verder versterkt. Valuta & grondstoffen CRB index (l.as) EUR/USD (r.as) 1, 1,2 1 Een te hoge exposure in valuta en grondstofprijzen kan risico s met zich meebrengen. Valutaschommelingen en trends in grondstofprijzen kunnen de concurrentiepositie positief of negatief beïnvloeden. Macro-economisch risico Tekort aan arbeidskrachten Het vinden van vakkundig (vaak technisch geschoold) personeel is voor veel ondernemers een grote opgave. Toch geeft in het e kwartaal slechts,3% van de ondernemers aan dat dit een belemmering vormt Weer, staking, sancties Onderbrekingen in het productieproces kan ertoe leiden dat niet aan de vraag kan worden voldaan. Factoren van invloed zijn bijv. het weer, stakingen van personeel en internationale sancties (bijv. De EU sancties tegen Rusland). Verdere vertraging industriële sectoren wereldwijd (China, VS, Duitsland!) Sterkere economische vertraging of harde landing in China Afname fabrieksorders vanuit Duitsland Grexit, Brexit (217) Fed renteverhoging (december) Bron: CBS, Thomson Reuters Datastream, ABN AMRO 3

4 Voorzichtig optimisme gerechtvaardigd GDP % growth (yoy) 217 8% 7% 6% 5% % 3% 2% 1% Greece Brazil World GDP % growth 216: 3.3% Argentina Turkey EMERGING South Africa UAE EUROPE LATIN Australia AMERICA UK Norway US Spain Switzerland Netherlands France Belgium Russia Italy Germany Japan EUROZONE Colombia Poland Czech Rep. S.Korea Indonesia Ireland EMERGING ASIA Vietnam % -% -2% % 2% % 6% 8% GDP % growth (yoy) 216 China India World GDP % growth 217: 3.% De wereldeconomie zal sneller groeien. De welvarende economieën houden hun groeimomentum vast en de opkomende landen zullen er beter in slagen om met de problemen waarmee zij in 215 te maken kregen om te gaan. De vertraging in China houdt aan maar de negatieve doorwerking in de rest van de wereldeconomie zal afzwakken. De Amerikaanse economie is klaar voor een renteverhoging. De arbeidsmarkt is robuust en de consument heeft meer bestedingruimte. De investeringen groeien in een gematigd tempo door. Door de dure dollar en de vertragingen in opkomende markten stelt de export teleur. De woningmarkt staar er gunstig voor, met aantrekkende investeringen. De Chinese economie blijft voor de nodige onrust zorgen in de mondiale economie. De groeivertragingen in de economie zullen geleidelijk verlopen. De activiteit in de dienstensector blijft beter op peil dan in de industriële sector. Overcapaciteit in de industrie (maar ook in de vastgoedsector) blijft echter een hardnekkig probleem, ook in 216. De EU-economie herstelt verder. De binnenlandse vraag in de eurozone wint aan kracht en de consument blijkt in dit stadium de motor voor veel economieën. De particuliere consumptie werd gestimuleerd door de lage inflatie en het geleidelijk herstel van de arbeidsmarkt. De dalende export naar o.a. de BRICs drukt de groei van de totale export. Voor de Latijns Amerikaanse economie lijkt het ergste achter de rug. Met name de afgezwakte grondstofprijzen en interne economische problemen hebben hun tol geeist in 215. Komend jaar zal de exportgroei de aanjager zijn, uitgaande van aantrekkende wereldhandelsvraag. Maar landen in deze regio zullen minder schokbestendig zijn. Bron: ABN AMRO

5 Mondiale productie Global PMI Industriële activiteit groei maar moeizaam % groei (joj) Groei vd industriële productie staat in veel landen onder druk, behalve in EU. De mondiale staalproductie is in 215 afgenomen met 1,8% (t/m oktober). De wereldhandel kromp in september en ligt nu verder onder zijn LT-gemiddelde. (% groei industriële productie op jaarbasis) (% groei staal productie op jaarbasis) Wereldhandel groeit volgens ABN AMRO 1% met 2, in 215 en, in 216 2% China EU 3% China 12% EU 5% 6% 2% 8% 5,5% 1% 1% % 5% % % % % % -5% -1% -% -2% -8% 3% % 1,5% 2% 1% 6% US Japan 1% 1% US 1% Japan % % % % -1% 2% -1% % -2% -1% % -2% % -1% Wereldhandel LT-gemiddelde Gemiddelde 215 Nieuwe industriële orders laten wereldwijd in november een afname zien maar de industriële output geeft een sterke toename weer terwijl de index op werkgelegenheid maar weinig terrein verliest in november. (PMI nieuwe orders, index > 5 is expansie in bedrijfsactiviteiten) (PMI productie, index > 5 is expansie in bedrijfsactiviteiten) 55 (PMI werkgelegenheid, index > 5 is expansie in activiteiten) , , , Bron: Thomson Reuters Datastream, CPB, CBS 5

6 PMI industrie in de VS neemt scherp af November PMIs verwerkende industrie VS Wereld: 5,1 55,2 51,3 52,8 52,7 51,2-2,% Europa: -,5% -,2% 53,7 52,1 53,6 53,5 52,9 Japan 52, 53,3 -,% 1,5% 52,6 -,6%,% 53 51,,1-3,% Brazilie 3,8 52,7 5,6 -,7% 52,8 5,6,2%,% 5,2 5,1 5,1 5,9 Rusland -,2% 51,3 1,5% 53,1 3,5% 51,1 India 5,8 Eurozone: China -,6% 52,3 8,3 52,8 8,6 1,%,6% PMI output - november (index, 5 = ) PMI nieuwe orders - november (index, 5 = ) Output Cijfers gecorrigeerd voor seizoensinvloeden Nieuwe orders De PMI in het verenigd Koninkrijk (VK), de Verenigde Staten (VS) en Oostenrijk nemen scherp af in november. Met name de industriële activiteit in de VK neemt aanzienlijk af. Vanwege de dure pond neemt valt de groei van het aantal exportorders voor industriële goederen tegen en ligt de focus nu sterk op de binnenlandse consumptie. Ook in de VS hebben industriële bedrijven te maken met een afname van de exportorders, vanwege de dure dollar. De binnenlandse verkopen houden hier echter redelijk stand. De problemen voor de industriële sector in Brazilië houden aan. De PMI voor de verwerkende industrie zwakte verder af vanwege de sterk afnemende vraag (zowel de binnenlandse als de buitenlandse vraag). Als gevolg daarvan maakte de deelindicator op werkgelegenheid een diepe duikeling. Bron: Thomson Reuters Datastream, NEVI, Markit Economics 6

7 bijdrage in indexpntn van onderdelen PMI aan de wijziging van PMI totaal PMI - industrie (totaal) PMI orders en output dalen flink in november 2, 58 1,5 1, 56 5,5, -,5-1, -1,5-2, PMI - werkgelegenheid PMI - productie PMI - voorraad ingekocht materiaal PMI - nieuwe orders PMI - levertijden PMI - Industrie (r.as) De PMI bleef nagenoeg stabiel in november: van 53,7 in oktober naar 53,5. Nog steeds ruim boven het neutrale niveau. De belangrijkste onderdelen van de PMI (althans die deelindicatoren die het grootste aandeel hebben in de samenstelling van de index) droegen negatief bij in november. Voor de vijfde opeenvolgende maand nam de PMI voor nieuwe orders af. Ook de PMI deelindicator op productie daalde flink in november. De afname van de nieuwe orders en ook de afname van de nieuwe export orders is goeddeels te wijten aan de nog relatief zwakke vraag vanuit de eurozone. Met name de vraag vanuit Duitsland valt tegen, die op zijn beurt weer meer last heeft van de afkoeling in de opkomende landen. De export van Nederlandse industriële goederen naar landen als het VK en Azië laat nog een positief beeld zien. De Purchasing Managers Index (PMI) van het NEVI is een verzamelingsindex gebaseerd op 5 individuele indexen met de volgende zwaarte verdeling: nieuwe orders (,3), productie (,25), werkgelegenheid (,2), levertijden (,15), voorraad ingekocht materiaal (,1), met de levertijden index omgekeerd zodat de cijfers zich in een vergelijkbare richting bewegen. Bron: NEVI, Thomson Reuters Datastream, ABN AMRO 7

8 Nederlandse consument geeft weer uit Rente- en valutavooruitzichten: BBP 1, 2,1 2,3 2,2 Particuliere consumptie, 1,7 1,9 1,9 Overheidsconsumptie,3,1,6,6 Investeringen 3,5 9,5,,2 Uitvoer,,6,7 5,1 Invoer, 5,2 5,8 5,5 Consumentenprijsindex 1,,7 1,5 1,9 Contractlonen (part.) 1,1 1,3 1,7 2, Werkloosheid (% ber.bev.) 7, 6,9 6,5 6, Lopende rekening (% BBP) 1,6 1,8 9,8 9,5 Saldo overheid (% BBP) -2, -2,2-1,6-1,3 Schuld overheid (% BBP) 68,2 66,7 65,2 63, Ramingen ABN AMRO Kwartaalultimo's 15Q1 15Q2 15Q3 15Q 16Q1 16Q2 16Q3 16Q Refi,5,5,5,,,,, 1-mnd Euribor -,2 -,6 -,1 -,2 -,2 -,2 -,2 -,2 3-mnd Euribor,2 -,1 -, -,15 -,15 -,15 -,15 -,15 1-jr Staat NL,3 1,,8,5,7,9 1, 1,1 1-jr Bund Duitsland,2,8,6,,6,8,9 1, 1-jr Treasury VS 1,9 2,3 2, 2,5 (1,9) USD per EUR 1,7 1,11 1,12 1,5 Consumptie draagt weer bij aan BBP-groei Huishoudens zijn weer positief over de economie en de arbeidsmarkt. Zij zijn minder somber over hun financiën. Voor volgend jaar houden zij rekening met een verdere verbetering. Langzaam schudden zij hun schroom om te kopen verder van zich af. De verandering in sentiment weerspiegelt zich in de detailhandelsverkopen en de uitgaven aan duurzame goederen. Fed gaat rente in december verhogen Nadat eerder enkele belangrijke macro-economische cijfers van de VS waren tegengevallen, liet het banencijfer van oktober weer een forse verbetering zien, zo bleek begin november. Daardoor vatte de verwachting weer post dat de Fed de rente in december zou gaan verhogen. De Fed had immers ook al na de rentevergadering van eind oktober laten blijken dat de deur voor een renteverhoging in december nog open stond. Latere uitspraken van Fed-voorzitter Janet Yellen wezen eveneens in die richting. Het lijkt dan ook waarschijnlijk dat de Fed de rente 17 december zal verhogen. Lange rente kan tijdelijk nog iets dalen De lange rente kan in de nabije toekomst nog wat dalen als gevolg van de uitgebreidere monetaire stimulering door de ECB. Daarmee wordt het (opwaartse) effect van de renteverhoging in de VS op de lange rente in de eurozone ongedaan gemaakt. Volgend jaar zal de lange rente waarschijnlijk licht stijgen vanwege de toenemende economische groei in de eurozone. De stijging van de lange rente wordt echter beperkt door de zeer lage korte rente. Euro wordt zwakker Als gevolg van het uiteenlopende monetaire beleid in de VS en de eurozone zal de koers van de euro naar verwachting in 216 verder dalen. Door de uitspraken van Draghi is de dollar trouwens alweer sterker geworden. (1,1) 2,7 (2,1) 1, (1,1) 2,9 (2,3),95 (1,5) 2,9 (2,5),95 (1,) 3, (2,6),95 (1,) (zie voor meer achtergrond en analyse: de Nederlandse Economie in Zicht en Visie op rente en euro op ABN AMRO Insights) Bron: ABN AMRO (Nico Klene/Philip Bokeloh) 8

9 Economisch sentiment over eurozone stabiel Merendeel analisten positief, maar het aantal zit in een dalende trend sinds begin dit jaar (ZEW Financial Analyst Expectations, saldo % pos/neg analisten) Eurozone Frankrijk VS Duitsland VK Japan (Macro-economisch klimaat in China, index) China De Duitse economie is veerkrachtig, maar de industriële activiteit staat echter nog onder druk. Ondanks de ontstane onrust over de afkoeling van opkomende landen (met name in China), blijven de vooruitzichten voor de Duitse economie gunstig. De economie in Duitsland groeit volgens ABN AMRO met 2,% in 216. Vooral de trends in de investeringen en bestedingen van producenten en consumenten zullen bijdragen aan de continuering van de groei.. Industriële productie is t/m september met,7% j-o-j toegenomen 2% 15% 1% 5% % Industriele productie -5% Nieuwe orders industrie zijn t/m oktober met,7% j-o-j toegenomen 25% 2% 15% 1% 5% % -5% Nieuwe orders industrie -1% % % 3% 2% 1% % -1% -2% Retail verkopen (ex. auto's) -3% % 2% 1% % -1% Retailverkopen (ex. auto s) zijn t/m september met 2,8% j-o-j toegenomen Autoverkopen zijn t/m november met 5,% j-o-j toegenomen Autoverkopen -2% De totale bouworders zijn t/m september met 1,2% j-o-j toegenomen % 3% 2% 1% % -1% Bouworders -2% % 15% 1% 5% % -5% -1% De export is t/m september met 5,% j-o-j toegenomen Export -15% Bron: ZEW, Thomson Reuters Datastream 9

10 Industrieel vertrouwen in Nederland houdt stand Nederlandse industriële ondernemers zijn nog vol vertrouwen. De meeste indicatoren geven aan dat industriële ondernemers de komende drie maanden met vertrouwen tegemoet zien. De PMI staat op 53,5, ruim boven de neutrale grens van 5 en ook ruim boven het lange termijn gemiddelde van 51,8 punten. Wel registreert de NEVI PMI in november een sterk afname van de nieuwe orders (en een nog sterkere afname van de nieuwe exportorders). Het producentenvertrouwen houdt goed stand en ook de consument laat weer van zich horen. Het consumentenvertrouwen en de koopbereidheid van duurzame goederen laat in november een sterke toename zien. In vier branches is het oordeel over het economisch klimaat in november verbeterd ten opzichte van de positie in oktober: basismetaal, elektrische apparaten, machines en transportmiddelen. In de overige branches is dit oordeel afgenomen, maar veelal wel nog positief PMI - industrie PMI Neutraal LT gem. = 51,8 Langetermijn gem. Niveau november 53,5 Vertrouwen, oordeel economisch klimaat en sentiment Consumentenvertrouwen Producentenvertrouwen Koopmoment duurz. goederen Oordeel economisch klimaat Economisch sentiment LT-gemiddelde Ontwikkeling orderportefeuille Verwachting toekomstig productie niveau oktober november -2 saldo (%) ondernemers positief/negatief Bron: CBS, NEVI, ABN AMRO

11 Productie chemie herstelt sterk in oktober Chemie Rubber-kunststof Basismetaal Metaalproducten Elektrotechnisch Elektrische apparaten Machines Transportmiddelen Meubels Legenda: Groei gemiddelde dagproductie industriële branches (in ). - = productie ontwikkeling - = 3-maands voortschr. gem. - = lange termijn gemiddelde De totale productie nam in oktober met 2,1% op jaarbasis toe. De gemiddelde groei van de productie t/m oktober 215 is 1,9% (excl. food). Voor november en december gaan wij ervan uit dat de productiegroei verder aantrekt, aangezien K voor veel branches een sterke periode is. De chemische industrie laat een sterke productiegroei zien, na 9 maanden van krimp. De uitvoer naar landen binnen de eurozone valt tegen. De productiegroei in de machine-industrie stelt weer teleur. Dit houdt deels verband met de teruglopende fabrieksorders in Duitsland. In de meubelindustrie groeit de productie sterk door. De productiegroei in de overige branches schommelt rond het lange termijn gemiddelde. 11 Bron: CBS, ABN AMRO

12 Druk op omzet houdt in veel branches aan Chemie Rubber-kunststof Basismetaal Legenda: Groei totale omzet industriële branches (in ). - = productie ontwikkeling - = 3-maands voortschr. gem. - = lange termijn gemiddelde Metaalproducten Machines Transportmiddelen Meubels Omzet totale industrie Totale omzet industrie Omzet binnenland Omzet buitenland In september daalden zowel de binnenlandse als de buitenlandse omzet. Met de binnenlandse omzet ging het al relatief slecht, maar door de sterke krimp in de buitenlandse omzet (van,6% j-oj in oktober) nam de krimp in de totale omzet ook toe. De totale omzet kromp met,9% j-o-j in oktober. De dalende grondstofprijzen en daarmee lagere afzetprijzen spelen hier een prominente rol. Gedurende oktober namen de belangrijkste grondstofprijzen (voor olie, metalen) verder af. En parallel aan deze ontwikkeling daalden ook de afzetprijzen voor de gehele industrie. De trends in omzetontwikkelingen volgen daarnaast in grote lijnen van de trends in productieontwikkeling. 12 Bron: CBS, ABN AMRO

13 Bezettingsgraad industrie op LT-gemiddelde Bezettingsgraad Bezettingsgraden in Europa: Hoog: ,3 82, Eurozone Duitsland Laag: 7. 78, Bezettingsgraad (%, l.as) Productie (index, r.as) Frankrijk Bezettingsgraad (%, l.as) Productie (index, r.as) Spanje TOTAAL Langetermijn gemiddelde Hoog Sinds Lehman Laag Pre-crisis gemiddelde Bezettingsgraad (%, l.as) Productie (index, r.as) Bezettingsgraad (%, l.as) Productie (index, r.as) In het begin van het vierde kwartaal heeft de bezettingsgraad van de totale industrie een pas op de plaats gemaakt. De bezettingsgraad kwam uit op 82,3% en dat is exact gelijk aan de gemiddelde bezettingsgraad uit het derde kwartaal. Ook in andere landen in Europa gebeurde er niet veel met de bezettingsgraad in het vierde kwartaal. De bezettingsgraad in Duitsland steeg slechts licht met,2%-punt naar 8,%. De bezettingsgraad in Nederland staat nagenoeg gelijk met die van Frankrijk en beide landen staan ruim boven het eurozone gemiddelde van 81,5%. In de chemie en de machinebouw blijft de bezettingsgraad rondom het lange termijn gemiddelde schommelen. In de meubel-, elektrotechnische en elektrische apparatenindustrie steeg de bezettingsgraad naar een hoger niveau, terwijl in de metaalproducten-, basismetaal- en rubber/kunststofindustrie de bezettingsgraad juist daalde. 13 Bron: Thomson Reuters Datastream, NEVI, Markit Economics

14 x 1. Arbeidsmarkt industrie houdt positieve trend vast Vacature-indicator houdt trend vast (max. is 3 en min is -2 ondernemers pessimistisch Totaal Bouwnijverheid ondernemers optimistisch Industrie Commerciële dienstverlening Stand arbeidsmarktindicatoren: 2 1 Uitzenduren industrie (% j-o-j) Personeelssterkte (komende 3 mndn) -2 (saldo % ondernemers positief vs. negatief) % 5% PMI - werkgelegenheid (index) Ontstane banen industrie % Ontstane banen industrie (r.as) % van totaal (l.as) LT-gemiddelde In oktober-november zien we dat het herstel in de arbeidsmarkt van de industrie aanhoudt. De belangrijkste indicatoren (vacatures, uitzenduren) vertonen nog steeds groei. Met name het aantal uitzenduren in de industrie is in periode 11 weer sterk gegroeid op jaarbasis: 1% groei. Ondernemers zijn nog steeds positief gestemd over de vacature-ontwikkeling, getuige de stand van de vacature-indicator. Sinds begin dit jaar zit de reeks in een stijgende trend. De positieve stand van de vacature-indicator lijkt haaks te staan op de verwachte personeelssterkte. Maar ondanks dat de reeks over de verwachte personeelssterkte negatief staat (dus meer negatief gestemde ondernemers, dan positief gestemde), is de trend nagenoeg identiek met de vacatureindicator. De PMI voor de werkgelegenheid steeg in november met,7 indexpunten naar 55,. Ook het aantal ontstane banen in het derde kwartaal van dit jaar verder toegenomen. Deze trends passen bij het beeld dat de arbeidsmarkt vertraagd reageert op economische ontwikkelingen. 1 Bron: CBS, ABU, NEVI, Markit Economics

15 aantal aantal bedrijven Aantal faillissementen industrie blijft laag 12 Industrie, totaal (nov. 215): - maandbasis: +% jaarbasis: -% - jan. tm okt. 215 (joj): -33% 1 8 Overig Meubelindustrie 8 Overige transportmiddelenind. 6 Transportmiddelenindustrie Machine-industrie 6 9 Elektrische apparatenindustrie Elektrotechnische industrie Metaalproductenindustrie Basismetaalindustrie Rubber- en kunststofindustrie Chemische industrie Voedingsmiddelenindustrie en neemt slechts licht toe op maandbasis Totaal faillissementen industrie Hoog 12 mnds voortschr. gem. (faillissementen) Lange termijn gemiddelde Laag In juli zijn 25 industriële bedrijven failliet gegaan, 1 meer dan een maand geleden. Op maandbasis betekent dit een toename van % en ten opzichte van oktober 21 is dit een daling van %. Het totaal aantal industriële bedrijven dat failliet is gegaan tot dusver in 215 is 35, en dit is 33% minder op jaarbasis. Met 25 failliete bedrijven blijft het aantal faillissementen op een laag niveau. In de metaalproducten-, meubel- en machine-industrie hebben dit jaar de meeste faillissementen plaatsgevonden. In de metaalproductenindustrie 9 faillissementen. Tot en met november 215 is de daling in het totaal aantal faillissementen in Nederland (over alle sectoren) 22% op jaarbasis. Voor heel 215 gaat ABN AMRO uit van een verdere daling van het aantal faillissementen en naar verwachting zal het aantal in 215 dalen met 15-2% op jaarbasis. 15 Bron: CBS

16 Overaanbod, China en zwakke vraag zijn de trends De oliemarkt wordt nog steeds gekenmerkt door een enorm overaanbod. En dit houdt de prijs langer laag Crude Oil-Brent (USD/bbl) 3 1-jan-15 1-apr-15 1-jul-15 1-okt-15 Vraag naar koper is zwak, maar het is vooral sentiment over toekomstige vraag dat de prijzen laag houdt LME-Copper (Grade A, USD/Mt) In navolging van de trends in de olieprijs blijven de kunststofprijzen relatief stabiel. Herstel volgt als olieprijs weer stijgt De aluminiumprijs gaat gebukt onder overaanbod. De vraag valt nog tegen, maar de voorraden nemen gestaag af Kunststof & olieprijs (index) 75 1-jan-15 1-apr-15 1-jul-15 1-okt-15 Polystyrene PVC PET Olie LME-Aluminium (99.7%, USD/Mt) Ruime voorraden en zwakke vraag zorgt voor extra druk op de gasprijs. Meer concurrerend gas zorgt ook voor druk EU/NL aardgasprijs (TTF, Euro/KwH) 16 1-jan-15 1-apr-15 1-jul-15 1-okt-15 Ook de staalsector zal overaanbod moeten aanpakken, waarbij China een voorname rol in zal hebben Mondiale staalprijs (HRC, USD/t). 1-jan-15 1-apr-15 1-jul-15 1-okt jan-15 1-apr-15 1-jul-15 1-okt jan-15 1-apr-15 1-jul-15 1-okt Bron: Thomson Reuters Datastream, ABN AMRO

17 Annex: oordeel industriële ondernemers naar regio s Bezettingsgraad - Kwartaal 3: 82,3% > 83% tussen 83 en 82% < 82% 85,% kwartaal 3: 81,1% 83,5% 83,9% 8,1% 8,3% 81,1% 81,8% 8,6% 82,9% 82,% Bezettingsgraad - Kwartaal : 82,3% > 83% tussen 83 en 82% < 82% 86,% 81,9% 81,8% 83,6% 83,9% 81,5% 83,6% 81,% 78,7% 81,3% 85,% 82,% Economisch klimaat NL (industrie) (saldo pos./neg. ondernemers) > 5% tussen 1-5% tussen min 1 en min 5% < -5% - oktober: 2,9% - september: 2,1%,3% oktober: 3,1% 3,6%,1% -,7% 6,8 6,6% 3,1% 5,6% 1,5% 9,8% Economisch klimaat NL (industrie) (saldo pos./neg. ondernemers) > 5% tussen 1-5% tussen min 1 en min 5% < -5% - november: 2,7% - oktober: 2,9% 3,3% 2,1% 3,3% 3,9% -3,6%,2 9,2% 3,% -,6% 3,6%,9% 6,6% oktober: Personeelssterkte NL (industrie) (saldo pos./neg. ondernemers) > 5% -3,7% tussen 1-5% -,5% tussen min 1 en min 5% < -5% -6,% -1,5% - oktober: -2,8% 15,1% - september:,5% 1,9% 2,2% 2,% -,9% -2,8% -,9% Personeelssterkte NL (industrie) (saldo pos./neg. ondernemers) > 5% tussen 1-5% tussen min 1 en min 5% < -5% - november: -3,% - oktober: -2,8% -1,9% -6,1% -9,3% -6,3% -2,% 7,7% 2,2% 3,2% -,7% -2,% -7,3% -,3% 79,3% 1,5% -3,2% Bron: CBS Bron: CBS Totale orderpositie (industrie) (saldo pos./neg. ondernemers) > 5% tussen 1-5% tussen min 1 en min 5% < -5% -2,5% -5,3% -25,7% -3,% Totale buitenlandse orderpositie (industrie) (saldo pos./neg. ondernemers) > 5% tussen 1-5% tussen min 1 en min 5% < -5% -1,3% -1,5% -15,2%,5% Orders in maanden werk NL (industrie) > 5 maanden -5 maanden 3- maanden 2-3 maanden -2 maanden 2,7 3,3 2,7 3,8 7,2% 1,6% - november: -6,3% -1,9% - november: -3,6% -1,% - oktober: -6,% - oktober: -2,7% oktober: -,7% oktober: 7,9% oktober: -8,2% -5,3% Totale buitenlandse orderpositie (industrie) -1,3% -8,3% Orders in maanden werk NL (industrie) Totale orderpositie (industrie) (saldo pos./neg. ondernemers) > 5% tussen 1-5% tussen min 1 en min 5% < -5% - oktober: -6,% - september: -3,6% -1,7% -6,3% -5,6% 1,6% 1,2% -11,% 3,% -19,1% -5,%,% -,3% -16,% (saldo pos./neg. ondernemers) > 5% tussen 1-5% tussen min 1 en min 5% < -5% - oktober: -2,7% - september: -3,2% 5,2% -2,9% 1,6%,7% 11,6% -,3% 5,7% -12,8% 3,% 3,5% -,9% -16,3% > 5 maanden -5 maanden 3- maanden 2-3 maanden -2 maanden,8 2,7,3 3,2 3,3 2,7 5,3 2,8 3,8 3,6,8,3 3,9 3,3 2,7 5,5 5, 7,1% -2,1% -16,6% -,8% -2,8% -11,1% 3,5 3,8 5,5 - oktober:, maanden - oktober: 3,9 maanden - oktober: 3,9 maanden - september: 3,9 maanden 17 Bron: CBS

18 Overige informatie & disclaimer Voor meer informatie over deze sector, neem contact op met: Casper Burgering Senior sector econoom Industrie & industriële metalen ABN AMRO tel: ABN AMRO op internet Disclaimer: Copyright 215 ABN AMRO and affiliated companies ( ABN AMRO ), Gustav Mahlerlaan 1, 182 PP Amsterdam / PO Box 283, 1 EA Amsterdam, The Netherlands. All right reserved. This material is provided to you for information purposes only. Before investing in any product of ABN AMRO Bank NV, you should inform yourself about various consequences that you may encounter under the laws of your country. ABN AMRO Bank NV has taken all reasonable care to ensure that the information contained in this document is correct but does not accept liability for any misprints. ABN AMRO Bank NV reserves the right to make amendments to this material. This material which is subject to change without notice is provided for informational purposes and should not be construed as a solicitation or offer to buy or sell any securities or related financial instruments. While ABN AMRO makes reasonable efforts to obtain information from sources, which it believes to be reliable, ABN AMRO makes no representation or warranty of any kind, either express or implied as to the accuracy, reliability, up-to-dateness or completeness of the information contained herein. Nothing herein constitutes an investment, legal, tax or other advice nor is it to be relied on in any investment or decision. Certain services and products are subject to legal restrictions and therefore may not be available for residents of certain countries. You should obtain relevant and specific professional advice before making any investment decision. The past performance is not necessarily a guide to the future result of an investment. The value of investments may go up or down due to various factors including but not limited to changes in rates of foreign exchange and investors may not get back the amount invested. ABN AMRO disclaims any responsibility and liability whatsoever in this respect. 18

Industrie. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. november 2014. Economisch Bureau Nederland Casper Burgering. Senior sector econoom

Industrie. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. november 2014. Economisch Bureau Nederland Casper Burgering. Senior sector econoom Industrie Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses november 214 Nederland Casper Burgering Senior sector econoom 2 383 26 93 casper.burgering@nl.abnamro.com @CasperBurgering 26 28 21 212 214 1995 1999

Nadere informatie

Industrie. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Casper Burgering. Senior sector econoom

Industrie. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Casper Burgering. Senior sector econoom Industrie Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Nederland Casper Burgering Senior sector econoom Å 2 383 26 93 š casper.burgering@nl.abnamro.com oktober 214 @CasperBurgering Stand van de industrie

Nadere informatie

Industrie. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Casper Burgering. Senior sector econoom

Industrie. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Casper Burgering. Senior sector econoom Industrie Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Nederland Casper Burgering Senior sector econoom Å 2 383 26 93 š casper.burgering@nl.abnamro.com juli 214 @CasperBurgering Stand van de industrie is

Nadere informatie

Stand van de Industrie

Stand van de Industrie Stand van de Industrie Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses februari 215 Nederland Casper Burgering Senior sector econoom 2 383 26 93 casper.burgering@nl.abnamro.com @CasperBurgering 26 28 21 212

Nadere informatie

Stand van de Industrie

Stand van de Industrie Stand van de Industrie Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses augustus 21 NL Casper Burgering Senior sector econoom 2 383 26 93 casper.burgering@nl.abnamro.com @CasperBurgering 213 214 21 1996 2 24

Nadere informatie

Industrie. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Casper Burgering. Senior sector econoom

Industrie. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Casper Burgering. Senior sector econoom Industrie Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Nederland Casper Burgering Senior sector econoom Å 2 383 26 93 š casper.burgering@nl.abnamro.com mei 214 @CasperBurgering Stand van de industrie is

Nadere informatie

Industrie. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. maart 2014. Economisch Bureau Nederland Casper Burgering. Senior sector econoom

Industrie. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. maart 2014. Economisch Bureau Nederland Casper Burgering. Senior sector econoom Industrie Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses maart 2014 Nederland Casper Burgering Senior sector econoom 020 383 26 93 casper.burgering@nl.abnamro.com @CasperBurgering Europese economie op de

Nadere informatie

Industrie. en grondstofprijsontwikkelingen. Casper Burgering Senior sector econoom. Economisch Bureau Nederland. Mei 2015

Industrie. en grondstofprijsontwikkelingen. Casper Burgering Senior sector econoom. Economisch Bureau Nederland. Mei 2015 Mei 215 Industrie en grondstofprijsontwikkelingen Nederland Casper Burgering Senior sector econoom 2 383 26 93 casper.burgering@nl.abnamro.com @CasperBurgering Introductie ABN AMRO Internationaal - Macro

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

Industrie - Sector prognoses

Industrie - Sector prognoses Industrie - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Casper Burgering 020 383 26 93 Senior sector econoom Industrie & Industriële Metalen 23 december 2015 Industriële productie houdt groei vast in

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld December 2015

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld December 2015 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld December 215 Inhoudsopgave 217 in beeld 3 Consument trekt economische groei Nederland 5 Overslag haven Hamburg

Nadere informatie

Industrie - Sector prognoses

Industrie - Sector prognoses Industrie - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Casper Burgering +31 20 383 26 93 21 mei 2014 Groei industriële productie houdt aan in 2014 De industrie is dit jaar goed uit de startblokken gekomen,

Nadere informatie

Industriële Metalen Monitor

Industriële Metalen Monitor Industriële Metalen Monitor Prijzen industriële metalen nemen toe Economisch Bureau Casper Burgering casper.burgering@nl.abnamro.com januari 2014 Huidige standen regionale industriële PMI s bieden goed

Nadere informatie

Industrie - Sector prognoses

Industrie - Sector prognoses Industrie - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Casper Burgering +31 20 383 26 93 12 februari 2015 Sentiment industriële ondernemers is goed De industrie (exclusief food) heeft 2014 positief afgesloten,

Nadere informatie

Marktverslag Week 31. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish.

Marktverslag Week 31. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish. Verwachtingen voor week 31 Verwachtingen Komende week Power NL Power BE Power DE Gas TTF Crude Oil Coal Emissierechten Weer & temperatuur Macro economisch Bullish Neutraal Bearish 1 Power NL Power NL spot,

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe Visie op 21 Frans de Jong, directievoorzitter 1 Rabobank West Betuwe Programma Welkomstwoord: directievoorzitter Frans de Jong Visie op 21: Allard Bruinshoofd Gelegenheid tot vragen en afsluitende borrel

Nadere informatie

Marktverslag Week 14. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish.

Marktverslag Week 14. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish. Verwachtingen voor week 14 Verwachtingen Komende week Power NL Power BE Power DE Gas TTF Crude Oil Coal Emissierechten Weer & temperatuur Macro economisch Bullish Neutraal Bearish 1 Power NL Power NL,

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Januari 2016

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Januari 2016 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Januari 216 Stand van Transport: Groeipad zet voort Herstel zet door in VS en eurozone 3 Opkomende markten

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

Marktverslag Week 4. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish.

Marktverslag Week 4. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish. Verwachtingen voor week 4 Verwachtingen Komende week Power NL Power BE Power DE Gas TTF Crude Oil Coal Emissierechten Weer & temperatuur Macro economisch Bullish Neutraal Bearish 1 Power NL Power NL, spot

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Vooruitzichten 6-7 Economisch Bureau Nederland december Nederlandse economie: groei houdt aan De Nederlandse economie groeide in met ongeveer % - tweemaal zoveel als in 4.

Nadere informatie

Marktverslag Week 17. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish.

Marktverslag Week 17. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish. Verwachtingen voor week 17 Verwachtingen Komende week Power NL Power BE Power DE Gas TTF Crude Oil Coal Emissierechten Weer & temperatuur Macro economisch Bullish Neutraal Bearish 1 Power NL Power NL,

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 215 Bedrijfsleven onveranderd positief Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het tweede kwartaal 215.

Nadere informatie

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27 Inhoud Ontwikkeling aantal orders 2 Verwachting aantal orders 3 Verwachting aantal exportorders 4 Verwachting inkopen bij leveranciers 5 Oordeel orderpositie 6 Oordeel orderpositie buitenland 7 Oordeel

Nadere informatie

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10)

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) Summery India was sinds 2000 sterk in opkomst als exporteur van druiven. In 2000 ging het nog om een hoeveelheid van 16.000 ton en in 2008 bereikte

Nadere informatie

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Directeur Particulieren en Private Banking 5 februari 15 Welkom Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Voorstellen Tim Legierse Hoofd Nationaal Onderzoek 3 Visie

Nadere informatie

De kracht van Nederland. Joop Wijn, 10 april 2013

De kracht van Nederland. Joop Wijn, 10 april 2013 De kracht van Nederland Joop Wijn, 10 april 2013 Cultuurverandering (1/3) Accepteer dat het feest voorbij is } Denk in lange termijn } Het wordt hard werken om baten te genereren dus wees kostenbewust

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

Licht op energie (2013 - november)

Licht op energie (2013 - november) PMI index Licht op energie (2013 - november) Macro-economische ontwikkelingen De indicator van Markit voor economische bedrijvigheid in de Eurozone ligt sinds enkele maanden net boven de 50 punten. In

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Prognoses Economie & Sectoren

Prognoses Economie & Sectoren Prognoses Economie & Sectoren 28 januari 2015 Economisch Bureau Nederland Jacques van de Wal +31 20 6280499 Bedrijfsleven gaat spannend jaar tegemoet Groei in alle sectoren, maar structurele veranderingen

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten. Afgelopen week daalde de euro flink als gevolg

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten. Afgelopen week daalde de euro flink als gevolg ja 1 Marktvisie Macroeconomisch Nu Vorige keer Verwachting komende week Hoogste Laagste Macro-economie: ECB verlaagt rente naar 0% om inflatie op te stuwen. AEX 444.1 436.0 444.1 398.7 USD per EUR 1.111

Nadere informatie

last van prijsdruk. Schoonmaak- en beveiligingsbedrijven hebben niet alleen te Omzet overige diensten groei p. kw, joj, in %

last van prijsdruk. Schoonmaak- en beveiligingsbedrijven hebben niet alleen te Omzet overige diensten groei p. kw, joj, in % Zakelijke dienstverlening - prognoses Economisch Bureau Nederland Eric Huliselan +31 2 628 21 38 26 september 214 Nieuwe bedrijfsmodellen bieden onvoldoende compensatie aan structurele marktdruk De opleving

Nadere informatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie Naar een leiderschapscrisis Visie zonder actie is hallucinatie Enkele risico s Spanningen tussen China en VS lopen verder op en monden uit in handelsoorlog Nieuwe spanningen binnen eurozone M.n. in de

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

Financial Markets weekly 17 oktober 2011

Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Algemeen Het herstel in de financiële markten zette zich ook in de voorbije week verder door. Onder beleggers was sprake van een grotere bereidheid tot meer risk

Nadere informatie

VVMA Congres 18 mei 2010

VVMA Congres 18 mei 2010 VVMA Congres 18 mei 2010 Jan Klaver, VNO-NCW Verwachtingen over Nederlandse economie, 2010-2015 1 Lijn van mijn verhaal 1. Impact economische crisis op Nederlandse economie en bedrijfsleven 2. Het herstel

Nadere informatie

Seminar 360 on Renewable Energy

Seminar 360 on Renewable Energy Seminar 360 on Renewable Energy Financieren van duurzame energie initiatieven ING Lease (Nederland) B.V. Roderik Wuite - Corporate Asset Specialist - Agenda I 1. Introductie 2. Financiering van duurzame

Nadere informatie

Visie opkomende markten

Visie opkomende markten Visie opkomende markten Economisch Bureau Emerging Markets Research 16 december 2 Minder tegenwind, bescheiden herstel in 216 Arjen van Dijkhuizen Senior Econoom Tel: 2 628 852 arjen.van.dijkhuizen@nl.abnamro.com

Nadere informatie

Verder in deze editie:

Verder in deze editie: Economie Monitor Brabant Vierde kwartaal 4 Eurocrisis raakt ook de Brabantse economie De economie van Brabant krijgt in het laatste kwartaal van te maken met de gevolgen van de eurocrisis en dit is goed

Nadere informatie

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs.

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs. BEHEERSVERSLAG 31/3/2015 Macro & Markten, strategie Na de forse klim van de aandelenmarkten in 2014 zetten vooral de Zuidoost Aziatische en Europese aandelenmarkten deze trend in 2015 verder. Meer en meer

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk oktober 2015

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk oktober 2015 Care IS klantbijeenkomst Hotel Van der Valk oktober 2015 Welkom Wij heten u van harte welkom in Van der Valk Hotel 2 Programma 19.00 uur Ontvangst 19.30 uur Opening 19.40 uur Chinese groeivertraging 20.00

Nadere informatie

Visie op 2010 Hoop op herstel

Visie op 2010 Hoop op herstel Visie op 21 Hoop op herstel Dr. A.E. (Annelies) Hogenbirk 15 december 29 Rabobank Economisch Onderzoek Agenda Terugblik op de recessie Mondiale economische ontwikkelingen Groene loten Waar zit de groei?

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

Industriële Metalen Monitor

Industriële Metalen Monitor VS Eurozone Eurozone China VS China Industriële Metalen Monitor Hogere prijzen voor basismetalen volgend jaar Economisch Bureau Casper Burgering casper.burgering@nl.abnamro.com Terwijl overcapaciteit de

Nadere informatie

Dutch Meat Importers Association. Noordwijk, 7 nov 2014

Dutch Meat Importers Association. Noordwijk, 7 nov 2014 Dutch Meat Importers Association Noordwijk, 7 nov 2014 Introductie Laurens Maartens Nooit verlegen om een praatje! Geeft met veel plezier zijn visie op de markten. Oa DFTtv en WallStreetJournal. UBS /

Nadere informatie

Edelmetalen Watch. Van pessimist naar optimist. Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research. Insights.abnamro.nl/en.

Edelmetalen Watch. Van pessimist naar optimist. Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research. Insights.abnamro.nl/en. Edelmetalen Watch Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research Van pessimist naar optimist 18 februari 2016 Georgette Boele Co-ordinator FX & Precious Metals Strategy Tel: +31 20 629 7789 georgette.boele@nl.abnamro.com

Nadere informatie

Olieprijs - smeermiddel voor de economie

Olieprijs - smeermiddel voor de economie Outlook Olieprijs - smeermiddel voor de economie Onder invloed van het boek le Capital au XXIe siecle van de Franse econoom Piketty was de herverdeling van inkomen en vermogen een veelbesproken onderwerp

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer 5: december 2015

Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer 5: december 2015 Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer : december 2 Zeeuwse ondernemers blijven gunstig gestemd Winstgevendheid bouwondernemers pas volgend jaar op peil Krapte aan personeel in sectoren ICT en

Nadere informatie

Beleggen in Oplossingen

Beleggen in Oplossingen Beleggen in Oplossingen Doing well by doing good, in het groot Robeco 2 december 2015 1 1. Beleid Met de klant Van principes naar kader Keuze thema s Doelstelling 2. Uitvoering Fasering Definities en selectie

Nadere informatie

Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven

Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven Financieren van duurzame energie initiatieven ING Auke de Boer- manager ING Groenbank N.V. Agenda I 1. Introductie 2. Financiering duurzame energie initiatieven

Nadere informatie

Economische vooruitzichten

Economische vooruitzichten Economische vooruitzichten Joost Beaumont Economisch Bureau 31 oktober 211 Waar gaan we heen? Double-dip? Blijft de euro(zone)? 1 Wereldeconomie koelt af 8 4-4 -8 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1 11 1 5-5 -1-15 Mondiaal

Nadere informatie

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête (COEN) ondervraagt elk kwartaal ondernemers over onderwerpen

Nadere informatie

Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse. Vorige keer. Chinese overheid grijpt in, Grieken kwakkelen door.

Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse. Vorige keer. Chinese overheid grijpt in, Grieken kwakkelen door. Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse Nu Vorige keer Verwachting komende week Hoogste 14/15 Laagste 14/15 Macroeconomisch Chinese overheid grijpt in, Grieken kwakkelen door. AEX 490,3

Nadere informatie

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 02 Krimp mondiale economie in 2009 Aziatische landen als eerste uit het dal Economie eurozone krimpt nog sterker dan wereldeconomie Krimp in 2009

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

FACTSHEETshort PEPPERS

FACTSHEETshort PEPPERS FACTSHEETshort PEPPERS Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts15@gmail.com Paprika s: Nederland verliest terrein aan Spanje Export Nederland dit jaar fors gedaald De Nederlands export

Nadere informatie

Prijsvooruitzichten grondstoffen

Prijsvooruitzichten grondstoffen Prijsvooruitzichten grondstoffen Economisch Bureau abn.amro.group.economics@nl.abnamro.com 30 oktober Fig. 1: Gerealiseerde prijsontwikkelingen Prijzen grondstoffen dalen verder De absolute winnaar van

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

De Sisyphus-economie. Wordt 2015 een kopie van 2014 of verwachten we meer? Peter Vanden Houte Chief Economist ING Belgium

De Sisyphus-economie. Wordt 2015 een kopie van 2014 of verwachten we meer? Peter Vanden Houte Chief Economist ING Belgium De Sisyphus-economie Wordt 2015 een kopie van 2014 of verwachten we meer? Peter Vanden Houte Chief Economist ING Belgium 1 Europese herstel is stop-and-go proces 2 BBP-evolutie sinds de start van de crisis

Nadere informatie

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report 27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report Door Wim-Hein Pals, Head Robeco Emerging Markets Equities Vanwege hogere economische groei en sterkere financiële balansen, zijn de opkomende markten aantrekkelijker

Nadere informatie

Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen (Thé Lau 1952-2015)

Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen (Thé Lau 1952-2015) 17 December 2015 Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen (Thé Lau 1952-2015) Gisteravond heeft de Centrale Bank van de VS eindelijk een renteverhoging aangekondigd. Dit was slechts één van

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Herstel na aarzelend begin 14 Economisch Bureau Nederland 1 juli 14 Economie krimpt in eerste kwartaal % k-o-k 1-1 - -3 5 6 7 8 9 1 11 1 13 14 BBP-groei Herstel na aarzelend

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

De halfgeleiders hebben in de eerste helft van dit jaar een stijging laten zien van 10% j-o-j. Dit is dus goed nieuws voor de luchtvrachtsector.

De halfgeleiders hebben in de eerste helft van dit jaar een stijging laten zien van 10% j-o-j. Dit is dus goed nieuws voor de luchtvrachtsector. Luchtvracht - Update Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Oktober 2014 Het tij zit mee, maar structurele trends werken tegen De wereldhandel neemt toe en ook de verzending van halfgeleiders laat

Nadere informatie

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête voorjaar 2015

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête voorjaar 2015 HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête voorjaar 2015 Samenvatting Uit de FME Conjunctuurenquête voorjaar 2015 wordt duidelijk dat veel bedrijven een gezonde uitgangspositie hebben om de uitdagingen

Nadere informatie

Bouw - sector prognose

Bouw - sector prognose Bouw - sector prognose Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 6 februari 2014 2015 jaar van herstel voor de bouwsector De lichte economische groei en aantrekkende bedrijfsinvesteringen

Nadere informatie

Conjunctuurbericht. November 2000. Centraal Bureau voor de Statistiek

Conjunctuurbericht. November 2000. Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Conjunctuurbericht PB00-267 23 november 2000 10.30 uur November 2000 Algemeen: beeld minder uitbundig Een aantal van de in dit Conjunctuurbericht opgenomen indicatoren

Nadere informatie

Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België

Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België Februari 212 1 1 - -1-1 -2-2 -3-3 22 23 24 2 26 27 28 29 21 211 212 Seizoengezuiverde en afgevlakte reeks Seizoengezuiverde brutoreeks De conjunctuurbarometer

Nadere informatie

Vorige keer. Beurzen omhoog door opmerkingen voorzitter ECB AEX 462.9 449,3 507,8 376,3. USD per EUR 1,101 1,132 1,393 1,053

Vorige keer. Beurzen omhoog door opmerkingen voorzitter ECB AEX 462.9 449,3 507,8 376,3. USD per EUR 1,101 1,132 1,393 1,053 Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse Marktvisie Nu Vorige keer Verwachting komende week Hoogste 14/15 Laagste 14/15 Macroeconomisch Beurzen omhoog door opmerkingen voorzitter ECB AEX 462.9

Nadere informatie

blijven, omdat daar geen vergunning voor hoeft te worden aangevraagd. Vergunningen renovatie minder volatiel Bron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau

blijven, omdat daar geen vergunning voor hoeft te worden aangevraagd. Vergunningen renovatie minder volatiel Bron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau Bouw - sector focus Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 9 september 2015 Woningrenovatie heeft de toekomst De renovatie van woningen is belangrijk voor de woningbouw. Renovatie

Nadere informatie

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk Monitor Bouwketen Voorjaar 2015 Marien Vrolijk 2 Inhoudsopgave Conclusies op hoofdlijnen 5 1 Bouwketen 6 1.1 Recente ontwikkelingen 6 1.2 Conjunctuur bouwketen 8 2 Architectenbureaus 10 3 Ingenieursbureaus

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

Koperprijs en economie

Koperprijs en economie en economie als indicator van mondiale economie Economisch Bureau Casper Burgering casper.burgering@nl.abnamro.com Het verband tussen de koperprijs en de bedrijvigheid in de mondiale economie is hoog Conjuncturele,

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland Derde kwartaal 14 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het derde kwartaal 14. De Conjunctuurenquête Nederland brengt

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Nieuw: metingen op provinciaal niveau Conjunctuurenquête Nederland Rapport eerste kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

Bouw - sector update. Randstad bepaalt ontwikkelingen Nederlandse bouwsector

Bouw - sector update. Randstad bepaalt ontwikkelingen Nederlandse bouwsector Bouw - sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 12 september 2014 Randstad bepaalt ontwikkelingen Nederlandse bouwsector De Randstad is het grootste en belangrijkste landsdeel

Nadere informatie

De Watersector Exportindex (WEX)

De Watersector Exportindex (WEX) De Watersector Exportindex (WEX) prognose 2006 drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven Zoetermeer, februari 2007 Dit onderzoek is gefinancierd door het programma Partners voor Water. De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 1. Samenvatting en conclusies De Nederlandse uitvoerwaarde is in 2013 met 1,0% gestegen t.o.v. dezelfde periode in 2012 tot 433,8 miljard euro. De bescheiden

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht BBP-groei krijgt bredere basis Economisch Bureau Nederland 22 april 215 Aandeel flexibele arbeidscontracten groeit 1% 8% 6% 4% 2% % 3 4 5 6 7 8 9 1 11 12 13 14 Werknemer vast

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Duiding Arbeidsmarktontwikkelingen augustus 2015

Duiding Arbeidsmarktontwikkelingen augustus 2015 Duiding Arbeidsmarktontwikkelingen augustus 2015 Inhoudsopgave Samenvatting 2 1. Ontwikkelingen 2e kwartaal 2015 3 1.1. Kleine groei van de economie 3 1.2. Exportgroei kleiner dan in voorgaande maanden

Nadere informatie

FACTSHEET CUT FLOWERS RUSSIA import jan-may 2015

FACTSHEET CUT FLOWERS RUSSIA import jan-may 2015 IMPORT IN MILLION DOLLAR Factsheet RUSSIA cut flowers FACTSHEET CUT FLOWERS RUSSIA import Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com RUSSISCHE IMPORT SNIJBLOEMEN BEGIN DIT

Nadere informatie

Herstel industrie zet door

Herstel industrie zet door Kwartaalbericht Industrie ING Economisch Bureau Herstel industrie zet door Onder impulsen van een toenemende vraag uit het buitenland en hernieuwde voorraadvorming groeit de industriële activiteit in Nederland.

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Vierde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Persbericht. CSM: TRADING UPDATE Q3 2009 Diemen, 28 oktober 2009

Persbericht. CSM: TRADING UPDATE Q3 2009 Diemen, 28 oktober 2009 CSM nv Corporate Communications Postbus 349 1000 AH Amsterdam Nienoord 13 1112 XE Diemen T +31 (0)20 590 62 16 F +31 (0)20 590 62 17 E communications@csm.nl Persbericht CSM: TRADING UPDATE Q3 2009 Diemen,

Nadere informatie

Schriftelijke vragen van de PvdA Statenfractie Noord-Brabant

Schriftelijke vragen van de PvdA Statenfractie Noord-Brabant Schriftelijke vragen van de PvdA Statenfractie Noord-Brabant Betreft: Bouwen voor Leegstand Netersel, 1 maart 2016 Geacht college, Leegstand is in Brabant een grote maatschappelijke opgave. In "Beweging

Nadere informatie

FOR PROFESSIONAL INVESTORS. Emerging Dividends. Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012

FOR PROFESSIONAL INVESTORS. Emerging Dividends. Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012 FOR PROFESSIONAL INVESTORS Emerging Dividends Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012 Emerging Dividends I september 2012 I 2 Op zoek naar inkomen even Google checken GoogleTM zoek-activiteit naar

Nadere informatie

Prijsvooruitzichten grondstoffen

Prijsvooruitzichten grondstoffen Prijsvooruitzichten grondstoffen Economisch Bureau abn.amro.group.economics@nl.abnamro.com 29 januari Economische groei is smeerolie voor de vraag naar cyclische grondstoffen Noot: i K1-3-maands WTI l

Nadere informatie